Adhyaya 37

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १ श्लोक मिलाकर कुल २६ श्लोक हैं) हि ही बक। हि मा मम सप्तत्रिशो5्ध्याय: माताके शापसे बचनेके लिये हक कि आदि नागोंका परस्पर परामश सौतिरुवाच मातु: सकाशात्‌ त॑ शापं श्रुत्वा वै पन्नगोत्तम: । वासुकिश्चिन्तयामास शापो5यं न भवेत्‌ कथम्‌

സൗതി പറഞ്ഞു—മാതാവിൽ നിന്നു നാഗന്മാർക്കു ലഭിച്ച ആ ശാപം കേട്ടപ്പോൾ നാഗശ്രേഷ്ഠനായ വാസുകി അത്യന്തം വ്യാകുലനായി. അവൻ ചിന്തിച്ചു—“ഈ ശാപം എങ്ങനെ ഫലിക്കാതിരിക്കും?”

Verse 2

ततः स मन्त्रयामास भ्रातृभि: सह सर्वश: । ऐरावतप्रभृतिभि: सर्वधर्मपरायणै:,तदनन्तर उन्होंने ऐरावत आदि सर्वधर्मपरायण बन्धुओंके साथ उस शापके विषयमें विचार किया

അതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം ഐരാവതാദികളായ സർവ്വധർമ്മപരായണരായ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ആ ശാപത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാതരത്തിലും ആലോചിച്ചു.

Verse 3

वायुकिरुवाच अयं शापो यथोद्दिष्टो विदितं वस्तथानघा: । तस्य शापस्य मोक्षार्थ मन्त्रयित्वा यतामहे

വാസുകി പറഞ്ഞു—“നിഷ്പാപ നാഗഗണങ്ങളേ! മാതാവ് എങ്ങനെ ശാപം ഉച്ചരിച്ചുവോ അത് നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും അറിയാം. അതിനാൽ ആ ശാപമോചനത്തിനായി നാം ആലോചിച്ച് പരിഹാരത്തിന് പരിശ്രമിക്കാം.”

Verse 4

सर्वेषामेव शापानां प्रतिघातो हि विद्यते । नतु मात्राभिशप्तानां मोक्ष: क्वचन विद्यते

“എല്ലാ ശാപങ്ങൾക്കും പ്രതിവിധി ഉണ്ടാകാം; എന്നാൽ മാതാവാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് എവിടെയും മോചനം ഇല്ല.”

Verse 5

अव्ययस्याप्रमेयस्य सत्यस्य च तथाग्रत: । शप्ता इत्येव मे श्रुत्वा जायते हृदि वेपथु:,अविनाशी, अप्रमेय तथा सत्यस्वरूप ब्रह्माजीके आगे माताने हमें शाप दिया है--यह सुनकर ही हमारे हृदयमें कम्प छा जाता है

“അവ്യയനും അപ്രമേയനും സത്യസ്വരൂപനുമായ പരമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ നമ്മെ ശപിച്ചുവെന്ന വർത്ത മാത്രം കേട്ടാലും എന്റെ ഹൃദയം വിറയ്ക്കുന്നു.”

Verse 6

नूनं सर्वविनाशो5यमस्माकं समुपागत: । न होतां सोडव्ययो देव: शपन्‍न्तीं प्रत्यषेधयत्‌,निश्चय ही यह हमारे सर्वगाशका समय आ गया है, क्योंकि अविनाशी देव भगवान्‌ ब्रह्माने भी शाप देते समय माताको मना नहीं किया

നിശ്ചയമായും നമ്മുടെ സമ്പൂർണ്ണ വിനാശത്തിന്റെ സമയം എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു; കാരണം ശാപം ഉച്ചരിക്കുന്ന മാതാവിനെ അവിനാശിയായ ദേവനും തടഞ്ഞില്ല—ധർമ്മസമ്മതമായ ശാപം ഒരിക്കൽ വിടുതൽ കിട്ടിയാൽ അതിന്റെ പ്രഭാവം അനിവാര്യമാണ്.

Verse 7

तस्मात्‌ सम्मन्त्रयामोड्द्य भुजजड्रानामनामयम्‌ | यथा भवेद्धि सर्वेषां मा न: कालो5त्यगादयम्‌

അതിനാൽ ഇന്ന് നാം നന്നായി ആലോചിച്ച് മന്ത്രീകരിക്കണം—സകല നാഗന്മാരുടെയും ക്ഷേമവും സുരക്ഷയും ഏതു ഉപായത്തിൽ ഉറപ്പാക്കാം? ഈ സമയം വ്യർത്ഥമായി പോകാതിരിക്കട്ടെ. നാം ഒരുമിച്ച് ഉപദേശം ചെയ്താൽ ഈ അപകടത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള മാർഗം കണ്ടെത്താം—പണ്ടുകാലത്ത് ദേവന്മാർ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞുകിടന്ന നഷ്ടപ്പെട്ട അഗ്നിയെ കണ്ടെത്തിയതുപോലെ.

Verse 8

सर्व एव हि नस्तावद्‌ बुद्धिमन्तो विचक्षणा: । अपि मन्त्रयमाणा हि हेतुं पश्याम मोक्षणे

നാം എല്ലാവരും ബുദ്ധിമാന്മാരും വിവേകികളുമാണ്; എങ്കിലും ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചിട്ടും മോചനത്തിനുള്ള ഉറച്ച ഉപായം കാണുന്നില്ല.

Verse 9

यथा स यज्ञो न भवेद्‌ यथा वापि पराभव: । जनमेजयस्य सर्पाणां विनाशकरणाय वै,सर्पोके विनाशके लिये आरम्भ होनेवाला जनमेजयका यज्ञ जिस प्रकार टल जाय अथवा जिस तरह उसमें विघ्न पड़ जाय, वह उपाय हमें सोचना चाहिये

സർപ്പനാശത്തിനായി ജനമേജയൻ ആരംഭിച്ച ആ യജ്ഞം നടക്കാതിരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ വിഘ്നം വീണ് പരാജയപ്പെടണം—അത്തരം ഉപായം നാം ആലോചിക്കണം.

Verse 10

सौतिरुवाच तथेत्युक्त्वा तत: सर्वे काद्रवेया: समागता: । समयं चक्रिरे तत्र मन्त्रबुद्धिविशारदा:

സൗതി പറഞ്ഞു—“തഥാസ്തു” എന്ന് പറഞ്ഞ ശേഷം കദ്രുവിന്റെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി. മന്ത്രബുദ്ധിയിലും നയത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ആയതിനാൽ അവിടെ തന്നെ അവർ ധാരണയുണ്ടാക്കി പ്രവർത്തനമാർഗം നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 11

एके तत्राब्रुवन्‌ नागा वयं भूत्वा द्विजर्षभा: । जनमेजयं तु भिक्षामो यज्ञस्ते न भवेदिति,उस समय वहाँ कुछ नागोंने कहा--“हमलोग श्रेष्ठ ब्राह्मण बनकर जनमेजयसे यह भिक्षा माँगें कि तुम्हारा यज्ञ न हो '

അപ്പോൾ അവിടെ ചില നാഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“നാം ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരുടെ രൂപം ധരിച്ചു ജനമേജയനോട് ഭിക്ഷ ചോദിക്കാം—‘നിന്റെ യജ്ഞം നടക്കരുത്’ എന്ന്.”

Verse 12

अपरे त्वब्रुवन्‌ नागास्तत्र पण्डितमानिन: । मन्त्रिणोउस्य वयं सर्वे भविष्याम: सुसम्मता:,अपनेको बड़ा भारी पण्डित माननेवाले दूसरे नागोंने कहा--'हम सब लोग जनमेजयके विश्वासपात्र मन्त्री बन जायँगे

അവിടെ മറ്റുചില നാഗങ്ങൾ—തങ്ങളെ പണ്ഡിതന്മാരെന്നു കരുതുന്നവർ—പറഞ്ഞു: “നാം എല്ലാവരും അവന്റെ വിശ്വാസപാത്രരായ, സുസമ്മത മന്ത്രിമാരാകും.”

Verse 13

स नः प्रक्ष्यति सर्वेषु कार्येष्वर्थविनिश्चवयम्‌ । तत्र बुद्धि प्रदास्यामो यथा यज्ञो निवर्त्स्यति

അവൻ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ലക്ഷ്യനിർണ്ണയത്തിനായി നമ്മോടു ചോദിക്കും; അപ്പോൾ യജ്ഞം നിലച്ചു പോകുവാൻ, മുന്നോട്ടു പോകരുതെന്ന വിധം നാം അവനു ബുദ്ധി നൽകും.

Verse 14

स नो बहुमतान्‌ राजा बुद्धया बुद्धिमतां वर: । यज्ञार्थ प्रक्ष्यति व्यक्त नेति वक्ष्यामहे वयम्‌

നാം അവിടെ ഏറെ മാന്യരായി നിലകൊള്ളും; അതുകൊണ്ട് ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ജനമേജയൻ യജ്ഞത്തെക്കുറിച്ച് നമ്മുടെ അഭിപ്രായം തീർച്ചയായും ചോദിക്കും. അപ്പോൾ നാം വ്യക്തമായി പറയും—“യജ്ഞം നടത്തരുത്.”

Verse 15

दर्शयन्तो बहून्‌ दोषानू प्रेत्य चेह च दारुणान्‌ । हेतुभि: कारणैश्वैव यथा यज्ञो भवेन्न सः

നാം യുക്തികളും കാരണങ്ങളും കൊണ്ടു ആ യജ്ഞം ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും അനേകം ഭീകരദോഷങ്ങൾ വരുത്തുമെന്ന് തെളിയിക്കും; അങ്ങനെ ആ യജ്ഞം നടക്കാതെ തന്നെ പോകും.

Verse 16

अथवा य उपाध्याय: क्रतोस्तस्य भविष्यति । सर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रत:

അല്ലെങ്കിൽ ആ യാഗത്തിന്റെ ഉപാധ്യായൻ (ആചാര്യൻ)—സർപ്പസത്രവിധി അറിയുന്നവനും രാജകാര്യഹിതങ്ങളിൽ നിരതനുമായവനും—അവനെ ഒരു സർപ്പം കടിക്കട്ടെ; അവൻ മരിക്കും. യാഗാധ്യക്ഷൻ മരിച്ചാൽ ആ ക്രതു (യാഗം) സ്വയം നിലച്ചുപോകും.

Verse 17

त॑ गत्वा दशतां कश्चिद्‌ भुजड़: स मरिष्यति । तस्मिन्‌ मृते यज्ञकारे क्रतु:ः स न भविष्यति

അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഏതെങ്കിലും സർപ്പം അവനെ കടിക്കട്ടെ; അവൻ മരിക്കും. ആ യാഗകർതൃ (ആചാര്യൻ) മരിച്ചാൽ ആ ക്രതു (യാഗം) ഇനി നടക്കുകയില്ല.

Verse 18

ये चान्ये सर्पसत्रज्ञा भविष्यन्त्यस्य चर्त्विज: । तांश्व सर्वान्‌ दशिष्याम: कृतमेवं भविष्यति

ആചാര്യനെ കൂടാതെ, സർപ്പസത്രവിധി അറിയുന്നവരും അവന്റെ ഈ യാഗത്തിൽ ഋത്വിജരായി വരാനിരിക്കുന്നവരുമായ മറ്റു ബ്രാഹ്മണന്മാരെല്ലാം ഞങ്ങൾ കടിക്കും. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ നമ്മുടെ കാര്യം സിദ്ധിക്കും.

Verse 19

अपरे त्वब्रुवन्‌ नागा धर्मात्मानो दयालव: । अबुद्धिरेषा भवतां ब्रह्महत्या न शोभनम्‌,यह सुनकर दूसरे धर्मात्मा और दयालु नागोंने कहा--'ऐसा सोचना तुम्हारी मूर्खता है। ब्रह्म-हत्या कभी शुभकारक नहीं हो सकती

ഇതു കേട്ട് മറ്റു ധർമ്മാത്മാക്കളും ദയാലുക്കളുമായ നാഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഇത് നിങ്ങളുടെ അവിവേകമാണ്. ബ്രാഹ്മണഹത്യ ശോഭിക്കുന്നതല്ല.”

Verse 20

सम्यक्सद्धर्ममूला वै व्यसने शान्तिरुत्तमा । अधर्मात्तरता नाम कृत्स्नं व्यापादयेज्जगत्‌

വ്യസനകാലത്ത് ശാന്തിക്കുള്ള ഉത്തമ മാർഗം സദ്ദർമ്മമൂലത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് ശരിയായി ആചരിക്കുന്നതുതന്നെ. എന്നാൽ ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ അധർമ്മത്തിന്മേൽ അധർമ്മം കൂട്ടുന്ന പ്രവണത സമസ്ത ലോകത്തെയും നശിപ്പിക്കും.

Verse 21

अपरे त्वब्रुवन्‌ नागा: समिद्धं जातवेदसम्‌ । वर्षैनिवापयिष्यामो मेघा भूत्वा सविद्युत:

അപ്പോൾ മറ്റു നാഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു— “സർപ്പയജ്ഞത്തിനായി ജാതവേദസ് അഗ്നി ജ്വലിക്കുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ മിന്നലോടുകൂടിയ മേഘങ്ങളായി മാറി മഴവെള്ളം ചൊരിഞ്ഞ് അതിനെ അണയ്ക്കും.”

Verse 22

खुग्भाण्डं निशि गत्वा च अपरे भुजगोत्तमा: । प्रमत्तानां हरन्त्वाशु विघ्न एवं भविष्यति

മറ്റു ശ്രേഷ്ഠ ഭുജഗങ്ങൾ രാത്രിയിൽ അവിടെ ചെന്നു, അശ്രദ്ധയായി ഉറങ്ങുന്ന ഋത്വിജന്മാരുടെ ഖുഗൂ-ഖുവാ മുതലായ യജ്ഞോപകരണങ്ങളും യജ്ഞപാത്രങ്ങളും വേഗത്തിൽ കവർന്നെടുക്കട്ടെ; അങ്ങനെ യജ്ഞത്തിൽ വിഘ്നം സംഭവിക്കും.

Verse 23

यज्ञे वा भुजगास्तस्मिज्छतशो5थ सहस्त्रश: । जनान्‌ दशन्तु वै सर्वे नैवं त्रासो भविष्यति,“अथवा उस यज्ञमें सभी सर्प जाकर सैकड़ों और हजारों मनुष्योंको डँस लें; ऐसा करनेसे हमारे लिये भय नहीं रहेगा

അല്ലെങ്കിൽ ആ യജ്ഞത്തിൽ എല്ലാ ഭുജഗങ്ങളും ചെന്നു നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും മനുഷ്യരെ കടിക്കട്ടെ; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നമ്മെ ഭയം പിടിക്കുകയില്ല.

Verse 24

अथवा संस्कृतं भोज्यं दूषयन्तु भुजड़मा: । स्वेन मूत्रपुरीषेण सर्वभोज्यविनाशिना

അല്ലെങ്കിൽ ഭുജഗങ്ങൾ ആ യജ്ഞത്തിനായി സംസ്കൃതമായ ഭോജ്യം തങ്ങളുടെ മൂത്രവും മലവുംകൊണ്ട്—എല്ലാ ആഹാരസാമഗ്രിയും നശിപ്പിക്കുന്നവ—ദൂഷിതമാക്കട്ടെ.

Verse 25

अपरे त्वब्रुवंस्तत्र ऋत्विजो5स्य भवामहे । यज्ञविघ्नं करिष्यामो दीयतां दक्षिणा इति

അവിടെ മറ്റുചിലർ പ്രഖ്യാപിച്ചു— “ഞങ്ങളാണ് അവന്റെ ഋത്വിജന്മാർ; ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തിൽ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കും—അതിനാൽ ദക്ഷിണ നൽകുക.”

Verse 26

अपरे त्वब्रुव॑स्तत्र जले प्रक्रीडितं नृूपम्‌

മറ്റുള്ളവർ അവിടെ പറഞ്ഞു—രാജാവ് ആ ജലത്തിൽ ക്രീഡിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന്.

Verse 27

अपरे त्वब्रुवंस्तत्र नागा: पण्डितमानिन:

അപ്പോൾ അവിടെ സ്വയം പണ്ഡിതന്മാരെന്ന് കരുതിയ മറ്റു നാഗങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ജനമേജയനെ പിടിച്ചു ദംശിക്കാം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ എല്ലാം സിദ്ധിക്കും. ആ രാജാവ് മരിച്ചാൽ നമ്മുടെ അനർത്ഥങ്ങളുടെ മൂലമേ മുറിഞ്ഞുപോകും.”

Verse 28

दशामस्तं प्रगृह्माशु कृतमेवं भविष्यति । छिन्न मूलमनर्थानां मृते तस्मिन्‌ भविष्यति

“അവനെ വേഗം പിടിച്ചു ദംശിക്കാം; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ കാര്യം സിദ്ധിക്കും. അവൻ മരിച്ചാൽ നമ്മുടെ അനർത്ഥങ്ങളുടെ മൂലം മുറിഞ്ഞുപോകും.”

Verse 29

एषा नो नैछिकी बुद्धि: सर्वेषामीक्षणश्रव: । अथ यन्मन्यसे राजन टद्रुतं तत्‌ संविधीयताम्‌

“തീക്ഷ്ണ ദൃഷ്ടിയും ശ്രവണവും കൊണ്ടു പ്രസിദ്ധനായ നാഗരാജാ! ഞങ്ങളൊക്കെയുടെയും ഉറച്ച ബുദ്ധി ഈ തീരുമാനത്തിലേക്കാണ് എത്തിയത്. ഇനി, രാജൻ, നിനക്കു യുക്തമെന്നു തോന്നുന്നതു വേഗം നടപ്പാക്കപ്പെടട്ടെ.”

Verse 30

इत्युक्त्वा समुदैक्षन्त वासुकिं पन्नगोत्तमम्‌ । वासुकिश्नापि संचिन्त्य तानुवाच भुजड्रमान्‌,यह कहकर वे सर्प नागराज वासुकिकी ओर देखने लगे। तब वासुकिने भी खूब सोच- विचारकर उन सर्पोंसे कहा--

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് അവർ എല്ലാവരും പന്നഗോത്തമനായ വാസുകിയിലേക്കു നോക്കി. വാസുകിയും നന്നായി ആലോചിച്ച് ആ ഭുജംഗങ്ങളോടു പറഞ്ഞു.

Verse 31

नैषा वो नैछिकी बुद्धिर्मता कर्तु भुजड़मा: । सर्वेषामेव मे बुद्धि: पन्नगानां न रोचते

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഗഗണങ്ങളേ! നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധി എടുത്ത തീരുമാനം നടപ്പിലാക്കാൻ യോജിച്ചതല്ല. അതുപോലെ, എന്റെ വിധിയും എല്ലാ സർപ്പങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ ഇഷ്ടപ്പെടുക അസാധ്യമാണ്.

Verse 32

कि तत्र संविधातव्यं भवतां स्याद्धितं तु यत्‌ । श्रेय:प्रसाधनं मन्‍्ये कश्यपस्य महात्मन:

ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ എന്ത് ചെയ്യണം—നിങ്ങൾക്കു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഹിതകരമായത് ഏത്? എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ മഹാത്മാവായ കശ്യപനെ പ്രസന്നനാക്കുന്നതാണ് ശ്രേയസ്സിലേക്കുള്ള ഏറ്റവും നല്ല വഴി.

Verse 33

ज्ञातिवर्गस्य सौहार्दादात्मनश्व भुजज्भमा: । न च जानाति मे बुद्धि: किंचित्‌ कर्तु वचो हि व:

ഹേ ഭുജംഗമേ! സ്വന്തം ജാതിബന്ധുക്കളോടുള്ള സ്നേഹവും, സ്വന്തം ഹിതവും കണക്കിലെടുത്തിട്ടും, നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതുപോലെ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യാനുള്ള വഴി എന്റെ ബുദ്ധിക്ക് കാണുന്നില്ല.

Verse 34

मया हीद॑ विधातव्यं भवतां यद्धितं भवेत्‌ । अनेनाहं भृशं तप्ये गुणदोषौ मदाश्रयौ

നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ഹിതത്തിനായി യോജിക്കുന്നതുതന്നെ ഞാൻ ചെയ്യണം. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അത്യന്തം വ്യാകുലപ്പെടുന്നത്; നിങ്ങളിൽ മൂത്തവനായതിനാൽ ഗുണവും ദോഷവും—ഇരുവിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്വം എന്റെ മേലാണ്.

Verse 37

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि वासुक्यादिमन्त्रणे सप्तत्रिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें वायुकि आदि नागोंकी मन्त्रणा नामक सैतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവത്തിന്റെ അന്തർഗതമായ ആസ്തീകപർവത്തിൽ ‘വാസുകി മുതലായ നാഗന്മാരുടെ മന്ത്രണം’ എന്ന മുപ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 83

यथा नष्ट पुरा देवा गुढमग्निं गुहागतम्‌ । इसलिये आज हमें अच्छी तरह विचार कर लेना चाहिये कि किस उपायसे हम सभी नाग कुशलपूर्वक रह सकते हैं। अब हमें व्यर्थ समय नहीं गँवाना चाहिये। हमलोगोंमें प्राय: सब नाग बुद्धिमान्‌ और चतुर हैं। यदि हम मिल-जुलकर सलाह करें तो इस संकटसे छूटनेका कोई उपाय ढूँढ़ निकालेंगे; जैसे पूर्वकालमें देवताओंने गुफामें छिपे हुए अग्निको खोज निकाला था

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—“പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാർ ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞുപോയ അഗ്നിയെ വീണ്ടും കണ്ടെത്തിയതുപോലെ, ഇന്നും നാം സൂക്ഷ്മമായി ആലോചിച്ച് എല്ലാ നാഗന്മാരും സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാനുള്ള ഉപായം നിശ്ചയിക്കണം. സമയം വെറുതെ കളയരുത്. നമ്മിൽ ഭൂരിഭാഗവും ബുദ്ധിമാനും ചതുരനും ആകുന്നു; നാം ഒരുമിച്ച് ആലോചിച്ചാൽ ഈ ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനുള്ള മാർഗം തീർച്ചയായും കണ്ടെത്തും.”

Verse 256

वश्यतां च गतोडसौ न: करिष्यति यथेप्सितम्‌ । इसके बाद अन्य सर्पोने कहा--“हम उस यज्ञमें ऋत्विज हो जायँगे और यह कहकर कि हमें मुँहमाँगी दक्षिणा दो” यज्ञमें विघ्न खड़ा कर देंगे। उस समय राजा हमारे वशमें पड़कर जैसी हमारी इच्छा होगी

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—“അവൻ ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ വശത്തായി; നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാകും അവൻ ചെയ്യുക.” പിന്നെ മറ്റു സർപ്പങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ആ യജ്ഞത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഋത്വിക്കുകളായി മാറും; ‘ഞങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദക്ഷിണ തരൂ’ എന്നു പറഞ്ഞ് യജ്ഞത്തിൽ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കും. അപ്പോൾ രാജാവ് നമ്മുടെ വശീഭൂതനായി നമ്മുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം തന്നെ ചെയ്യും.”

Verse 266

गृहमानीय बध्नीम: क्रतुरेवं भवेज्न सः । फिर अन्य नाग बोले--“जब राजा जनमेजय जल-क्रीड़ा करते हों, उस समय उन्हें वहाँसे खींचकर हम अपने घर ले आवें और बाँधकर रख लें। ऐसा करनेसे वह यज्ञ होगा ही नहीं'--

ശേഷൻ പറഞ്ഞു—“രാജാവ് ജനമേജയൻ ജലക്രീഡയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവനെ അവിടെ നിന്ന് പിടിച്ചു വലിച്ചുകൊണ്ട് നമ്മുടെ വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് ബന്ധിച്ചു വെക്കാം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആ യജ്ഞം നടക്കുകയില്ല.”