द्वादशमासेषु अष्टमी-व्रत-कथनम् (Account of the Aṣṭamī Vow Across the Twelve Months)

Verse 1

सनातन उवाच । शुक्लाष्टम्यां चैत्रमासे भवान्याः प्रोच्यते जनिः । प्रदक्षिणशतं कृत्वा कार्यो यात्रामहोत्सवः ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു—ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലാഷ്ടമിയിൽ ഭവാനിയുടെ ജനനം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. നൂറു പ്രദക്ഷിണകൾ ചെയ്തു ദേവിയുടെ യാത്രാമഹോത്സവം നടത്തണം।

Verse 2

दर्शनं जगदम्बायाः सर्वानंदप्रदं नृणाम् । अत्रैवाशो ककलिकाप्राशनं समुदाहृतम् ॥ २ ॥

ജഗദംബയുടെ ദർശനം മനുഷ്യർക്കു സർവാനന്ദം നൽകുന്നു. ഇവിടെ തന്നേ ‘കകലികാ-പ്രാശനം’ എന്ന പേരിലുള്ള വിധി-ആചാരവും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 3

अशोककलिकाश्चाष्टौ ये पिबंति पुनर्वसौ । चैत्रे मासि सिताष्टम्यां न ते शोकमवाप्नुयुः ॥ ३ ॥

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ പുനർവസു നക്ഷത്രദിനത്തിൽ അശോകവൃക്ഷത്തിന്റെ എട്ട് മുളകൾ പാനം ചെയ്യുന്നവർ ദുഃഖത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല।

Verse 4

महाष्टमीति च प्रोक्ता देव्याः पूजाविधानतः । वैशाखस्य सिताष्टम्यां समुपोष्यात्र वारिणा ॥ ४ ॥

ദേവീപൂജാവിധാനപ്രകാരം ഈ വ്രതം ‘മഹാഷ്ടമി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. വൈശാഖമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഇവിടെ നിയമമായി ഉപവസിച്ച് ജലം മാത്രമേ ആശ്രയിക്കേണ്ടത്।

Verse 5

स्नात्वापराजितां देवीं मांसीबालकवारिभिः । स्नापयित्वार्च्य गन्धाद्यैर्नैवेद्यं शर्करामयम् ॥ ५ ॥

സ്നാനം ചെയ്ത്, മാംസിയും ബാലകവും കലർത്തിയ സുഗന്ധജലത്തോടെ അപരാജിതാദേവിയെ സ്നാപിപ്പിച്ച്, ഗന്ധാദികളാൽ അർച്ചിച്ച്, പഞ്ചസാരകൊണ്ടുള്ള നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 6

कुमारीर्भोजयेच्चापि नवम्यां पारणाग्रतः । ज्योतिर्मयविमानेन भ्राजमानो यथा रविः ॥ ६ ॥

നവമിയിൽ പാരണയ്ക്ക് മുമ്പായി കുമാരിമാരെ ഭോജനിപ്പിക്കണം; അപ്പോൾ അവൻ സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി ജ്യോതിർമയ വിമാനത്തിൽ പ്രകാശിക്കും।

Verse 7

लोकेषु विचरेद्विप्र देव्याश्चैव प्रसादतः । कृष्णाष्टम्यां ज्येष्ठमासे पूजयित्वा त्रिलोचनम् ॥ ७ ॥

ഹേ വിപ്രാ, ദേവിയുടെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ ലോകങ്ങളിൽ സ്വേച്ഛയായി സഞ്ചരിക്കും; ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ കൃഷ്ണ അഷ്ടമിയിൽ ത്രിലോചനനായ (ശിവനെ) പൂജിച്ച ശേഷം।

Verse 8

शिवलोके वसेत्कल्पं सर्वदेवनमस्कृतः । ज्येष्ठशुक्ले तथाष्टम्यां यो देवीं पूजयेन्नरः ॥ ८ ॥

ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ ഭക്തിയോടെ ദേവിയെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, സർവദേവന്മാരാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട് ശിവലോകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കുന്നു.

Verse 9

स विमानेन चरति गन्धर्वाप्सरसां गणैः । शुक्लाष्टम्यां तथाऽषाढे स्नात्वा चैव निशांबुना ॥ ९ ॥

അവൻ ആഷാഢമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ രാത്രിജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളോടൊപ്പം ദിവ്യവിമാനത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.

Verse 10

तेनैव स्नापयेद्देवीं पूजयेच्च विधानतः । ततः शुद्धजलैः स्नाप्य विलिंपेत्सेंदुचंदनैः ॥ १० ॥

അതേ പവിത്രദ്രവ്യത്താൽ ദേവിയെ സ്നാനിപ്പിച്ച് വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം; പിന്നെ ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനിപ്പിച്ച് ചന്ദ്രസമ ശീതളമായ ചന്ദനലേപം അണിയിക്കണം.

Verse 11

नैवेद्यं शर्करोपेतं दत्वाऽचमनमर्पयेत् । भोजयित्वा ततो विप्रान्दत्वा स्वर्णं च दक्षिणाम् ॥ ११ ॥

ശർക്കരയോടുകൂടിയ നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ച് ആചമനത്തിനുള്ള ജലം സമർപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് വിപ്രന്മാരെ ഭോജനിപ്പിച്ച് ദക്ഷിണയായി സ്വർണം നൽകണം.

Verse 12

विसृज्य च ततः पश्चात्स्वयं भुंजीत वाग्यतः । एतद्व्रतं नरः कृत्वा देवीलोकमवाप्नुयात् ॥ १२ ॥

അതിനുശേഷം നിശ്ചിത ദാനം/വിസർജനം നടത്തി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് സ്വയം ഭോജനം ചെയ്യണം; ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ദേവീലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

नभःशुक्लेतथाष्टम्यां देवीमिष्ट्वा विधानतः । क्षीरेण स्नापयित्वा च मिष्टान्नं विनिवेदयेत् ॥ १३ ॥

നഭസ് മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ വിധിപ്രകാരം ദേവിയെ ആരാധിച്ച്, പാലാൽ സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച്, തുടർന്ന് മിഷ്ടാന്നം നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം।

Verse 14

ततो द्विजान् भोजयित्वा परेऽह्नि स्वयमप्युत । भुक्त्वा समापयेदद्व्रतं संततिवर्धनम् ॥ १४ ॥

പിന്നീട് അടുത്ത ദിവസം ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്ക്) ഭോജനം നൽകി, താനുമൊഴിച്ച്; ഇങ്ങനെ സന്തതി വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ വ്രതം വിധിപ്രകാരം സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 15

नभोमासे सिताष्टम्यां दशाफलमिति व्रतम् । उपवासं तु संकल्प्य स्नात्वा कृत्वा च नैत्यिकम् ॥ १५ ॥

നഭോമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ‘ദശാഫലം’ എന്ന വ്രതം. ഉപവാസസങ്കൽപ്പം ചെയ്ത്, സ്നാനം ചെയ്ത്, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 16

तुलस्याः कृष्णावर्णाया दलैर्दशभिरर्चयेत् । कृष्णं विष्णुं तथाऽनन्तं गोविन्दं गरुडध्वजम् ॥ १६ ॥

കൃഷ്ണവർണ്ണമുള്ള തുളസിയുടെ പത്ത് ഇലകളാൽ അർച്ചന ചെയ്യണം—കൃഷ്ണൻ, വിഷ്ണു, അനന്തൻ, ഗോവിന്ദൻ, ഗരുഡധ്വജൻ എന്നു സ്മരിച്ച്।

Verse 17

दामोदरं हृषीकेशं पद्मनाभं हरिं प्रभुम् । एतैश्च नामभिर्नित्यं कृष्णदेवं समर्चयेत् ॥ १७ ॥

ദാമോദരൻ, ഹൃഷീകേശൻ, പദ്മനാഭൻ, ഹരി, പ്രഭു—ഈ ദിവ്യനാമങ്ങളാൽ നിത്യം ശ്രീകൃഷ്ണദേവനെ നിരന്തരം അർച്ചിക്കണം।

Verse 18

नमस्कारं ततः कुर्यात्प्रदक्षिणसमन्वितम् । एवं दशदिनं कुर्याद्व्रतानामुत्तमं व्रतम् ॥ १८ ॥

അതിനുശേഷം പ്രദക്ഷിണയോടുകൂടി നമസ്കാരം ചെയ്യണം. ഇങ്ങനെ പത്തു ദിവസം ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം—ഇത് വ്രതങ്ങളിൽ അത്യുത്തമമായ വ്രതമാണ്.

Verse 19

आदौ मध्ये तथा चांते होमं कुर्याद्विधानतः । कृष्णमंत्रेण जुहुयाच्चरुणाऽष्टोत्तरं शतम् ॥ १९ ॥

ആരംഭത്തിൽ, മദ്ധ്യത്തിൽ, പിന്നെ അവസാനം—വിധിപ്രകാരം ഹോമം ചെയ്യണം. കൃഷ്ണമന്ത്രം ജപിച്ച് ചരുവാൽ നൂറ്റിയെട്ടു പ്രാവശ്യം ആഹുതി അർപ്പിക്കണം.

Verse 20

होमांते विधिना सम्यगाचार्य्यं पूजयेत्सुधीः । सौवर्णे ताम्रपात्रे वा मृन्मये वेणुपात्रके ॥ २० ॥

ഹോമം അവസാനിച്ച ശേഷം ബുദ്ധിമാൻ വിധിപ്രകാരം ആചാര്യനെ യഥാവിധി പൂജിക്കണം—സ്വർണ്ണപാത്രത്തിലോ, താമ്രപാത്രത്തിലോ, മൺപാത്രത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ വേണു (മുള) പാത്രത്തിലോ (അർപ്പിച്ച്).

Verse 21

तुलसीदलं सुवर्णेन कारयित्वा सुलक्षणम् । हैमीं च प्रतिमां कृत्वा पूजयित्वा विधानतः ॥ २१ ॥

സ്വർണ്ണത്തിൽ ശുഭലക്ഷണമുള്ള തുളസിദളം നിർമ്മിപ്പിച്ച്, കൂടാതെ സ്വർണ്ണപ്രതിമയും ഉണ്ടാക്കി, വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം.

Verse 22

निधाय प्रतिमां पात्रे ह्याचार्याय निवेदयेत् । दातव्या गौः सवत्सा च वस्त्रालंकारभूषिता ॥ २२ ॥

പ്രതിമയെ ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ച് ആചാര്യന് വിധിപ്രകാരം സമർപ്പിക്കണം. വസ്ത്രവും ആഭരണവും അണിയിച്ച കിടാവോടുകൂടിയ പശുവും ദാനമായി നൽകണം.

Verse 23

दशाहं कृष्णदेवाय पूरिका दश चार्पयेत् । ताश्च दद्याद्विधिज्ञाय स्वयं वा भक्षयेद्व्रती ॥ २३ ॥

പത്ത് ദിവസത്തേക്ക് ശ്രീകൃഷ്ണദേവനു പ്രതിദിനം പത്ത് പൂരികകൾ അർപ്പിക്കണം. അവ വിധിജ്ഞനായ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യുക, അല്ലെങ്കിൽ വ്രതധാരി ഭക്തൻ പ്രസാദമായി സ്വയം ഭുജിക്കാം।

Verse 24

शयनं च प्रदातव्यं यथाशक्ति द्विजोत्तम । दशमेऽह्नि ततो मूर्तिं सद्रव्यां गुरवेऽर्पयेत् ॥ २४ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! കഴിവനുസരിച്ച് ശയനദാനവും നൽകണം. തുടർന്ന് പത്താം ദിവസം ഗുരുവിന് യോജ്യമായ ദ്രവ്യങ്ങളോടുകൂടിയ മൂർത്തി സമർപ്പിക്കണം।

Verse 25

व्रतांते दशविप्रेभ्यः प्रत्येकं दश पूरिकाः । दद्यादेव दशाब्दं तु कृत्वा व्रतमनुत्तमम् ॥ २५ ॥

വ്രതാന്തത്തിൽ പത്ത് ബ്രാഹ്മണർക്കു—ഓരോരുത്തർക്കും പത്ത് പൂരികകൾ—ദാനം നൽകണം. ഈ അനുത്തമ വ്രതം നിർവഹിച്ചു, തീർച്ചയായും പത്ത് വർഷം ഇങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യണം।

Verse 26

उपोष्य विधिना भूयात्सर्वकामसमन्वितः । अंते कृष्णस्य सायुज्यं लभते नात्र संशयः ॥ २६ ॥

വിധിപ്രകാരം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹസിദ്ധികളാലും സമന്വിതനാകും; അവസാനം ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 27

कृष्णजन्माष्टमी चेयं स्मृता पापहरा नृणाम् । केवलेनोपवासेन तस्मिञ्जन्मदिने हरेः ॥ २७ ॥

ഈ കൃഷ്ണജന്മാഷ്ടമി മനുഷ്യരുടെ പാപം ഹരിക്കുന്നതെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹരിയുടെ ആ ജന്മദിനത്തിൽ വെറും ഉപവാസം ചെയ്താലും പാപം നശിക്കുന്നു।

Verse 28

सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । उपवासी तिलैः स्नातो नद्यादौ विमले जले ॥ २८ ॥

ഇതിൽ സംശയമില്ല—ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, എള്ളോടുകൂടി നദി മുതലായ നിർമലജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 29

सुदेशे मंडपे क्लृप्ते मंडलं रचयेत्सुधीः । तन्मध्ये कलशं स्थाप्य ताम्रजं वापि मृन्मयम् ॥ २९ ॥

യോഗ്യമായ സ്ഥലത്ത് മണ്ഡപം ഒരുക്കി, വിവേകി ഒരു മണ്ഡലം വരയ്ക്കണം. അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ കലശം സ്ഥാപിക്കണം—ചെമ്പിലേതോ മണ്ണിലേതോ।

Verse 30

तस्योपरि न्यसेत्पात्रं ताम्रं तस्योपरि स्थिताम् । हैमीं वस्त्रयुगाच्छन्नां कृष्णस्य प्रतिमां शुभम् ॥ ३० ॥

ആ കലശത്തിന്മേൽ ചെമ്പുപാത്രം വെക്കണം; അതിന്മേൽ മംഗളകരമായ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പ്രതിമ സ്ഥാപിക്കണം—സ്വർണമയമായതും, രണ്ടു വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും।

Verse 31

पाद्याद्यैरुपचारैस्तु पूजयेत्स्निग्धमानसः । देवकीं वसुदेवं च यशोदां नंदमेव च ॥ ३१ ॥

സ്നേഹഭക്തിയാൽ മൃദുവായ മനസ്സോടെ പാദ്യാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം; ദേവകിയെയും വസുദേവനെയും, യശോദയെയും നന്ദനെയും കൂടി ആദരത്തോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 32

व्रजं गोपांस्तथा गोपीर्गाश्च दिक्षु समर्चयेत् । तत आरार्तिकं कृत्वा क्षमाप्यानम्य भक्तितः ॥ ३२ ॥

വ്രജധാമത്തെയും ഗോപന്മാരെയും ഗോപികമാരെയും പശുക്കളെയും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിച്ച് പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ആരതി നടത്തി, ക്ഷമ യാചിച്ച് ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിക്കണം।

Verse 33

तिष्ठेत्तथैवार्द्धरात्रे पुनः संस्नापयेद्धरिम् । पंचामृतैः शुद्धजलैर्गंधाद्यैः पूजयेत्पुनः ॥ ३३ ॥

അതേവിധം അർദ്ധരാത്രിയിൽ വീണ്ടും ശ്രീഹരിയെ സ്നാനിപ്പിക്കണം. പഞ്ചാമൃതവും ശുദ്ധജലവും കൊണ്ടു, ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളോടെ വീണ്ടും പൂജിക്കണം॥

Verse 34

धान्याकं च यवानीं च शुंठीं खंडं च नारद । साज्यं रौप्ये धृतं पात्रे नैवेद्यं विनिवेदयेत् ॥ ३४ ॥

ഓ നാരദാ! മല്ലിയില, ഓമം (യവാനി), ചുക്ക്, പഞ്ചസാര/ഖണ്ഡം, നെയ്യ്—നെയ്യ് വെള്ളിപ്പാത്രത്തിൽ വെച്ച്—നൈവേദ്യമായി വിധിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കണം॥

Verse 35

पुनरारार्तिकं कृत्वा दशधा रूपधारिणम् । विचिंतयन्मृगांकाय दद्यादर्घ्यं समुद्यते ॥ ३५ ॥

വീണ്ടും ആരതി ചെയ്ത്, മൃഗചിഹ്നധാരിയായ ചന്ദ്രൻ ദശരൂപം ധരിക്കുന്നതായി ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, എഴുന്നേറ്റ് അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം॥

Verse 36

ततः क्षमाप्य देवेशं रात्रिखंडं नयेद्व्रती । पौराणिकैः स्तोत्रपाठैर्गीतवाद्यैरनेकधा ॥ ३६ ॥

അതിനുശേഷം ദേവേശനോട് ക്ഷമ യാചിച്ച് വ്രതധാരി രാത്രിഭാഗം കഴിക്കണം—പുരാണപാരായണം, സ്തോത്രപാരായണം, ഭക്തിഗാനം, വാദ്യസേവ എന്നിവ പലവിധത്തിൽ॥

Verse 37

ततः प्रभाते विप्रग्र्यान्भोजयेन्मधुरान्नकैः । दत्वा च दक्षिणां तेभ्यो विसृजेत्तुष्टमानसः ॥ ३७ ॥

പിന്നീട് പ്രഭാതത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മധുരഭക്ഷണങ്ങളാൽ ഭോജനം നൽകണം. അവർക്കു ദക്ഷിണ നൽകി, തൃപ്തമനസ്സോടെ ആദരപൂർവ്വം യാത്രയാക്കണം॥

Verse 38

ततस्तां प्रतिमां विष्णोः स्वर्णधेनुधरान्विताम् । गुरवे दक्षिणां दत्वा विसृज्याश्रीत च स्वयम् ॥ ३८ ॥

അനന്തരം സ്വർണ്ണധേനുദാനത്തോടുകൂടിയ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ പ്രതിമ അർപ്പിച്ച്, ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ നൽകി, വിധിപൂർവ്വം കർമ്മം സമാപിപ്പിച്ച്, അവസാനം സ്വയം ശ്രീവിഷ്ണുവിൽ ശരണം പ്രാപിക്കണം।

Verse 39

दारापत्यसुहृद्भृत्यरेवं कृत्वा व्रत नरः । साक्षाद्गोकमाप्नोति विमानवरमास्थितः ॥ ३९ ॥

ഭാര്യ, മക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, സേവകർ എന്നിവരോടൊപ്പം ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ, ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം അധിരോഹിച്ച് സാക്ഷാൽ ഗോകുലലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 40

नैतेन सदृशं चान्यद्व्रतमस्ति जगत्त्रये । कृतेन येन लभ्येत कोट्यैकादशकं फलम् ॥ ४० ॥

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഇതിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു വ്രതം ഇല്ല; ഇത് അനുഷ്ഠിച്ചാൽ പതിനൊന്ന് കോടി തുല്യമായ മഹാഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 41

शुक्लाष्टम्यां नभस्यस्य कुर्याद्राधाव्रतं नरः । पूर्ववद्राधिकां हैमीं कलशस्थां प्रपूजयेत् ॥ ४१ ॥

നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ രാധാ-വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; മുൻപുപറഞ്ഞപോലെ കലശത്തിന്മേൽ സ്ഥാപിച്ച സ്വർണ്ണമയിയായ രാധികയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 42

मध्याह्ने पूजयित्वेनामेकभक्तं समापयेत् । शक्तो भक्तश्चोपवासं परेऽह्नि विधिना ततः ॥ ४२ ॥

മധ്യാഹ്നത്തിൽ പൂജ ചെയ്ത് അവസാനം ഏകഭക്തം (ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം) കൊണ്ട് സമാപിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് ശേഷിയുള്ള ഭക്തൻ അടുത്ത ദിവസം വിധിപൂർവ്വം ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 43

सुवासिनीर्भोजयित्वा गुरवे प्रतिमार्पणम् । कृत्वा स्वयं च भुंजीतं व्रतमेवं समापयेत् ॥ ४३ ॥

സുവാസിനികളായ വിവാഹിതസ്ത്രീകളെ ഭോജനിപ്പിച്ച് ഗുരുവിന് പ്രതിമ അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ സ്വയം ഭുജിക്കണം; ഇങ്ങനെ വ്രതം സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 44

व्रतेनानेन विप्रर्षे कृतेन विधिना व्रती । रहस्यं गोष्ठजं लब्ध्वा राधापरिकरे वसेत् ॥ ४४ ॥

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! വിധിപ്രകാരം ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന വ്രതീ, ഗോകുലജന്യമായ ഗൂഢരഹസ്യം ലഭിച്ച് രാധയുടെ പരികരന്മാരോടൊപ്പം വസിക്കും।

Verse 45

दूर्वाष्टमीव्रतं चात्र कथितं तच्च मे श्रृणु । शुचौ देशे प्रजातायां द्वर्वायां द्विजसत्तम ॥ ४५ ॥

ഇവിടെ ദൂർവാഷ്ടമി വ്രതം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇനി എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ—ശുദ്ധദേശത്ത് വളർന്ന പവിത്ര ദൂർവാ പുല്ലോടുകൂടെ (ഇത് അനുഷ്ഠിക്കണം)।

Verse 46

स्थाप्य लिंगं ततो गंधैः पुष्पैर्धूपैश्च दीपकैः । नैवेद्यैरर्चयेद्भक्त्या दध्यक्षतफलादिभिः ॥ ४६ ॥

ലിംഗം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം ഗന്ധം, പുഷ്പം, ധൂപം, ദീപം എന്നിവകൊണ്ടും, ദധി, അക്ഷതം, ഫലം മുതലായ നൈവേദ്യങ്ങളാലും ഭക്തിയോടെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 47

अर्घ्यं प्रदद्यात्पूजांते मंत्राभ्यां सुसमाहितः । त्वं दूर्वेऽमृतजन्माऽसि सुरासुरनमस्कृते ॥ ४७ ॥

പൂജയുടെ അവസാനം മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ഈ രണ്ടു മന്ത്രങ്ങളാൽ അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം—“ഹേ ദൂർവേ! നീ അമൃതജന്യയാണ്; ദേവരും അസുരരും നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു।”

Verse 48

सौभाग्यं संततिं देहि सर्वकार्यकरी भव । यथा शाखा प्रशाखाभिर्विस्तृताऽसि महीतले ॥ ४८ ॥

എനിക്ക് സൗഭാഗ്യവും സന്തതിയും ദയചെയ്യണമേ; എന്റെ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും സഫലമാക്കുന്നവളാകണമേ—വൃക്ഷശാഖകള്‍ ഉപശാഖകളോടെ ഭൂമിയില്‍ വ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 49

तथा विस्तृतसंतानं देहि मेऽप्यजरामरम् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विप्रान्संभोज्य तत्र वै ॥ ४९ ॥

അതുപോലെ എനിക്കും വിപുലമായ സന്തതി ദയചെയ്യണമേ—ജരയും മരണവും കൊണ്ട് മുറിയാത്ത വംശപ്രവാഹമായി. പിന്നെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അവിടെ ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ചു.

Verse 50

भुक्त्वा स्वयं गृहं गच्छेदत्वा विप्रेषु दक्षिणाम् । फलानि च प्रशस्तानि मिष्टानि सुरभीणि च ॥ ५० ॥

സ്വയം ഭോജനം ചെയ്ത് വീട്ടിലേക്കു പോകണം; ബ്രാഹ്മണര്‍ക്ക് ദക്ഷിണ നല്‍കണം—അതോടൊപ്പം ശ്രേഷ്ഠവും മധുരവും സുഗന്ധവുമുള്ള ഫലങ്ങളും നല്‍കണം.

Verse 51

एवं पुण्या पापहरा नृणा दूर्वाष्टमी द्विज । चतुर्णामपि वर्णानां स्त्रीजनानां विशेषतः ॥ ५१ ॥

ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജാ, ദൂರ್ವാഷ്ടമി വ്രതം മഹാപുണ്യകരവും പാപഹരവും ആകുന്നു. ഇത് നാലു വർണങ്ങൾക്കും ഹിതകരം; പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകൾക്ക് അതിവിശേഷമായി ശ്രേയസ്കരം.

Verse 52

या न पूजयते दूर्वा नारी मोहाद्यथाविधि । जन्मानि त्रीणि वैधव्यं लभते सा न संशयः ॥ ५२ ॥

മോഹവശാൽ വിധിപ്രകാരം ദൂರ್ವയെ പൂജിക്കാത്ത സ്ത്രീ, സംശയമില്ലാതെ മൂന്നു ജന്മങ്ങളിൽ വൈധവ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 53

यदा ज्येष्ठर्क्षसंयुक्ता भवेच्जैवाष्टभी द्विज । ज्येष्ठा नाम्नी तु सा ज्ञेया पूजिता पापनाशिनी ॥ ५३ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! അഷ്ടമി തിഥി ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തോടു ചേർന്നാൽ അത് ‘ജ്യേഷ്ഠാ’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു; ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പാപനാശിനിയാകുന്നു।

Verse 54

अथैनां तु समारभ्य व्रतं षोडशवासरम् । महालक्ष्म्याः समुद्दिष्टं सर्वसंपद्विवर्धनम् ॥ ५४ ॥

അതിനുശേഷം ഈ വ്രതം ആരംഭിച്ച് പതിനാറു ദിവസത്തേക്ക് അനുഷ്ഠിക്കണം. ഇത് മഹാലക്ഷ്മിക്കായി നിർദ്ദേശിച്ചതും സർവ്വസമ്പത്തും സൗഭാഗ്യവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്।

Verse 55

करिष्येऽहं महालक्ष्मीव्रतं ते त्वत्परायणः । तदविघ्नेन मे यातु समाप्तिं त्वत्प्रसादतः ॥ ५५ ॥

ഹേ മഹാലക്ഷ്മീ! ഞാൻ നിനക്കേ ശരണം പ്രാപിച്ച് നിന്റെ മഹാലക്ഷ്മീ-വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും. നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അത് എനിക്ക് വിഘ്നമില്ലാതെ സമാപിക്കട്ടെ।

Verse 56

इत्युच्चार्य ततो बद्धा डोरक दक्षिणे करे । षोडशग्रंथिसहितं गुणैः षोडशभिर्युतम् ॥ ५६ ॥

ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച ശേഷം വലതുകൈയിൽ ഡോറകം കെട്ടണം—പതിനാറു കുരുക്കുകളോടെയും പതിനാറു മംഗളഗുണങ്ങളോടെയും കൂടിയത്।

Verse 57

ततोऽन्वहं महालक्ष्मीं गंधाद्यैरर्च्चयेद्व्रती । यावत्कृष्णाष्टमी तत्र चरेदुद्यापनं सुधीः ॥ ५७ ॥

അതിന് ശേഷം വ്രതധാരി പ്രതിദിനം ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ മഹാലക്ഷ്മിയെ അർച്ചിക്കണം. കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമി വന്നാൽ, ബുദ്ധിമാൻ ആ വ്രതത്തിന്റെ ഉദ്യാപനം (സമാപനകർമ്മം) നടത്തണം।

Verse 58

वस्त्रमंडपिकां कृत्वा सर्वतोभद्रमंडले । कलशं सुप्रतिष्ठाप्य दीपमुद्द्योतयेत्ततः ॥ ५८ ॥

സർവതോഭദ്ര മണ്ഡലത്തിന്മേൽ വസ്ത്രമണ്ഡപം ഒരുക്കി, കലശം സുസ്ഥിരമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, തുടർന്ന് ദീപം പ്രജ്വലിപ്പിക്കണം।

Verse 59

उत्तार्य डोरकं बाहोः कुंभस्याधो निवेदयेत् । चतस्रः प्रतिमाः कृत्वा सौवर्णीस्तत्स्वरूपिणीः ॥ ५९ ॥

ഭുജത്തിലെ ഡോറകം (രക്ഷാസൂത്രം) നീക്കി കുംഭത്തിന്റെ കീഴിൽ നിവേദിക്കണം. തുടർന്ന് അതേ സ്വരൂപത്തിലുള്ള നാല് സ്വർണപ്രതിമകൾ നിർമ്മിച്ച് സമർപ്പിക്കണം।

Verse 60

स्नपनं कारयेत्तासाः जलैः पञ्चामृतैस्तथा । उपचारैः षोडशभिः पूजयित्वा विधानतः ॥ ६० ॥

അവയ്ക്ക് ജലത്താലും പഞ്ചാമൃതത്താലും സ്നപനം (അഭിഷേകം) നടത്തണം. തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ പൂജിച്ച് കർമ്മം സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 61

जागरस्तत्र कर्तव्यो गीतवादित्रनिः स्वनैः । ततो निशीथे संप्राप्तेऽभ्युदितेऽमृतदीधितौ ॥ ६१ ॥

അവിടെ ഗീതവും വാദ്യനാദവും മുഴങ്ങെ ജാഗരണം നടത്തണം. തുടർന്ന് നിശീഥം (അർദ്ധരാത്രി) എത്തിയപ്പോൾ അമൃതസദൃശ കിരണങ്ങളുള്ള ചന്ദ്രൻ ഉദിച്ചാൽ വിധി തുടരുന്നു।

Verse 62

दत्वार्घ्यं बंधनं द्रव्यैः श्रीखंडाद्यैर्विधानतः । चंद्रमण्डलसंस्थायै महालक्ष्यै प्रदापयेत् ॥ ६२ ॥

അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ശ്രീഖണ്ഡം മുതലായ ദ്രവ്യങ്ങളാൽ വിധിപ്രകാരം ബന്ധനം (ബന്ധനാർപ്പണം) നൽകണം; ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥാപിതയായ മഹാലക്ഷ്മിക്ക് അത് സമർപ്പിക്കണം।

Verse 63

क्षीरोदार्णवसंभूत महालक्ष्मीसहोदर । पीयूषधाम रोहिण्याः सहिताऽर्घ्यं गृहाण मे ॥ ६३ ॥

ഹേ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനേ, ഹേ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ സഹോദരനേ, ഹേ അമൃതധാമമേ! രോഹിണിയോടുകൂടെ എന്റെ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 64

क्षीरोदार्णवसम्भूते कमले कमलालये । विष्णुवक्षस्थलस्थे मे सर्वकामप्रदा भव ॥ ६४ ॥

ഹേ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച കമലേ, ഹേ കമലാലയേ, ഹേ വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നവളേ! എനിക്കു സർവകാമപ്രദയായി ഭവിക്കണമേ।

Verse 65

एकनाथे जगन्नाथे जमदग्निप्रियेऽव्यये । रेणुके त्राहि मां देवि राममातः शिवं कुरु ॥ ६५ ॥

ഹേ രേണുകാ ദേവീ! നീയേ ഏകാശ്രയം, ജഗന്നാഥേ, ജമദഗ്നിപ്രിയേ, അവ്യയേ—എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ. ഹേ രാമമാതേ! എനിക്കു ശിവമംഗളം വരുത്തണമേ।

Verse 66

मंत्रैरेतैर्महालक्ष्मीं प्रार्थ्य श्रोत्रिययोषितः । सम्यक्संपूज्य ताः सम्यग्गंधयावककज्जलैः ॥ ६६ ॥

ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ മഹാലക്ഷ്മിയെ പ്രാർത്ഥിച്ച ശേഷം, ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണഗൃഹങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളെ യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കുകയും, സുഗന്ധം, യാവകലെപം, കാജലം എന്നിവകൊണ്ട് യോജ്യമായി അലങ്കരിക്കുകയും വേണം।

Verse 67

संभोज्य जुहुयादग्नौ बिल्वपद्मकपायसैः । तदलाभे घृतैर्विप्र गृहेभ्यः समिधस्तिलान् ॥ ६७ ॥

ആഹ്വാനിതരെ ഭോജിപ്പിച്ച ശേഷം, അഗ്നിയിൽ ബിൽവവും പദ്മകവും ചേർത്ത പായസത്തോടെ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. അത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, ഹേ വിപ്ര, വീട്ടിൽ നിന്നു സമിധയും എള്ളും കൊണ്ടുവന്ന് നെയ്യാൽ ആഹുതി ചെയ്യണം।

Verse 68

मृत्युंजयाय च परं सर्वरोगप्रशांतये । चंदनं तालपत्रं च पुष्पमालां तथाऽक्षतान् ॥ ६८ ॥

സകല രോഗശാന്തിക്കായി പരമ മൃത്യുഞ്ജയനു ചന്ദനം, താളപത്രം, പുഷ്പമാല, അക്ഷതം എന്നിവ അർപ്പിക്കണം।

Verse 69

दुर्वां कौसुम्भसूत्रं च युगं श्रीफलमेव वा । भक्ष्याणि च नवे शूर्पे प्रतिद्रव्यं तु षोडश ॥ ६९ ॥

ദൂർവാ പുല്ല്, കൗസുംബവർണ്ണ നൂൽ, യുഗം (നുകം) അല്ലെങ്കിൽ ശ്രീഫലം (തേങ്ങ), കൂടാതെ പുതിയ ശൂർപ്പത്തിൽ വെച്ച ഭക്ഷ്യങ്ങൾ—ഓരോ ദ്രവ്യവും പതിനാറ് വീതം അർപ്പിക്കണം।

Verse 70

समाच्छाद्यान्यशूर्पेण व्रती दद्यात्समन्त्रकम् । क्षीरोदार्णवसंभूता लक्ष्मीश्चन्द्रसहोदरा ॥ ७० ॥

മറ്റൊരു ശൂർപ്പുകൊണ്ട് മൂടി, വ്രതധാരി മന്ത്രസഹിതം അർപ്പിക്കണം—“ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ലക്ഷ്മി, ചന്ദ്രന്റെ സഹോദരി।”

Verse 71

व्रतेनानेन संतुष्टा भवताद्विष्णुवल्लभा । चेतस्रः प्रतिमास्तास्तु श्रोत्रियेभ्यः समर्पयेत् ॥ ७१ ॥

ഈ വ്രതംകൊണ്ട് വിഷ്ണുവല്ലഭയായ ദേവി പ്രസന്നയാകട്ടെ. തുടർന്ന് ആ നാല് പ്രതിമകൾ ശ്രോത്രിയ ബ്രാഹ്മണർക്കു സമർപ്പിക്കണം।

Verse 72

ततस्तु चतुरो विप्रान् षोडशापि सुवासिनीः । मिष्टान्नेनाशयित्वा तु विसृजेत्ताः सदक्षिणाः ॥ ७२ ॥

അതിനുശേഷം നാല് വിപ്രന്മാരെയും പതിനാറു സുവാസിനികളെയും മിഷ്ടാന്നംകൊണ്ട് ഭക്ഷിപ്പിച്ച് തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദക്ഷിണയോടെ ആദരപൂർവ്വം യാത്രയാക്കണം।

Verse 73

समाप्तिनियमः पश्चाद्भुञ्जीतेष्टैः समन्वितः । एतद्व्रतं महालक्ष्म्याः कृत्वा विप्र विधानतः ॥ ७३ ॥

സമാപ്തിനിയമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി ശേഷം ഇഷ്ടമായ (അനുമതിച്ച) ആഹാരം ഭുജിക്കണം. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, വിധിപ്രകാരം മഹാലക്ഷ്മീവ്രതം ചെയ്താൽ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 74

भुक्त्वेष्टानैहिकान् कामांल्लक्ष्मीलोके वसेच्चिरम् । एषाऽशोकाष्टमी चोक्ता यस्यां पूर्णं रमाव्रतम् ॥ ७४ ॥

ഇഷ്ടമായ ഐഹിക ആഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് അവൻ ലക്ഷ്മീലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം വസിക്കുന്നു. ഇതാണ് ‘അശോകാഷ്ടമി’; ആ ദിവസമാണ് രമാ (ലക്ഷ്മി) വ്രതം പൂർണ്ണമാകുന്നത്.

Verse 75

अत्राशोकस्य पूजा स्यादेकभक्तं तथा स्मृतम् । कृत्वाऽशोकव्रतं नारी ह्यशोका शोकजन्मनि ॥ ७५ ॥

ഇവിടെ അശോകത്തിന്റെ (വൃക്ഷം/ദേവത) പൂജ നടത്തണം; ‘ഏകഭക്തം’ (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭോജനം) എന്നും സ്മൃതിയിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അശോകവ്രതം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ ശോകജന്മത്തിലുപോലും തീർച്ചയായും ‘അശോകാ’—ശോകരഹിത—ആകുന്നു.

Verse 76

यत्र कुत्रापि संजाता नात्र कार्या विचारणा । आश्विने शुक्लपक्षे तु प्रोक्ता विप्र महाष्टमी ॥ ७६ ॥

ഇത് എവിടെയായാലും സംഭവിച്ചാലും, ഇതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ഇതേ ‘മഹാഷ്ടമി’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 77

तत्र दुर्गाचनं प्रोक्तं सव्रैरप्युपचारकैः । उपवासं चैकभक्तं महाष्टम्यां विधाय तु ॥ ७७ ॥

അവിടെ ദേവി ദുർഗയുടെ പൂജ, എല്ലാ ഉപചാരങ്ങളും അർഘ്യാദി സേവകളും സഹിതം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. മഹാഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസം ചെയ്ത് ‘ഏകഭക്തം’ പാലിച്ച ശേഷം വിധികർമ്മത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം.

Verse 78

सर्वतो विभवं प्राप्य मोदते देववच्चिरम् । ऊर्ज्जे कृष्णादिकेऽष्टम्यां करकाख्यं व्रतं स्मृतम् ॥ ७८ ॥

എല്ലാ ദിക്കുകളിലും നിന്നുള്ള വൈഭവം പ്രാപിച്ച് മനുഷ്യൻ ദേവന്മാരെപ്പോലെ ദീർഘകാലം ആനന്ദിക്കുന്നു. ഊർജ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ ‘കരക വ്രതം’ സ്മരണീയമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 79

तत्रोमासहितः शंभुः पूजनीयः प्रयत्नतः । चंद्रोदयेऽर्घदानं च विधेयं व्रतिभिः सदा ॥ ७९ ॥

അവിടെ ഉമാസഹിതനായ ശംഭു (ശിവൻ)യെ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം. കൂടാതെ ചന്ദ്രോദയത്തിൽ വ്രതധാരികൾ എപ്പോഴും അർഘ്യദാനം നടത്തണം.

Verse 80

पुत्रं सर्वगुणोपेतमिच्छद्भिर्विविधं सुखम् । गोपाष्टमीति संप्रोक्ता कार्तिके धवले दले ॥ ८० ॥

സകലഗുണങ്ങളുമുള്ള പുത്രനെയും പലവിധ സുഖങ്ങളെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ കാർത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ‘ഗോപാഷ്ടമി’ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 81

तत्रकुर्याद्गवां पूजां गोग्रासं गोप्रदक्षिणाम् । गवानुगमनं दानं वांछन्सर्वाश्च संपदः ॥ ८१ ॥

അവിടെ പശുക്കളുടെ പൂജ നടത്തുകയും, അവർക്കൊരു ഗ്രാസം തീറ്റ നൽകുകയും, ഗോപ്രദക്ഷിണ ചെയ്യുകയും വേണം. സകല സമ്പത്തും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ പശുക്കളെ ഭക്തിയോടെ അനുഗമിച്ച് ദാനവും ചെയ്യണം.

Verse 82

कृष्णाष्टम्यां मार्गशीर्षे मिथुनं दर्भनिर्मितम् । अनघां चानघां तत्र बहुपुत्रसमन्वितम् ॥ ८२ ॥

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ ദർഭപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ഒരു ജോടി രൂപപ്പെടുത്തണം; അവിടെ ‘അനഘാ’യും ‘അനഘ’യും പല പുത്രങ്ങളെ നൽകുന്നവരായി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 83

स्थापयित्वा शुभे देशे गोमयेनोपलेपिते । पूजयेद्गन्धपुष्पाद्यैरुपचारैः पृथग्विधैः ॥ ८३ ॥

ഗോമയലേപിതമായ ശുഭസ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ധൂപ-ഗന്ധം, പുഷ്പാദി നാനാവിധ വ്യത്യസ്ത ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം।

Verse 84

संभोज्य द्विजदांपत्यं विसृजेल्लब्धदक्षिणम् । व्रतमेतन्नरः कृत्वा नारी वा विधिपूर्वकम् ॥ ८४ ॥

ദ്വിജ ദമ്പതികളെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, ദക്ഷിണ അർപ്പിച്ച് ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കണം। ഈ വ്രതം വിധിപൂർവം ചെയ്താൽ—പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ—ശ്രേഷ്ഠമായി സമാപിക്കുന്നു।

Verse 85

पुत्रं सल्लक्षणोपेतं लभते नात्र संशयः ॥ ८५ ॥

അവൻ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും സദ്ഗുണങ്ങളും ഉള്ള പുത്രനെ പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 86

मार्गाशीर्षसिताष्टम्यां कालभैरवसन्निधौ । उपोष्य जागरं कृत्वा महापापैः प्रमुच्यते ॥ ८६ ॥

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ കാലഭൈരവ സന്നിധിയിൽ ഉപവസിച്ച് ജാഗരണം ചെയ്താൽ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും।

Verse 87

यत्किंचिदशुभं कर्म कृतं मानुषजन्मनि । तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात् ॥ ८७ ॥

മാനുഷജന്മത്തിൽ ചെയ്ത ഏതൊരു അശുഭകർമ്മവും, കാലഭൈരവ ദർശനമാത്രത്തിൽ എല്ലാം ലയിച്ച് നശിക്കുന്നു।

Verse 88

अथ पौषसिताष्टम्यां श्राद्धमष्टकसंज्ञितम् । पितॄणां तृप्तिदं वर्षं कुलसन्ततिवर्द्धनम् ॥ ८८ ॥

ഇപ്പോൾ പൗഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ അഷ്ടമിയിൽ ‘അഷ്ടകാ’ എന്ന ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം. അത് പിതൃകൾക്ക് ഒരു വർഷം മുഴുവൻ തൃപ്തി നൽകുകയും കുലസന്തതി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 89

शुक्लाष्टम्यां तु पौषस्य शिवं सम्पूज्य भक्तितः । भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति भक्तिमेकां समाचरन् ॥ ८९ ॥

പൗഷമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഭക്തിയോടെ ശിവനെ സമ്യകമായി പൂജിക്കുന്നവൻ, ഏകാഗ്രഭക്തി ആചരിച്ച് ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 90

कृष्णाष्टम्यां तु माघस्य भद्रकालीं समर्चयेत् । भक्तितो वैरिवृन्दघ्नीं सर्वकामप्रदायिनीम् ॥ ९० ॥

മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണ അഷ്ടമിയിൽ ഭക്തിയോടെ ഭദ്രകാളിയെ ആരാധിക്കണം; അവൾ വൈരികളുടെ കൂട്ടത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നവളും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നൽകുന്നവളുമാണ്.

Verse 91

माघमासे सिताष्टम्यां भीष्मं संतर्पयद्द्विज । संततिं त्वव्यवच्छिन्नामिच्छंश्चाप्यपराजयम् ॥ ९१ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഭീഷ്മനു തർപ്പണം ചെയ്യണം; മുറിയാത്ത സന്തതിയും അപരാജയവും (അജേയത്വം) ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.

Verse 92

फाल्गुने त्वसिताष्टम्यां भीमां देवीं समर्चयेत् । तत्र व्रतपरो विप्र सर्वकामसमृद्धये ॥ ९२ ॥

ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ കൃഷ്ണ അഷ്ടമിയിൽ ഭീമാ ദേവിയെ പൂർണ്ണ ഭക്തിശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കണം. ഹേ വിപ്രാ! അവിടെ വ്രതനിഷ്ഠയോടെ ഇരുന്നാൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണ സമൃദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 93

शुक्लाष्टम्यां फाल्गुनस्य शिवं चापि शिवां द्विज । गंधाद्यैः सम्यगभ्यर्च्य सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ ९३ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഫാൽഗുണ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഗന്ധാദികളാൽ വിധിപൂർവം ശിവനെയും ശിവയെയും ആരാധിച്ചാൽ, ഭക്തൻ സർവ്വസിദ്ധികളുടെ അധിപതിയാകുന്നു.

Verse 94

फाल्गुनापरपक्षे तु शीतलामष्टमीदिने । पूजयेत्सर्ववपक्कानैः सप्तम्यां विधिवत्कृतैः ॥ ९४ ॥

ഫാൽഗുണ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ശീതലാ-അഷ്ടമിദിനത്തിൽ, സപ്തമിയിൽ വിധിപൂർവം പാകം ചെയ്ത എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പക്വാന്ന നൈവേദ്യങ്ങളാൽ ദേവി ശീതലയെ പൂജിക്കണം.

Verse 95

शीतले त्वं जगन्माता शीतले त्वं जगत्पिता । शीतले त्वं जगद्वात्री शीतलायै नमोनमः ॥ ९५ ॥

ഹേ ശീതലേ! നീ ജഗന്മാതാവാണ്; ഹേ ശീതലേ! നീ ജഗത്പിതാവാണ്. ഹേ ശീതലേ! നീ ജഗദ്ധാത്രിയും പോഷികയും—ശീതലയ്ക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 96

वन्देऽहं शीतलां देवीं रासभस्थां दिगंबराम् । मार्जनी कलशोपेतां विस्फोटकविनाशिनीम् ॥ ९६ ॥

ഞാൻ ദേവി ശീതലയെ വന്ദിക്കുന്നു—കഴുതപ്പുറത്ത് ഇരിക്കുന്ന, ദിഗംബരിയായ, ചൂലും കലശവും ധരിച്ച, വിസ്ഫോടക (ചെറുപനി/പോക്സ്) രോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവളെ.

Verse 97

शीतले शीतले चेत्थं ये जपंति जले ल्थिताः । तेषां तु शीतला देवी स्याद्विस्फोटकशांतिदा ॥ ९७ ॥

ജലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ‘ശീതലേ, ശീതലേ’ എന്ന് ഇങ്ങനെ ജപിക്കുന്നവർക്ക് ദേവി ശീതലാ വിസ്ഫോടക (ചെറുപനി/പോക്സ്) രോഗങ്ങൾക്ക് ശമനം നൽകുന്നവളാകുന്നു.

Verse 98

इत्येवं शीतलामन्त्रैर्यः समर्चयते द्विज । तस्य वर्षं भवेच्छांतिः शीतलायाः प्रसादतः ॥ ९८ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഇപ്രകാരം ശീതലാദേവിയുടെ മന്ത്രങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം അവളെ ആരാധിക്കുന്നവന്‍, ശീതലയുടെ പ്രസാദത്താൽ വർഷം മുഴുവൻ ശാന്തിയും ശമനവും ലഭിക്കും.

Verse 99

सर्वमासोभये पक्षे विधिवच्चाष्टमीदिने । शिवां वापिशिवं प्रार्च्यलभते वांछितं फलम् ॥ ९९ ॥

എല്ലാ മാസങ്ങളിലും, ഇരുപക്ഷങ്ങളിലുമുള്ള അഷ്ടമി ദിനത്തിൽ, വിധിപൂർവ്വം ദേവി ശിവയെയോ ഭഗവാൻ ശിവനെയോ ആരാധിക്കുന്നവൻ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 100

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थिताष्टमीव्रतकथनं नाम सप्तदशाधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११७ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിന്റെ ചതുര്ഥ പാദത്തിൽ ‘ദ്വാദശമാസസ്ഥിത അഷ്ടമീവ്രതകഥനം’ എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റി പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.