Varṇāśrama Saṁskāras, Upanayana Windows, Brahmacārin Ācāra, and Anadhyāya Prohibitions

Verse 1

सनक उवाच । वर्णाश्रमाचारविधिं प्रवक्ष्यामि विशेषतः । श्रृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ट सावधानेन चेतसा ॥ १ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—വർണാശ്രമാചാരവിധിയെ ഞാൻ പ്രത്യേകമായി വിശദീകരിക്കും. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ജാഗ്രതയുള്ള മനസ്സോടെ കേൾക്കുക॥

Verse 2

यः स्वधर्मं परित्यज्य परधर्मं समाचरेत् । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ २ ॥

സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് പരധർമ്മം ആചരിക്കുന്നവൻ പാഷണ്ഡനെന്നു അറിയണം; അവൻ സർവ്വധർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നു ബഹിഷ്കൃതനാകുന്നു॥

Verse 3

गर्भाधानादिसंस्काराः कार्या मंत्रविधानतः । स्त्रीणाममंत्रतः कार्या यथाकालं यथाविधि ॥ ३ ॥

ഗർഭാധാനാദി സംസ്കാരങ്ങൾ മന്ത്രവിധാനപ്രകാരം നടത്തേണ്ടതാണ്. സ്ത്രീകൾക്കായി അവ മന്ത്രമില്ലാതെ, യഥാകാലം യഥാവിധി നിർവഹിക്കണം॥

Verse 4

सीमंतकर्म प्रथमं चतुर्थे मासि शस्यते । षष्टे वा सत्पमे वापि अष्टमे वापि कारयेत् ॥ ४ ॥

സീമന്തകർമം ആദ്യം ഗർഭത്തിന്റെ നാലാം മാസത്തിൽ ചെയ്യുന്നതാണ് ശ്രേഷ്ഠം; അല്ലെങ്കിൽ ആറാം, ഏഴാം, എട്ടാം മാസങ്ങളിലും നടത്താം।

Verse 5

जाते पुत्रे पिता स्नात्वा सचैलं जातकर्म च । कुर्य्याच्च नांदीश्राद्धं च स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ ५ ॥

പുത്രൻ ജനിച്ചാൽ പിതാവ് സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചു, സ്വസ്തിവാചനം മുൻകൂട്ടി നടത്തി ജാതകർമവും നാന്ദീശ്രാദ്ധവും ചെയ്യണം।

Verse 6

हेम्ना वा रजतेनापि वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत् । अन्नेन कारयेद्यस्तु स चंडाल समो भवेत् ॥ ६ ॥

വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം സ്വർണ്ണത്തിലോ വെള്ളിയിലോ ഒരുക്കണം; എന്നാൽ വെറും അന്നംകൊണ്ട് മാത്രം നടത്തിക്കുന്നവൻ ചാണ്ഡാലനോടു തുല്യനാകുന്നു।

Verse 7

कृत्वाभ्युदयिकं श्राद्धं पिता पुत्रस्य वाग्यतः । कुर्वीत नामनिर्द्देशं सूतकांते यथाविधि ॥ ७ ॥

അഭ്യുദയിക ശ്രാദ്ധം നടത്തി, പിതാവ് പുത്രനുവേണ്ടി യുക്തമായ അവസരം/അനുമതി നേടി, സൂതകാന്തത്തിൽ വിധിപ്രകാരം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യണം।

Verse 8

अस्पष्टमर्थहीनं च ह्यतिगुर्वक्षरान्वितम् । न दद्यान्नाम विप्रेन्द तथा च विषमाक्षरम् ॥ ८ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! അസ്പഷ്ടവും അർത്ഥഹീനവും അതിഗുരു അക്ഷരങ്ങളോടുകൂടിയതും, അല്ലെങ്കിൽ വിഷമ അക്ഷരങ്ങളുള്ളതുമായ പേര് നൽകരുത്।

Verse 9

तृतीयवर्षे चौलं च पंचमे षष्टसम्मिते । सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः ॥ ९ ॥

മൂന്നാം വർഷത്തിൽ ചൗളകർമ്മം (ചൂഡാകരണം) നടത്തണം; അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ചാം, ആറാം, ഏഴാം അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം വർഷത്തിലും, ഗൃഹ്യസൂത്രോക്ത വിധിപ്രകാരം നടത്താം।

Verse 10

दैवयोगादतिक्रांते गर्भाधानादिकर्मणि । कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत् ॥ १० ॥

ദൈവയോഗം മൂലം ഗർഭാധാനാദി സംസ്കാരങ്ങൾ വിട്ടുപോയാൽ ‘പാദകൃച്ഛ്ര’ പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധം; എന്നാൽ ചൗളകർമ്മത്തിൽ അതിന്റെ പകുതി മാത്രം നിശ്ചയിക്കണം।

Verse 11

गर्भाष्टमेऽष्टमे वाब्दे बटुकस्योपनायनम् । आषोडशाब्दपर्यंतं गौणं कालमुशंति च ॥ ११ ॥

ബാലന്റെ ഉപനയനം ഗർഭഗണന പ്രകാരം എട്ടാം വർഷത്തിലോ, ജന്മഗണന പ്രകാരം എട്ടാം വർഷത്തിലോ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ പതിനാറാം വർഷം വരെ കാലം ഗൗണമായി (സ്വീകാര്യമായി) പറയുന്നു।

Verse 12

गर्भैकादशमेऽब्दे तु राजन्यस्योपनायनम् । आद्वाविंशाब्दपर्यंतं कालमाहुर्विपश्चितः ॥ १२ ॥

രാജന്യൻ (ക്ഷത്രിയൻ) ഉപനയനം ഗർഭഗണന പ്രകാരം പതിനൊന്നാം വർഷത്തിൽ വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പണ്ഡിതർ ഇരുപത്തിരണ്ടാം വർഷം വരെ കാലം അനുവദനീയമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 13

वैश्वोपनयनं प्रोक्तं गर्भाद्द्वादशमे तथा । चतुर्विंशाब्दपर्यंतं गौणमाहुर्मनीषिणः ॥ १३ ॥

വൈശ്യന്റെ ഉപനയനം ഗർഭഗണന പ്രകാരം പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; മनीഷികൾ ഇരുപത്തിനാലാം വർഷം വരെ കാലം ഗൗണമായി (കുറച്ച് ആദർശമല്ലെങ്കിലും) മാത്രമേ അംഗീകരിക്കൂ എന്ന് പറയുന്നു।

Verse 14

एतत्कालावधेर्यस्य द्विजस्यातिक्रमो भवेत् । सावित्रीपतितं विद्यात्तं तु नैवालपेत्कदा ॥ १४ ॥

നിശ്ചിത കാലപരിധി കടന്ന് സാവിത്രീവിധി അനുഷ്ഠിക്കാത്ത ദ്വിജനെ ‘സാവിത്രീപതിതൻ’ എന്നു അറിയണം; അവനോട് ഒരിക്കലും സംഭാഷണമോ സഹവാസമോ ചെയ്യരുത്।

Verse 15

द्विजोपनयने विप्र मुख्यकालव्यतिक्रमे । द्वादशाब्दं चरेत्कृच्छ्रं पश्चाज्चांद्रायणं तथा । सांतपनद्वयं चैव कृत्वा कर्म समाचरेत् ॥ १५ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ദ്വിജന്റെ ഉപനയനത്തിന്‍റെ മുഖ്യകാലം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, പന്ത്രണ്ടു വർഷം കൃച്ഛ്ര പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം; തുടർന്ന് ചാന്ദ്രായണ വ്രതവും, രണ്ട് സാന്തപന പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും ചെയ്ത് ശേഷം വിധിപൂർവ്വം ആ കർമ്മം നിർവഹിക്കണം।

Verse 16

अन्यथा पतितं विद्यात्कर्त्तापि ब्रह्महा भवेत् । र्मौजी विप्रस्य विज्ञेया धनुर्ज्या क्षत्त्रियस्य तु ॥ १६ ॥

വിധിക്ക് വിരുദ്ധമായി ചെയ്താൽ അത് പതനഹേതുവെന്ന് അറിയണം; ചെയ്യുന്നവനും ബ്രഹ്മഹത്യയ്‌ക്ക് തുല്യമായ പാപം പ്രാപിക്കും. വിപ്രന് മൗജീ (മുഞ്ചപ്പുല്ലിന്റെ മേഖല) യുക്തം; ക്ഷത്രിയന് ധനുര്ജ്യാ (വില്ലിന്റെ ഞാണ) ചിഹ്നമെന്നു പറയുന്നു।

Verse 17

आवी वैश्यस्य विज्ञेया श्रूयतामजिने तथा । विप्रस्य चोक्तमैणेयं रौरवं क्षत्रियस्य तु ॥ १७ ॥

വൈശ്യന് യോജിച്ച അജിനം ആടിന്റെ തോലാണ്; മൃഗചർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കുക—വിപ്രന് മൈണേയം (കൃഷ്ണസാര മാൻതോൽ) എന്നു പറയുന്നു, ക്ഷത്രിയന് റൗരവം (പുള്ളിമാൻതോൽ) എന്നു പറയുന്നു।

Verse 18

आजं वेश्यस्य विज्ञेयं दंडान्वक्ष्ये यथाक्रमम् । पालाशं ब्राह्मणस्योक्तं नृपस्यौदुम्बरं तथा ॥ १८ ॥

വൈശ്യന്‍റെ ദണ്ഡം അജകാഷ്ഠത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയതെന്ന് അറിയണം. ദണ്ഡങ്ങളെ ക്രമമായി പറയുന്നു—ബ്രാഹ്മണന് പാലാശകാഷ്ഠദണ്ഡം എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; രാജാവായ ക്ഷത്രിയന് ഔദുംബരകാഷ്ഠദണ്ഡവും അങ്ങനെ തന്നേ।

Verse 19

बैल्वं वैश्यस्य विज्ञेय तत्प्रमाणं श्रृणुष्व मे । विप्रस्य केशमानं स्यादाललाटं नृपस्य च ॥ १९ ॥

വൈശ്യന്റെ ദണ്ഡത്തിന്റെ അളവ് ‘ബൈൽവം’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ മാനദണ്ഡം എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക. ബ്രാഹ്മണന്‍ കേശരേഖ വരെ, രാജാവിന്‍ (ക്ഷത്രിയന്‍) ലലാടം വരെ അളവെന്നു പറയുന്നു.

Verse 20

नासाग्रसंमितं दण्डं वैश्यस्याहुर्विपश्चितः । तथा वासांसि वक्ष्यामि विप्रादीनां यथाक्रमम् ॥ २० ॥

പണ്ഡിതർ പറയുന്നു: വൈശ്യന്റെ ദണ്ഡം മൂക്കിന്റെ അഗ്രം വരെ അളക്കണം. ഇനി ബ്രാഹ്മണാദി വർണങ്ങൾക്ക് നിശ്ചയിച്ച വസ്ത്രങ്ങളും ക്രമമായി ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 21

कषायं चैव मांजिष्टं हारिद्रं च प्रकीर्तितम् । उपनीतो द्विजो विप्र परिचर्यापरो गुरोः ॥ २१ ॥

കഷായ (ഗേരുവ), മാഞ്ചിഷ്ഠ (മഞ്ജിഷ്ഠ-ചുവപ്പ്), ഹാരിദ്ര (മഞ്ഞ) വർണ്ണത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും പ്രസിദ്ധമാണ്. ഉപനയനം ലഭിച്ച ദ്വിജൻ—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ—ഗുരുസേവയിൽ നിഷ്ഠനാകണം.

Verse 22

वेदग्रहणपर्यंतं निवसेद्गुरुवेश्मनि । प्रातः स्नायी भवेद्वर्णी समित्कुशफलादिकान् ॥ २२ ॥

വേദങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി ഗ്രഹിക്കുന്നതുവരെ ശിഷ്യൻ ഗുരുവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വസിക്കണം. ബ്രഹ്മചാരി പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സമിത്ത്, കുശ, ഫലങ്ങൾ മുതലായ ആവശ്യവസ്തുക്കൾ (ഗുരുവിനും കർമ്മങ്ങൾക്കും) ശേഖരിക്കണം.

Verse 23

गुर्वर्थमाहरेन्नित्यं कल्ये कल्ये मुनीश्वर । यज्ञोपवीतमजिनं दंडं च मुनिसत्तम ॥ २३ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, അവൻ ഓരോ പ്രഭാതവും ഗുരുവിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി യജ്ഞോപവീതം, അജിനം (മൃഗചർമ്മം), ദണ്ഡം എന്നിവ നിത്യമായി കൊണ്ടുവരണം, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 24

नष्टे भ्रष्टे नवं मंत्राद्धृत्वा भ्रष्टं जले क्षिपेत् । वर्णिनो वर्त्तनं प्राहुर्भिक्षान्नेनैव केवलम् ॥ २४ ॥

മന്ത്രപാഠം നഷ്ടമാകുകയോ ഭ്രഷ്ടമാകുകയോ ചെയ്താൽ, മന്ത്രോപദേശത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ പുതിയ പാഠം എടുത്ത് ദോഷമുള്ളത് ജലത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കണം. ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ഉപജീവനം ഭിക്ഷയാൽ ലഭിക്കുന്ന അന്നമേയെന്ന് മുനികൾ പറഞ്ഞു॥२४॥

Verse 25

भिक्षा च श्रोत्रियागारादाहरेत्प्रयतेंद्रियः । भवत्पूर्वं ब्राह्मणस्य भवन्मध्यं नृपस्य च ॥ २५ ॥

ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ ശ്രോത്രിയന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷ സ്വീകരിക്കണം. ബ്രാഹ്മണനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുമ്പോൾ ‘ഭവത്’ ആദ്യം, രാജാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുമ്പോൾ ‘ഭവത്’ മദ്ധ്യത്തിൽ ഉപയോഗിക്കണം॥२५॥

Verse 26

भवदत्यं विशः प्रोक्तं भिक्षाहरणकं वचः । सांयप्रातर्वह्निकार्यं यथाचारं जितेंद्रियः ॥ २६ ॥

വൈശ്യനു സത്യവചനമാണ് നിർദ്ദേശിച്ചത്; ഭിക്ഷ ലഭ്യമാക്കുന്ന ശിഷ്ടവാക്കുകളേ പറയണം. ഇന്ദ്രിയജയത്തോടെ ആചാരപ്രകാരം സന്ധ്യയും പ്രഭാതവും അഗ്നികാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം॥২৬॥

Verse 27

कुर्यात्प्रतिदिनं वर्णीं ब्रह्मयज्ञं च तर्पणम् । अग्निकार्यपरित्यागी पतितः प्रोच्यते बुधैः ॥ २७ ॥

ബ്രഹ്മചാരി പ്രതിദിനം വേദപാരായണം, ബ്രഹ്മയജ്ഞം, തർപ്പണം എന്നിവ നിർവഹിക്കണം. അഗ്നികാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെ പണ്ഡിതർ പതിതൻ എന്നു പറയുന്നു॥२७॥

Verse 28

ब्रह्मयज्ञविहीनश्च ब्रह्महा परिकीर्तितः । देवताभ्यर्च्चनं कुर्याच्छुश्रूषानुपदं गुरोः ॥ २८ ॥

ബ്രഹ്മയജ്ഞം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെ ‘ബ്രഹ്മഹാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ദേവതാരാധന നടത്തുകയും ഗുരുവിനെ നിരന്തരം ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിക്കുകയും വേണം॥२८॥

Verse 29

भिक्षान्नं भोजयेन्नित्यं नैकान्नाशी कदाचन । आनीयानिन्द्यविप्राणां गृहाद्भिक्षां जितेंद्रियः ॥ २९ ॥

ഇന്ദ്രിയജയം നേടിയ साधകൻ നിത്യം ഭിക്ഷാന്നം മാത്രമേ ഭുജിക്കൂ; ഒരിക്കലും പല വീടുകളുടെ അന്നം കഴിക്കുന്നവനാകരുത്. കുറ്റമറ്റ ബ്രാഹ്മണരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷ കൊണ്ടുവന്ന് ഭുജിക്കണം.

Verse 30

निवेद्य गुरवेऽश्रीयाद्वाग्यतस्तदनुज्ञया । मधुस्त्रीमांसलवणं ताम्बूलं दंतधावनम् ॥ ३० ॥

ഗുരുവിനെ ആദ്യം അറിയിച്ച്, വാക്ക് സംയമിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദത്താൽ മാത്രമേ ആഹാരം സ്വീകരിക്കൂ. മധു, സ്ത്രീസംഗം, മാംസം, ലവണ, താംബൂലം, ദന്തധാവനം എന്നിവ വर्जിക്കണം.

Verse 31

उच्छिष्टभोजनं चैव दिवास्वापं च वर्जयेत् । छत्रपादुक गंधांश्च तथा माल्यानुलेपनम् ॥ ३१ ॥

ഉച്ചിഷ്ട/അശുദ്ധഭോജനംയും പകൽനിദ്രയും വर्जിക്കണം. അതുപോലെ കുട, പാദുക, സുഗന്ധം, മാല, ദേഹലേപനം എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 32

जलकेलिं नृत्यगीतवाद्यं तु परिवर्जयेत् । परिवादं चोपतापं विप्रलापं तथांजनम् ॥ ३२ ॥

ജലകേളി, നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യവാദനം എന്നിവ വर्जിക്കണം. പരനിന്ദ, മറ്റുള്ളവർക്കു ദുഃഖം വരുത്തൽ, വ്യർത്ഥപ്രലാപം, അഞ്ജനം (കണ്ണെഴുത്ത്) എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 33

पाषण्ड जनसंयोगं शूद्रसंगं च वर्जयेत् । अभिवादनशीलः स्याद् वृद्धेषु च यथाक्रमम् ॥ ३३ ॥

പാഷണ്ഡജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മയും ശൂദ്രരോടുള്ള അനുചിതസംഗവും വర్జിക്കണം. അഭിവാദനത്തിൽ ശീലമുള്ളവനായി, മുതിർന്നവർക്ക് യഥാക്രമം നമസ്കാരവും ആദരവും അർപ്പിക്കണം.

Verse 34

ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा वयोवृद्धा इति त्रयः । आध्यात्मिकादिदुःखानि निवारयति यो गुरुः ॥ ३४ ॥

ജ്ഞാനവൃദ്ധൻ, തപോവൃദ്ധൻ, വയോവൃദ്ധൻ—ഇങ്ങനെ മൂന്നു തരത്തിലുള്ള ‘വൃദ്ധർ’ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ആധ്യാത്മികാദി ദുഃഖങ്ങൾ നീക്കുന്നതവനേ യഥാർത്ഥ ഗുരു.

Verse 35

वेदशास्त्रोपदेशेन तं पूर्वमभिवादयेत् । असावहमिति ब्रूयाद्दिजो वै ह्यभिवादने ॥ ३५ ॥

വേദശാസ്ത്രോപദേശപ്രകാരം ആദ്യം അദ്ദേഹത്തെ (വൃദ്ധൻ/ആചാര്യൻ) അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം. അഭിവാദനസമയത്ത് ദ്വിജൻ ‘ഞാൻ ഇങ്ങനെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് സ്വപരിചയം നൽകണം.

Verse 36

नाभिवाद्याश्च विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथंचन । नास्तिकं भिन्नमर्यादं कृतन्घं ग्रामयाजकम् ॥ ३६ ॥

ബ്രാഹ്മണൻ യാതൊരു സാഹചര്യത്തിലും ക്ഷത്രിയാദി (താഴ്ന്ന വർണ്ണങ്ങൾ)ക്ക് അധീനമായി അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്. അതുപോലെ നാസ്തികൻ, മര്യാദലംഘകൻ, കൃതഘ്നൻ, ഉപജീവനാർത്ഥം ഗ്രാമയാജകൻ എന്നിവരെയും പരിത്യജിക്കണം.

Verse 37

स्तेनं च कितवं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । पाषण्डं पतितं व्रात्यं तथा नक्षत्रजीविनम् ॥ ३७ ॥

കള്ളനെയും വഞ്ചകനെയും ഒരിക്കലും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്; അതുപോലെ പാഷണ്ഡൻ, പതിതൻ, വ്രാത്യൻ, നക്ഷത്രജീവി (ജ്യോതിഷംകൊണ്ട് ഉപജീവനം ചെയ്യുന്നവൻ) എന്നിവരെയും അല്ല.

Verse 38

तथा पातकिनं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । उन्मत्तं च शठं धूर्त्तं धावन्तमशुचिं तथा ॥ ३८ ॥

അതുപോലെ പാപിയെയും ഒരിക്കലും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്; ഉന്മത്തൻ, ശഠൻ, ധൂർത്തൻ, ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നവൻ, അശുചി എന്നിവരെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്.

Verse 39

अभ्यक्तशिरसं चैव जपन्तं नाभिवादयेत् । विवादशीलिनं चंडं वमंतं जलमध्यगम् ॥ ३९ ॥

തലയിൽ എണ്ണ പുരട്ടിയവനെയും ജപത്തിൽ ലീനനായവനെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്. കലഹപ്രിയൻ, ക്രൂരൻ, ഛർദ്ദിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ നിൽക്കുന്നവൻ—ഇവർക്കും നമസ്കാരം ചെയ്യരുത്॥৩৯॥

Verse 40

भिक्षान्नधारिणं चैव शयानं नाभिवादयेत् । भर्तृघ्नी पुष्पिणीं जारां सूतिकां गर्भपातिनीम् ॥ ४० ॥

ഭിക്ഷാന്നം കൈവഹിക്കുന്നവനെയും കിടന്നിരിക്കുന്നവനെയും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്. അതുപോലെ ഭർത്തൃഹന്തകി, രജസ്വല, പരപുരുഷഗാമിനി, പ്രസവാവസ്ഥയിലുള്ളവൾ, ഗർഭപാതിനി—ഇവർക്കും നമസ്കാരം ചെയ്യരുത്॥৪০॥

Verse 41

कृतन्घीं च तथा चंडीं कदाचिन्नाभिवादयेत् । सभायां यज्ञशालायां देवतायतनेष्वपि ॥ ४१ ॥

കൃതഘ്നി (അകൃതജ്ഞ) സ്ത്രീയെയും ചണ്ഡി (ഉഗ്ര/അശുദ്ധാചാരിണി) സ്ത്രീയെയും ഒരിക്കലും അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്—പ്രത്യേകിച്ച് സഭയിൽ, യജ്ഞശാലയിൽ, ദേവതാലയങ്ങളിലുപോലും॥৪১॥

Verse 42

प्रत्येकं तु नमस्कारो हंति पुण्यं पुराकृतम् । श्राद्धं व्रतं तथा दानं देवताभ्यार्चनं तथा ॥ ४२ ॥

ഓരോ അനുചിത നമസ്കാരവും മുൻപ് സമ്പാദിച്ച പുണ്യം നശിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ ശ്രാദ്ധം, വ്രതം, ദാനം, ദേവതാരാധന—ഇവയുടെ ഫലവും ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു॥৪২॥

Verse 43

यज्ञं च तर्पणं चैव कुर्वंतं नाभिवादयेत् । कृतेऽभिवादने यस्तु न कुर्यात्प्रतिवादनम् ॥ ४३ ॥

യജ്ഞമോ തർപ്പണമോ ചെയ്യുന്നവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ അഭിവാദ്യം ലഭിച്ചവൻ പ്രത്യഭിവാദ്യം ചെയ്യാതിരുന്നാൽ—അതും അനുചിതാചാരമാണ്॥৪৩॥

Verse 44

नाभिवाद्यः स विज्ञेयो यया शूद्रस्तथैव सः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य गुरोरभिमुखः सदा ॥ ४४ ॥

ആർക്കു നമസ്കാരം ചെയ്യരുതോ, അവൻ ആ കാരണത്താൽ ശൂദ്രസമനായി അറിയപ്പെടണം. പാദങ്ങൾ കഴുകി ആചമനം ചെയ്ത് എപ്പോഴും ഗുരുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ മുഖം തിരിച്ച് നിലകൊള്ളണം.

Verse 45

तस्य पादौ च संगृह्य अधीयीत विचक्षणः । अष्टकासु चतुर्दश्यां प्रतिपत्पर्वणोस्तथा ॥ ४५ ॥

അവന്റെ പാദങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ പിടിച്ച് വിവേകമുള്ള ശിഷ്യൻ അധ്യയനം നടത്തണം—പ്രത്യേകിച്ച് അഷ്ടകാ ദിവസങ്ങളിൽ, ചതുര്ദശിയിൽ, കൂടാതെ പ്രതിപത്‌യും മറ്റു പർവ്വസന്ധികളിലും.

Verse 46

महाभरण्यां विप्रेद्रं श्रवणद्वादशीदिने । भाद्रपदापरपक्षे द्वितीयायां तथैव च ॥ ४६ ॥

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! മഹാഭരണി നക്ഷത്രത്തിൽ, ശ്രവണ-ദ്വാദശി ദിനത്തിൽ, കൂടാതെ ഭാദ്രപദ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ദ്വിതീയയിലും (ഇത് അനുഷ്ഠിക്കണം).

Verse 47

माघस्य शुक्लसप्तम्यां नवम्यामाश्विनस्य च । परिवेषं गते सूर्ये श्रोत्रिये गृहमागते ॥ ४७ ॥

മാഘ ശുക്ല സപ്തമിയിലും ആശ്വിന നവമിയിലും—സൂര്യന് ചുറ്റും പരിവേഷം (ഹാലോ) കാണപ്പെടുമ്പോഴും, ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണൻ വീട്ടിലെത്തുമ്പോഴും—(ഇവ വിശേഷ പുണ്യകാലങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു).

Verse 48

बंधिते ब्रह्मणे चैव प्रवृद्धकलहे तथा । संध्यायां गर्जिते मेघे ह्यकाले परिवर्षणे ॥ ४८ ॥

ബ്രാഹ്മണനെ ബന്ധനത്തിലാക്കുമ്പോൾ, കലഹം അതിയായി വളരുമ്പോൾ, സന്ധ്യയിൽ മേഘങ്ങൾ ഗർജിക്കുമ്പോൾ, കാലമല്ലാതെ മഴ പെയ്യുമ്പോൾ—ഇവ അമംഗല സൂചനകളാണ്.

Verse 49

उल्काशनिप्रपाते च तथा विप्रेऽवमानिते । मन्वादिषु च देवर्षे युगादिषु चतुर्ष्वपि ॥ ४९ ॥

ഹേ ദേവർഷേ! ഉൽക്കാപാതമോ വജ്രപാതമോ സംഭവിക്കുമ്പോഴും, ബ്രാഹ്മണൻ അപമാനിക്കപ്പെടുമ്പോഴും; മന്വന്തരാരംഭങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളുടെ ആരംഭങ്ങളിലും—ധർമ്മത്തിൽ പ്രത്യേക ജാഗ്രതയോടെ വിധിപൂർവ്വം കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 50

नाधीयीत द्विजः कश्चित्सर्वकर्मफलोत्सुकः । तृतीया प्राधवे शुक्ला भाद्रे कृष्णा त्रयोदशी ॥ ५० ॥

ഏതൊരു ദ്വിജനും എല്ലാ കർമ്മഫലങ്ങളിലേക്കുള്ള ആകാംക്ഷയോടെ ശാസ്ത്രാധ്യയനം ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ പ്രാധവ മാസത്തിലെ ശുക്ല തൃതീയയും ഭാദ്ര മാസത്തിലെ കൃഷ്ണ ത്രയോദശിയും ദിവസങ്ങളിൽ പഠനം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 51

कार्त्तिके नवमी शुद्धा माघे पंचदशी तिथिः । एता युगाद्याः कथिता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५१ ॥

കാർത്തികത്തിലെ ശുദ്ധ നവമിയും മാഘത്തിലെ പഞ്ചദശി തിഥിയും—ഇവയെ ‘യുഗാദി’ ദിനങ്ങളെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഈ അവസരങ്ങളിൽ നൽകിയ ദാനം അക്ഷയ പുണ്യം നൽകുന്നു.

Verse 52

मन्वादींश्च प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । अक्षयुक्छुक्लनवमी कार्तिके द्वादशी सिता ॥ ५२ ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനുക്കളെയും മറ്റും വിവരിക്കും—നീ പൂർണ്ണ ഏകാഗ്രതയോടെ കേൾക്കുക. ശുക്ലപക്ഷ നവമി ‘അക്ഷയുക്’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; കാർത്തികത്തിൽ കൃഷ്ണപക്ഷ ദ്വാദശിയും പ്രത്യേകമായി ഗണ്യമാണ്.

Verse 53

तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च । आषाढशुक्लदशमी सिता माघस्य सप्तमी ॥ ५३ ॥

ചൈത്ര മാസത്തിലെ തൃതീയയും ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ തൃതീയയും; ആഷാഢത്തിലെ ശുക്ല ദശമിയും; മാഘത്തിലെ ശുക്ല സപ്തമിയും—ഇവ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്ക് ശുഭ തിഥികളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 54

श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णमा । फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी सिता ॥ ५४ ॥

ശ്രാവണത്തിലെ കൃഷ്ണാഷ്ടമി, ആഷാഢത്തിലെ പൗർണ്ണമി, ഫാൽഗുണത്തിലെ അമാവാസി, പൗഷത്തിലെ ശുക്ല ഏകാദശി—ഇവ ധർമ്മാനുഷ്ഠാനത്തിന് പ്രത്യേക പുണ്യതിഥികളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 55

कार्तिकी फाल्गुनी चैत्रीं ज्यैष्ठी पंचदशी सिता । मन्वादयः समाख्याता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५५ ॥

കാർത്തിക, ഫാൽഗുണ, ചൈത്ര, ജ്യൈഷ്ഠ മാസങ്ങളിലെ ശുക്ല പഞ്ചദശി (പൗർണ്ണമി)യും മന്വാദി ദിനങ്ങളും—ദാനത്തിന് അക്ഷയഫലം നൽകുന്നതായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 56

द्विजैः श्रद्धं चकर्त्तव्यं मन्वादिषु युगादिषु । श्राद्धे निमंत्रिते चैवग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ ५६ ॥

മന്വാദി, യുഗാദി അവസരങ്ങളിൽ ദ്വിജർ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണം; ശ്രാദ്ധത്തിന് ക്ഷണിക്കപ്പെട്ടാലും, ചന്ദ്ര-സൂര്യഗ്രഹണ സമയത്തും ശ്രാദ്ധകർമ്മം ആചരിക്കണം।

Verse 57

अयनद्वितये चैव तथा भूकंपने मुने । गलग्रहे दुर्द्दिने च नाधीयीत कदाचन ॥ ५७ ॥

മുനേ, ഇരുവിധ അയനസന്ധികളിലും, ഭൂകമ്പസമയത്തും, തൊണ്ടരോഗം ബാധിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, അത്യന്തം ദുര്ദിനത്തിലും ഒരിക്കലും വേദാധ്യയനം ചെയ്യരുത്।

Verse 58

एवमादिषु सर्वेषु अनध्यायेषु नारद । अधीयतां सुमूढानांप्रजांप्रज्ञांयशः श्रियम् ॥ ५८ ॥

ഹേ നാരദാ, ഇങ്ങനെ എല്ലാ അനധ്യായ അവസരങ്ങളിലും അതിമൂഢർ പഠനം തുടരുകയാണെങ്കിൽ, അവർ സന്തതി, പ്രജ്ഞ, യശസ്, ശ്രീ (സമ്പത്ത്) എന്നിവയെല്ലാം നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 59

आयुष्यं बलमारोग्यं निकृंतति यमः स्वयम् । अनध्याये तु योऽधीते तं विद्याद्वब्रह्मघातकम् ॥ ५९ ॥

യമൻ സ്വയം ആയുസ്സും ബലവും ആരോഗ്യവും മുറിച്ചുകളയുന്നു. അനധ്യായ സമയത്ത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മഘാതകനെന്നു അറിയുക॥

Verse 60

न तं संभाषयेद्विप्रन तेन सह संवसेत् । कुंडगोलकयोः केचिज्जडादीनां च नारद ॥ ६० ॥

ബ്രാഹ്മണൻ അവനോട് സംസാരിക്കരുത്; അവനോടൊപ്പം താമസിക്കയും അരുത്. ഹേ നാരദാ, ചിലർ കുണ്ഡ-ഗോലകർക്കും ജഡബുദ്ധിയുള്ളവർക്കും ഇതേ ഒഴിവാക്കൽ പറയുന്നു॥

Verse 61

वदंति चोपनयनं तत्पुत्रादिषु केचन । अनधीत्य तु यो वेदमन्त्रय कुरुते श्रमम् ॥ ६१ ॥

ചിലർ പുത്രാദികൾക്കുമുപനയനം വേണമെന്ന് പറയുന്നു. എന്നാൽ ശരിയായി പഠിക്കാതെ വേദമന്ത്രജപത്തിൽ അധ്വാനിക്കുന്നവൻ വെറും വ്യർത്ഥശ്രമം മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്॥

Verse 62

शूद्रतुल्यः स विज्ञेयो नरकस्य प्रियोऽतिथिः । अनधीतश्रुतिर्विप्र आचार प्रतिपद्यते ॥ ६२ ॥

ശ്രുതി പഠിക്കാത്ത ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രസമൻ, നരകത്തിന്റെ പ്രിയ അതിഥിയെന്നു അറിയണം. എങ്കിലും അവൻ ആചാരത്തിന്റെ പുറംരൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു॥

Verse 63

नाचारफलमान्पोति यथा शूद्रस्तथैव सः । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम् ॥ ६३ ॥

അവൻ ശൂദ്രനെപ്പോലെ ആചാരഫലം പ്രാപിക്കുകയില്ല. നിത്യം, നൈമിത്തികം, കാമ്യം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും വൈദികകർമ്മത്തിന്റെ ഫലവും അവനു ലഭിക്കില്ല॥

Verse 64

अनधीतस्य विप्रस्य सर्वं भवति निष्फलम् । शब्दब्रह्ममयो विष्णुर्वेदः साक्षाद्धारि स्मृकतः ॥ ६४ ॥

വേദം പഠിക്കാത്ത ബ്രാഹ്മണനു എല്ലാം നിഷ്ഫലമാകുന്നു. വിഷ്ണു ശബ്ദബ്രഹ്മസ്വരൂപൻ; വേദം സാക്ഷാൽ ഹരിയെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 65

वेदाध्यायी ततो विप्रः सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ६५ ॥

അതുകൊണ്ട് വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരതനായ ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാ അഭിലഷിതഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു.