Dharma-ākhyāna (Discourse on Dharma): Worthy Charity, Fruitless Gifts, and the Merit of Building Ponds

Verse 1

नातद उवाच । श्रुतं तु गङ्गामाहात्म्यं वाञ्छितं पापनाशनम् । अधुना लक्षणं ब्रूहि भ्रातर्मे दानपात्रघयोः ॥ १ ॥

നാതദൻ പറഞ്ഞു—പാപനാശകവും അഭിലഷിതവും ആയ ഗംഗാമാഹാത്മ്യം ഞാൻ ശ്രവിച്ചു. ഇനി, സഹോദരാ, ദാനം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യരായ പാത്രങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പറയുക.

Verse 2

सनक उवाच । सर्वेषामेव वर्णानां ब्रह्मणः परमो गुरुः । तस्मै दानानि देयानि दत्तस्यानन्त्यमिच्छता ॥ २ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—സകല വർണങ്ങൾക്കും ബ്രാഹ്മണത്വം പരമഗുരുവാണ്; അതിനാൽ ദാനത്തിന്റെ അനന്തഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം നൽകണം.

Verse 3

ब्राह्मणः प्रतिगृह्णीयात्सर्वतो भयवर्जितः । न कदापि क्षत्रविशो गृह्णीयातां प्रतिग्रहम् ॥ ३ ॥

ബ്രാഹ്മണൻ എല്ലാദിക്കിലും ഭയരഹിതനായി പ്രതിഗ്രഹം (ദാനം സ്വീകരിക്കൽ) ചെയ്യാം; എന്നാൽ ക്ഷത്രിയനും വൈശ്യനും ഒരിക്കലും പ്രതിഗ്രഹം സ്വീകരിക്കരുത്.

Verse 4

चण्डस्य पुत्रहीनस्य दम्भाचाररतस्य च । स्वकर्मत्यागिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ४ ॥

ക്രൂരനോടും, പുത്രഹീനനോടും, ദംഭാചാരത്തിൽ രതനായവനോടും, സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവനോടും നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 5

परदाररतस्यापि परद्रव्याभिलिषिणः । नक्षत्रसूचकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ५ ॥

പരസ്ത്രീരതനായവനും, പരധനം മോഹിക്കുന്നവനും, വെറും നക്ഷത്രം കാണിച്ച് പറയുന്ന (ധർമ്മരഹിത ജ്യോതിഷി) യ്ക്കും നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 6

असूयाविष्टमनसः कृतन्घस्य च मायिनः । अयाज्ययाजकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ६ ॥

അസൂയയിൽ പിടിപെട്ട മനസ്സുള്ളവനും, കൃതഘ്നനും, വഞ്ചകനും, അയോഗ്യർക്കായി യാഗം നടത്തിക്കുന്നവനും നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 7

नित्यं याच्ञापरस्यापि हिंसकस्य खलस्य च । रसविक्रयिणश्वैव दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ७ ॥ नामैका द । वेदविक्रयिणश्चापि स्मृतिविक्रयिणस्तथा । धर्मविक्रयिणो विप्र दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ८ ॥

എപ്പോഴും യാചനയിൽ മുങ്ങിയവനും, ഹിംസകനും, ദുഷ്ടനും, രസം/ഭോഗവസ്തുക്കൾ വിൽക്കുന്നവനും നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 8

गानेन जीविका यस्य यस्य भार्या च पुश्चली । परोपतापिनश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ९ ॥

പാട്ടിനെ മാത്രം ഉപജീവനമാക്കിയവനും, അശുദ്ധചരിത്രമുള്ള ഭാര്യയുള്ളവനും, മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനും നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 9

असिजीवी मषीजीवी देवलो ग्रामयाजकः । धावको वा भवेत्तेषां दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १० ॥

വാളാൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, എഴുത്തുപണിയാൽ ജീവിക്കുന്നവൻ, ദേവാലയപൂജാരി (ദേവലൻ), ഗ്രാമയാജകൻ, അല്ലെങ്കിൽ ധാവകൻ/ദൂതൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 10

पाककर्तुः परस्यार्थे कवये गदहारिणे । अभक्ष्य भक्षकस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ ११ ॥

മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം നോക്കി പാചകം ചെയ്യുന്നവൻ, പണത്തിനായി കവിത ചൊല്ലുന്നവൻ, ഗദാധാരിയായ ദുഷ്ടൻ, കൂടാതെ അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 11

शूद्रान्नभोजिनश्चैव शूद्राणां शवदाहिनः । पौंश्वलान्नभुजश्चापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १२ ॥

ശൂദ്രന്റെ അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, ശൂദ്രരുടെ ശവദാഹം ചെയ്യുന്നവൻ, കൂടാതെ വ്യഭിചാരിണിയുടെ അന്നം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 12

नामविक्रयिणो विष्णोः संध्याकर्म्मोर्ज्झितस्य च । दुष्प्रतिग्रहदग्धस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १३ ॥

വിഷ്ണുവിന്റെ പവിത്രനാമം വിൽക്കുന്നവൻ, സന്ധ്യാകർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, കൂടാതെ ദുഷ്പ്രതിഗ്രഹം (അയോഗ്യ ദാനം സ്വീകരിക്കൽ) മൂലം ദഗ്ധനായവൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 13

दिवाशयनशीलस्य तथा मैथुनकारिणः । सध्याभोजिन एवापिदत्तं भवति निष्फलम् ॥ १४ ॥

പകൽ ഉറങ്ങാൻ ശീലമുള്ളവൻ, കാമദോഷത്തിൽ ലീനനായവൻ, കൂടാതെ സന്ധ്യാസമയത്ത് ഭക്ഷണം ചെയ്യുന്നവൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 14

महापातकयुक्तस्य त्यक्तस्य ज्ञातिबान्धवैः । कुण्डस्य चापि गोलस्य दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १५ ॥

മഹാപാതകത്താൽ മലിനനായും സ്വന്തം ജ്ഞാതി-ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ചവനുമായ—അവൻ കുണ്ഡനായാലും ഗോളനായാലും—അവനു നൽകിയ ദാനം നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 15

परिवित्तेः शठस्यापि परिवत्तुः प्रमादिनः । स्त्रीजितस्यातिदुष्टस्य दत्तं भवित निष्फलम् ॥ १६ ॥

പരിവിത്തൻ, ശഠൻ, പരിവത്തൃ, പ്രമാദി, സ്ത്രീജിതൻ, അതിദുഷ്ടൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനവും നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 16

मद्यमांसाशिनश्चापि स्त्रीविटस्यातिलोभिनः । चौरस्य पिशुनस्यापि दत्तं भवति निष्फलम् ॥ १७ ॥

മദ്യമാംസഭോജി, സ്ത്രീലമ്പടൻ, അതിലോഭി, കള്ളൻ, പിശുനൻ—ഇവർക്കു നൽകിയ ദാനവും നിഷ്ഫലമാകുന്നു।

Verse 17

ये केचित्पापनिरता निन्दिताः सुजनैः सदा । न तेभ्यः प्रतिगृह्णीयान्न च वद्याद्दिजोत्तम । सत्कर्मनिरतायापि देयं यत्नेन नारद ॥ १८ ॥

പാപത്തിൽ നിരതരായി സജ്ജനന്മാർ നിത്യവും നിന്ദിക്കുന്നവരിൽ നിന്ന് ദാനം സ്വീകരിക്കരുത്; ദ്വിജോത്തമൻ അവരോട് സംസാരിക്കയും അരുത്. എന്നാൽ സത്കർമ്മത്തിൽ നിരതനായവനു, ഹേ നാരദാ, പരിശ്രമത്തോടെ ദാനം നൽകണം।

Verse 18

यद्दानं श्रद्धया दत्तं तथा विष्णुसमर्पणम् । याचितं वापि पात्रेण भवेत्तद्दानमुत्तमम् ॥ १९ ॥

ശ്രദ്ധയോടെ നൽകി ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിക്കുന്ന ദാനം—യോഗ്യപാത്രൻ യാചിച്ചാലും—അതുതന്നെ ഉത്തമദാനമാകുന്നു।

Verse 19

परलोकं समुद्दश्य ह्यैहिकं वापि नारद । यद्दानं दीयते पात्रे तत्काम्यं मध्यमं स्मृतम् ॥ २० ॥

ഹേ നാരദാ! പരലോകത്തിലോ ഈ ലോകത്തിലോ ഫലം പ്രതീക്ഷിച്ച് യോഗ്യപാത്രനു നൽകുന്ന ദാനം ‘കാമ്യ’മായ മധ്യമദാനമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 20

दग्भेन चापि हिंसार्थं परस्याविधिनापि च । क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रे तद्दानं मध्यमं स्मृतम् ॥ २१ ॥

അപമാനത്തോടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഹിംസാഭാവത്തോടെ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ അശാസ്ത്രീയവിധിപ്രകാരം നൽകിയ ദാനം; അതുപോലെ കോപത്തോടെ, ശ്രദ്ധയില്ലാതെ, അപാത്രനു നൽകിയ ദാനം—ഇത് മധ്യമദാനമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 21

अधमं बलितोषायमध्यमं स्वार्थसिद्धये । उत्तमं हरिप्रीत्यर्थं प्राहुर्वेदविदां वराः ॥ २२ ॥

വേദവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ഋഷികൾ പറയുന്നു—ബലികൊണ്ട് ശക്തികളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നത് അധമം; സ്വാർത്ഥസിദ്ധിക്കായി ചെയ്യുന്നത് മധ്യമം; ഹരിയുടെ പ്രീതിക്കായി മാത്രം ചെയ്യുന്നത് ഉത്തമം.

Verse 22

दानभोगविनाशाश्च रायः स्युर्गतयस्त्रिधा ॥ २३ ॥

ധനത്തിന് മൂന്നു ഗതികളുണ്ട്—ദാനമായി ചെലവാകുക, ഭോഗമായി ഉപഭോഗിക്കപ്പെടുക, അല്ലെങ്കിൽ വിനാശം മൂലം നഷ്ടപ്പെടുക.

Verse 23

यो ददाति च नोभुक्ते तद्धनं नाशकारणम् । धनं धर्मफलं विप्र धर्मो माधवतुष्टिकृत् ॥ २४ ॥

ദാനം നൽകി ഭോഗത്തിനായി കൂറ്റിവയ്ക്കാത്തവന്റെ ധനം നാശകാരണമാകുന്നില്ല. ഹേ വിപ്രാ! ധനത്തിന്റെ ഫലം ധർമ്മത്തിലാണു; ധർമ്മം മാധവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതുതന്നെ.

Verse 24

तरवः किं न जीवन्ति तेऽपि लोके परार्थकाः । यत्र मूलफलैर्वृक्षाः परकार्यं प्रकुर्वते ॥ २५ ॥

ഈ ലോകത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ ജീവിക്കുന്നില്ലയോ? അവയും പരാർത്ഥപരമാണ്; കാരണം വേർ, നിഴൽ, ഫലം എന്നിവകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവർക്കു ഉപകാരം ചെയ്യുന്നു।

Verse 25

मनुष्या यदि विप्राग्थ्र न परार्थास्तदा मृताः । परकार्यं न ये मर्त्याः कायेनापि धनेन वा ॥ २६ ॥

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! മനുഷ്യർ പരാർത്ഥമായി ജീവിക്കാതിരുന്നാൽ അവർ മരിച്ചവരുപോലെ. ശരീരശ്രമത്തിലോ ധനത്തിലോ പരസേവ ചെയ്യാത്തവർ സത്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നില്ല।

Verse 26

मनसा वचसा वापि ते ज्ञेयाः पापकृत्तमाः । अत्रेतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः ॥ २७ ॥

മനസ്സാലോ വാക്കാലോ പരഹിതം ചെയ്യാത്തവർ മഹാപാപികൾ എന്നു അറിയണം. ഇവിടെ ഒരു ഇതിഹാസം ഞാൻ പറയുന്നു—ഹേ നാരദാ, തത്ത്വമായി കേൾക്കുക।

Verse 27

यत्र दानादिकानां तु लक्षणं परिकीर्तितम् । गङ्गामाहात्म्यसहितं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २८ ॥

അവിടെ ദാനാദി ധർമ്മകർമ്മങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഗംഗാമാഹാത്മ്യസഹിതമായ ആ ഉപദേശം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 28

भगीरथस्य धर्मस्य संवादं पुण्यकारणम् । आसीद्भगीरथो राजा सगरान्वयसंभवः ॥ २९ ॥

ഭഗീരഥന്റെ ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ സംവാദം പുണ്യകാരണമാകുന്നു. സഗരവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭഗീരഥൻ എന്നൊരു രാജാവ് ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 29

शशास पृथिवीं मेतां सत्पद्वीपां ससागराम् । सर्वधर्मरतो नित्यं सत्यसंधः प्रतापवान् ॥ ३० ॥

അവൻ ഈ സമസ്ത ഭൂമിയെ—ശ്രേഷ്ഠ ദ്വീപങ്ങളോടും ചുറ്റുമുള്ള സമുദ്രങ്ങളോടും കൂടി—ഭരിച്ചു. അവൻ നിത്യം സർവ്വധർമ്മനിഷ്ഠൻ, സത്യസങ്കൽപ്പൻ, പ്രതാപവാൻ ആയിരുന്നു.

Verse 30

कन्दर्पसद्दशो रुपे यायजृको विचक्षणः । प्रालेयाद्रिसमो धैर्ये धर्मे धर्मसमो नृपः ॥ ३१ ॥

രൂപത്തിൽ അവൻ കന്ദർപ്പസദൃശൻ; യജ്ഞങ്ങളിൽ വിവേകമുള്ള യജമാന-പോഷകൻ; ധൈര്യത്തിൽ ഹിമാലയസമ അചലൻ; ധർമ്മത്തിൽ ആ രാജാവ് ധർമ്മദേവനോടു തുല്യൻ.

Verse 31

सर्वलक्षणसंपन्नः सर्वशास्त्रार्थपारगः । सर्वसंपत्समायुक्तः सर्वानन्दकरो मुने ॥ ३२ ॥

ഹേ മുനേ, അവൻ സർവ്വ ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും തത്ത്വാർത്ഥത്തിൽ പാരംഗതൻ, സർവ്വ സമ്പത്തുകളാൽ സമായുക്തൻ, എല്ലാവർക്കും ആനന്ദദായകൻ ആയിരുന്നു.

Verse 32

आतिथ्यप्रयतो नित्यं वासुदेवार्चनेरतः । पराक्रमी गुणनिधिर्मैत्रः कारुणिकः सधीः ॥ ३३ ॥

അവൻ നിത്യം അതിഥിസത്കാരത്തിൽ പരിശ്രമശീലൻ, വാസുദേവാർചനയിൽ രതൻ, പരാക്രമശാലി, ഗുണനിധി, മൈത്രിസ്വഭാവി, കാരുണികൻ, സധീ ആയിരുന്നു.

Verse 33

एतादृशं तं राजानं ज्ञात्वा हृष्टो भगीरथम् । धर्मराजो द्विजश्रेष्ठ कदाचिद्द्रष्टुमागतः ॥ ३४ ॥

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഭഗീരഥൻ ഇത്തരമൊരു രാജാവാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് ധർമ്മരാജൻ (യമൻ) ഹർഷിച്ചു; ഒരിക്കൽ അവനെ ദർശിക്കാൻ വന്നു.

Verse 34

समागतं धर्मराजमर्हयामास भूपतिः । शास्त्रदृष्टेन विधिना धर्मः प्री उवाच तम् ॥ ३५ ॥

ധർമ്മരാജൻ എത്തിയപ്പോൾ രാജാവ് ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം യഥോചിതമായി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രീതനായ ധർമ്മം അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 35

धर्मराज उवाच । राजन्धर्मविदां श्रेष्टप्रसिद्धोऽसि जगत्र्रये । धर्मराजोऽथ कीर्तिं ते श्रुत्वा त्वां द्रष्टुमागतः ॥ ३६ ॥

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ധർമ്മവിദന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി നീ പ്രസിദ്ധനാണ്. നിന്റെ കീർത്തി കേട്ട് ഞാൻ ധർമ്മരാജൻ നിന്നെ ദർശിക്കാനെത്തി.

Verse 36

सन्मार्गनिरतं सत्यं सर्वभूतहिते रतम् । द्रष्टुमिच्छन्ति विबुधारतवोत्कुष्टगुणप्रियाः ॥ ३७ ॥

സന്മാർഗത്തിൽ നിരതനും സത്യനിഷ്ഠനും സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതനുമായവനെ ദർശിക്കുവാൻ ബുദ്ധിമാന്മാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവർ ഗുണപ്രിയരും ഉത്തമഗുണങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്നവരുമാണ്.

Verse 37

कीर्तिर्नीतिश्च संपत्तिर्वर्तते यत्र भूपते । वसन्ति तत्र नियतं गुणास्सन्तश्च देवताः ॥ ३८ ॥

ഹേ ഭൂപതേ, എവിടെ കീർത്തിയും നീതിയും സമ്പത്തും നിലനിൽക്കുന്നു, അവിടെ നിശ്ചയമായും ഗുണങ്ങളും സജ്ജനങ്ങളും ദേവതകളും വസിക്കുന്നു.

Verse 38

अहो राजन्महाभाग शोभनीचरितं तव । सर्वभूतहितत्वादि मादृशामपि दुर्लभम् ॥ ३९ ॥

അഹോ രാജൻ, മഹാഭാഗാ, നിന്റെ ചരിതം അത്യന്തം ശോഭനമാണ്. സർവ്വഭൂതഹിതബോധം മുതലായ ഗുണങ്ങൾ ഞങ്ങളുപോലുള്ളവരിലും ദുർലഭമാണ്.

Verse 39

इत्युक्तवन्तं तं धर्मं प्रणिपत्य भगीरथः । प्रोवाच विनयाविष्टः संहृष्टः श्लक्ष्णया गिरा ॥ ४० ॥

ധർമ്മൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം ഭഗീരഥൻ അദ്ദേഹത്തെ നമസ്കരിച്ചു. വിനയത്തിൽ നിറഞ്ഞും ഹർഷിതനായി മൃദുവചനങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 40

भगीरथ उवाच । भगवन्सर्वधर्मज्ञ समदर्शित् सुरेश्वर । कृपया परयाविष्टो यत्पृच्छामि वदस्व तत् ॥ ४१ ॥

ഭഗീരഥൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ! നിങ്ങൾ സർവ്വധർമ്മജ്ഞനും സമദർശിയും ദേവേശ്വരനും ആകുന്നു. പരമകരുണയോടെ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതു പറയണമേ.

Verse 41

धर्मा कीदृग्विधाः प्रोक्ताः के लोका धर्मशालिनाम् । कियत्यो यातनाः प्रोक्ताः केषां ताः परिकीर्तिताः ॥ ४२ ॥

എന്തെന്ത് തരത്തിലുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു? ധർമ്മനിഷ്ഠർ ഏതു ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കുന്നു? എത്ര യാതനകൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അവ ആരാർക്കായി പ്രത്യേകമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു?

Verse 42

त्वया संमाननीया ये शासनीयाश्च ये यथा । तत्सर्वं मे महाभाग विस्तराद्वक्तुमर्हसि ॥ ४३ ॥

ഹേ മഹാഭാഗ! നിങ്ങളാൽ ആരെ ആദരിക്കണം, ആരെ ശാസിക്കണം, എങ്ങനെ—ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 43

धर्मराज उवाच । साधु साधु महाबुद्धे मतिस्ते विमलोर्जिता । धर्माधर्मान्प्रवक्ष्यामितत्त्वतः श्रृणु भक्तितः ॥ ४४ ॥

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—സാധു, സാധു, മഹാബുദ്ധേ! നിന്റെ ബുദ്ധി നിർമ്മലവും ദൃഢവുമാണ്. ഇനി ഞാൻ തത്ത്വപ്രകാരം ധർമ്മവും അധർമ്മവും പറയും; ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുക.

Verse 44

धर्मा बहुविधाः प्रोक्ताः पुण्यलोकप्रदायकाः । तथैव यातनाः प्रोक्ता असंख्या घोरदर्शताः ॥ ४५ ॥

പുണ്യലോകങ്ങൾ നൽകുന്ന ധർമ്മങ്ങൾ പലവിധമായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ കാണുവാൻ ഭയങ്കരമായ അസംഖ്യ യാതനകളും വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 45

विस्तराद्गदितुं नालमपि वर्षशतायुतैः । तस्मातंसमासतो वक्ष्ये धर्माधर्मनिदर्शनम् ॥ ४६ ॥

വിശദമായി പറയാൻ കോടിക്കണക്കിന് ശതാബ്ദങ്ങളും മതിയാകില്ല; അതിനാൽ ധർമ്മവും അധർമ്മവും തിരിച്ചറിയുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറയുന്നു।

Verse 46

वृत्तिदानं द्विजानां वै महापुण्यं प्रकीर्ततम् । तथैवाध्यात्मविदुषो दत्तं भवति चाक्षयम् ॥ ४७ ॥

ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) ഉപജീവനസഹായമായി ദാനം നൽകുന്നത് മഹാപുണ്യമെന്നു പ്രസിദ്ധം; അതുപോലെ ആത്മവിദ്യയിൽ നിപുണനു നൽകിയ ദാനം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നു।

Verse 47

कुटुम्बिनं या शास्त्रज्ञं श्रोत्रियं वा गुणान्वितम् । यो दत्त्वा स्यापयेदृतिं तस्य पुण्यफलं श्रृणु ॥ ४८ ॥

കുടുംബിയായ ഗൃഹസ്ഥനോ, ശാസ്ത്രജ്ഞനോ, ഗുണസമ്പന്നനായ ശ്രോത്രിയനോ—ആർക്കു ദാനം നൽകി അവന്റെ ആർതി ശമിപ്പിക്കുന്നുവോ, ആ ദാനത്തിന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക।

Verse 48

मातृताः पितृतश्चैव द्विजः कोटिकुलन्वितः । निर्विश्य विष्णुभवनं कल्पं तत्रैव मोदते ॥ ४९ ॥

ആ ദ്വിജൻ മാതൃവംശത്താലും പിതൃവംശത്താലും കോടിക്കണക്കിന് കുലങ്ങളാൽ മഹിമയാർന്നവനായി, വിഷ്ണുഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ ഒരു കല്പകാലം ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 49

गण्यन्ते पांसवो भूमेर्गण्यन्ते वृष्टिविन्दवः । न गण्यन्ते विधात्रापि ब्रहह्मवृत्तिफलानि वै ॥ ५० ॥

ഭൂമിയിലെ പൊടിക്കണങ്ങൾ എണ്ണാം, മഴത്തുള്ളികളും എണ്ണാം; എന്നാൽ ബ്രഹ്മവൃത്തിയുടെ ആചാരത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പുണ്യഫലങ്ങൾ സൃഷ്ടികർത്താവായ വിധാതാവിനും എണ്ണിത്തീരുകയില്ല।

Verse 50

समस्तदेवतारुपो ब्राह्मणः परिकीर्तितः । जीवनं ददतस्तस्य कः पुण्यं गदितुं क्षमः ॥ ५१ ॥

ബ്രാഹ്മണൻ സമസ്ത ദേവതകളുടെയും രൂപമാണെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. അവനു ജീവൻ നിലനിൽക്കാനുള്ള സഹായം നൽകുന്നവന്റെ പുണ്യം ആര് വിവരിക്കാൻ കഴിയും?

Verse 51

यो विप्रहितकृन्नित्यं स सर्वान्कृतवान्मखान् । स स्नातः सर्वतीर्थेषु तप्तं तेनाखिलं तपः ॥ ५२ ॥

ശാസ്ത്രവിധിച്ച കര്‍ത്തവ്യങ്ങൾ നിത്യമായി ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലായജ്ഞങ്ങളും ചെയ്തവനായി; അവൻ സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തവനായി; അവനാൽ സകലതപസ്സും സഫലമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 52

यो ददस्वेति विप्राणां जीवनं प्रेरयेत्परम् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ ५३ ॥

‘ദാനം കൊടുക്കൂ’ എന്നു പറഞ്ഞു ബ്രാഹ്മണരുടെ ജീവിക്കാനുള്ള ഉപാധിക്കായി മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും ആ ദാനത്തിന്റെ ഫലം തന്നെ പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ അധികവാക്കുകൾ എന്തിന്?

Verse 53

तडागं कारयेद्यस्तु स्वयमेवापरेण वा । वक्तुं तत्पुण्यसंख्यानं नालं वर्षशतायुषा ॥ ५४ ॥

ആരെങ്കിലും തടാകം നിർമ്മിപ്പിച്ചാൽ—സ്വയം ചെയ്താലും മറ്റൊരാളാൽ ചെയ്താലും—അതിന്റെ പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് പറയാൻ നൂറുവർഷം ആയുസ്സും മതിയാകില്ല।

Verse 54

एकश्चेदध्वगो राजंस्तडागस्य जलं पिबेत् । कत्कर्तुः सर्वपापानि नश्यन्त्येव न संशयः ॥ ५५ ॥

ഹേ രാജാവേ, ഒരേയൊരു യാത്രക്കാരൻ പോലും കുളത്തിന്റെ ജലം കുടിച്ചാൽ, ആ കുളം നിർമ്മിപ്പിച്ചവന്റെ സർവ്വപാപങ്ങളും നിശ്ചയമായി നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 55

एकाहमपि यत्कुर्याद्भूमिस्थमुदकं नरः । स मुक्तः सर्वपापेभ्यः शतवर्षं वसेद्दिवि ॥ ५६ ॥

ഒരു മനുഷ്യൻ ഒരുദിവസം പോലും ഭൂമിയിൽ ജലം സ്ഥാപിച്ച് (ഉദകദാനം/അർഘ്യം) അർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി നൂറു വർഷം സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും।

Verse 56

कर्तुं तडागं यो मर्त्यः साह्यकः शक्तितो भवेत् । सोऽपि तत्फलमाप्नोति तुष्टः प्रेरक एव च ॥ ५७ ॥

ശക്തിയനുസരിച്ച് കുളം നിർമ്മിക്കാൻ സഹായകനാകുന്ന മർത്ത്യനും അതേ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; സന്തോഷത്തോടെ മറ്റുള്ളവരെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവനും അതേ ഫലഭാഗി ആകുന്നു।

Verse 57

मृदं सिद्धार्थमात्रां वा तडागाद्यो वहिः क्षिपेत् । तिष्टत्यब्दशतं स्वर्गे विमुक्तः पापकोटिभिः ॥ ५८ ॥

കുളത്തിൽ നിന്നു ചെളി എടുത്ത് പുറത്തേക്ക് എറിയുന്നവൻ—അത് കടുകുമണിയോളം മാത്രമായാലും—കോടിപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി നൂറു വർഷം സ്വർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളും।

Verse 58

देवता यस्य तुष्यन्ति गुरवो वा नृपोत्तम । तडागपुण्यभाक्स स्यादित्येषा शाश्वती श्रुतिः ॥ ५९ ॥

ഹേ നൃപോത്തമാ, ആരാൽ ദേവതകളോ പൂജ്യഗുരുക്കളോ സന്തുഷ്ടരാകുന്നുവോ, അവൻ കുളം-പുണ്യത്തിന്റെ ഭാഗഭാക്കാകുന്നു—ഇത് ശാശ്വത ശ്രുതി ഉപദേശം ആകുന്നു।

Verse 59

इतिहासं प्रवक्ष्यामि तवात्र नृपसत्तम । यं श्रृत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ॥ ६० ॥

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ നിനക്കിവിടെ ഒരു പവിത്ര ഇതിഹാസം പ്രസ്താവിക്കും. അത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 60

गौडदेशेऽतिविख्यातो राजासीद्वीरभद्रकः । महाप्रतापी विद्यावान्सदा विप्रप्रपूजकः ॥ ६१ ॥

ഗൗഡദേശത്തിൽ അതിവിഖ്യാതനായ വീരഭദ്രകൻ എന്ന രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ മഹാപ്രതാപി, വിദ്യാവാൻ, സദാ ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിച്ച് ആദരിക്കുന്നവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 61

वेदशास्त्रकुलाचारयुक्तो मित्रक्विर्धनः । तस्य राज्ञी महाभागा नान्मा चम्पकमञ्जरी ॥ ६२ ॥

അവൻ വേദശാസ്ത്രജ്ഞാനസമ്പന്നനും കുലാചാരത്തിൽ സ്ഥിരനുമായും, പണ്ഡിതരുടെ മിത്രനും ധനവാനുമായും ആയിരുന്നു. ആ രാജാവിന്റെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ രാജ്ഞിയുടെ നാമം ചമ്പകമഞ്ജരി ആയിരുന്നു.

Verse 62

तस्य राज्ञो महामात्याः कृत्माकृस्यविचारणाः । धर्माणां धर्मशास्त्रेस्तु सदा कुर्वन्ति निश्चयम् ॥ ६३ ॥

ആ രാജാവിന്റെ മഹാമന്ത്രിമാർ ചെയ്തതും ചെയ്യേണ്ടതുമായ കാര്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നവർ ആയിരുന്നു. അവർ ധർമ്മശാസ്ത്രാനുസാരം ധർമ്മകാര്യങ്ങളിൽ സദാ ദൃഢനിശ്ചയം കൈക്കൊള്ളുമായിരുന്നു.

Verse 63

प्रायश्चित्तं चिकित्त्सां च ज्योतिषे धर्मनिर्णयम् । विनाशास्त्रेण यो ब्रूयात्तमाहुर्ब्रह्यघातकम् ॥ ६४ ॥

വിനാശകരമായ ശാസ്ത്രങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് പ്രായശ്ചിത്തം, ചികിത്സ, ജ്യോതിഷം വഴി ധർമ്മനിർണ്ണയം ഉപദേശിക്കുന്നവനെ ‘ബ്രഹ്മഘാതകൻ’ (മഹാപാപി) എന്നു പറയുന്നു.

Verse 64

इति निश्चित्य मनसा मन्वादीरितधर्मकान् । आचार्येभ्यः सदा भूपः श्रृणोति विधिपूर्वकम् ॥ ६५ ॥

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച്, മനു മുതലായ ധർമ്മപ്രവർത്തകർ ഉപദേശിച്ച ധർമ്മങ്ങളെ അനുസരിക്കുവാൻ, ആ രാജാവ് സദാ ആചാര്യന്മാരിൽ നിന്ന് വിധിപൂർവ്വം അവ ശ്രവിക്കുന്നു।

Verse 65

न कोऽप्यन्यायवर्ती तस्य राज्येऽवरोऽपि च । धर्मेण पाल्यमानस्य तस्य देशस्य भूपतेः ॥ ६६ ॥

ധർമ്മംകൊണ്ട് ദേശത്തെ പാലിക്കുന്ന ആ രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിൽ, ഏറ്റവും താഴ്ന്നവനും പോലും അന്യായപഥം പിന്തുടരുന്നവനാകുന്നില്ല।

Verse 66

जातं समत्वं स्वर्गस्य सौराज्यस्य शुभावहम् । स चैकदा तु नृपतिर्मृगयायां महावने ॥ ६७ ॥

ഇങ്ങനെ സ്വർഗ്ഗസമമായ സമത്വം ഉദിച്ചു; അത് ആ ധർമ്മയുക്ത രാജത്വത്തിന് മംഗളകരമായി. ഒരിക്കൽ ആ രാജാവ് മഹാവനത്തിലേക്ക് വേട്ടയ്ക്കായി പോയി।

Verse 67

मन्त्र्यादिभिः परिवृतो बभ्राम मध्यभास्करम् । दैवादाखेटशून्यस्य ह्यतिश्रान्तस्य तत्र वै ॥ ६८ ॥

മന്ത്രിമാരും അനുചരന്മാരും ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ ആ രാജാവ് മധ്യാഹ്നസൂര്യൻ വരെയും സഞ്ചരിച്ചു. ദൈവവശാൽ വേട്ടയുടെ വിനോദം ലഭിക്കാതെ അവിടെ അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചു।

Verse 68

नृपरीतस्य संजातं सरसो दर्शनं नृप । ततः शुष्कां तु सरसीं दृष्ट्वा तत्र व्यचिन्तयत् ॥ ६९ ॥

ഹേ രാജാവേ, പീഡിതനായ ആ നൃപതിക്ക് ഒരു സരോവരത്തിന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചു. എന്നാൽ അവിടെ ആ സരോവരം വറ്റിയതായി കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ അവിടെയേ ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു।

Verse 69

किमयं सरसीश्रृङ्गेभुवः केन विनिर्मिता । कथं जलं भवेदत्र येन जीवेदयं नृपः ॥ ७० ॥

സരോവരശിഖരങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ ഭൂഭാഗം എന്ത്? ഇതിനെ ആരാണ് നിർമ്മിച്ചത്? ഇവിടെ ജലം എങ്ങനെ ലഭിക്കും, അതാൽ ഈ രാജാവ് ജീവിക്കുമല്ലോ?

Verse 70

ततो बुद्धिः समभवत्खाते तस्या नृपोत्तम । हस्तमात्रं ततो गर्त्तं खात्वा तोयमवाप्तवान् ॥ ७१ ॥

അപ്പോൾ, ഹേ ശ്രേഷ്ഠരാജാവേ, അവൾക്ക് ഒരു ബുദ്ധി ഉദിച്ചു; കൈമാത്രം ആഴമുള്ള ഒരു കുഴി കുഴിച്ച് അവിടെ നിന്നു ജലം ലഭിച്ചു.

Verse 71

तेन तोयेन पीतेन राज्ञस्तृत्पिरजायत । मन्त्रिणश्चापि भूमिश बुद्धिसागरसंज्ञिनः ॥ ७२ ॥

ആ ജലം കുടിച്ചതോടെ രാജാവിന് പൂർണ്ണ തൃപ്തി ലഭിച്ചു; ഹേ ഭൂമീശാ, ‘ബുദ്ധിസാഗരം’ എന്നു പ്രസിദ്ധരായ മന്ത്രിമാരും തൃപ്തരായി.

Verse 72

स बुद्धिसागरो भूपं प्राह धर्मार्थकोविदः । राजन्नियं पुष्करिणी वर्षाजलवती पुरा ॥ ७३ ॥

ധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്ന ആ ‘ബുദ്ധിസാഗരം’ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—“രാജൻ, ഈ പുഷ്കരിണി പണ്ടുകാലത്ത് മഴവെള്ളം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു.”

Verse 73

अद्यैनां बद्धवप्रां च कर्त्तुं जाता मतिर्मम । तद्भवान्मोदतां देव दत्तादाज्ञां च मेऽनघ ॥ ७४ ॥

ഇന്ന് അവളെ ബന്ധിച്ച് കൊണ്ടുപോകുവാൻ എന്റെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയം ഉദിച്ചു; അതിനാൽ, ഹേ ദേവാ, ഹേ നിർമലനേ, പ്രസന്നനായി എനിക്ക് അനുമതി നൽകണമേ.

Verse 74

इति श्रुत्वा वचस्तस्य मन्त्रिणो नृपसत्तमः । मुमुदेऽतितरां भूपः स्वयं कर्तुं समुद्यतः ॥ ७५ ॥

മന്ത്രിയുടെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട നൃപശ്രേഷ്ഠൻ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു; സ്വയം തന്നെ അത് ചെയ്യാൻ ഉത്സുകനായി എഴുന്നേറ്റു।

Verse 75

तमेव मन्त्रिणां तत्र युयोज शुभकर्मणि । ततो राजाज्ञया सोऽपि बुद्धिसागरको मुदा ॥ ७६ ॥

അവിടെ മന്ത്രിമാരിൽ ആ വ്യക്തിയെയേ ശുഭകർമ്മത്തിനായി നിയോഗിച്ചു. പിന്നെ രാജാജ്ഞപ്രകാരം ബുദ്ധിസാഗരനും ആനന്ദത്തോടെ അത് നിർവഹിച്ചു।

Verse 76

सरसीं सागरं कर्त्तुमुद्यतः पुण्यकृत्तमः । धनुषां चैव पञ्चाशत्सर्वतो विस्तृतायताम् ॥ ७७ ॥

ആ പരമ പുണ്യകർമ്മി ആ തടാകത്തെ സമുദ്രസമമാക്കാൻ ഉത്സുകനായി; എല്ലാദിക്കുകളിലുമായി അമ്പത് ധനുസ്സിന്റെ അളവോളം വിശാലമായി വ്യാപിപ്പിച്ചു।

Verse 77

सरसीं बद्धसु शिलां चकारागाधशम्बराम् । तां विनिर्माय सरसीं राज्ञे सर्वं न्यवेदयत् ॥ ७८ ॥

അവൻ കല്ലുകൾ കെട്ടി അണക്കെട്ടുണ്ടാക്കി ആഴവും ഉറപ്പുമുള്ള തടാകം പണിതു. ആ തടാകം നിർമ്മിച്ച് എല്ലാം രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 78

तस्यां ततः प्रभृति वै सर्वेऽपि वनचारिणः । पान्थाः पिपासिता भूप लभन्ते स्म जलं शुभम् ॥ ७९ ॥

അന്നുമുതൽ, ഹേ ഭൂപാ, വനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദാഹാർത്തരായ എല്ലാ യാത്രക്കാരും ആ തടാകത്തിൽ മംഗളകരമായ ശുദ്ധജലം ലഭിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 79

कदाचित्स्वायुषश्चान्ते स मन्त्री बुद्धिसागरः । प्रमृतो गतवाँल्लोकं लोकशास्तुर्मम प्रभो ॥ ८० ॥

ഒരിക്കൽ തന്റെ ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം ആ മന്ത്രി—ബുദ്ധിസാഗരം—ദേഹം വിട്ട്, എന്റെ സ്വാമിയായ ലോകാധിപൻ പ്രഭുവിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 80

तदर्थं तु मया पृष्टो धर्मो धर्मलिपिंकरः । चित्रगुत्पस्तु तत्कर्म मह्यं सर्वं न्यवेदयत् ॥ ८१ ॥

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ധർമ്മത്തെ—ധർമ്മലിപികാരനെ—ചോദിച്ചു; തുടർന്ന് ചിത്രഗുപ്തൻ ആ സകല കർമങ്ങളും എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു।

Verse 81

उपदेष्टा स्वयं चासौ धर्मकार्यस्य भूपतेः । तस्माद्धर्मविमानं तु समारोढुमिहार्हति ॥ ८२ ॥

ഭൂപതേ, നിങ്ങളുടെ ധർമ്മകാര്യത്തിന് അവൻ തന്നെയാണ് ഉപദേശകൻ; അതിനാൽ ഇവിടെ ‘ധർമ്മ’നാമ വിമാനം आरोഹിക്കാൻ അവൻ അർഹൻ।

Verse 82

इत्युक्ते चित्रगुप्तेन समाज्ञप्तो मया नृप । विमानं धर्मसंज्ञं तु आरोढुं बुद्धिसागरः ॥ ८३ ॥

നൃപാ, ചിത്രഗുപ്തൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ‘ധർമ്മ’നാമ വിമാനം ബുദ്ധിസാഗരം आरोഹിക്കണമെന്ന് എനിക്ക് ആജ്ഞ ലഭിച്ചു।

Verse 83

अथ कालान्तरे राजन्सराजा वीरभद्रकः । मृतो गतो मम स्थानं नमश्चक्रे मुदान्वितः ॥ ८४ ॥

പിന്നീട് കുറെകാലത്തിന് ശേഷം, രാജനേ, ആ രാജാവ് വീരഭദ്രകൻ മരിച്ച് എന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് വന്നു; ആനന്ദത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 84

मया तु तत्र तस्यापि पृष्टं कर्माखिलं नृप । कथितं चित्रगुत्पेन धर्मं सरसिसंभवम् ॥ ८५ ॥

അവിടെ, ഹേ രാജാവേ, ഞാനും അവനോട് എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളെയും അവയുടെ ഫലങ്ങളെയും കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ ചിത്രഗുപ്തൻ പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ധർമ്മം എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു.

Verse 85

तदा सम्यङ्मया राजा बोधितोऽभूद्यथाश्रृणु । अधित्यकायां भूपाल सैकतस्य गिरेः परा ॥ ८६ ॥

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ രാജാവിനെ യഥാവിധി ബോധിപ്പിച്ചു—എങ്ങനെ സംഭവിച്ചതെന്ന് കേൾക്കുക. ഹേ ഭൂപാലാ, മണൽപർവ്വതത്തിന് അപ്പുറമുള്ള ഉയർന്ന പീഠഭൂമിയിലായിരുന്നു അത്.

Verse 86

लावकेनामुनाचञ्च्वा खातं द्व्यंङ्गुप्रलमबुनि । ततः कालान्तरे तेन वाराहेण नृपोत्तम ॥ ८७ ॥

ലാവക എന്ന ആ വരാഹൻ തന്റെ തുമ്പുകൊണ്ട് കുഴിച്ച് ഭൂമിയെ രണ്ട് അങ്കുലം ആഴത്തിൽ വ്യാപകമായി അഴിച്ചു. പിന്നെ കുറെ കാലത്തിന് ശേഷം, ഹേ നൃപോത്തമാ, അതേ വരാഹൻ അവിടെ വീണ്ടും പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 87

खनितं हस्तमात्रं तु जलं तुण्डेन चात्मनः । ततोऽन्यदाऽमुया काल्याहस्त युग्ममितः कृतः ॥ ८८ ॥

ഹേ ഭൂപതേ, ആദ്യം അവൻ ഒരു കൈമാത്രം ആഴത്തിൽ കുഴിച്ചു, തന്റെ ചുണ്ടുകൊണ്ട് വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു. പിന്നെ മറ്റൊരു സമയത്ത്, കാല്യയുടെ അതേ ശ്രമം രണ്ട് കൈകളുടെ അളവായി (ആഴം/വ്യാപ്തി) ആയി.

Verse 88

खातो जले महाराज तोयं मासद्वयं स्थितम् । पीतं क्षुद्रैर्वनचरैः सत्त्वैस्तृष्णासमाकुलैः ॥ ८९ ॥

ഹേ മഹാരാജാവേ, കുഴിച്ച ആ ജലകുണ്ടത്തിൽ വെള്ളം രണ്ട് മാസം നിലനിന്നു. ദാഹംകൊണ്ട് വ്യാകുലമായ ചെറു വനചര ജീവികൾ അത് കുടിച്ചുതീർത്തു.

Verse 89

ततो वर्षत्रायान्ते तु गजतानेन सुव्रत । हस्तत्रयमितः खातः कृतस्तत्राधिकं जलम् ॥ ९० ॥

അപ്പോൾ മൂന്നു വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം, ഹേ സുവ്രത, ആനയുടെ തുമ്പികൈകൊണ്ട് അവിടെ മൂന്നു കൈ ആഴമുള്ള കുഴി കുഴിക്കപ്പെട്ടു; ആ സ്ഥലത്ത് ധാരാളം ജലം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 90

मासत्रये स्थितं तच्च पयो जीवैर्वनेचरैः । भवांस्तत्र समायातो जलशोषादनन्तरम् ॥ ९१ ॥

ആ പാൽ മൂന്നു മാസം അവിടെ നിലനിന്നു; വനവാസികളായ ജീവികൾ അതിനെ ഉപയോഗിച്ചു. ജലം വറ്റിയ ഉടൻതന്നെ നിങ്ങൾ അവിടെ എത്തി.

Verse 91

मासे तत्र तु संप्रात्पं हस्तं खात्वा जलं नृप । ततस्तस्योपदेशेन मन्त्रिणो नृपते त्वया ॥ ९२ ॥

അവിടെ ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, കൈകൊണ്ട് കുഴിച്ചപ്പോൾ ജലം ലഭിച്ചു. പിന്നെ അവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം, ഹേ നൃപതേ, നിങ്ങൾ മന്ത്രിമാരെ നിയമിച്ചു/ആലോചനയ്ക്ക് വിളിച്ചു.

Verse 92

पञ्चाशद्धनुरुत्खातं जातं तत्र महाजलम् । पुनः शिलाभिः सुदृढं बद्धं जातं महत्सरः । वृक्षाश्च रोपितास्तत्र सर्वलोकोपकारिणः ॥ ९३ ॥

അവിടെ അമ്പത് ധനുസ്സിന്റെ അളവോളം കുഴിച്ചപ്പോൾ മഹത്തായ ജലസമൂഹം ഉണ്ടായി. പിന്നെ കല്ലുകളാൽ ദൃഢമായി കെട്ടി അത് വിശാലമായ തടാകമായി; കൂടാതെ സർവ്വജനോപകാരിയായ വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ നട്ടു.

Verse 93

तेन स्वस्वेन पुण्येन पञ्चैते जगतीपते । विमानं धर्म्यमारुढास्त्वमाण्येनं समारुह ॥ ९४ ॥

തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പുണ്യഫലത്താൽ, ഹേ ജഗതീപതേ, ഈ അഞ്ചുപേരും ധർമ്മ്യമായ വിമാനത്തിൽ आरोഹണം ചെയ്തു. നിങ്ങളും, ഹേ അണീയ, താമസിക്കാതെ ഇതിൽ കയറുക.

Verse 94

इति वाक्यं समाकर्ण्य मम राजा स भूमिप । आरुरोह विमानं तत्षष्ठो राजा समांशभाक् ॥ ९५ ॥

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഹേ ഭൂമിപ, എന്റെ ആ രാജാവ് ആ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്തു; തന്റെ അംശത്തിന് യോജ്യനായ അവൻ അറുപത്താറാമത്തെ രാജാവായി.

Verse 95

इति ते सर्वमाख्यातं तडागजनितं फलम् । श्रुत्वैतन्मुच्यते पापादाजन्ममरणान्तिकात् ॥ ९६ ॥

ഇങ്ങനെ തടാകനിർമ്മാണത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഫലം ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു. ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ജനനം മുതൽ മരണാന്തം വരെ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 96

यो नरः श्रद्धयो युक्तो व्याख्यातं श्रुणुयात्पठेत् । सोऽप्याप्नोत्यखिलं पुण्यं सरोनिर्माणसंभवम् ॥ ९७ ॥

ശ്രദ്ധയോടെ ഈ വ്യാഖ്യാനം ശ്രവിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവനും, സരോവർ/തടാക നിർമ്മാണത്തിൽ നിന്നുള്ള സമ്പൂർണ്ണ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 97

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्माख्याने द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിലെ പ്രഥമപാദത്തിൽ ‘ധർമാഖ്യാനം’ എന്ന ദ്വാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി।