Adhyaya 2
ईशानकल्पवृत्तान्तः तथा लैङ्गपुराणस्य संक्षेप-सूची
സൂതൻ ലിംഗപുരാണത്തെ ‘ഉത്തമ’ മഹാപുരാണമായി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു—ഈശാനകൽപ്പവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ബ്രഹ്മാവ് ആദ്യം സങ്കൽപ്പിച്ചതിനെ, പിന്നീട് വ്യാസൻ മനുഷ്യർക്കായി സംക്ഷിപ്തമാക്കി ക്രമീകരിച്ചതെന്ന് പറയുന്നു. ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വ്യാപ്തി പറഞ്ഞ ശേഷം വിഷയങ്ങളുടെ വിശാല പട്ടിക നൽകുന്നു: പ്രാധാനിക/പ്രാകൃത/വൈകൃത സൃഷ്ടികൾ, ബ്രഹ്മാണ്ഡവും അതിന്റെ ആവരണങ്ങളും, ഗുണാധിഷ്ഠിത ദേവകാര്യങ്ങൾ, പ്രജാപതി-സർഗം, ഭൂമിയുടെ ഉദ്ധാരം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിന-രാത്രി ಹಾಗೂ ആയുസ് കണക്കുകൾ, യുഗ-കൽപ്പ മാനങ്ങൾ, ധർമ്മവ്യവസ്ഥകൾ. തുടർന്ന് ശൈവസ്തംഭങ്ങൾ—പുനഃപുനഃ ലിംഗോദ്ഭവം, ലിംഗമൂർത്തിയുടെ വിശിഷ്ട മഹിമ, വാരാണസി മുതലായ തീർത്ഥങ്ങൾ, പാശുപതയോഗം, പഞ്ചാക്ഷര മന്ത്രം, ശ്രാദ്ധ-ദാന-പ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും ആഹാരനിയമങ്ങളും. ദക്ഷൻ, വൃത്രൻ, ദധീചി, ജാലന്ധരൻ, കൃഷ്ണവംശനാശം തുടങ്ങിയ കഥകൾ ധർമ്മക്രമത്തിന്റെയും ദൈവകൃപയുടെയും ഉദാഹരണങ്ങളായി വരുന്നു. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ഈ സംക്ഷേപം അറിയുകയും ഉപദേശിക്കുകയും ചെയ്താൽ ശുദ്ധിയും ഉയർന്ന ലോകങ്ങളിലേക്കുള്ള ഗതിയും ലഭിക്കുന്നു; തുടർന്നുള്ള അധ്യായങ്ങളിലെ വിശദകഥന-ആചാരങ്ങൾക്ക് ഇത് പീഠികയാണ്.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलैङ्गे महापुराणे प्रथमो ऽध्यायः सूत उवाच ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्
ഇങ്ങനെ ശ്രീലൈംഗ മഹാപുരാണത്തിലെ ആദ്യ അധ്യായം സമാപിച്ചു. സൂതൻ പറഞ്ഞു—പൂർവകാലത്ത് മഹാത്മാവായ ബ്രഹ്മാവ് ഈശാനകൽപ്പത്തിന്റെ വൃത്താന്തത്തെ ആധാരമാക്കി ഉത്തമമായ ലിംഗപുരാണം രചിച്ചു.
Verse 2
ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै
ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അളവ് ഒരു കോടി ശ്ലോകമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; പൂർണ്ണവിസ്താരത്തിൽ അത് നൂറുകോടിവരെ വ്യാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും വ്യാസന്മാർ അതിനെ നാലുലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളാക്കി സംക്ഷിപ്തമാക്കുന്നു.
Verse 3
व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्
ദ്വാപരാദി യുഗങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാദികളിൽ കർമാചാരങ്ങൾ പത്ത് വിധമായി വിഭജിച്ച് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; പതിനൊന്നാമത്—ലിംഗതത്ത്വം—വ്യാസനിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
Verse 4
अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇവിടെ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അളവ് പതിനൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ട് വിശദമായി കേൾക്കാത്തതിനെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയും.
Verse 5
चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः
കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) നാലുലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ഗ്രന്ഥം സംക്ഷിപ്തമാക്കിയപ്പോൾ, ഇവിടെ ലിംഗസംബവം പതിനൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 6
सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्
ആദ്യം പ്രാധാനിക സൃഷ്ടി, തുടർന്ന് പ്രാകൃതവും വൈകൃതവും ആയ സൃഷ്ടികൾ; പിന്നെ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡ-അണ്ഡത്തിന്റെ ഉദ്ഭവവും അണ്ഡത്തെ പൊതിയുന്ന അഷ്ടാവരണങ്ങളും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 7
अण्डोद्भवत्वं शर्वस्य रजोगुणसमाश्रयात् विष्णुत्वं कालरुद्रत्वं शयनं चाप्सु तस्य च
രജോഗുണത്തെ ആശ്രയിച്ചാൽ ശർവൻ (ശിവൻ) അണ്ഡോദ്ഭവാവസ്ഥ കൈവരിക്കുന്നു; അതേ ദിവ്യലീലയിൽ അവൻ വിഷ്ണുത്വവും കാലരുദ്രരൂപവും ജലങ്ങളിൽ ശയനഭാവവും സ്വീകരിക്കുന്നു।
Verse 8
प्रजापतीनां सर्गश् च पृथिव्युद्धरणं तथा ब्रह्मणश् च दिवारात्रम् आयुषो गणनं पुनः
ഇവിടെ പ്രജാപതികളുടെ സൃഷ്ടി, ഭൂമിയുടെ ഉദ്ധരണം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകലും രാത്രിയും എന്ന ക്രമം, പിന്നെയും ആയുസ്സിന്റെ (കാലപരിമാണത്തിന്റെ) ഗണന എന്നിവയും വിവരിക്കുന്നു।
Verse 9
सवनं ब्रह्मणश्चैव युगकल्पश् च तस्य तु दिव्यं च मानुषं वर्षम् आर्षं वै ध्रौव्यमेव च
കാലമാനങ്ങൾ ഇവയാണ്—സവനം (യജ്ഞീയ ദിനമാനം), ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവസം, അവനോടനുബന്ധിച്ച യുഗവും കല്പവും; അതുപോലെ ദിവ്യവർഷം, മാനുഷവർഷം, ഋഷിവർഷം, ധ്രുവ (നക്ഷത്ര) ഗണനയും.
Verse 10
पित्र्यं पितॄणां सम्भूतिर् धर्मश्चाश्रमिणां तथा अवृद्धिर्जगतो भूयो देव्याः शक्त्युद्भवस्तथा
ദേവിയുടെ ശക്തിയിൽ നിന്നാണ് പിതൃതത്ത്വവും പിതൃഗണങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും അവരുടെ ധാർമ്മിക കർമങ്ങളും പ്രാപ്തമാകുന്നത്; ആശ്രമസ്ഥരുടെ ധർമ്മവും അവളിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അവളുടെ ശക്തിയാൽ ലോകം ക്ഷയത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല; വീണ്ടും വീണ്ടും ദേവീശക്തിയേയാണ് പ്രകടനത്തിന്റെ കാരണമാകുന്നത്।
Verse 11
स्त्रीपुम्भावो विरिञ्चस्य सर्गो मिथुनसम्भवः आख्याष्टकं हि रुद्रस्य कथितं रोदनान्तरे
വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാവ്)യിൽ നിന്ന് സ്ത്രീ-പുരുഷഭേദം പ്രകടമായി; സൃഷ്ടി മിഥുനജന്മത്തിലൂടെ പ്രവഹിച്ചു. രുദ്രന്റെ കരച്ചിലിന്റെ അതേ ഇടവേളയിൽ രുദ്രന്റെ ‘ആഖ്യാഷ്ടകം’—അവന്റെ പവിത്ര അഷ്ടനാമങ്ങളും—പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു।
Verse 12
ब्रह्मविष्णुविवादश् च पुनर्लिङ्गस्य सम्भवः शिलादस्य तपश्चैव वृत्रारेर्दर्शनं तथा
ബ്രഹ്മാ–വിഷ്ണു വിവാദവും, വീണ്ടും ലിംഗത്തിന്റെ പ്രാദുര്ഭാവവും; ശിലാദന്റെ തപസ്സും, വൃത്രാരി (ഇന്ദ്രൻ) ലഭിച്ച ദിവ്യദർശനവും വിവരിക്കുന്നു।
Verse 13
प्रार्थना योनिजस्याथ दुर्लभत्वं सुतस्य तु शिलादशक्रसंवादः पद्मयोनित्वमेव च
അതിനുശേഷം പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രാർത്ഥന, സദ്പുത്രലാഭത്തിന്റെ ദുർലഭത, ശിലാദ–ശക്ര (ഇന്ദ്രൻ) സംവാദം, കൂടാതെ പദ്മയോനിത്വം—കമലജന്മത്തിന്റെ പ്രസംഗവും വരുന്നു।
Verse 14
भवस्य दर्शनं चैव तिष्येष्वाचार्यशिष्ययोः व्यासावताराश् च तथा कल्पमन्वन्तराणि च
ഭവൻ (ശിവൻ) നൽകിയ ദർശനം, തിഷ്യരിൽ ആചാര്യ–ശിഷ്യ പരമ്പര, വ്യാസാവതാരങ്ങൾ, കൂടാതെ കല്പങ്ങളും മന്വന്തരങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു।
Verse 15
कल्पत्वं चैव कल्पानाम् आख्याभेदेष्वनुक्रमात् कल्पेषु कल्पे वाराहे वाराहत्वं हरेस् तथा
വിവിധ നാമഭേദങ്ങളുടെ അനുക്രമം കൊണ്ടാണ് കല്പങ്ങളുടെ ‘കല്പത്വം’ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്; കല്പക്രമത്തിൽ വരാഹ-കല്പത്തിൽ ഹരി (വിഷ്ണു) വരാഹരൂപവും ധരിക്കുന്നു।
Verse 16
मेघवाहनकल्पस्य वृत्तान्तं रुद्रगौरवम् पुनर्लिङ्गोद्भवश्चैव ऋषिमध्ये पिनाकिनः
ഋഷിമധ്യേ പിനാകി (ശിവൻ) മേഘവാഹന-കല്പത്തിന്റെ പവിത്ര വൃത്താന്തം—രുദ്രഗൗരവവും വീണ്ടും ലിംഗോദ്ഭവവും—വീണ്ടും പ്രസ്താവിച്ചു।
Verse 17
लिङ्गस्याराधनं स्नानविधानं शौचलक्षणम् वाराणस्याश् च माहात्म्यं क्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्
ഇവിടെ ലിംഗാരാധന, പുണ്യസ്നാനവിധി, ശൗചലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയും; കൂടാതെ വാരാണസിയുടെ മഹാത്മ്യവും തീർത്ഥക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മഹിമാവർണ്ണനവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 18
भुवि रुद्रालयानां तु संख्या विष्णोर्गृहस्य च अन्तरिक्षे तथाण्डे ऽस्मिन् देवायतनवर्णनम्
ഇവിടെ ഭൂമിയിലെ രുദ്രാലയങ്ങളുടെ എണ്ണം, വിഷ്ണുവിന്റെ ഗൃഹത്തിന്റെ വിവരണം; കൂടാതെ അന്തരീക്ഷത്തിലും ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലും ഉള്ള ദേവായതനങ്ങളുടെ വർണ്ണനയും ഉണ്ട്।
Verse 19
दक्षस्य पतनं भूमौ पुनः स्वारोचिषे ऽन्तरे दक्षशापश् च दक्षस्य शापमोक्षस्तथैव च
ഇവിടെ ദക്ഷന്റെ ഭൂമിയിലേക്കുള്ള പതനം; പിന്നെ സ്വാരോചിഷ മന്വന്തരത്തിൽ ദക്ഷനിലേറ്റ ശാപവും, അതിൽ നിന്നുള്ള ദക്ഷന്റെ ശാപമോചനവും കൂടി വിവരിക്കുന്നു।
Verse 20
कैलासवर्णनं चैव योगः पाशुपतस् तथा चतुर्युगप्रमाणं च युगधर्मः सुविस्तरः
ഇതിൽ കൈലാസത്തിന്റെ വർണ്ണന, പാശുപതയോഗം, നാല്യുഗങ്ങളുടെ പ്രമാണം, കൂടാതെ ഓരോ യുഗത്തിന്റെയും ധർമ്മങ്ങളുടെ വിപുലമായ വിവരണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു।
Verse 21
संध्यांशकप्रमाणं च संध्यावृत्तं भवस्य च श्मशाननिलयश्चैव चन्द्ररेखासमुद्भवः
ഭവൻ (ശ്രീശിവൻ) എന്ന ദേവന്റെ ‘സന്ധ്യാംശ’ എന്ന സൂക്ഷ്മപ്രമാണവും, അവന്റെ സംധ്യാവൃത്തം (സന്ധ്യാസ്വരൂപ നില) എന്നും പറയുന്നു; അവൻ ശ്മശാനനിവാസി, അവനിൽ നിന്നുതന്നെ ചന്ദ്രരേഖ (അർദ്ധചന്ദ്രൻ) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।
Verse 22
उद्वाहः शंकरस्याथ पुत्रोत्पादनमेव च मैथुनातिप्रसङ्गेन विनाशो जगतां भयम्
അപ്പോൾ ശങ്കരന്റെ വിവാഹവും പുത്രോത്പാദനവും അഭ്യർത്ഥിക്കപ്പെട്ടു. കാരണം മൈഥുനം അതിയായി നടന്നാൽ ലോകനാശം സംഭവിക്കുന്നു—ഇത് സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും ഭയം.
Verse 23
शापः सत्या कृतो देवान्पुरा विष्णुं च पालितम् शुक्रोत्सर्गस्तु रुद्रस्य गाङ्गेयोद्भव एव च
പണ്ടുകാലത്ത് സത്യാ ദേവന്മാർക്ക് ശാപം ചെയ്തു; വിഷ്ണുവും ആ ശാപത്താൽ നിയന്ത്രിതനായി. രുദ്രന്റെ ശുക്രോത്സർഗം സംഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്നാണ് ഗംഗാജാതനായ ഗാംഗേയൻ ഉദ്ഭവിച്ചത്.
Verse 24
ग्रहणादिषु कालेषु स्नाप्य लिङ्गं फलं तथा क्षुब्धधी च विवादश् च दधीचोपेन्द्रयोस् तथा
ഗ്രഹണാദി സമയങ്ങളിൽ ലിംഗത്തിന് സ്നാനം (അഭിഷേകം) ചെയ്താൽ യഥോചിത ഫലം ലഭിക്കുന്നു. അതുപോലെ മനസ്സിന്റെ കലക്കംയും തർക്കവും—ദധീചി-ഉപേന്ദ്രന്മാരുടെ പോലെ—ലിംഗാശ്രയത്തോടെ ശമിക്കുന്നു.
Verse 25
उत्पत्तिर्नन्दिनाम्ना तु देवदेवस्य शूलिनः पतिव्रतायाश्चाख्यानं पशुपाशविचारणा
ഇവിടെ ദേവദേവനായ ശൂലിനന്റെ നന്ദി എന്ന ഗണത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം വർണ്ണിക്കുന്നു. കൂടാതെ പതിവ്രതയുടെ പാവനാഖ്യാനവും, പശു-പാശ വിചാരണയും—ബന്ധിതജീവനും ബന്ധനങ്ങളും സംബന്ധിച്ച തത്ത്വവും—പ്രസ്തുതമാണ്.
Verse 26
प्रवृत्तिलक्षणं ज्ञानं निवृत्त्यधिकृता तथा वसिष्ठतनयोत्पत्तिर् वासिष्ठानां महात्मनाम्
ഇവിടെ പ്രവൃത്തിലക്ഷണമായ ജ്ഞാനവും, നിവൃത്തിക്കായി അധികൃതമായ ജ്ഞാനവും നിരൂപിക്കുന്നു. കൂടാതെ വസിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാരുടെ ഉദ്ഭവവും മഹാത്മാക്കളായ വാസിഷ്ഠരുടെ പ്രാദുര്ഭാവവും പറയുന്നു.
Verse 27
मुनीनां वंशविस्तारो राज्ञां शक्तेर्विनाशनम् दौरात्म्यं कौशिकस्याथ सुरभेर्बन्धनं तथा
ഇവിടെ മുനിമാരുടെ വംശവിസ്താരം, രാജാക്കന്മാരുടെ ദുരുപയോഗിത ശക്തിയുടെ നാശം, കൗശികന്റെ ദുഷ്ടാചാരം, കൂടാതെ സുരഭിയുടെ ബന്ധനം—ഇവയും വിവരിക്കുന്നു. അധർമ്മം പശു-ജീവനിൽ പാശം മുറുക്കി, ഒടുവിൽ അവൻ പശുപതി ശിവനിലേക്കു തിരിയുന്നതു വരെ എന്നത് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Verse 28
सुतशोको वसिष्ठस्य अरुन्धत्याः प्रलापनम् स्नुषायाः प्रेषणं चैव गर्भस्थस्य वचस् तथा
ഇത് വസിഷ്ഠന്റെ പുത്രശോകം, അരുന്ധതിയുടെ വിലാപം, മരുമകളെ അയയ്ക്കൽ, കൂടാതെ ഗർഭസ്ഥ ശിശു ഉച്ചരിച്ച വചനം—ഇവയെല്ലാം വിവരിക്കുന്നു. പീഡിത പശു-ജീവന്റെ പാശം അഴിക്കാൻ പതി-സ്വരൂപനായ ശിവന്റെ കൃപ വെളിവാകുന്ന പശ്ചാത്തലം ഇതിലൂടെ ഒരുക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 29
पराशरस्यावतारो व्यासस्य च शुकस्य च विनाशो राक्षसानां च कृतो वै शक्तिसूनुना
ശക്തിയുടെ പുത്രനാൽ പരാശരൻ അവതാരമായി ജനിച്ചു; വ്യാസനും ശുകനും പ്രാദുര്ഭവിച്ചു; രാക്ഷസന്മാരുടെ വിനാശവും അവനാൽ നടന്നു. ഇങ്ങനെ പതി-സ്വരൂപനായ ശിവന്റെ അനുഗ്രഹ-നിയോഗത്താൽ ധർമ്മം സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടു; അവൻ പശുക്കളുടെ പാശം അഴിക്കുന്ന പ്രഭു.
Verse 30
देवतापरमार्थं तु विज्ञानं च प्रसादतः पुराणकरणं चैव पुलस्त्यस्याज्ञया गुरोः
ദൈവപ്രസാദത്താൽ ദേവതാ-സംബന്ധമായ പരമാർത്ഥവും വിജ്ഞാനവും (സാക്ഷാത്കൃത ജ്ഞാനം) ലഭിച്ചു; ഗുരു പുലസ്ത്യന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുരാണരചന ആരംഭിക്കപ്പെട്ടു. ഇതെല്ലാം ശിവാനുഗ്രഹത്തിന്റെ ഫലമാണ്.
Verse 31
भुवनानां प्रमाणं च ग्रहाणां ज्योतिषां गतिः जीवच्छ्राद्धविधानं च श्राद्धार्हाः श्राद्धमेव च
[ഇത്] ഭുവനങ്ങളുടെ അളവുകൾ, ഗ്രഹങ്ങളുടെയും ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെയും ഗതി, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധാനം, ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കാൻ അർഹർ ആരെന്ന്, കൂടാതെ ശ്രാദ്ധകർമ്മം—ഇവയെല്ലാം ശരിയായി ഉപദേശിക്കുന്നു.
Verse 32
नान्दीश्राद्धविधानं च तथाध्ययनलक्षणम् पञ्चयज्ञप्रभावश् च पञ्चयज्ञविधिस् तथा
ഇവിടെ നാന്ദീ-ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധാനം, വേദാധ്യയനത്തിന്റെ യഥോചിത ലക്ഷണങ്ങൾ, കൂടാതെ പഞ്ചമഹായജ്ഞങ്ങളുടെ പ്രഭാവവും അവയുടെ ശരിയായ വിധിയും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 33
रजस्वलानां वृत्तिश् च वृत्त्या पुत्रविशिष्टता मैथुनस्य विधिश्चैव प्रतिवर्णमनुक्रमात्
ക്രമമായി രജസ്വല സ്ത്രീകളുടെ ആചരണനിയമങ്ങൾ, ആ ആചരണത്തിൽ നിന്നുള്ള സന്താനഭേദങ്ങൾ, കൂടാതെ ദാമ്പത്യസംയോഗത്തിന്റെ വിധി—ഇവയെല്ലാം വർണ്ണാനുസരിച്ച് ഉപദേശിക്കുന്നു।
Verse 34
भोज्याभोज्यविधानं च सर्वेषामेव वर्णिनाम् प्रायश्चित्तम् अशेषस्य प्रत्येकं चैव विस्तरात्
എല്ലാ വർണ്ണക്കാർക്കും എന്ത് ഭോജ്യം, എന്ത് അഭോജ്യം എന്ന വിധാനം, കൂടാതെ ഓരോ പാപദോഷത്തിനും സമ്പൂർണ്ണ പ്രായശ്ചിത്തം—ഓരോന്നും വേർതിരിച്ച് വിശദമായി പറയുന്നു।
Verse 35
नरकाणां स्वरूपं च दण्डः कर्मानुरूपतः स्वर्गिनारकिणां पुंसां चिह्नं जन्मान्तरेषु च
നരകങ്ങളുടെ സ്വരൂപം, കർമാനുസരിച്ചുള്ള ദണ്ഡം, കൂടാതെ സ്വർഗ്ഗഗാമികളോ നരകഗാമികളോ ആയവരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പുനർജന്മങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്—ഇവയും വിശദീകരിക്കുന്നു।
Verse 36
नानाविधानि दानानि प्रेतराजपुरं तथा कल्पं पञ्चाक्षरस्याथ रुद्रमाहात्म्यमेव च
ഇത് പലവിധ ദാനങ്ങളെ, പ്രേതരാജൻ യമന്റെ പുരിയെ, തുടർന്ന് പഞ്ചാക്ഷരി ‘നമഃ ശിവായ’ മന്ത്രത്തിന്റെ കല്പവിധാനത്തെ, കൂടാതെ രുദ്രന്റെ പരമ മഹാത്മ്യം—പാശത്തിൽ ബന്ധിതമായ പശുവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി—പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।
Verse 37
वृत्रेन्द्रयोर्महायुद्धं विश्वरूपविमर्दनम् श्वेतस्य मृत्योः संवादः श्वेतार्थे कालनाशनम्
ഇവിടെ വൃത്രനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള മഹായുദ്ധം, വിശ്വരൂപവധം, ശ്വേതനും മരണവും തമ്മിലുള്ള സംവാദം, ശ്വേതന്റെ ഹിതാർത്ഥം കാലൻ (മരണം) നശിപ്പിക്കൽ എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു.
Verse 38
देवदारुवने शम्भोः प्रवेशः शंकरस्य तु सुदर्शनस्य चाख्यानं क्रमसंन्यासलक्षणम्
ഇവിടെ ദേവദാരുവനത്തിലേക്കുള്ള ശംഭുവിന്റെ പ്രവേശനം, ശങ്കരന്റെ സുദർശനകഥ, കൂടാതെ ക്രമ-സന്ന്യാസത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ—ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ പശുവിനെ പതി ആയ പരമേശ്വര ശിവനിലേക്കു നയിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ മാർഗം—വിവരിക്കുന്നു.
Verse 39
श्रद्धासाध्यो ऽथ रुद्रस्तु कथितं ब्रह्मणा तदा मधुना कैटभेनैव पुरा हृतगतेर्विभोः
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് പ്രസ്താവിച്ചു—രുദ്രൻ ശ്രദ്ധയാൽ മാത്രമേ പ്രാപ്യമാകൂ; പുരാതനകാലത്ത് മധുവും കൈടഭനും വിഭുവായ പ്രഭുവിന്റെ ഗതി-ബുദ്ധിയെയും കുഴക്കിയതായി അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു.
Verse 40
ब्रह्मणः परमं ज्ञानम् आदातुं मीनता हरेः सर्वावस्थासु विष्णोश् च जननं लीलयैव तु
ബ്രഹ്മന്റെ പരമജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കാനായി ഹരി മീനരൂപം ധരിച്ചു; വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങൾ എല്ലാ അവസ്ഥകളിലും ലീലാമാത്രമായിട്ടാണ് പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്.
Verse 41
रुद्रप्रसादाद्विष्णोश् च जिष्णोश्चैव तु सम्भवः मन्थानधारणार्थाय हरेः कूर्मत्वमेवच
രുദ്രപ്രസാദത്താൽ വിഷ്ണു—ജിഷ്ണു—പ്രകടിച്ചു; സമുദ്രമഥനം താങ്ങുന്നതിനായി ഹരി നിർബന്ധമായി കൂർമരൂപം ധരിച്ചു.
Verse 42
संकर्षणस्य चोत्पत्तिः कौशिक्याश् च पुनर्भवः यदूनां चैव सम्भूतिर् यादवत्वं हरेः स्वयम्
ഇതിൽ സംകർഷണന്റെ ജനനം, കൗശികിയുടെ പുനർജന്മം, യദുക്കളുടെ ഉദ്ഭവം, സ്വയം ഹരി യാദവഭാവം സ്വീകരിച്ചതും വിവരിക്കുന്നു।
Verse 43
भोजराजस्य दौरात्म्यं मातुलस्य हरेर्विभोः बालभावे हरेः क्रीडा पुत्रार्थं शंकरार्चनम्
ഇതിൽ ഭോജരാജൻ—ഹരിയുടെ മാതുലൻ—അവന്റെ ദുഷ്ടത, ബാല്യത്തിലെ ഹരിലീലകൾ, പുത്രലാഭത്തിനായി ശങ്കരാരാധന എന്നിവ പറയുന്നു।
Verse 44
नारस्य च तथोत्पत्तिः कपाले वैष्णवाद्धरात् भूभारनिग्रहार्थे तु रुद्रस्याराधनं हरेः
അതുപോലെ വൈഷ്ണവ കപാലത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ നരന്റെ അവതാരം സംഭവിച്ചു; ഭൂഭാരനിഗ്രഹത്തിനായി ഹരി രുദ്രാരാധന നടത്തി।
Verse 45
वैन्येन पृथुना भूमेः पुरा दोहप्रवर्तनम् देवासुरे पुरा लब्धो भृगुशापश् च विष्णुना
പുരാതനകാലത്ത് വൈന്യ പൃഥു ഭൂമിയുടെ ‘ദോഹ’ം പ്രചരിപ്പിച്ചു; ദേവാസുര സംഘർഷത്തിൽ വിഷ്ണുവും ഭൃഗുശാപം ഏറ്റുവാങ്ങി।
Verse 46
कृष्णत्वे द्वारकायां तु निलयो माधवस्य तु लब्धो हिताय शापस्तु दुर्वासस्याननाद्धरेः
കൃഷ്ണഭാവത്തിൽ മാധവൻ ദ്വാരകയിൽ വസിച്ചു; ലോകഹിതത്തിനായി, ഹരിയോടുള്ള അനാദരത്തിൽ നിന്നു ദുർവാസശാപവും സംഭവിച്ചു।
Verse 47
वृष्ण्यन्धकविनाशाय शापः पिण्डारवासिनाम् एरकस्य तथोत्पत्तिस् तोमरस्योद्भवस् तथा
വൃഷ്ണി–അന്ധക വംശങ്ങളുടെ വിനാശത്തിനായി പിണ്ഡാരവാസികളുടെ ശാപം ഉദ്ഭവിച്ചു. അതുപോലെ എരക നാരു മുളച്ചു; ഇരുമ്പുതോമരവും പ്രത്യക്ഷമായി.
Verse 48
एरकालाभतो ऽन्योन्यं विवादे वृष्णिविग्रहः लीलया चैव कृष्णेन स्वकुलस्य च संहृतिः
എരക ലഭിച്ച സമയത്ത് വൃഷ്ണികൾ പരസ്പരവിവാദത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടി. കൃഷ്ണൻ തന്റെ ലീലകൊണ്ട് സ്വന്തം കുലത്തെയേയും സംഹരിച്ചു.
Verse 49
एरकास्त्रबलेनैव गमनं स्वेच्छयैव तु ब्रह्मणश्चैव मोक्षस्य विज्ञानं तु सुविस्तरम्
എരകാസ്ത്രത്തിന്റെ ബലത്താൽ സ്വേച്ഛാനുസാരം ഗമനം സംഭവിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മവും മോക്ഷവും സംബന്ധിച്ച വിജ്ഞാനവും വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 50
पुरान्धकाग्निदक्षाणां शक्रेभमृगरूपिणाम् मदनस्यादिदेवस्य ब्रह्मणश् चामरारिणाम्
പുരാന്ധക, അഗ്നി, ദക്ഷ; ശക്രൻ, ഐരാവതം, മൃഗരൂപം ധരിച്ചവർ; മദനൻ, ആദിദേവൻ, ബ്രഹ്മാ—ഇവരുടെ പ്രസംഗം (ഇവിടെ) ഉണ്ട്.
Verse 51
हलाहलस्य दैत्यस्य कृतावज्ञा पिनाकिना जालंधरवधश्चैव सुदर्शनसमुद्भवः
പിനാകധാരി പ്രഭു ഹലാഹല ദൈത്യന്റെ അഹങ്കാരം അടക്കി. ജാലന്ധരവധവും നടന്നു; സുദർശനചക്രവും പ്രത്യക്ഷമായി.
Verse 52
विष्णोर्वरायुधावाप्तिस् तथा रुद्रस्य चेष्टितम् तथान्यानि च रुद्रस्य चरितानि सहस्रशः
ഇവിടെ വിഷ്ണു ശ്രേഷ്ഠമായ ദിവ്യായുധങ്ങൾ നേടിയ വിധവും, രുദ്രന്റെ മഹാശക്തിമയമായ ചേഷ്ടിതവും വർണ്ണിക്കുന്നു; കൂടാതെ രുദ്രന്റെ സഹസ്രശഃ അനവധി ചരിതങ്ങളും—പാശബന്ധിത പശുവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി ശിവന്റെ ലീലാ-ശക്തിയായി വെളിപ്പെടുന്നു।
Verse 53
हरेः पितामहस्याथ शक्रस्य च महात्मनः प्रभावानुभवश्चैव शिवलोकस्य वर्णनम्
ഇവിടെ ഹരി, പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ്, മഹാത്മ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നിവരുടെ പ്രഭാവവും അനുഭവസിദ്ധമായ വൈഭവവും, കൂടാതെ ശിവലോകത്തിന്റെ വർണ്ണനയും ഉണ്ട്—പാശബന്ധിത പശുവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി ശിവൻ വസിക്കുന്ന പരമധാമം അത്।
Verse 54
भूमौ रुद्रस्य लोकं च पाताले हाटकेश्वरम् तपसां लक्षणं चैव द्विजानां वैभवं तथा
ഇവിടെ ഭൂമിയിലെ രുദ്രലോകവും, പാതാളത്തിലെ ഹാടകേശ്വര പ്രഭുവും വർണ്ണിക്കുന്നു. അതുപോലെ തപസ്സിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും ദ്വിജന്മാരുടെ വൈഭവവും ഉപദേശിക്കുന്നു—അത് ധർമ്മത്തോടും പതി ശിവഭക്തിയോടും ചേർന്നിരിക്കുമ്പോൾ।
Verse 55
आधिक्यं सर्वमूर्तीनां लिङ्गमूर्तेर्विशेषतः लिङ्गे ऽस्मिन्नानुपूर्व्येण विस्तरेणानुकीर्त्यते
സകല ദിവ്യമൂർത്തികളുടെയും ശ്രേഷ്ഠത—വിശേഷിച്ച് ലിംഗമൂർത്തിയുടെ പരമ മഹിമ—ഈ ലിംഗപ്രകരണത്തിൽ ക്രമാനുസൃതമായി വിപുലമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 56
एतज्ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत्तु यः सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति
ഇത് അറിഞ്ഞ് ഈ പുരാണത്തിന്റെ സംക്ഷേപം കീര്ത്തിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—പതി ശിവഭക്തിയാൽ പശുവിന്റെ പാശം അഴിഞ്ഞുപോകുന്നു।
Frequently Asked Questions
Not as a full narrative here, but as a recurring doctrinal centerpiece: the chapter lists ‘punar-liṅgasya sambhavaḥ’ to signal that the manifestation of the Liṅga (and its supremacy) will be revisited across contexts, anchoring cosmology and devotion in Śiva’s aniconic revelation.
It explicitly points to liṅga-ārādhana, snāna-vidhāna, and śauca-lakṣaṇa, along with broader dharma modules such as śrāddha-vidhi, pañca-yajña, dāna-prakāra, and prāyaścitta—indicating that ritual purity and disciplined practice accompany theological exposition.
Read Linga Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.