Ekādaśī Vrata-Vidhi and the Galava–Bhadrashīla Itihāsa (Dharmakīrti before Yama)

Verse 1

सनक उवाच । इदमन्यत्प्रवक्ष्यामि व्रतं त्रैलोक्यविश्रुतम् । सर्वपापप्रशमनं सर्वकामफलप्रदम् ॥ १ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ മറ്റൊരു വ്രതം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് സർവ്വപാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുകയും സർവ്വ ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 2

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां चैव योषिताम् । मोक्षदं कुर्वतां भक्त्या विष्णोः प्रियतरं द्विज ॥ २ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, സ്ത്രീകൾ—എല്ലാവർക്കും ഭക്തിയോടെ ചെയ്യുന്ന, മോക്ഷം നൽകുന്ന ആചരണം വിഷ്ണുവിന് ഏറ്റവും പ്രിയമാണ്।

Verse 3

एकादशीव्रतं नाम सर्वाभीष्टप्रदं नृणाम् । कर्त्तव्यं सर्वथा विप्रविष्णुप्रीतिकरं यतः ॥ ३ ॥

ഏകാദശീ വ്രതം മനുഷ്യർക്കു സർവ്വാഭീഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ്. അതിനാൽ, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാ വിധത്തിലും അത് അനുഷ്ഠിക്കണം; കാരണം അത് ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 4

एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोपरि । यो भुंक्ते सोऽत्र पापीयान्परत्र नरकं व्रजेत् ॥ ४ ॥

ഏകാദശീ ദിനത്തിൽ—ശുക്ലവും കൃഷ്ണവും ഇരുപക്ഷങ്ങളിലും—ഭക്ഷണം ചെയ്യരുത്. അന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഇവിടെ പാപിയായി, പരലോകത്തിൽ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 5

उपवासफलं लिप्सुर्जह्याद्भुक्तिचतुष्टयम् । पूर्वापरदिने गत्रावहोरात्रं तु मध्यमे ॥ ५ ॥

ഉപവാസഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭക്ഷണഭോഗത്തിലെ നാലുവിധ ആസക്തി ഉപേക്ഷിക്കണം. ഏകാദശിക്ക് മുൻദിനവും പിറകുദിനവും സമൃദ്ധ/രുചികരമായ ആഹാരം വിട്ട്, മദ്ധ്യദിനമായ (ഏകാദശീ) പകലും രാത്രിയും നിരാഹാരനായിരിക്കണം.

Verse 6

एकादशीदिने यस्तु भोक्तुमिच्छति मानवः । स भोक्तुं सर्वपापानि स्पृहयालुर्नसंशयः ॥ ६ ॥

ഏകാദശീ ദിനത്തിൽ ഭക്ഷിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, സംശയമില്ലാതെ സർവ്വപാപങ്ങളും തനിക്കു മേൽ ഏറ്റെടുക്കാൻ മോഹിക്കുന്നവനാണ്.

Verse 7

भवेद्दशम्यामेकाशीद्वादश्यां च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ७ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ദശമിയിലും ദ്വാദശിയിലും ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാരനായിരിക്കണം.

Verse 8

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि विप्र हरेश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ८ ॥

എന്തെല്ലാം പാപങ്ങളുണ്ടോ—ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാപാപങ്ങളും—അവ അന്നത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്ര, ഹേ ഹരീശ്വര, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഏകാദശിയിൽ പൂർണ്ണ നിരാഹാര വ്രതം പാലിക്കണം.

Verse 9

यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । अन्नमाश्रित्य तिष्ठन्ति तानि च मुनीश्वर । एकादश्यां निराहारो यदि मुक्तिमभीप्सति ॥ ९ ॥

എന്തെല്ലാം പാപങ്ങളുണ്ടോ—ബ്രഹ്മഹത്യാദി—അവ അന്നത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനീശ്വര, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാരമായി ഇരിക്കണം.

Verse 10

महापातकयुक्तो वायुक्तो वा सर्व पातकैः । एकादश्यां निराहारः स्थित्वा याति परां गतिम् ॥ १० ॥

മഹാപാതകങ്ങളാൽ യുക്തനായാലും, സർവ്വപാപങ്ങളാൽ ലിപ്തനായാലും—ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാരമായി നിലകൊണ്ടാൽ അവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

एकादशी महापुण्या विष्णोः प्रियतमा तिथिः । संसेव्या सर्वथा विप्रैः संसारच्छेदलिप्सुभिः ॥ ११ ॥

ഏകാദശി മഹാപുണ്യദായിനി—വിഷ്ണുവിന് അത്യന്തം പ്രിയമായ തിഥി. സംസാരബന്ധം ഛേദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിപ്രന്മാരും എല്ലാവരും ഇതിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 12

दशम्यां प्रातरुत्थाय दन्तधावनपूर्वकम् । स्नापयेद्विधिवद्विष्णुं पूजयेत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १२ ॥

ദശമിയിൽ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, ആദ്യം ദന്തധാവനം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം വിഷ്ണുവിനെ സ്നാനിപ്പിച്ച്, ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ അവനെ പൂജിക്കണം.

Verse 13

एकादश्यां निराहारो निगृहीतेन्द्रियो भवेत् । शयीत सन्निधौ विष्णोर्नारायणपरायणः ॥ १३ ॥

ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാരനായി ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം പാലിക്കണം; നാരായണപരായണനായി ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ രാത്രി കഴിക്കണം.

Verse 14

एकादश्यां तथा स्नात्वा संपूज्य च जनार्दनम् । गन्धपुष्पादिभिः सम्यक् ततस्त्वे वसुदीरयेत् ॥ १४ ॥

ഏകാദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം ജനാർദനനെ പൂജിക്കണം; ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് സമ്യക് അർച്ചിച്ച് ശേഷം ‘വസു…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ജപം/പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 15

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाद्याहं परेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ १५ ॥

“ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാരനായി നിന്നിട്ട്, ഇന്ന് ഞാൻ അടുത്ത ദിവസം ഭോജനം ചെയ്യും. ഹേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ! ഹേ അച്യുത! നീയേ എന്റെ ശരണം ആകേണമേ.”

Verse 16

इमं मन्त्रं समुच्चाय देव देवस्य चक्रिणः । भक्तिभावेन तुष्टात्मा उपवासं समर्पयेत् ॥ १६ ॥

ദേവദേവനായ ചക്രധാരിയായ പ്രഭുവിന്റെ ഈ മന്ത്രം ശരിയായി ഉച്ചരിച്ച്, ഭക്തിഭാവത്തിൽ തൃപ്തഹൃദയനായവൻ ഉപവാസം അവനു സമർപ്പിക്കണം.

Verse 17

देवस्य पुरतः कुर्याज्जागरं नियतो व्रती । गीतैर्वाद्यैश्च नृत्यैश्च पुराणश्रवणादिभिः ॥ १७ ॥

നിയമനിഷ്ഠനായ വ്രതധാരി ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ രാത്രിജാഗരണം ചെയ്യണം—ഭക്തിഗീതങ്ങൾ, വാദ്യങ്ങൾ, നൃത്തം, പുരാണശ്രവണം മുതലായവയോടെ.

Verse 18

ततः प्रातः समुत्थाय द्वादशीदिवसे व्रती । स्नात्वा च विधिवद्विष्णुं पूजयत्प्रयतेन्द्रियः ॥ १८ ॥

അനന്തരം ദ്വാദശി ദിനത്തിൽ വ്രതധാരി പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് സ്നാനം ചെയ്ത്, ഇന്ദ്രിയസംയമത്തോടെ വിധിപൂർവ്വം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കണം।

Verse 19

पञ्चामृतेन संस्नाप्य एकादश्यां जनार्द्दनम् । द्वादश्यां पयसा विप्र हरिसारुपप्यमश्नुते ॥ १९ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഏകാദശിയിൽ പഞ്ചാമൃതംകൊണ്ട് ജനാർദനനു അഭിഷേകം നടത്തി, ദ്വാദശിയിൽ പാലുകൊണ്ട് സ്നാനം അർപ്പിച്ചാൽ ഭക്തന് ഹരിയുടെ സാരൂപ്യം ലഭിക്കും।

Verse 20

अज्ञानतिमिरान्धस्य व्रतेनानेन केशव । प्रसीद सुमुखो भूत्वा ज्ञानदृष्टिप्रदो भव ॥ २० ॥

ഹേ കേശവാ! അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തിൽ ഞാൻ അന്ധനായിരിക്കുന്നു. ഈ വ്രതംകൊണ്ട് പ്രസന്നനായി, കരുണാമുഖനായി, എനിക്ക് ജ്ഞാനദൃഷ്ടി ദാനം ചെയ്യണമേ।

Verse 21

एवं विज्ञाप्य विप्रेन्द्र माधवं सुसमाहितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या दद्याद्वै दक्षिणां तथा ॥ २१ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഇങ്ങനെ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി മാധവനോട് വിനയപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ച്, ശേഷിയനുസരിച്ച് ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിക്കുകയും അതുപോലെ ദക്ഷിണയും നൽകുകയും വേണം।

Verse 22

ततः स्वबन्धुभिः सार्द्धं नारायणपरायणः । कृतपञ्चमहायज्ञः स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ २२ ॥

അതിനുശേഷം നാരായണനിൽ പരായണനായി, പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, സ്വന്തം ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സ്വയം ഭോജനം കഴിക്കണം; വാക്ക് സംയമത്തോടെ പാലിക്കണം।

Verse 23

एवं यः प्रयतः कुर्यात्पुण्यमेकादशीव्रतम् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ २३ ॥

ഇങ്ങനെ സംയമവും ശുദ്ധചിത്തവും കൊണ്ടു പുണ്യപ്രദമായ ഏകാദശി വ്രതം ആചരിക്കുന്നവൻ വിഷ്ണുധാമം പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്ന് പുനർജന്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങൽ അത്യന്തം ദുർലഭം।

Verse 24

उपवासव्रतपरो धर्मकार्यपरायणः । चाण्डालान्पतितांश्चैव नेक्षेदपि कदाचन ॥ २४ ॥

ഉപവാസവ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠയും ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ പരായണതയും ഉള്ളവൻ, ചാണ്ഡാലരെയും പതിതരെയും ഒരിക്കലും, ഏതുസമയത്തും, നോക്കുകപോലും അരുത്।

Verse 25

नास्तिकान्भिन्नमर्योदान्निन्दकान्पिशुनांस्तथा । उपवास व्रतपरो नालपेच्च कदाचन ॥ २५ ॥

നാസ്തികരോടും മര്യാദലംഘകരോടും നിന്ദകരോടും പിശുനുകളോടും സംസാരിക്കരുത്; ഉപവാസവ്രതത്തിൽ നിഷ്ഠയോടെ ഒരിക്കലും വ്യർഥപ്രലാപം ചെയ്യരുത്।

Verse 26

वृषलीसूतिपोष्टारं वृषलीपतिमेव च । अयाज्ययाजकं चैव नालपेत्सर्वदा व्रती ॥ २६ ॥

വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ മക്കളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനോടും ശൂദ്രസ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവിനോടും, അയോഗ്യർക്കായി യാഗം ചെയ്യുന്ന യാജകനോടും എപ്പോഴും സംസാരിക്കരുത്।

Verse 27

कुण्डाशिनं गायकं च तथा देवलकाशिनम् । भिषजं काव्यकर्त्तारं देवद्विजविरोधिनम् ॥ २७ ॥

കുണ്ഡാശിനി (അനധികൃത കുണ്ഡാഗ്നിയിലെ അന്നഭോജി), വൃത്തിഗായകൻ, ദേവലകൻ (ക്ഷേത്രസേവനജീവിക), ഭിഷക്/വൈദ്യൻ, ലാഭാർത്ഥ കാവ്യകാരൻ, ദേവന്മാരോടും ദ്വിജന്മാരോടും വിരോധമുള്ളവൻ—ഇവരെ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 28

परान्नलोलुपं चैव परस्त्रीनिरतं तथा । व्रतोपवासनिरतो वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ २८ ॥

പരരുടെ അന്നത്തിൽ ലോഭിയും പരസ്ത്രീസക്തനും, അല്ലെങ്കിൽ അന്തഃശുദ്ധിയില്ലാതെ വെറും വ്രത‑ഉപവാസങ്ങളിൽ മാത്രം മുങ്ങിയവനും—വാക്കുമാത്രം കൊണ്ടുപോലും ഭഗവാനെ ആരാധിക്കരുത്।

Verse 29

इत्येवमादिभिः शुद्धो वशी सर्वहिते रतः । उपवासपरो भूत्वा परां सिद्धिमवान्पुयात् ॥ २९ ॥

ഇങ്ങനെ ഇത്തരം ആചാരങ്ങളാൽ ശുദ്ധനായി, ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവനും സർവ്വഹിതത്തിൽ രതനുമായ साधകൻ, ഉപവാസപരനായാൽ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 30

नास्ति गङ्गासमं तीर्थं नास्ति मातृसमोगुरुः । नास्तु विष्णुसमं दैवं तपो नानशनात्परम् ॥ ३० ॥

ഗംഗയെപ്പോലെ ഒരു തീർത്ഥമില്ല; മാതാവിനെപ്പോലെ ഒരു ഗുരുവില്ല। വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ ഒരു ദൈവമില്ല; ഉപവാസത്തേക്കാൾ ഉയർന്ന തപസ്സുമില്ല।

Verse 31

नास्ति क्षमासमा माता नास्ति कीर्तिसमं धनम् । नास्ति ज्ञानसमो लाभो न च धर्म समः पिता ॥ ३१ ॥

ക്ഷമയെപ്പോലെ ഒരു മാതാവില്ല; കീർത്തിയെപ്പോലെ ഒരു ധനമില്ല। ജ്ഞാനത്തെപ്പോലെ ഒരു ലാഭമില്ല; ധർമ്മത്തെപ്പോലെ ഒരു പിതാവുമില്ല।

Verse 32

न विवेकसमो बन्धुनैकादश्याः परं व्रतम् । अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् ॥ ३२ ॥

വിവേകത്തെപ്പോലെ ഒരു സുഹൃത്ത് ഇല്ല; ഏകാദശി വ്രതത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ വ്രതം ഇല്ല। ഇതേ സന്ദർഭത്തിൽ ഞാൻ ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസം ഉദാഹരിക്കുന്നു।

Verse 33

संवादं भद्रशीलस्य तत्पितुर्गालवस्य च । पुरा हिगालवो नाम मुनिः सत्यपरायणः ॥ ३३ ॥

പുരാതനകാലത്ത് ഗാലവൻ എന്ന മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം സത്യപരായണൻ. ഇത് ഭദ്രശീലനും അവന്റെ പിതാവായ ഗാലവനും തമ്മിലുള്ള സംവാദമാണ്.

Verse 34

उवास नर्मदातीरे शान्तो दान्तस्तपोनिधिः । बहुवृक्षसमाकीर्णे गजभल्लुनिषेविते ॥ ३४ ॥

അദ്ദേഹം നർമദാതീരത്ത് വസിച്ചു—ശാന്തൻ, ദാന്തൻ, തപസ്സിന്റെ നിധി—അനവധി വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ആനകളും കരടികളും സഞ്ചരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്.

Verse 35

सिद्धचारणगन्धर्व यक्षविद्याधरान्विते । कन्दमूलफलैः पूर्णे मुनिवृन्दनिषेदिते ॥ ३५ ॥

ആ സ്ഥലം സിദ്ധർ, ചാരണർ, ഗന്ധർവർ, യക്ഷർ, വിദ്യാധരർ എന്നിവരാൽ സമന്വിതമായിരുന്നു; കന്ദം-മൂലം-ഫലങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, മുനിവൃന്ദങ്ങൾ വിശ്രമിക്കുന്നതുമായിരുന്നൂ.

Verse 36

गालवो नाम विप्रेन्द्रो निवासमकरोच्चिरम् । तस्याभवद्भद्रशील इति ख्यातः सुतो वशी ॥ ३६ ॥

ഗാലവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ ദീർഘകാലം വാസം സ്ഥാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് ഭദ്രശീലൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ, സ്വയംനിയന്ത്രണമുള്ള പുത്രൻ ജനിച്ചു.

Verse 37

जांतिस्मरो महाभागो नारायणपरायणः । बालक्रीडनकालेऽपि भद्रशीलो महामतिः ॥ ३७ ॥

അവൻ മുൻജന്മസ്മരണമുള്ള മഹാഭാഗ്യശാലി; നാരായണനിൽ പരമാശ്രിതൻ. ബാല്യത്തിലെ കളിക്കാലത്തിലും ഭദ്രശീലൻ മഹാമതിയും സദാചാരസമ്പന്നനുമായിരുന്നു.

Verse 38

मृदा च विष्णोः प्रतिमां कृत्वा पूजयते क्षणम् । वयस्यान्बोधयेच्चापि विष्णुः पूज्यो नरैः सदा ॥ ३८ ॥

മണ്ണുകൊണ്ട് വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി ക്ഷണമാത്രം പോലും പൂജിക്കുകയും കൂട്ടുകാരെ ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—മനുഷ്യർ സദാ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കേണ്ടതാണെന്ന് ബോധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 39

एकादशीव्रतं चैव कर्त्तव्यमपि पण्डितैः । एवं ते बोधितास्तेन शिशवोऽपि मुनीश्वर ॥ ३९ ॥

ഏകാദശി വ്രതം പണ്ഡിതന്മാരും തീർച്ചയായും അനുഷ്ഠിക്കണം. അവന്റെ ഉപദേശത്താൽ, ഹേ മുനീശ്വരാ, കുട്ടികളും പോലും ബോധോദയം പ്രാപിച്ചു।

Verse 40

हरिं मृदैव निर्माय पृथक्संभूय वा मुदा । अर्चयन्ति महाभागा विष्णुभक्तिपरायणाः ॥ ४० ॥

വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പരായണരായ മഹാഭാഗ്യവർ മണ്ണുകൊണ്ട് ഹരിയുടെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച്, അല്ലെങ്കിൽ വേർവേറായി കൂടിച്ചേർന്ന് ആനന്ദത്തോടെ, അവനെ അർച്ചിക്കുന്നു।

Verse 41

नमस्कुर्वन्भद्रमतिर्विष्णवे सर्वविष्णवे । सर्वेषां जगतां स्वस्ति भूयादित्यब्रवीदिदम् ॥ ४१ ॥

ശുഭബുദ്ധിയോടെ അവൻ വിഷ്ണുവിന്—സർവ്വവ്യാപിയായ വിഷ്ണുവിന്—നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു: “എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ.”

Verse 42

क्रीडाकाले मुहूर्तं वा मुहूर्तार्द्धमथापि वा । एकादशीति संकल्प्यव्रतं यच्छति केशवे ॥ ४२ ॥

കളിയുടെ സമയത്തുപോലും, ഒരു മുഹൂർത്തമോ അർദ്ധമുഹൂർത്തമോ ആയാലും, ‘ഇത് ഏകാദശി’ എന്ന് സംकल्पിച്ച് കേശവനു ആ വ്രതം അർപ്പിച്ചാൽ, അത് അവനോടുള്ള സമർപ്പിതാനുഷ്ഠാനമാകുന്നു।

Verse 43

एवं सुचरितं दृष्ट्वा तनयं गालवो मुनिः । अपृच्छद्विस्मयाविष्टः समालिंग्य तपोनिधिः ॥ ४३ ॥

തന്റെ പുത്രന്റെ ഇത്തരമൊരു സുസ്വഭാവചരിതം കണ്ട തപോനിധിയായ മുനി ഗാലവൻ വിസ്മയാവിഷ്ടനായി അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്ത് ചോദിച്ചു।

Verse 44

गालव उवाच । भद्रशील महाभाग भद्रशीलोऽसि सुव्रत । चरितं मंगलं यत्ते योगिनामपि दुर्लभम् ॥ ४४ ॥

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രശീല മഹാഭാഗ, ഹേ സുവ്രത! നീ സത്യമായും ശുഭാചാരനാണ്. നിന്റെ ഈ മംഗളമയമായ ചരിതം യോഗികൾക്കും ദുർലഭം.

Verse 45

हरिपूजापरो नित्यं सर्वभूतहितेरतः । एकादशीव्रतपरो निषिद्धाचारवर्जितः । निर्द्धन्द्वो निर्ममः शान्तो हरिध्यानपरायाणः ॥ ४५ ॥

നീ നിത്യം ഹരിപൂജയിൽ തത്പരൻ, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതൻ, ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരൻ, നിഷിദ്ധാചാരം വർജ്ജിക്കുന്നവൻ; ദ്വന്ദ്വരഹിതൻ, നിർമമൻ, ശാന്തൻ, ഹരിധ്യാനത്തിൽ പരായണൻ।

Verse 46

एवमेतादृशी बुद्धिः कथं जातार्भकस्यते । विनापि महतां सेवां हरिभक्तिर्हि दुर्लभा ॥ ४६ ॥

ഇത്ര മഹത്തായ ബുദ്ധി നിനക്കുള്ളിൽ—നീ ഇപ്പോഴും ബാലകനല്ലോ—എങ്ങനെ ഉദിച്ചു? മഹാത്മാക്കളുടെ സേവനം ഉണ്ടായാലും ഹരിഭക്തി സത്യത്തിൽ ദുർലഭമാണ്.

Verse 47

स्वभावतो जनस्यास्य ह्यविद्याकामकर्मसु । प्रवर्त्तते मतिर्वत्स कथं तेऽलौकिकी कृतिः ॥ ४७ ॥

വത്സാ, സ്വഭാവതഃ ജനങ്ങളുടെ മതി അവിദ്യ, കാമം, കർമം എന്നിവിലേക്കാണ് പ്രവൃത്തിക്കുന്നത്; എങ്കിൽ നിന്റെ ഈ ലോകാതീതമായ ചര്യ എങ്ങനെ ഉണ്ടായി?

Verse 48

सत्सङ्गेऽपि मनुष्याणां पूर्वपुण्यातिरेकतः । जायते भगवद्भक्तिस्तदहं विस्मयं गतः ॥ ४८ ॥

സത്സംഗം ലഭിച്ചാലും മനുഷ്യരിൽ ഭഗവദ്ഭക്തി മുൻജന്മപുണ്യത്തിന്റെ അധിക്യത്താൽ മാത്രമേ ഉദിക്കൂ; അത് കണ്ടു ഞാൻ വിസ്മയപ്പെട്ടു।

Verse 49

पृच्छामि प्रीतिमापन्नस्तद्भवान्वक्तुमर्हति । भद्रशीलो मुनिश्रेष्टः पित्रैवं सुविकल्पितैः ॥ ४९ ॥

പ്രീതിയാൽ നിറഞ്ഞ് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു; അങ്ങ് ദയചെയ്ത് പറയേണ്ടവനാണ്. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഭദ്രശീലനേ—എൻ പിതാവ് ഇതിനെ ഇങ്ങനെ തന്നെ സുവിചാരത്തോടെ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 50

जातिस्मरः सुकृतात्मा हृष्टप्रहसिताननः । स्वानभ्रुतं यथाव्रतं सर्वं पित्रे न्यवेदयत् ॥ ५० ॥

പൂർവജന്മസ്മരണയുള്ളവൻ, പുണ്യാത്മാവ്, ആനന്ദവും മൃദുഹാസ്യവും തെളിയുന്ന മുഖത്തോടെ—താൻ ഏറ്റെടുത്ത വ്രതപ്രകാരം സംഭവിച്ചതെല്ലാം പിതാവിനോട് യഥാവിധി അറിയിച്ചു।

Verse 51

भद्रशील उवाच । श्रृणु तात मुनिश्रेष्ट ह्यनुभूतं मया पुरा । जातिस्मरत्वाज्जानामि यमेन परिभाषितम् ॥ ५१ ॥

ഭദ്രശീലൻ പറഞ്ഞു—താതാ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ മുമ്പ് അനുഭവിച്ചതെല്ലാം കേൾക്കുക. പൂർവജന്മസ്മരണയാൽ യമൻ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഞാൻ അറിയുന്നു।

Verse 52

एतच्छ्रत्वा महाभागो गालवो विस्मयोन्वितः । उवाच प्रीतिमापन्नो भद्रशीलं महामतिम् ॥ ५२ ॥

ഇത് കേട്ട മഹാഭാഗനായ ഗാലവൻ വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞു; സന്തോഷത്തോടെ മഹാമതിയായ ഭദ്രശീലനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 53

गालव उवाच । कस्त्वं पूर्वं महाभाग किमुक्तं च यमेन ते । कस्य वा केन वा हेतोस्तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ५३ ॥

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ! നീ മുൻപ് ആരായിരുന്നു? യമൻ നിന്നോട് എന്ത് പറഞ്ഞു? ആരുടെ വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ ഏത് കാരണത്താൽ ഇതെല്ലാം സംഭവിച്ചു? ദയചെയ്ത് എല്ലാം വിശദമായി പറയുക।

Verse 54

भद्रशील उवाच । अहमासं पुरा तात राजा सोमकुलोद्भवः । धर्मकीर्तिरिति ख्यातो दत्तात्रेयेण शासितः ॥ ५४ ॥

ഭദ്രശീലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത! ഞാൻ മുൻപ് സോമകുലത്തിൽ ജനിച്ച ഒരു രാജാവായിരുന്നു. ‘ധർമ്മകീർത്തി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു; ദത്താത്രേയന്റെ ഉപദേശവും ശാസനവും ലഭിച്ചു।

Verse 55

नव वर्षसहस्त्राणि महीं कृत्स्त्रमपालयम् । अधर्माश्च तथा धर्मा मया तु बहवः कृताः ॥ ५५ ॥

ഒൻപതിനായിരം വർഷം ഞാൻ സമസ്ത ഭൂമിയെയും ഭരിച്ചു സംരക്ഷിച്ചു; എനാൽ അനേകം കർമ്മങ്ങൾ—ധർമ്മവും അധർമ്മവും—നടന്നു।

Verse 56

ततः श्रिया प्रमत्तोऽहं बह्वधर्मम कारिषम् । पाषण्डजनसंसर्गात्पाषण्डचरितोऽभवम् ॥ ५६ ॥

പിന്നീട് സമൃദ്ധിയുടെ മദത്തിൽ ഞാൻ അനവധി അധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു; പാഷണ്ഡജനങ്ങളുടെ കൂട്ടായ്മ മൂലം എന്റെ ആചാരവും പാഷണ്ഡമായി മാറി।

Verse 57

पुरार्जितानि पुण्यानि मया तु सुबहून्यपि । पाषण्डैर्बाधितोऽहं तु वेदमार्गं समत्यजम् ॥ ५७ ॥

മുമ്പ് ഞാൻ അനവധി പുണ്യങ്ങൾ സമ്പാദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, പാഷണ്ഡന്മാർ മൂലം പീഡിതനായി വഴിതെറ്റി ഞാൻ വേദമാർഗം പൂർണ്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 58

मखाश्च सर्वे विध्वस्ता कूटयुक्तिविदा मया । अधर्मनिरतं मां तु दृष्ट्वा महेशजाः प्रजाः ॥ ५८ ॥

കൂറ്റയുക്തികളിൽ നിപുണനായ ഞാൻ എല്ലാ മഖയാഗങ്ങളും നശിപ്പിച്ചു. എന്നെ അധർമ്മത്തിൽ ലീനനായി കണ്ട മഹേശജ പ്രജകളും അധർമ്മപഥത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു॥

Verse 59

सदैव दुष्कृतं चक्रुः षष्टांशस्तत्रमेऽभवत् । एवं पापसमाचारो व्यसनाभिरतः सदा ॥ ५९ ॥

അവർ എപ്പോഴും ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തു; അതിൽ എനിക്ക് ഷഷ്ടാംശം പങ്ക് ലഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ പാപാചാരമേ പതിവായവൻ സദാ വ്യസനങ്ങളിൽ ആസക്തനായി നിന്നു॥

Verse 60

मृगयाभिररतो भूत्वा ह्येकदा प्राविशं वनम् । ससैन्योऽहं वने तत्र हत्वा बहुविधान्मृगान् ॥ ६० ॥

ഒരിക്കൽ വേട്ടയിൽ ആസക്തനായി ഞാൻ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ ആ കാട്ടിൽ ഞാൻ സൈന്യത്തോടുകൂടെ പലവിധ മൃഗങ്ങളെ വധിച്ചു॥

Verse 61

क्षुत्तृट्परिवृतः श्रांतो रेवातीरमुपागमम् । रवितीक्ष्णातपक्लांतो रेवायां स्नानमाचरम् ॥ ६१ ॥

ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനായി ക്ഷീണിച്ച് ഞാൻ രേവാതീരത്തെത്തി. സൂര്യന്റെ കഠിനതാപത്തിൽ തളർന്ന് രേവാനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്തു॥

Verse 62

अदृष्टसैन्य एकाकी पीड्यमानः क्षुधा भृशम् ॥ ६२ ॥

സൈന്യം എവിടെയും കാണാതെ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി; കഠിനക്ഷുധ കൊണ്ട് അത്യന്തം പീഡിതനായി॥

Verse 63

समेतास्तत्र ये केचिद्रेवातीरनिवासिनः । एकादशीव्रतपरा मया दृष्ट्वा निशामुखे ॥ ६३ ॥

അവിടെ സന്ധ്യ അടുത്തപ്പോൾ, രേവാതീരവാസികളായ ചിലരെ ഞാൻ ഒരുമിച്ചുകൂടിയതായി കണ്ടു; അവർ ഏകാദശി വ്രതത്തിൽ പരായണരായിരുന്നു.

Verse 64

निराहारश्च तत्राहमेकाकी तज्जनैः सह । जागरं कृतवांश्वापि सेनया रहितो निशि ॥ ६४ ॥

അവിടെ ഞാൻ നിരാഹാരനായി നിന്നു; ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നാലും ആ ജനങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെയായിരുന്നു. രാത്രിയിൽ സൈന്യമില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഞാൻ ജാഗരണം ചെയ്തു, ഉറങ്ങിയില്ല.

Verse 65

अध्वश्रमपरिश्रांतः क्षुत्पिपासाप्रपीडितः । तत्रैव जागरान्तेऽहं तातपंचत्वमागतः ॥ ६५ ॥

യാത്രാശ്രമത്തിൽ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചും വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനുമായ ഞാൻ, അവിടെയേ ജാഗരണാന്തത്തിൽ, ഹേ താത, പഞ്ചത്വം പ്രാപിച്ചു.

Verse 66

ततो यमभटैर्बद्धो महादंष्ट्राभयंकरैः । अनेकक्लेशसंपन्नमार्गेणाप्तो यमांतिकम् । दंष्ट्राकरालवदनमपश्यं समवर्तिनम् ॥ ६६ ॥

പിന്നീട് മഹാദംഷ്ട്രകളാൽ ഭയങ്കരമായ യമഭടന്മാർ എന്നെ ബന്ധിച്ചു, അനേകം ക്ലേശങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ യമന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ദംഷ്ട്രകൾ പുറംതള്ളുന്ന ഭീകരമുഖനായ സമവർത്തിനൻ (യമൻ)നെ ഞാൻ കണ്ടു.

Verse 67

अथ कालिश्चित्रगुप्तमाहूयेदमभाषत । अस्य शिक्षाविधानं च यथावद्वद पंडित ॥ ६७ ॥

അപ്പോൾ കാളി ചിത്രഗുപ്തനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഹേ പണ്ഡിതാ, ഇവനുള്ള ശിക്ഷാവിധാനവും ക്രമവും യഥാവിധി പറഞ്ഞുതരുക.”

Verse 68

एवमुक्तश्चित्रगुप्तो धर्मराजेन सत्तम । चिरं विचारयामास पुनश्चेदमभाषत ॥ ६८ ॥

ധർമ്മരാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ സത്തമാ, ചിത്രഗുപ്തൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു; പിന്നെ വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 69

असौ पापरतः सत्यं तथापि श्रृणु धर्मप । एकादश्यां निराहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६९ ॥

ഇവൻ പാപത്തിൽ ആസക്തനാണെന്നത് സത്യം; എങ്കിലും, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, കേൾക്കുക—ഏകാദശിയിൽ നിരാഹാര ഉപവാസം ചെയ്താൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും।

Verse 70

एष रेवातटे रम्ये निराहारो हरेर्दिने । जागरं चोपवासं च कृत्वा निष्पापतां गतः ॥ ७० ॥

രേവാതടത്തിലെ മനോഹര സ്ഥലത്ത്, ഹരിയുടെ പുണ്യദിനത്തിൽ അവൻ നിരാഹാരനായി; ജാഗരണവും ഉപവാസവും അനുഷ്ഠിച്ച് പാപരഹിതനായി।

Verse 71

यानि कानि च पापानि कृतानि सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि ह्युपवासप्रभावतः ॥ ७१ ॥

എത്രയേറെ പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടുണ്ടായാലും, അവ എല്ലാം ഉപവാസത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ തീർച്ചയായും നശിക്കുന്നു।

Verse 72

एवमुक्तो धर्मराजश्चित्रगुप्तेन धीमता । ननाम दंडवद्भूमौ ममाग्रे सोऽनुकंपितः ॥ ७२ ॥

ധീമാനായ ചിത്രഗുപ്തൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കരുണയാൽ ദ്രവിച്ച ധർമ്മരാജൻ എന്റെ മുമ്പിൽ ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 73

पूजयामास मां तत्र भक्तिभावेन धर्मराट् । ततश्च स्वभटान्सर्वानाहूयेदमुवाच ह ॥ ७३ ॥

അവിടെ ധർമ്മരാജൻ ഭക്തിഭാവത്തോടെ എന്നെ പൂജിച്ചു. പിന്നെ തന്റെ എല്ലാ സേവകരെയും വിളിച്ചു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 74

धर्मराज उवाच । श्रृणुध्वं मद्वचो दूता हितं वक्ष्याम्यनुत्तममम् । धर्ममार्गरतान्मर्त्यान्मानयध्वं ममान्तिकम् ॥ ७४ ॥

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദൂതന്മാരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുവിൻ; ഞാൻ പരമഹിതകരമായ ഉപദേശം പറയും. ധർമ്മമാർഗത്തിൽ രതരായ മനുഷ്യരെ ആദരത്തോടെ എന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുവരുവിൻ.

Verse 75

ये विष्णुपूजनरताः प्रयताः कृतज्ञाश्चैकादशीव्रतपरा विजितेन्द्रियाश्च । नारायणाच्युतहरे शरणं भवेति शान्ता वदन्ति सततं तरसा त्यजध्वम् ॥ ७५ ॥

വിഷ്ണുപൂജയിൽ രതരായി, നിയന്ത്രിതരായി, കൃതജ്ഞരായി, ഏകാദശിവ്രതപരരായി, ഇന്ദ്രിയജയികളായവർ ശാന്തമായി എപ്പോഴും പറയുന്നു—“നാരായണൻ, അച്യുത ഹരിയിലാണ് ശരണം.” അതിനാൽ വേഗത്തിൽ മറ്റു ആസക്തികൾ ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ.

Verse 76

नारायणाच्युत जनार्दन कृष्ण विष्णो पद्मेश पद्मजपितः शिव शंकरेति । नित्यं वदंत्यखिललोक हिताः प्रशान्ता दूरद्भटास्त्यजता तान्न ममैषु शिक्षा ॥ ७६ ॥

“നാരായണ, അച്യുത, ജനാർദ്ദന, കൃഷ്ണ, വിഷ്ണു; പദ്മേശ; ശിവ, ശങ്കര”—ഇങ്ങനെ സർവ്വലോകഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പ്രശാന്ത മുനിമാർ നിത്യം ഈ ദിവ്യനാമങ്ങൾ ജപിക്കുന്നു. അത്തരം ഉന്നതവും നിർഭയവുമായ സത്പുരുഷന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂരെയിരിക്കുന്നവനോട് ഈ വിഷയത്തിൽ എനിക്ക് ഉപദേശം ഇല്ല.

Verse 77

नारायणार्पितकृतान्हरिभक्तिभजः स्वाचारमार्गनिरतान् गुरुसेवकांश्च । सत्पात्रदान निरतांश्च सुदीनपालान्दूतास्त्यजध्वमनिशं हरिनामसक्तान् ॥ ७७ ॥

ഹേ ദൂതന്മാരേ, നാരായണനിൽ കർമ്മങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നവർ—ഹരിഭക്തർ, സദാചാരമാർഗത്തിൽ സ്ഥിരർ, ഗുരുസേവകർ, സത്പാത്രദാനത്തിൽ രതർ, സത്യമായി ദീനരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവർ, എന്നും ഹരിനാമത്തിൽ ആസക്തർ—ഇവരെ നിങ്ങൾ എപ്പോഴും വിട്ടൊഴിയുവിൻ.

Verse 78

पाषंडसङ्गरहितान्द्विजभक्तिनिष्ठान्सत्संगलोलुपतरांश्च तथातिथेयान् । शंभौ हरौ च समबुद्धिमतस्तथैव दूतास्त्यजध्वमुपकारपराञ्जनानाम् ॥ ७८ ॥

ഹേ ദൂതന്മാരേ, പാഷണ്ഡസംഗം വിട്ടു നിൽക്കുന്ന, ദ്വിജഭക്തിയിൽ സ്ഥിരനായ, സത്സംഗം അത്യന്തം ആഗ്രഹിക്കുന്ന, അതിഥിസേവയിൽ നിഷ്ഠനായ, ശംഭുവിനെയും ഹരിയെയും സമബുദ്ധിയോടെ ആദരിക്കുന്നവരെയേ സമീപിക്കൂ; സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനായി ‘ഉപകാരം’ ചെയ്യുന്നവരുടെ കൂട്ടം ഉപേക്ഷിക്കൂ।

Verse 79

ये वर्जिता हरिकथामृतसेवनैश्च नारायणस्मृतिपरायणमानसैश्च । विप्रेद्रपादजलसेचनतोऽप्रहृष्टांस्तान्पापिनो मम भटा गृहमानयध्वम् ॥ ७९ ॥

എൻ ഭടന്മാരേ, ഹരികഥാമൃതസേവനത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരെയും, നാരായണസ്മരണയിൽ മനസ് പരായണമല്ലാത്തവരെയും, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദപ്രക്ഷാലനജലം തളിച്ചാലും ആനന്ദിക്കാത്ത പാപികളെയും എന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക।

Verse 80

ये मातृतातपरिभर्त्सनशीलिनश्च लोकद्विषो हितजनाहितकर्मणश्च । देवस्वलोभनिरताञ्जननाशकर्तॄनत्रानयध्वमपराधपरांश्च दूताः ॥ ८० ॥

ഹേ ദൂതന്മാരേ, മാതാപിതാക്കളെ പതിവായി അപമാനിക്കുന്നവർ, ലോകത്തെ ദ്വേഷിച്ച് സജ്ജനഹിതത്തിന് വിരുദ്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ, ദേവസ്വത്തിൽ ലാഭലോഭം പുലർത്തുന്നവർ, ജീവഹാനി ചെയ്യുന്നവർ, കുറ്റത്തിൽ മുങ്ങിയവർ—ഇവരെല്ലാം ബലമായി ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക।

Verse 81

एकादशीव्रतपराङ्मुखमुग्रशीलं लोकापवादनिरतं परनिंदकं च । ग्रामस्य नाशकरमुत्तमवैरयुक्तं दूताः समानयत विप्रधनेषु लुब्धम् ॥ ८१ ॥

ദൂതന്മാർ ആ മനുഷ്യനെ കൊണ്ടുവന്നു—ഏകാദശിവ്രതത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞവൻ; ഉഗ്രസ്വഭാവി, ലോകാപവാദത്തിൽ മുങ്ങിയ പരനിന്ദകൻ; തന്റെ ഗ്രാമത്തെ നശിപ്പിച്ചവൻ, കടുത്ത വൈരത്തിൽ ബന്ധിതൻ, ബ്രാഹ്മണധനത്തിൽ ലുബ്ധൻ।

Verse 82

ये विष्णुभक्तिविमुखाः प्रणमंति नैव नारायणं हि शरणागतपालकं च । विष्ण्वालयं च नहि यांति नराः सुमूर्खास्तानानयध्वमतिपापरतान्प्रसाह्य ॥ ८२ ॥

വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ നിന്ന് വിമുഖരായി, ശരണാഗതപാലകനായ നാരായണനെ നമസ്കരിക്കാത്ത അതിമൂഢർ വിഷ്ണുവിന്റെ ആലയത്തെ എത്തുകയില്ല. ഹേ ദൂതന്മാരേ, മഹാപാപത്തിൽ രതരായ അവരെ ബലമായി വലിച്ചുകൊണ്ടുവന്ന് തടഞ്ഞുവെക്കുക।

Verse 83

एवं श्रुतं यदा तत्र यमेन परिभाषितम् । मयानुतापदग्धेन स्मृतं तत्कर्म निंदितम् ॥ ८३ ॥

അവിടെ യമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ടപ്പോൾ, അനുതാപത്തിൽ ദഗ്ധനായ ഞാൻ എന്റെ നിന്ദ്യകർമ്മം ഓർത്തു।

Verse 84

असत्कर्मानुतापेन सद्धर्मश्रवणेन च । तत्रैव सर्वपापानि निःशेषाणि गतानि मे ॥ ८४ ॥

അസത്കർമ്മങ്ങളിലെ അനുതാപവും സദ്ധർമ്മ ശ്രവണവും മൂലം, അവിടെയേ തന്നെ എന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നിശ്ശേഷമായി നീങ്ങി।

Verse 85

पापशेषाद्विनिर्मुक्तं हरिसारुप्यतां गतम् । सहस्रसूर्यसंकाशं प्रणनाम यमश्च तम् ॥ ८५ ॥

പാപത്തിന്റെ അവസാന അവശിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുമേയും വിമുക്തനായി, ഹരിസാരൂപ്യം പ്രാപിച്ച്, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തനായ ആ മുക്തനെ യമനും പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 86

एवं दृष्ट्वा विस्मितास्ते यमदूता भयोत्कटाः । विश्वासं परमं चक्रुर्यमेन परिभाषिते ॥ ८६ ॥

ഇങ്ങനെ കണ്ട യമദൂതന്മാർ ഭീതിയിലും വിസ്മയത്തിലും ആകുലരായി; യമൻ പറഞ്ഞതിൽ അവർ പരമവിശ്വാസം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 87

ततः संपूज्य मां कालो विमानशतसंकुलम् । सद्यः संप्रेषयामास तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ८७ ॥

അനന്തരം കാലൻ എന്നെ യഥാവിധി പൂജിച്ച്, നൂറുകണക്കിന് വിമാനങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിനിടയിൽ, ഉടൻ തന്നെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദത്തിലേക്ക് എന്നെ അയച്ചു।

Verse 88

विमानकोटिभिः सार्द्धं सर्वभोगसमन्वितैः । कर्मणा तेन विप्रर्षे विष्णुलोके मयोषितम् ॥ ८८ ॥

ഹേ വിപ്രർഷേ, ആ പുണ്യകർമ്മഫലമായി ഞാൻ കോടി കോടി ദിവ്യവിമാനങ്ങളോടുകൂടി, സർവ്വഭോഗസമ്പന്നനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ വസിച്ചു।

Verse 89

कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । स्थित्वा विष्णुपदं पश्चादिंद्रलोकमुपगमम् ॥ ८९ ॥

ആയിരക്കോടി കല്പങ്ങളും നൂറുകോടി കല്പങ്ങളും വിഷ്ണുപദത്തിൽ വസിച്ച ശേഷം, പിന്നെ ഞാൻ ഇന്ദ്രലോകത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 90

तत्रापि सर्वभोगाढ्यः सर्वदेवनमस्कृतः । तावत्कालं दिविस्थित्वा ततो भूमिमुपागतः ॥ ९० ॥

അവിടെയും അവൻ സർവ്വഭോഗസമ്പന്നനായി, എല്ലാ ദേവന്മാരാലും നമസ്കരിക്കപ്പെട്ടവനായി ഇരുന്നു. അത്രകാലം സ്വർഗത്തിൽ വസിച്ച് പിന്നെ ഭൂമിയിലേക്കു വന്നു।

Verse 91

अत्रापि विष्णुभक्तानां जातोऽहं भवतां कुले । जातिस्मरत्वाडज्जानामि सर्वमेतन्मुनीश्वर ॥ ९१ ॥

ഇവിടെയും ഞാൻ വിഷ്ണുഭക്തരുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. പൂർവജന്മസ്മൃതി ഉള്ളതിനാൽ, ഹേ മുനീശ്വരാ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു।

Verse 92

तस्माद्विष्ण्वर्चनोद्योगं करोमि सह बालकैः । एकादशीव्रतमिदमिति न ज्ञातवान्पुरा ॥ ९२ ॥

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ബാലകരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ശ്രീവിഷ്ണുവിന്റെ അർച്ചനയിൽ ഏർപ്പെടുന്നു; ഇത് ഏകാദശീവ്രതമാണെന്ന് ഞാൻ മുമ്പ് അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല।

Verse 93

जातिस्मृतिप्रभावेण तज्ज्ञातं सांप्रतं मया । अत्र स्वेनापि यत्कर्म कृतं तस्य फलं त्विदम् ॥ ९३ ॥

പൂർവ്വജന്മസ്മൃതിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ അത് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് അറിഞ്ഞു. ഈ ജന്മത്തിൽ ഞാൻ ചെയ്ത കര്‍മ്മത്തിന്റെ ഫലം ഇതുതന്നെ.

Verse 94

एकादशीव्रतं भक्त्या कुर्वतां किमुत प्रभो । तस्माच्चरिष्ये विप्रेंद्र शुभमेकादशीव्रतम् ॥ ९४ ॥

പ്രഭോ! ഭക്തിയോടെ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരെക്കുറിച്ച് ഇനി എന്ത് പറയണം? അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഞാൻ ശുഭമായ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 95

विष्णुपूजां चाहरहः परमस्थानकांक्षया । एकादशीव्रतं यत्तु कुर्वंति श्रद्धया नराः ॥ ९५ ॥

പരമധാമം ആഗ്രഹിച്ച് ജനങ്ങൾ ദിനംപ്രതി വിഷ്ണുപൂജ ചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ ശ്രദ്ധയോടെ ഏകാദശി വ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

Verse 96

तेषां तु विष्णुभवनं परमानंददायकम् । एवं पुत्रवचः श्रुत्वा संतुष्टो गालवो मुनिः ॥ ९६ ॥

അവർക്കു വിഷ്ണുവിന്റെ ഭവനം പരമാനന്ദം നൽകുന്നതാണ്. ഇങ്ങനെ പുത്രവചനം കേട്ട് ഗാലവ മുനി സന്തുഷ്ടനായി.

Verse 97

अवाप परमां तुष्टिं मनसा चातिहर्षितः । मज्जन्म सफलं जातं मद्धंशः पावनीकृतः ॥ ९७ ॥

അവൻ പരമ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു, മനസ്സിൽ അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു: “എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; എന്റെ വംശം പാവനമായി.”

Verse 98

यतस्त्वं मद्गृहे जातो विष्णुभक्तिपरायणः । इति संतुष्टचित्तस्तु तस्य पुत्रस्य कर्मणा ॥ ९८ ॥

“നീ എന്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ച് വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണപരായണനാണ്”—എന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി, ആ പുത്രന്റെ സദാചാരത്താൽ അവൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് സന്തുഷ്ടനായി।

Verse 99

हरिपूजाविधानं च यथावत्समबोधयत् । इत्येतत्ते मुनिश्रेष्ट यथावत्कथितं मया । संकोचविस्तराभ्यां च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ९९ ॥

ഹരിപൂജയുടെ വിധാനവും യഥാവിധി വിശദീകരിച്ചു. ഇങ്ങനെ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, സംക്ഷേപത്തിലും വിപുലത്തിലും എല്ലാം ഞാൻ ശരിയായി പറഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹം?