गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Verse 1

सनक उवाच । एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर । चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषां प्रतिवासरम् 1. ॥ १ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ! ഇങ്ങനെ ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ബാഹുവിന്റെ ആ രണ്ടു ഭാര്യമാരും ഭക്തിഭാവത്തോടെ പ്രതിദിനം സേവാ-ശുശ്രൂഷ ചെയ്തു।

Verse 2

गते वर्षार्द्धके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज । तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः सम्पदं प्रति ॥ २ ॥

മഴക്കാലത്തിന്റെ പകുതി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജാ, ജ്യേഷ്ഠ രാജ്ഞി സഹപത്നിയുടെ സമൃദ്ധിയോടു പാപബുദ്ധി ധരിച്ചു।

Verse 3

ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया । न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया ॥ ३ ॥

അപ്പോൾ ആ പാപിനി കനിഷ്ഠയ്ക്കു വിഷം കൊടുത്തു; എന്നാൽ മുനിയുടെ സേവാ-സംഗത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്താൽ ആ വിഷം ഫലം കാണിച്ചില്ല।

Verse 4

भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सानुदिनं मुनेः । चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा ॥ ४ ॥

ലാളിത്യവും വിനയഗുണങ്ങളും കൊണ്ടു അവൻ ശാസിതനായി, ദിനംപ്രതി മുനിയെ സേവിച്ചു; പഴയ, ക്ഷയിച്ച പുണ്യകർമ്മഫലമായി ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷ അർപ്പിച്ചു।

Verse 5

ततो मासत्रयेऽतीते गरेण सहितं सुतम् । सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा ॥ ५ ॥

പിന്നെ മൂന്ന് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ശുശ്രൂഷയാൽ പാപമുക്തയായ അവൾ ശുഭകാലത്ത് അപര (പ്ലാസെന്റ) സഹിതം ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു।

Verse 6

अहो सत्सङ्गतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् । न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ६ ॥

അഹോ! ഈ ലോകത്തിൽ സത്സംഗം നശിപ്പിക്കാത്ത പാപം ഏതാണ്? മനുഷ്യർക്കു പുണ്യകർമ്മജന്യമായ മഹാസുഖത്തേക്കാൾ വലിയ സുഖം എന്തുണ്ട്?

Verse 7

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारितं परैः । तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम् ॥ ७ ॥

അറിയിച്ചോ അറിയാതെയോ ചെയ്ത പാപവും, മറ്റുള്ളവരാൽ ചെയ്യിപ്പിക്കപ്പെട്ട മറ്റു ദോഷങ്ങളും—മഹാത്മാക്കളുടെ ഭക്തിപൂർവമായ പരിചര്യ അവയെല്ലാം വേഗത്തിൽ നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 8

जडोऽपि याति पूज्यत्वं सत्सङ्गाज्जगतीतले । कलामात्रोऽपि शीतांशुः शम्भुना स्वीकृतो यथा ॥ ८ ॥

സത്സംഗം കൊണ്ടു ഈ ഭൂമിയിൽ ജഡബുദ്ധിയുള്ളവനും പൂജ്യനാകുന്നു—ഒരു കലാമാത്രമുള്ള ശീതാംശുവിനെ ശംഭു (ശിവൻ) സ്വീകരിച്ചതുപോലെ।

Verse 9

सत्सङ्गतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा । इहामुत्र च विप्रेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः ॥ ९ ॥

സത്സംഗം മനുഷ്യർക്കു എപ്പോഴും പരമ സമൃദ്ധി നൽകുന്നു—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും. അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, സന്മാർഗ്ഗികൾ ഏറ്റവും പൂജ്യരാണ്।

Verse 10

अहो महद्गुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वर । गर्भं प्राप्तो गरो जीर्णो मासत्रयमहोऽदभुतम् ॥ १० ॥

അഹോ, ഹേ മുനീശ്വരാ! ഇത്തരമൊരു മഹത്തായ ഗുണങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി വിവരിക്കാൻ ആര് കഴിയും? ഘോരവിഷം ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മൂന്ന് മാസം അവിടെയേ ജീർണ്ണമായി—എത്ര അത്ഭുതം!

Verse 11

गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः । जातकर्म चकारासौ तन्नाम सगरेति च ॥ ११ ॥

ഗരം (വിഷം) സഹിതമായ പുത്രനെ കണ്ടപ്പോൾ, തേജോനിധിയായ മുനി ജാതകർമ്മം നിർവഹിച്ചു അവന് ‘സഗര’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു।

Verse 12

पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् । चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः ॥ १२ ॥

അവന്റെ മാതാവ് അത്യന്തം സ്നേഹത്തോടെ ബാലൻ സഗരനെ വളർത്തി പോഷിച്ചു; അതുപോലെ മുനീശ്വരൻ വിധിപൂർവ്വം ചൗളകർമ്മവും ഉപനയനസംസ്കാരവും നടത്തി കൊടുത്തു.

Verse 13

शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् । समर्थं सगरं दृष्ट्वा किंचिदुद्भिन्नशैशवम् ॥ १३ ॥

മന്ത്രവിദനായ ആ മുനീശ്വരൻ സഗരനോട് രാജയോഗ്യമായ ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു; അവൻ കഴിവുള്ളവനായി ബാല്യം അല്പം വിരിയുന്നതു കണ്ടു, യഥോചിതമായി ഉപദേശിച്ചു.

Verse 14

मन्त्रवत्सर्वशस्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः । सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने ॥ १४ ॥

ആ മുനീശ്വരൻ മന്ത്രബലത്തോടെ യുക്തമായ എല്ലാ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളും അവനു നൽകി; ഓ മുനേ, ഔർവ ഋഷിയാൽ സഗരൻ സമ്യകമായി പരിശീലിതനായി.

Verse 15

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

സഗരനും ബലവാനും ധർമ്മനിഷ്ഠനും കൃതജ്ഞനും ഗുണവാനും പ്രജ്ഞാവാനും—ധർമ്മജ്ഞനും—ആയി. അമിതതേജസ്സുള്ള മുനിക്കായി അവൻ പ്രതിദിനം സമിത്ത്, കുശ, ജലം, പുഷ്പം മുതലായവ കൊണ്ടുവന്ന് അർപ്പിച്ചു.

Verse 16

स कदाचिद्गुणनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः ॥ १६ ॥

ഒരിക്കൽ ഗുണനിധിയായ സഗരൻ തന്റെ മാതാവിനെ प्रणിപതിച്ചു; പിന്നെ കൈകൂപ്പി വിനയത്തോടെ അവളോടു പറഞ്ഞു.

Verse 17

सगर उवाच । मातर्गतः पिता कुत्र किं नामा कस्य वंशजः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ १७ ॥

സഗരൻ പറഞ്ഞു—എന്റെ പിതാവ് എവിടേക്ക് പോയി? അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് എന്ത്, ഏത് വംശത്തിൽ പെട്ടവൻ? അതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറഞ്ഞുതരൂ; കേൾക്കാൻ എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്.

Verse 18

पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तोऽपि मृतोपमाः ॥ १८ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ പിതാവില്ലാത്തവർ, ജീവിച്ചിരുന്നാലും മരിച്ചവരെപ്പോലെ തന്നെയാണ്.

Verse 19

दरिद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः । यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते ॥ १९ ॥

ആരുടെ പിതാവ് ദരിദ്രനായാലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ ധനവാനെപ്പോലെ; എന്നാൽ മാതാപിതാക്കൾ ഇരുവരും ഇല്ലാത്തവന് സുഖം ലഭ്യമല്ല.

Verse 20

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

ധർമ്മമില്ലാത്തവൻ മൂഢനെപ്പോലെ—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും നിന്ദ്യൻ. അതുപോലെ മാതാപിതാക്കളില്ലാത്ത അജ്ഞനും വിവേകരഹിതനും. പുത്രനില്ലാത്തവന്റെ ജനനം വ്യർത്ഥം; കടബാധയിൽ ഞെരുങ്ങുന്നവന്റെ ജീവിതവും വ്യർത്ഥം.

Verse 21

चन्द्र हीना यथा रात्रिः पद्महीनं यथा सरः । पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः ॥ २१ ॥

ചന്ദ്രനില്ലാത്ത രാത്രിപോലെ, താമരയില്ലാത്ത തടാകംപോലെ, ഭർത്താവില്ലാത്ത സ്ത്രീപോലെ—പിതാവില്ലാത്ത ശിശുവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

Verse 22

धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही । पशुहीनो यथा वैश्यस्तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २२ ॥

ധർമ്മമില്ലാത്ത ജീവി നിർഥകമായതുപോലെ, നിർദ്ദിഷ്ടകർമ്മമില്ലാത്ത ഗൃഹസ്ഥൻ ശൂന്യമായതുപോലെ, പശുവില്ലാത്ത വൈശ്യൻ ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ—പിതാവില്ലാത്ത ബാലനും വഞ്ചിതനാകുന്നു।

Verse 23

सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा । तपो यथा दयाहीनं तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २३ ॥

സത്യമില്ലാത്ത വാക്ക് നിർഥകമായതുപോലെ, സദ്ജനരില്ലാത്ത സഭ ശൂന്യമായതുപോലെ; ദയയില്ലാത്ത തപസ്സ് ഫലഹീനമായതുപോലെ—പിതാവില്ലാത്ത ബാലനും വഞ്ചിതനാകുന്നു।

Verse 24

वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी । वेगहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २४ ॥

വൃക്ഷമില്ലാത്ത കാട് പോലെ, ജലമില്ലാത്ത നദി പോലെ, വേഗമില്ലാത്ത കുതിര പോലെ—പിതാവില്ലാത്ത ബാലനും അങ്ങനെ തന്നേ।

Verse 25

यथा लघुतरो लोके मातर्याच्ञापरो नरः । तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितःसुतः ॥ २५ ॥

ഈ ലോകത്ത് മാതാവിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കാത്ത പുരുഷൻ നിന്ദ്യനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, പിതാവില്ലാത്ത പുത്രൻ പലവിധ ദുഃഖങ്ങളാൽ പീഡിതനാകുന്നു।

Verse 26

इतीरितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वस्य दुःखिता । संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २६ ॥

മകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ട് അവൾ ദുഃഖത്തോടെ നിശ്ശ്വസിച്ചു; പിന്നെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാവൃത്തമായി അവനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 27

तच्छ्रुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्तलोचनः । हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा ॥ २७ ॥

അതു കേട്ട സഗരരാജാവ് ക്രോധാവേശത്തിലായി; കോപം മൂലം കണ്ണുകൾ ചുവന്നു. അപ്പോൾ “ശത്രുക്കളെ ഞാൻ വധിക്കും” എന്നു ദൃഢപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.

Verse 28

प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः । प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना तदा ॥ २८ ॥

അവൻ മുനിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, തന്റെ ജനനിയോടുകൂടി നമസ്കരിച്ചു. പിന്നെ അതേ മുനി വിധിപൂർവ്വം യാത്രയ്ക്കായി അയച്ചതോടെ അവൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 29

और्वाश्रमाद्विनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यं प्राप्तः प्रीतिसमन्वितः ॥ २९ ॥

ഔർവാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ട സത്യവാക്യനും ശുദ്ധനുമായ സഗരൻ, സ്നേഹഭക്തിയോടെ തന്റെ കുലാചാര്യനായ വസിഷ്ഠനെ സമീപിച്ചു.

Verse 30

प्रणम्य गुरवे तस्मै वशिष्ठाय महात्मने । सर्वं विज्ञापयामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते ॥ ३० ॥

ആ മഹാത്മഗുരുവായ വസിഷ്ഠനെ നമസ്കരിച്ചു, ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാൽ എല്ലാം അറിയുന്ന അദ്ദേഹത്തോട് അവൻ സകലവും വിശദമായി അറിയിച്ചു.

Verse 31

एन्द्रा स्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्नेयं सगरो नृपः । तेनैव मुनिनाऽवाप खड्गं वज्रोपमं धनुः ॥ ३१ ॥

സഗരരാജാവ് അതേ മുനിയിൽ നിന്ന് ഐന്ദ്രം, വാരുണം, ബ്രാഹ്മം, ആഗ്നേയം എന്നീ അസ്ത്രങ്ങൾ നേടി; കൂടാതെ ഖഡ്ഗവും വജ്രസമമായ ധനുസ്സും അവനിൽ നിന്നുതന്നെ ലഭിച്ചു.

Verse 32

ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् । आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम् ॥ ३२ ॥

അവന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച സന്തോഷചിത്തനായ സഗരൻ ആശീർവചനങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു, പ്രണാമം ചെയ്ത് ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 33

एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः । सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गवासिनः ॥ ३३ ॥

ആ വീരൻ ഒരൊറ്റ വില്ലുകൊണ്ട് തന്നെ വഴിക്കള്ളന്മാരെ—അവരുടെ പുത്രപൗത്രന്മാരും കൂട്ടരും സഹിതം—സ്വർഗവാസികളാക്കി।

Verse 34

तच्चापमुक्तबाणाग्निसंतप्तास्तदरातयः । केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः ॥ ३४ ॥

ആ വില്ലിൽ നിന്നു വിട്ട അഗ്നിസമാന അമ്പുകളുടെ ചൂടിൽ ദഹിച്ച ശത്രുക്കൾ കലങ്ങിപ്പോയി—ചിലർ നശിച്ചു, ചിലർ ഭീതരായി, മറ്റുചിലർ എല്ലാദിക്കിലും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 35

केचिद्विशीर्णकेशाश्च वल्मीकोपरि संस्थिताः । तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्नाश्च विविशुर्जलम् ॥ ३५ ॥

ചിലർ ചിതറിയ മുടിയോടെ വാൽമീകത്തിന്മേൽ ഇരുന്നു; ചിലർ പുല്ല് മാത്രം തിന്നു; ചിലർ നഗ്നരായി വെള്ളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി।

Verse 36

शकाश्च यवनाश्चैव तथा चान्ये महीभृतः । सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्ठं प्राणलोलुपाः ॥ ३६ ॥

ശകരും യവനരും മറ്റു ഭൂപതികളും ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ വേഗത്തിൽ വസിഷ്ഠന്റെ ശരണം തേടി ചെന്നു।

Verse 37

जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् । चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्राप्तश्चाचार्यसन्निधिम् ॥ ३७ ॥

ബാഹുപുത്രൻ ജിതക്ഷിതി തന്റെ ചാരന്മാരിലൂടെ ഗുരുവിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയ ശത്രുക്കളെ ഉടൻ അറിഞ്ഞു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആചാര്യസന്നിധിയിൽ എത്തി।

Verse 38

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

ബാഹുപുത്രൻ എത്തിയെന്നു കേട്ട മുനി വസിഷ്ഠൻ ശരണാഗതരായ അവരെ കണ്ടു; അവരെ രക്ഷിക്കാനും ശിഷ്യൻ അഭ്യർത്ഥിച്ചതുപോലെ ചെയ്യാനും ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആലോചിച്ചു।

Verse 39

चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् । अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदबहिष्कृतान् ॥ ३९ ॥

അദ്ദേഹം ശബരന്മാരെയും യവനന്മാരെയും മുണ്ഡനം ചെയ്ത് ശിഖ ദീർഘമായി വെച്ചു; ശേഷമുള്ള എല്ലാവരെയും അന്ധരാക്കി, താടിയോടെ മുണ്ഡനം ചെയ്ത് വേദത്തിൽ നിന്ന് ബഹിഷ്കൃതരാക്കി।

Verse 40

वसिष्ठमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः । प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम् ॥ ४० ॥

മുനി വസിഷ്ഠൻ അവരെ ഏതാണ്ട് നശിപ്പിച്ച നിലയിൽ കണ്ട സഗരൻ പുഞ്ചിരിച്ച്, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ തന്റെ ഗുരു വസിഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 41

सगर उवाच । भो भो गुरो दुराचारानेतान्ररक्षसि तान्वृथा । सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान् ॥ ४१ ॥

സഗരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗുരുദേവാ! ഈ ദുഷ്ടന്മാരെ നിങ്ങൾ വ്യർത്ഥമായി രക്ഷിക്കുന്നു. എന്റെ പിതാവിന്റെ രാജ്യം കവർന്ന ഇവരെ ഞാൻ എങ്ങനെയായാലും തീർച്ചയായും വധിക്കും।

Verse 42

उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः । स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः ॥ ४२ ॥

സമർത്ഥനായിട്ടും സദ്ധർമ്മത്തെ തടയുന്നവരെ അവഗണിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് സംശയമില്ലാതെ സർവ്വനാശത്തിന് കാരണമാകുന്നത്।

Verse 43

बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जनाः सकलं जगत् । त एव बलहीनाश्चेद्भजन्तेऽत्यन्तसाधुताम् ॥ ४३ ॥

ദുഷ്ടർ ആദ്യം സ്വന്തം ബന്ധുവിനെയാണ് പ്രധാനമെന്ന് കരുതി, അതേ മനോഭാവത്തിൽ ലോകത്തെ മുഴുവൻ കാണുന്നു; അവരേ തന്നെ ബലഹീനരാകുമ്പോൾ അത്യന്തം സാദുത്വം ധരിക്കുന്നു।

Verse 44

अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः । तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम् ॥ ४४ ॥

അഹോ! മലിനചിത്തമുള്ള ദുഷ്ടരുടെ മായാപ്രേരിത പ്രവർത്തി ഇതാണ്; അവരുടെ ബലം പ്രബലമായിരിക്കുന്നതുവരെ അവർ തങ്ങളുടെ കുതന്ത്രങ്ങൾ നടത്തുന്നു।

Verse 45

दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् । साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत् ॥ ४५ ॥

ശ്രേയസ്സിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ശത്രുവിന്റെ ദാസഭാവത്തിലും വേശ്യയുടെ സ്നേഹത്തിലും സർപ്പത്തിന്റെ സാദുഭാവത്തിലും വിശ്വസിക്കരുത്।

Verse 46

प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः । तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्यविपर्यये ॥ ४६ ॥

ദുഷ്ടർ എപ്പോഴും പല്ലുകാട്ടി പരിഹസിക്കുന്നു; എന്നാൽ അവരുടെ ശക്തി മറിഞ്ഞാൽ, അതേ പല്ലുകളെ അവർ വേഗത്തിൽ കാട്ടേണ്ടിവരും।

Verse 47

पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च । अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः ॥ ४७ ॥

നിന്ദക നാവുകൊണ്ട് ആദ്യം കഠിനമായി സംസാരിക്കുന്നവർ, പിന്നെ ദുർബലസ്വഭാവം മൂലം അത്യന്തം കരുണയുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്ന വാക്കുകളും പറയും।

Verse 48

श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः । साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत् ॥ ४८ ॥

യഥാർത്ഥ ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണനായിരിക്കണം; ദുഷ്ടർ കാണിക്കുന്ന ‘സാധുത്വം’യും ‘സമഭാവം’യും ഒരിക്കലും വിശ്വസിക്കരുത്।

Verse 49

दुर्जनं प्रणतिं यान्तं मित्रं कैतवशीलिनम् । दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः ॥ ४९ ॥

വണങ്ങി വന്നാലും ദുർജനനെയും, കപടസ്വഭാവമുള്ള സുഹൃത്തെയും, ദുഷ്ടയായ ഭാര്യയെയും വിശ്വസിക്കുന്നവൻ—സംശയമില്ലാതെ മരിച്ചവനോടു തുല്യം।

Verse 50

मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरूपव्याघ्रकर्मिणः । हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे ॥ ५० ॥

അതുകൊണ്ട് ഇവരെ രക്ഷിക്കരുത്—രൂപത്തിൽ പശുവുപോലെ, പ്രവൃത്തിയിൽ കടുവപോലെ. ഈ ദുഷ്ടരെല്ലാം വധിക്കൂ; നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഭൂമിയെ ഭോഗിച്ച് ഭരിക്കും।

Verse 51

वशिष्ठस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः । कराभ्यां सगरस्याङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह ॥ ५१ ॥

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി. ഇരുകൈകളാൽ സഗരന്റെ ദേഹം സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत । तथापि मद्वचः श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि ॥ ५२ ॥

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: "നന്ന്, നന്ന്, ഹേ മഹാഭാഗ! ഹേ സുവ്രത, അങ്ങ് സത്യം പറയുന്നു. എങ്കിലും, എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അങ്ങേക്ക് പരമശാന്തി ലഭിക്കും."

Verse 53

मयैते निहताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः । हतानां हनने कीर्तिः का समुत्पद्यते वद ॥ ५३ ॥

നിന്റെ പ്രതിജ്ഞയ്ക്ക് എതിരുനിൽക്കുന്ന ഇവരെ ഞാൻ മുമ്പേ കൊന്നതാണ്. മരിച്ചവരെ വീണ്ടും കൊല്ലുന്നതിൽ എന്ത് കീർത്തിയാണ് ഉണ്ടാവുക? പറയൂ.

Verse 54

भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः । तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः ॥ ५४ ॥

ഹേ ഭൂമീശ! സകല ജീവികളും കർമ്മപാശത്താൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. എങ്കിലും പാപങ്ങളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ട അവരെ നീ എന്തിനാണ് വീണ്ടും കൊല്ലുന്നത്?

Verse 55

देहस्तु पापजनितः पूर्वमेवैनसा हतः । आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः ॥ ५५ ॥

ശരീരം പാപത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതും പാപത്താൽ തന്നെ മുൻപേ നശിച്ചതുമാണ്. എന്നാൽ ആത്മാവ് പൂർണ്ണമാകയാൽ അഭേദ്യമാണ്; ഇതാണ് ശാസ്ത്രനിശ്ചയം.

Verse 56

स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः । कर्माणि दैवमूलानि दैवाधीनमिदं जगत् ॥ ५६ ॥

സ്വന്തം കർമ്മഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതിന് ജീവികൾ വെറും നിമിത്തം മാത്രമാണ്. കർമ്മങ്ങൾ വിധിയിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്; ഈ ലോകം തന്നെ വിധിക്കു കീഴ്പ്പെട്ടതാണ്.

Verse 57

यस्माद् दैवं हि साधुनां रक्षिता दुष्टशिक्षिता । ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद ॥ ५७ ॥

ദൈവം തന്നെയാണ് സജ്ജനരെ രക്ഷിക്കുകയും ദുഷ്ടരെ ശിക്ഷിച്ച് ശാസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്; അപ്പോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്വതന്ത്രരല്ലാത്ത മനുഷ്യർ കൊണ്ട് ഏതു കാര്യം സിദ്ധിക്കും? പറയുക.

Verse 58

शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते । पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः ॥ ५८ ॥

ഈ ശരീരം പാപത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതും പാപം കൊണ്ടുതന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുമാണ്. ഇത് പാപമൂലമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും ഒരാൾ എങ്ങനെ (മറ്റൊരാളെ) കൊല്ലാൻ പുറപ്പെടും?

Verse 59

आत्मा शुद्धोऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः । तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः ॥ ५९ ॥

ആത്മാവ് ശുദ്ധനായിരുന്നാലും ദേഹത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ അവനെ ‘ദേഹി’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. അതിനാൽ, രാജാവേ, ഈ ദേഹമാണ് പാപത്തിന്റെ മൂലം—സംശയമില്ല.

Verse 60

पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज । भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत ॥ ६० ॥

ഹേ ബാഹുബലവാനേ! പാപമൂലസ്വഭാവമുള്ള ജീവികളെ കൊല്ലുന്നവനായി നിനക്ക് എന്തു കീർത്തി ലഭിക്കും? ഇത് നിശ്ചയമായി അറിഞ്ഞ്, മകനേ, അതിനാൽ അവരെ ഒരിക്കലും ഹിംസിക്കരുത്.

Verse 61

इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः । स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा ॥ ६१ ॥

ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവൻ കോപത്തിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു. തുടർന്ന് മുനിമാർ കൈകൊണ്ട് നന്ദനന്റെ കുടം (സഗരം) സ്പർശിച്ചു.

Verse 62

अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः । राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः ॥ ६२ ॥

അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ സഗരന്റെ രാജാഭിഷേകം അതർവനിധി ഉത്തമവ്രതധാരികളായ മുനികളോടൊപ്പം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു।

Verse 63

भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमतिस्तथा । काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनिसत्तम ॥ ६३ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ആ രാജാവിന് കേശിനി, സുമതി എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ വിദ്യർഭദേശത്തിലെ കാശ്യപന്റെ പുത്രിമാരായിരുന്നു।

Verse 64

राज्ये प्रतिष्ठिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः । वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ ॥ ६४ ॥

രാജ്യം ഉറച്ചതായി സ്ഥാപിതമായത് കണ്ട തപോനിധിയായ ഔർവ മുനി വനത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് രാജാവുമായി സംഭാഷണം നടത്തി, പിന്നെ തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 65

कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितो मुनिः । वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित् ॥ ६५ ॥

ഒരിക്കൽ ആ രാജാവിന്റെ രണ്ടു രാജ്ഞിമാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം, ഭാർഗവമന്ത്രവിദഗ്ധനായ ഔർവ മുനി സന്താനലാഭത്തിനായി വരം നൽകി।

Verse 66

क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः । केशिनीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयन् ॥ ६६ ॥

ത്രികാലജ്ഞനായ മുനീശ്വരൻ ക്ഷണനേരം ധ്യാനസ്ഥനായി, കേശിനിയെയും സുമതിയെയും ആനന്ദിപ്പിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 67

और्व उवाच । एका वंशधरं चैकमन्या षडयुतानि च । अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम् ॥ ६७ ॥

ഔർവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ! ഒരു പശു നിനക്ക് വംശധരനായ ഒരേയൊരു പുത്രനെ നൽകും; മറ്റൊന്ന് ആറായിരം പുത്രന്മാരെ നൽകും. സന്താനാർത്ഥം നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതു തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

Verse 68

अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद । केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम् ॥ ६८ ॥

ഹേ നാരദാ! ഔർവ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, കേശിനി വംശപരമ്പര നിലനിൽക്കാൻ ഒരേയൊരു പുത്രനെ അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 69

तथा षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः । नाम्नासमंजाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम ॥ ६९ ॥

അതുപോലെ സുമതിയിൽ നിന്ന് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! കേശിനിയുടെ പുത്രന് ‘സമഞ്ജ’ എന്നായിരുന്നു പേര്.

Verse 70

असमंजास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः । तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः ॥ ७० ॥

എന്നാൽ അസമഞ്ജൻ ഉന്മത്തരൂപത്തിൽ പെരുമാറി നിന്ദ്യമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു. അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സഗരന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും ദുഷ്ടചിത്തരായി മാറി.

Verse 71

तद्बालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः । चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हितम् ॥ ७१ ॥

കുട്ടിയുടെ സ്വഭാവം മലിനമായതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ബാഹുവിന്റെ പുത്രനായ രാജാവ്, നിന്ദ്യമായ കാര്യമെങ്കിലും, പുത്രനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശരിയായ നടപടിയെക്കുറിച്ച് വിധിപൂർവം ആലോചിച്ചു.

Verse 72

अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः । कारुकैस्ताड्यते वह्निरयः संयोगमात्रतः ॥ ७२ ॥

അയ്യോ, ഈ ലോകത്തിൽ ദുർജനസംഗതി അത്യന്തം ദുഃഖകരം; ഇരുമ്പിന്റെ സ്പർശമാത്രം കൊണ്ടു ശില്പികൾ അഗ്നിയെയും അടിക്കുന്നു.

Verse 73

अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमंजसः । शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः ॥ ७३ ॥

അസമഞ്ജസന് അംശുമാൻ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു; അദ്ദേഹം ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, ഗുണവാൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠൻ, പിതാമഹഹിതത്തിൽ നിരതൻ ആയിരുന്നു.

Verse 74

दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्र वकारिणः । अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ७४ ॥

എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും ദുർവൃത്തസ്വഭാവമുള്ളവയും ലോകോപദ്രവകാരികളുമാണ്; അനുഷ്ഠാനനിഷ്ഠർക്കു അവ നിത്യവും തടസ്സമാകുന്നു.

Verse 75

हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधिवद् द्विजैः । बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः ॥ ७५ ॥

യജ്ഞങ്ങളിൽ ദ്വിജർ വിധിപൂർവ്വം അർപ്പിച്ച ഹവിസ്സുകളെ, സ്വർഗ്ഗവാസി ദേവന്മാരെ മാറ്റിനിർത്തി, അവൻ എല്ലാം ഭുജിച്ചു.

Verse 76

स्वर्गादाहृत्य सततं रम्भाद्या देवयोषितः । भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः ॥ ७६ ॥

സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു നിരന്തരം കൊണ്ടുവന്ന രംഭാദി ദേവയോഷിതകളെ, കചഗ്രഹത്തിന്റെ ബലത്താൽ വശീകരിക്കപ്പെട്ടവരായി, സമുദ്രങ്ങൾ സത്യമായും സഹവസിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 77

पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः । भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः ॥ ७७ ॥

പാരിജാതാദി കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ പുഷ്പങ്ങൾ പറിച്ച്, മദ്യപാനത്തിൽ ആസക്തരായ ആ ദുഷ്ടർ തങ്ങളുടെ ദേഹത്തെ മാത്രം അലങ്കരിക്കുന്നു।

Verse 78

साधुवृत्तीः समाजह्रुः सदाचाराननाशयन् । मित्रैश्च योद्धुमारब्धा बलिनोऽत्यन्तपापिनः ॥ ७८ ॥

അത്യന്തം പാപികളും ബലവാന്മാരുമായ അവർ സദ്ജനരുടെ ഉപജീവനം കവർന്നു, സദാചാരം നശിപ്പിച്ചു, മിത്രങ്ങളോടുകൂടെ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു।

Verse 79

एतद् दृष्ट्वातितुःखार्ता देवा इन्द्र पुरोगमाः । विचारं परमं चक्रुरेतेषां नाशहेतवे ॥ ७९ ॥

ഇതു കണ്ടു ഇന്ദ്രനെ മുൻപാക്കി ദേവന്മാർ അത്യന്തം ദുഃഖാർത്തരായി; അവരെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള മാർഗ്ഗം തേടി പരമമായ ആലോചന നടത്തി।

Verse 80

निश्चित्य विबुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् । कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरूपिणः ॥ ८० ॥

ദേവദേവേശനായ കപിലൻ പാതാളത്തിന്റെ അന്തർഭാഗങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്നു നിശ്ചയിച്ച്, എല്ലാ ദേവന്മാരും മറഞ്ഞ രൂപം ധരിച്ചു അവന്റെ അടുക്കൽ പോയി।

Verse 81

ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानन्दैकविग्रहम् । प्रणम्य दण्डवद् भूमौ तुष्टुवुस्त्रिदशास्ततः ॥ ८१ ॥

സ്വാത്മാവാൽ സ്വാത്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച്, പരമാനന്ദമയ ഏകവിഗ്രഹനായ അവനെ കണ്ടു, ത്രിദശന്മാർ ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് സ്തുതിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 82

देवा ऊचुः । नमस्ते योगिने तुभ्यं सांख्ययोगरताय च । नररूपप्रतिच्छन्नजिष्णवे विष्णवे नमः ॥ ८२ ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ പരമയോഗീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; സാംഖ്യയോഗങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. മനുഷ്യരൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സദാ ജയശാലിയായ വിഷ്ണുവിന്നു നമസ്കാരം.

Verse 83

नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे । संसारारण्यदावाग्ने धर्मपालनसेतवे ॥ ८३ ॥

പരമേശ്വരഭക്തനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ലോകങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹഹേതുവായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവനേ, നമസ്കാരം. സംസാരാരണ്യത്തിലെ ദാവാഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നവനേ, ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിന്റെ സേതുവേ, നമസ്കാരം.

Verse 84

महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः । सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान् ॥ ८४ ॥

ഹേ മഹത്തായ വീതരാഗനേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. സാഗരങ്ങളാൽ പീഡിതരായി ശരണം വന്ന ഞങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു കരകയറ്റണമേ.

Verse 85

कपिल उवाच । ये तु नाशमिहेच्छंतिं यशोबलधनायुषाम् । त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्चर्यं सुरोत्तमाः ॥ ८५ ॥

കപിലൻ പറഞ്ഞു—ഈ ലോകത്തിൽ യശസ്സ്, ബലം, ധനം, ആയുസ്സ് എന്നിവയുടെ നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരാണ് ലോകങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്; ഇതിൽ അത്ഭുതമില്ല, ദേവോത്തമന്മാരേ.

Verse 86

यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः । तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः ॥ ८६ ॥

എന്നാൽ കുറ്റമില്ലാത്ത ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനെ, ദേവന്മാരേ, സർവ്വലോകങ്ങളിലും പാപഭോഗത്തിൽ രമിക്കുന്നവനെന്നു അറിയുക.

Verse 87

कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा । तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा ॥ ८७ ॥

കർമ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ട് എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനെ ദൈവം തന്നേ വേഗം ശിക്ഷിക്കും; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട।

Verse 88

अल्पैरहोभिरेवैते नाशमेष्यन्ति सागराः । इत्युक्ते मुनिना तेन कपिलेन महात्मना । प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः ॥ ८८ ॥

മഹാത്മാവായ മുനി കപിലൻ—“അൽപദിനങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഈ സമുദ്രങ്ങൾ നാശത്തിലേക്ക് പോകും” എന്നു പറഞ്ഞു. അത് കേട്ട് ദേവന്മാർ യഥാവിധി നമസ്കരിച്ചു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 89

अत्रान्तरे तु सगरो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः । आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम् ॥ ८९ ॥

ഇതിനിടയിൽ രാജാവ് സഗരൻ വസിഷ്ഠാദി മഹർഷിമാരോടുകൂടെ ‘അശ്വമേധ’ എന്ന അത്യുത്തമ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു।

Verse 90

तद्यज्ञे योजितं सप्तिमपहृत्य सुरेश्वरः । पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्ठति ॥ ९० ॥

ആ യജ്ഞത്തിനായി നിയോഗിച്ച കുതിരയെ അപഹരിച്ച് ദേവേശ്വരൻ ഇന്ദ്രൻ, കപിലൻ വസിക്കുന്ന പാതാളത്തിൽ അതിനെ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 91

गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः । अन्वेष्टुं बभ्रमुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः ॥ ९१ ॥

ഗൂഢരൂപം ധരിച്ച ശക്രൻ ഇന്ദ്രൻ കുതിര അപഹരിച്ചതോടെ, സഗരപുത്രന്മാർ അത്യന്തം വിസ്മയത്തോടെ ഭൂലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളിൽ അതിനെ തേടി അലഞ്ഞു।

Verse 92

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक् ॥ ९२ ॥

കണ്ണിൽപ്പെടാതായ ആ ഏഴുപേരും പാതാളത്തിലേക്കു പോകാൻ ഉത്സുകരായി. ഓരോരുത്തരും വേർവേറായി ഒരു യോജന അളവിൽ ഭൂതലം മുഴുവൻ കുഴിച്ചെടുത്തു॥

Verse 93

मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः ॥ ९३ ॥

കുഴിച്ചെടുത്ത മണ്ണ് അവർ സമുദ്രതീരത്ത് കൂമ്പാരമാക്കി. അതേ ദ്വാരത്തിലൂടെയേ സഗരപുത്രന്മാർ എല്ലാവരും പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു॥

Verse 94

विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः ॥ ९४ ॥

അവിടെ അവർ കുതിരയെ അന്വേഷിക്കുന്നു; എന്നാൽ അഹങ്കാരമദത്തിൽ ഉന്മത്തരായി ചിത്തം മയങ്ങി, വിവേകം നഷ്ടപ്പെട്ടു॥

Verse 95

तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके ॥ ९५ ॥

അവിടെ അവൻ മഹാത്മാവായ കപിലനെ കണ്ടു—കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തൻ, ധ്യാനത്തിൽ ലീനൻ; അവന്റെ സമീപത്ത് കുതിരയും കണ്ടു॥

Verse 96

ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन् ॥ ९६ ॥

അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ക്രോധത്തോടെ മുനിയെ കണ്ടയുടൻ അതിവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവന്നു. കൊല്ലാൻ ഉദ്ദേശിച്ച മനസ്സോടെ ഓടിവന്ന് അദ്ദേഹത്തെ സമീപിച്ച് വളഞ്ഞു॥

Verse 97

हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम् ॥ ९७ ॥

“കൊല്ലൂ, കൊല്ലൂ ഇവനെ; ഇവനെ വധിക്കൂ, ശിക്ഷിച്ച് സംഹരിക്കൂ; പിടിക്കൂ—വേഗം പിടിക്കൂ!” എന്ന് അവർ പരസ്പരം വിളിച്ചുപറഞ്ഞു।

Verse 98

हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत् ॥ ९८ ॥

സാധുഭാവം ധരിച്ചു അവൻ ഹൃതാശ്വനെ വഞ്ചിച്ചു; കൊക്കുപോലെ പുറമേ മാത്രം ധ്യാനപരനായതായി തോന്നി. അയ്യോ, ലോകത്തിൽ ദുഷ്ടർ ഭക്തിയുടെ പേരിൽ മഹാ ആഡംബരം നടത്തുന്നു।

Verse 99

इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि ॥ ९९ ॥

ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച് അവർ മുനീശ്വരനായ കപിലനെ പരിഹസിച്ച് ചിരിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം എല്ലാ ഇന്ദ്രിയസമൂഹവും നിയന്ത്രിച്ച് തന്റെ ചിത്തത്തെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 100

आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि ॥ १०० ॥

കപിലൻ അവരുടെ ഇടയിൽ തന്നെയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ആ പ്രവൃത്തി അദ്ദേഹം അറിഞ്ഞില്ല (അഥവാ അതിൽ പങ്കെടുത്തില്ല)।

Verse 101

आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् । पद्भिः संताडयामासुर्बाहूं च जगृहुः परे ॥ १०१ ॥

എന്നാൽ ബുദ്ധി നശിച്ചവർ, മരണത്തിന് അടുത്തിരുന്ന ആ മുനിയെ കണ്ടപ്പോൾ കാലുകൊണ്ട് ഇടിക്കാനും തള്ളാനും തുടങ്ങി; മറ്റുചിലർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈകൾ പിടിച്ചു।

Verse 102

ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा । उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्र वकारिणः ॥ १०२ ॥

അപ്പോൾ സമാധി വിട്ട് ആ മുനി ആ നിമിഷം വിസ്മയത്തോടെ, ലോകദുഃഖോപദ്രവങ്ങൾ ശമിപ്പാൻ ഭാവഗംഭീരമായ വചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 103

एश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् । अहंकारविमूढानां विवेको नैव जायते ॥ १०३ ॥

ഐശ്വര്യമദത്തിൽ മത്തന്മാരിലും, ക്ഷുധയിൽ പീഡിതരിലും, കാമാസക്തരിലും—അഹങ്കാരമോഹിതരായവർക്കു വിവേകം ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 104

निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा । तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम् ॥ १०४ ॥

അഗ്നിമയമായ ഗൂഢനിധിയുടെ ആശ്രയമാത്രം കൊണ്ടു ഭൂമി എപ്പോഴും ചൂടോടെ ജ്വലിക്കുന്നു; അതേ വസ്തു മനുഷ്യർ ഭുജിച്ച് ജ്വലിച്ചാൽ അതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്?

Verse 105

किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः । महीरुहांश्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः ॥ १०५ ॥

ദുർജനർ സജ്ജനരെ പീഡിപ്പിച്ചാൽ അതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്? നദിയുടെ പ്രവാഹം കരയോട് ചേർന്ന് നിൽക്കുന്ന മഹാവൃക്ഷങ്ങളെയും വീഴ്ത്തുന്നു।

Verse 106

यत्र श्रीर्यौवनं वापि शारदा वापि तिष्ठति । तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मूर्खत्वं चापि जायते ॥ १०६ ॥

എവിടെ ശ്രീയും യൗവനവും ശാരദാ-വിദ്യയും വസിക്കുന്നുവോ, അവയുടെ അഭാവത്തിൽ അവിടെ ദുര്ഭാഗ്യം, നിത്യ ജരയും മൂഢതയും ജനിക്കുന്നു।

Verse 107

अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते । नामसाम्यदहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः ॥ १०७ ॥

അഹോ! കനകത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പൂർണ്ണമായി ആരാൽ പറയാൻ കഴിയും? നാമസാമ്യം എത്ര അത്ഭുതം—ധത്തൂരയും മദം നൽകുന്നു.

Verse 108

भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी । यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम् ॥ १०८ ॥

ദുഷ്ടനു ശ്രീ-സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാൽ, അതേ സമ്പത്ത് ലോകവിനാശിനിയാകും—കാറ്റ് അഗ്നിയുടെ സഖാവുപോലെ, വിഷം സർപ്പത്തിന്റേതുപോലെ.

Verse 109

अहो धनमदान्धस्तु पश्यन्नपि न पश्यति । यदि पश्यत्यात्महितं स पश्यति न संशयः ॥ १०९ ॥

അഹോ! ധനമദത്തിൽ അന്ധനായവൻ കണ്ടിട്ടും കാണുന്നില്ല. ആത്മഹിതം കാണുന്നവനേ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 110

इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजेऽनलम् । स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात् ॥ ११० ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ക്രുദ്ധനായ കപിലൻ തന്റെ ഇരുകണ്ണുകളിൽ നിന്ന് അഗ്നി സൃഷ്ടിച്ചു; ആ വഹ്നി ക്ഷണത്തിൽ സഗരന്റെ പുത്രന്മാരെയെല്ലാം ഭസ്മമാക്കി.

Verse 111

यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः । अकालप्रलयं मत्वा च्रुकुशुः शोकलालसाः ॥ १११ ॥

നേത്രജന്യമായ ആ അഗ്നി കണ്ട പാതാളവാസികൾ, അകാലപ്രളയം വന്നുവെന്ന് കരുതി ദുഃഖവും ഭീതിയും കൊണ്ട് നിലവിളിച്ചു.

Verse 112

तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः । सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः ॥ ११२ ॥

ആ അഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായി എല്ലാ ദംശധാരികളായ സർപ്പങ്ങളും രാക്ഷസന്മാരും വേഗത്തിൽ സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; സജ്ജനരുടെ കോപം സത്യമായും സഹിക്കാനാകാത്തതാണ്.

Verse 113

अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा । देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते ॥ ११३ ॥

അപ്പോൾ ആ സമയത്ത് ദേവദൂതൻ രാജാവിന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് എത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“സംഭവിച്ച എല്ലാറ്റിന്റെയും പൂർണ്ണ വൃത്താന്തം ഞാൻ നിങ്ങളോട് അറിയിക്കും.”

Verse 114

एतत्समाकर्ण्य वचः सगरःसर्ववित्प्रभुः । दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ११४ ॥

ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് സർവ്വജ്ഞനും പരാക്രമശാലിയുമായ പ്രഭു സഗരരാജാവ് അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഈ ദുഷ്ടൻ ദൈവത്താൽ തന്നേ ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടു.”

Verse 115

माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा । अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते ॥ ११५ ॥

മാതാവായാലും പിതാവായാലും, സഹോദരനായാലും പുത്രനായാലും—അധർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ തന്നെയാണ് ശത്രുവായി കരുതേണ്ടത്.

Verse 116

यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् । तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः ॥ ११६ ॥

അധർമ്മങ്ങളിൽ നിരതനായി സർവ്വജനത്തോടും വിരോധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെ പരമശത്രുവായി അറിയുക—ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ നിർണ്ണയം.

Verse 117

सगरः पुत्रनाशेऽपि न शुशोच मुनीश्वरः । दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साहकारणम् ॥ ११७ ॥

പുത്രനാശം സംഭവിച്ചിട്ടും മുനിസമനായ രാജാവ് സഗരൻ ദുഃഖിച്ചില്ല; ദുഷ്ടരുടെ നാശം സജ്ജനർക്കു ഉത്സാഹം വർധിപ്പിക്കുന്ന കാരണമാകുന്നു.

Verse 118

यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः । पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कृतवान्प्रभुः ॥ ११८ ॥

സ്മൃതിയിൽ ‘അപുത്രർക്കു യജ്ഞങ്ങളിൽ അവകാശമില്ല’ എന്നു പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് പ്രഭു പൗത്രനായ അംശുമാനെ പുത്രനായി സ്വീകരിച്ചു.

Verse 119

असमञ्जस्सुतं तं तु सुधियं वाग्विदां वरम् । युयोज सारविद् भूयो ह्यश्वानयनकर्मणि ॥ ११९ ॥

അസമഞ്ജസന്റെ ആ പുത്രൻ—സുധിയും വാഗ്വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും—അവനെ രഥവിദ്യ അറിയുന്നവൻ വീണ്ടും അശ്വാനയന കർമ്മത്തിൽ നിയോഗിച്ചു.

Verse 120

स गतस्तद्बिलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् । कपिलं तेजसां राशिं साष्टाङ्गं प्रणनाम ह ॥ १२० ॥

അവൻ ആ ഗുഹാദ്വാരത്തിലെത്തി, തേജസ്സിന്റെ മഹാരാശിയായ മുനിപുങ്ഗവൻ കപിലനെ കണ്ടപ്പോൾ അഷ്ടാംഗപ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 121

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनयेनाग्रतः स्थितः । उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम् ॥ १२१ ॥

കൈകൂപ്പി വിനയത്തോടെ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, പൂർണ്ണശാന്തമനസ്സുള്ള സനാതന ദേവദേവനോട് അവൻ അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 122

अंशुमानुवाच । दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्व तत् । परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः ॥ १२२ ॥

അംശുമാൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ പിതൃവ്യന്മാർ ചെയ്ത ദുഷ്പ്രവർത്തനം ക്ഷമിക്കണമേ. സാദുക്കൾ പരോപകാരത്തിൽ നിരതർ; ക്ഷമ തന്നെയാണ് അവരുടെ സാരം.

Verse 123

दुर्जनेष्वपि सत्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहरते ज्योत्स्नां चन्द्र श्चाण्डालवेश्मनः ॥ १२३ ॥

ദുർജന സത്ത്വങ്ങളോടും സാദുക്കൾ കരുണ കാണിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ ചാണ്ഡാലന്റെ വീട്ടിൽ നിന്നുമെങ്കിലും തന്റെ ചന്ദ്രിക പിന്‍വലിക്കുകയില്ല.

Verse 124

बाध्यमानोऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद् भवेत् । ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणोऽमरैः शशी ॥ १२४ ॥

പീഡിക്കപ്പെട്ടാലും സുജനൻ എല്ലാവർക്കും സുഖം വരുത്തുന്നവനായിരിക്കണം; ഗ്രഹണത്തിൽ അമരന്മാർ ‘ഭക്ഷിച്ചാലും’ ചന്ദ്രൻ പരമാനന്ദം നൽകുന്നു.

Verse 125

दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः । सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनो जनः ॥ १२५ ॥

ചന്ദനം പിളർത്തി മുറിച്ചാലും തന്റെ സ്വാഭാവിക സുഗന്ധംകൊണ്ട് എല്ലാം പരിമളിപ്പിക്കുന്നു; അതുപോലെ സുജനൻ ക്ലേശത്തിലും എല്ലാവർക്കും നന്മ ചെയ്യുന്നു.

Verse 126

क्षान्त्या च तपसाचारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः । सञ्जातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम ॥ १२६ ॥

നിന്റെ ക്ഷമയും തപസ്സും സദാചാരാനുഷ്ഠാനവും മൂലം, നിന്റെ ഗുണങ്ങളെ അറിയുന്ന മുനീശ്വരന്മാർ—ഹേ പുരുഷോത്തമ—ലോകങ്ങളെ ശാസിച്ച് പാലിക്കുവാൻ നീ പ്രാദുര്ഭവിച്ചതായി അറിയുന്നു.

Verse 127

नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये । नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च ॥ १२७ ॥

ഹേ ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ മുനേ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ബ്രഹ്മസ്വരൂപാ! നിനക്കു പ്രണാമം. ബ്രഹ്മപരായണമായ ശീലമുള്ളവനും ബ്രഹ്മധ്യാനത്തിൽ ലീനനുമായ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം.

Verse 128

इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा । वरं वरय चेत्याह प्रसन्नोऽस्मि तवानघ ॥ १२८ ॥

ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മുനിയുടെ മുഖം പ്രസന്നമായി. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“ഹേ അനഘാ! ഒരു വരം ചോദിക്ക; ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്.”

Verse 129

एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्य तम् । प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत ॥ १२९ ॥

മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അംശുമാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത് പറഞ്ഞു—“ദയവായി ഞങ്ങളുടെ പിതൃകളെ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ എത്തിക്കണമേ.”

Verse 130

ततस्तस्यातिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् । गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम् ॥ १३० ॥

അപ്പോൾ മുനി അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഗംഗയെ കൊണ്ടുവന്ന് നിന്റെ പൗത്രൻ തന്നേ പിതൃകളെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കും.”

Verse 131

त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी । कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम् ॥ १३१ ॥

നിന്റെ പൗത്രൻ കൊണ്ടുവന്ന ഗംഗ—പുണ്യജലമുള്ള ഈ നദി—ഇവരുടെ പാപങ്ങൾ കഴുകി തീർത്തു, നിശ്ചയമായി ഇവരെ പരമപദത്തിലേക്ക് നയിക്കും.

Verse 132

प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् । पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १३२ ॥

വത്സാ, ഈ യജ്ഞാശ്വത്തെ മുന്നോട്ട് അയയ്ക്കുക; അതിനാൽ അധ്വരം (യജ്ഞം) പൂർണ്ണമാകും. പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി, അശ്വസഹിതം സർവ്വവൃത്താന്തവും അറിയിച്ചു॥

Verse 133

सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्राह्मणैः सह । विधाय तपसा विष्णुमाराध्याप पदं हरेः ॥ १३३ ॥

സഗരൻ അതേ യജ്ഞപശുവിനാൽ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടുകൂടെ യജ്ഞം സമാപിപ്പിച്ചു. പിന്നെ തപസ്സാൽ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച് ഹരിയുടെ പരമപദം പ്രാപിച്ചു॥

Verse 134

जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः । तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः ॥ १३४ ॥

അംശുമതനു ‘ദിലീപൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു. അവനിൽ നിന്നു ഭഗീരഥൻ ജനിച്ചു; അവൻ തന്നെയാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു ഗംഗയെ കൊണ്ടുവന്നത്॥

Verse 135

भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने । गङ्गां भगीरथायाथ चिन्तयामास धारणे ॥ १३५ ॥

മുനേ, ഭഗീരഥന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ബ്രഹ്മാവ് ഗംഗയെ അവനു ദാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് അവളെ ഭൂമി എങ്ങനെ ധരിക്കുമെന്നു ഭഗീരഥൻ ആലോചിച്ചു॥

Verse 136

ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् । आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन् ॥ १३६ ॥

പിന്നീട് ശിവനെ ആരാധിച്ച്, അവന്റെ കൃപയാൽ സ്വർണദീ എന്ന പവിത്രഭൂമിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്നു. അതിന്റെ ജലത്തിൽ പിതൃകളെ സ്പർശിപ്പിച്ച് അവരെ ശുദ്ധീകരിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് നയിച്ചു॥

Verse 137

भगीरथान्वये जातः सुदासो नाम भूपतिः । तस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः ॥ १३७ ॥

ഭഗീരഥവംശത്തിൽ സുദാസൻ എന്നൊരു രാജാവ് ജനിച്ചു. അവന്റെ പുത്രൻ മിത്രസഹൻ സർവ്വലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.

Verse 138

वसिष्ठशापात्प्राप्तः स सौदासौ राक्षसीं तनुम् । गङ्गाबिन्दुनिषेकेण पुनर्मुक्तो नृपोऽभवत् ॥ १३८ ॥

വസിഷ്ഠന്റെ ശാപം മൂലം ആ സൗദാസ രാജാവ് രാക്ഷസീ ദേഹം പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ഗംഗാജലത്തിന്റെ ഒരു തുള്ളി തളിച്ചതാൽ വീണ്ടും മോചിതനായി രാജാവായി.

Verse 139

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ പ്രഥമപാദത്തിൽ ‘ഗംഗാമാഹാത്മ്യം’ എന്ന എട്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.