Adhyaya 43
Bhūrloka-Vyavasthā — The Seven Dvīpas, Seven Oceans, and the Meru-Centered Order of Jambūdvīpa
മുന്വിവരണത്തിലെ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ചതുര്ദശ ലോകവിഭാഗം സമാപിപ്പിച്ച് സൂതന് ഭൂര്ലോകത്തിന്റെ “നിശ്ചിത വിവരണം” ആരംഭിക്കുന്നു; മഹാകോസ്മിക ഘടനയില്നിന്ന് പവിത്ര ഭൂമിയുടെ ക്രമബദ്ധ ഭൂപട-ഭൂഗോളത്തിലേക്കാണ് മാറുന്നത്. ഇവിടെ ഏഴ് ദ്വീപുകള്—ജംബൂ പ്രധാനമായി, പിന്നെ പ്ലക്ഷ, ശാല്മല, കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, പുഷ്കര—എന്നിവയും അവയെ ചുറ്റിയ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളും ക്രമേണ കൂടുതല് വ്യാപ്തിയോടെ: ലവണജലം, ഇക്ഷുരസം, സുരാ, ഘൃതം, ദധി, ക്ഷീരം, മധുരജലം എന്നിങ്ങനെ പറയുന്നു. ജംബൂദ്വീപത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി സ്വര്ണമയ മേരുവിനെ ഭൂമി-പദ്മത്തിന്റെ കര്ണികപോലെ അക്ഷമായി വര്ണിച്ച്, അതിന്റെ ഉയരം, ഭൂഗര്ഭ ആഴം, വീതി എന്നിവയുടെ അളവുകള് വ്യക്തമാക്കുന്നു. മേരുവിനെ ചുറ്റിയ വര്ഷങ്ങളുടെ ക്രമം—തെക്കില് ഭാരത, കിംപുരുഷ, ഹരിവര്ഷ; വടക്കില് രമ്യക, ഹിരണ്മയ, ഉത്തരകുരു; കിഴക്ക് ഭദ്രാശ്വ; പടിഞ്ഞാറ് കേതുമാല; മധ്യം ഇലാവൃത—എന്നും, മന്ദര, ഗന്ധമാദന, വിപുല, സുപാര്ശ്വ എന്നീ താങ്ങുപര്വതങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു. വനങ്ങള്, തടാകങ്ങള്, അനേകം പുണ്യപര്വതങ്ങളുടെ പട്ടിക എന്നിവയിലൂടെ മേരുപരിസരം പവിത്രമാകുന്നു; അവസാനം സിദ്ധരും ഋഷികളും ബ്രഹ്മനിഷ്ഠ യോഗശാന്തിയില് വസിക്കുന്ന ദൃശ്യത്തോടെ തുടര് അധ്യായങ്ങളിലെ ധര്മ്മ-ആധ്യാത്മിക ഭൂഗോളവിവരണത്തിന് പീഠികയൊരുക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतद् ब्रह्माण्डमाख्यातं चतुर्दशविधं महत् / अतः परं प्रवक्ष्यामि भूर्लोकस्यास्य निर्णयम्
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ നാല്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—പതിനാലു വിഭാഗങ്ങളായ മഹത്തായ ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ഇനി ഈ ഭൂർലോകത്തിന്റെ നിർണയം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.
Verse 2
जम्बुद्वीपः प्रधानो ऽयं प्लक्षः शाल्मल एव च / कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः
ഈ ജംബൂദ്വീപം പ്രധാനമാണ്; കൂടാതെ പ്ലക്ഷ, ശാല്മല, കുശ, ക്രൗഞ്ച, ശാക, ഏഴാമതായി പുഷ്കരദ്വീപും പറയപ്പെടുന്നു।
Verse 3
एते सप्त महाद्वीपाः समुद्रैः सप्तभिर्वृताः / द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः
ഈ ഏഴ് മഹാദ്വീപങ്ങൾ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ദ്വീപിൽ നിന്ന് ദ്വീപ് ക്രമേണ മഹത്തായതെന്നും, സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് സമുദ്രവും മുൻപത്തേതിനെ അതിക്രമിക്കുന്നതെന്നും പറയുന്നു।
Verse 4
क्षारोदेक्षुरसोदश्च सुरोदश्च घृतोदकः / दध्योदः क्षीरसलिलः स्वादूदश्चेति सागराः
സമുദ്രങ്ങൾ ഇവയാണ്—ക്ഷാരജല സമുദ്രം, ഇക്ഷുരസ സമുദ്രം, സുരാ സമുദ്രം, ഘൃതജല സമുദ്രം; ദധി സമുദ്രം, ക്ഷീരജല സമുദ്രം, സ്വാദു (മധുര) ജല സമുദ്രം।
Verse 5
पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता / द्वीपैश्च सप्तभिर्युक्ता योजनानां समासतः
സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ ധര ഭൂമി അമ്പത് കോടി (യോജന) വിസ്തൃതിയുള്ളതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; സംക്ഷേപത്തിൽ, യോജനപരിമാണത്തിൽ ഏഴ് ദ്വീപുകളാൽ യുക്തമെന്നു പറയുന്നു।
Verse 6
जम्बूद्वीपः समस्तानां द्वीपानां मध्यतः शुभः / तस्य मध्ये महामेरुर्विश्रुतः कनकप्रभः
സകല ദ്വീപങ്ങളുടെയും മദ്ധ്യത്തിൽ ശുഭമായ ജംബൂദ്വീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ ദീപ്തമായ, വിശ്രുത മഹാമേരു നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 7
चतुरशीतिसाहस्त्रो योजनैस्तस्य चोच्छ्रयः / प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः
അതിന്റെ ഉയരം എൺപത്തിനാലായിരം യോജന. അത് പതിനാറായിരം യോജന താഴേക്ക് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു; ശിഖരത്തിൽ മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം യോജന വീതിയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 8
मूले षोडशसाहस्त्रो विस्तारस्तस्य सर्वतः / भूपद्मास्यास्य शैलो ऽसौ कर्णिकात्वेन संस्थितः
അതിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമായി പതിനാറായിരം യോജന വ്യാപ്തിയുണ്ട്. ആ പർവ്വതം ഈ ഭൂ-പദ്മത്തിന്റെ കർണികയായി (മധ്യകേന്ദ്രമായി) നിലകൊള്ളുന്നു.
Verse 9
हिमवान् हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे / नीलः श्वेतश्च शृङ्गी च उत्तरे वर्षपर्वताः
അതിന്റെ തെക്കിൽ ഹിമവാൻ, ഹേമകൂട, നിഷധ എന്നീ പർവ്വതങ്ങൾ; വടക്കിൽ വർഷ-പർവ്വതങ്ങൾ—നീല, ശ്വേത, ശൃംഗി—ഉണ്ട്.
Verse 10
लक्षप्रमाणौ द्वौ मध्ये दशहीनास्तथा परे / सहस्त्रद्वितयोच्छ्रायास्तावद्विस्तारिणश्च ते
മധ്യത്തിൽ രണ്ട് (ഘടനകൾ) ഓരോന്നും ഒരു ലക്ഷപ്രമാണം; മറ്റുള്ളവയും അതുപോലെ പത്ത് കുറവ് പ്രമാണം. അവയുടെ ഉയരം രണ്ടായിരം, വ്യാപ്തിയും അത്ര തന്നെ.
Verse 11
भारतं दक्षिणं वर्षं ततः किंपुरुषं स्मृतम् / हरिवर्षं तथैवान्यन्मेरोर्दक्षिणतो द्विजाः
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, മേരുവിന്റെ തെക്കിൽ ‘ഭാരത’ എന്ന ദക്ഷിണ-വർഷം ഉണ്ട്; അതിന് അപ്പുറം ‘കിംപുരുഷ’ ദേശമെന്ന് പ്രസിദ്ധം; അതുപോലെ ‘ഹരിവർഷ’ എന്ന മറ്റൊരു പ്രദേശവും—ഇവയെല്ലാം മേരുവിന്റെ തെക്കിലാണ്.
Verse 12
रम्यकं चोत्तरं वर्षं तस्यैवानुहिरण्मयम् / उत्तराः कुरवश्चैव यथैते भरतास्तथा
അതിന്റെ വടക്കായി രമ്യകം എന്ന വർഷം, അതിനപ്പുറം ഹിരണ്മയം എന്ന വർഷം. അവിടെ ഉത്തരകുരുക്കളും ഉണ്ട്; ഭാരതജനങ്ങൾ എങ്ങനെ ആചാര-വ്യവഹാരത്തിൽ ജീവിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ അവരും ജീവിക്കുന്നു.
Verse 13
नवसाहस्त्रमेकैकमेतेषां द्विजसत्तमाः / इलावृतं च तन्मध्ये तन्मध्ये मेरुरुच्छ्रितः
ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ, അവയിൽ ഓരോന്നും ഒൻപതിനായിരം യോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്. അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഇലാവൃതം; ഇലാവൃതത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ മഹോന്നതമായ മേരു പർവ്വതം ഉയർന്നു നിൽക്കുന്നു.
Verse 14
मेरोश्चतुर्दिशं तत्र नवसाहस्त्रविस्तृतम् / इलावृतं महाभागाश्चात्वारस्तत्र पर्वताः / विष्कम्भा रचिता मेरोर्योजनायुतमुच्छ्रिताः
അവിടെ മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ നാലു ദിക്കുകളിലുമായി ഇലാവൃതം ഒൻപതിനായിരം യോജന വ്യാപ്തിയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഓ മഹാഭാഗന്മാരേ, മേറുവിന് താങ്ങുതൂണുകളെന്നപോലെ നാല് പർവ്വതങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവ പത്തായിരം യോജന ഉയരമുള്ളവയാണ്.
Verse 15
पूर्वेण मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः / विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः
കിഴക്കായി മന്ദരം, തെക്കായി ഗന്ധമാദനം; പടിഞ്ഞാറായി വിപുലം, വടക്കായി സുപാർശ്വം—എന്നിങ്ങനെ പരമ്പരയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 16
कदम्बस्तेषु जम्बुश्च पिप्पलो वट एव च / जम्बूद्वीपस्य सा जम्बूर्नामहेतुर्महर्षयः
അവയിൽ കടമ്പ, ജംബൂ, പിപ്പലം, വടവൃക്ഷം എന്നിവയുണ്ട്. ഓ മഹർഷിമാരേ, ആ ജംബൂ വൃക്ഷം തന്നെയാണ് ‘ജംബൂദ്വീപം’ എന്ന നാമത്തിന് കാരണം.
Verse 17
महागजप्रमाणानि जम्ब्वास्तस्याः फलानि च / पतन्ति भूभृतः पृष्ठे शीर्यमाणानि सर्वतः
ആ ജംബൂവൃക്ഷത്തിന്റെ ഫലങ്ങൾ മഹാഗജത്തിന്റെ വലിപ്പമുള്ളവ; അവ എല്ലാടവും വീണ് പർവതത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ തട്ടി പൊട്ടിച്ചിതറുന്നു।
Verse 18
रसेन तस्याः प्रख्याता तत्र जम्बूनदीति वै / सरित् प्रवर्तते चापि पीयते तत्र वासिभिः
ആ ജംബൂവിന്റെ രസത്താൽ അവിടെ ‘ജംബൂനദി’ എന്ന നദി പ്രസിദ്ധമാണ്; അവിടെ നിന്ന് ഒരു ഒഴുക്ക് പുറപ്പെടുകയും അവിടത്തെ വാസികൾ അത് പാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 19
न स्वेदो न च दौर्गन्ध्यं न जरा नेन्द्रियक्षयः / तत्पानात् सुस्थमनसां नराणां तत्र जायते
ആ (പവിത്ര രസം/ജലം) പാനം ചെയ്താൽ അവിടെ സ്ഥിരമനസ്സുള്ള മനുഷ്യർക്കു അത്യധിക വിയർപ്പുമില്ല, ദുർഗന്ധമില്ല, ജരയില്ല, ഇന്ദ്രിയക്ഷയവും ഉണ്ടാകില്ല।
Verse 20
तीरमृत्तत्र संप्राप्य वायुना सुविशोषिता / जाम्बूनदाख्यं भवति सुवर्णं सिद्धभूषणम्
അവിടെ നദീതീരത്തിലെ മണ്ണ് കാറ്റാൽ നന്നായി ഉണങ്ങി ‘ജാംബൂനദ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്വർണ്ണമായി മാറുന്നു; അത് സിദ്ധന്മാരുടെ ആഭരണങ്ങൾക്ക് യോജ്യം।
Verse 21
भद्राश्वः पूर्वतो मेरोः केतुमालश्च पश्चिमे / वर्षे द्वे तु मुनिश्रेष्ठास्तयोर्मध्ये इलावृतम्
ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! മേരുവിന്റെ കിഴക്കായി ഭദ്രാശ്വ-വർഷവും പടിഞ്ഞാറായി കേതുമാല-വർഷവും; ഈ രണ്ടിന്റെയും മദ്ധ്യേ ഇലാവൃതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 22
वनं चैत्ररथं पूर्वे दक्षिणे गन्धमादनम् / वैभ्राजं पश्चिमे विद्यादुत्तरे सवितुर्वनम्
കിഴക്കേ ദിക്കിൽ ചൈത്രരഥവനം, തെക്കിൽ ഗന്ധമാദനം. പടിഞ്ഞാറിൽ വൈഭ്രാജം; വടക്കിൽ സവിതൃ (സൂര്യൻ) വനം എന്നു അറിയുക.
Verse 23
अरुणोदं महाभद्रमसितोदं च मानसम् / सरांस्येतानि चत्वारि देवयोग्यानि सर्वदा
അരുണോദം, മഹാഭദ്രം, അസിതോദം, മാനസം—ഈ നാലു സരോവരങ്ങളും എപ്പോഴും ദേവാരാധനയ്ക്കും ദേവസന്നിധിക്കും യോഗ്യങ്ങളാണ്.
Verse 24
सितान्तश्च कुमुद्वांश्च कुरुरी माल्यवांस्तथा / वैकङ्को मणिशैलश्च ऋक्षवांश्चाचलोत्तमाः
അതുപോലെ സീതാന്തം, കുമുദ്വാൻ, കുരുരീ, മാല്യവാൻ; കൂടാതെ വൈകങ്കം, മണിശൈലം, ഋക്ഷവാൻ—ഇവ പർവതങ്ങളിൽ ഉത്തമങ്ങൾ.
Verse 25
महानीलो ऽथ रुचकः सबिन्दुर्मन्दरस्तथा / वेणुमांश्चैव मेघश्च निषधो देवपर्वतः / इत्येते देवरचिताः सिद्धावासाः प्रकीर्तिताः
മഹാനീല, രുചക, സബിന്ദു, മന്ദര; കൂടാതെ വേണുമാംശ, മേഘ, ദേവപർവതമായ നിഷധ—ഇവ ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ച സിദ്ധരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളെന്നു പ്രസിദ്ധം.
Verse 26
अरुणोदस्य सरसः पूर्वतः केसराचलः / त्रिकूटशिखरश्चैव पतङ्गो रुचकस्तथा
അരുണോദ സരോവരത്തിന്റെ കിഴക്കായി കേസരാചല പർവതമുണ്ട്; അതുപോലെ ത്രികൂടശിഖരം, പതംഗം, രുചകം എന്ന പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്.
Verse 27
निषधो वसुधारश्च कलिङ्गस्त्रिशिखः शुभः / समूलो वसुधारश्च कुरवश्चैव सानुमान्
നിഷധം, വസുധാര, കലിംഗം, ശുഭമായ ത്രിശിഖം; അതുപോലെ സമൂലം, വീണ്ടും വസുധാര, സാനുമാനോടുകൂടിയ കുരവ—ഇവ ഇവിടെ പ്രസിദ്ധമായി പറയപ്പെടുന്ന ദേശങ്ങൾ/പർവതങ്ങൾ.
Verse 28
ताम्रातश्च विशालश्च कुमुदो वेणुर्वतः / एकशृङ्गो महाशैलो गजशैलः पिशाचकः
താമ്രാതം, വിശാലം, കുമുദം, വേണുർവതം; കൂടാതെ ഏകശൃംഗം, മഹാശൈലം, ഗജശൈലം, പിശാചകം—ഇവയും പുണ്യ ഭൂഗോളപരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധമായ പർവതങ്ങൾ.
Verse 29
पञ्चशैलो ऽथ कैलासो हिमवांशचाचलोत्तमः / इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः
അനന്തരം പഞ്ചശൈലം, കൈലാസം, ഹിമവാൻ—പർവതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. ഇവ ദേവചരിതം നിറഞ്ഞ, അത്യന്തം മഹത്തായ ഉത്തമ പർവതങ്ങൾ; ദേവന്മാരുടെ നിവാസസ്ഥാനങ്ങളായി പ്രസിദ്ധം.
Verse 30
महाभद्रस्य सरसो दक्षिणे केसराचलः / शिखिवासश्च वैदूर्यः कपिलो गन्धमादनः
മഹാഭദ്ര സരസ്സിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് കേസരാചലം, ശിഖിവാസം, വൈദൂര്യം, കപിലം, ഗന്ധമാദനം എന്നീ പർവതങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
Verse 31
जारुधिश्च सुगन्धिश्च श्रीशृङ्गश्चाचलोत्तमः / सुपार्श्वश्च सुपक्षश्च कङ्कः कपिल एव च
കൂടാതെ ജാരുധി, സുഗന്ധി; ശ്രിശൃംഗം എന്ന ഉത്തമ പർവതം; പിന്നെ സുപാർശ്വം, സുപക്ഷം; കൂടാതെ കങ്കം, കപിലം—ഇവയും ഇവിടെ വർണ്ണിക്കപ്പെട്ട പർവതങ്ങൾ.
Verse 32
पिञ्जरो भद्रशैलश्च सुरसश्च महाबलः / अञ्जनो मधुमांस्तद्वत् कुमुदो मुकुटस्तथा
പിഞ്ചര, ഭദ്രശൈല, സുരസ, മഹാബല; അതുപോലെ അഞ്ജന, മധുമാൻ; കൂടാതെ കുമുദ, മുകുട—ഇവയും മഹാപർവതങ്ങളായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 33
सहस्त्रशिखरश्चैव पाण्डुरः कृष्ण एव च / पारिजातो महाशैलस्तथैव कपिलोदकः
അതുപോലെ സഹസ്രശിഖര; പാണ്ഡുരയും കൃഷ്ണനും; പാരിജാതം എന്ന മഹാശൈലവും, കപിലോദകവും—ഇവയും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 34
सुषेणः पुण्डरीकश्च महामेघस्तथैव च / एते पर्वतराजानः सिद्धगन्धर्वसेविताः
സുഷേണ, പുണ്ഡരീക, മഹാമേഘ—ഇവർ പർവതരാജാക്കന്മാർ; സിദ്ധരും ഗന്ധർവരും സേവിച്ച് വന്ദിക്കുന്നു.
Verse 35
असितोदस्य सरसः पश्चिमे केसराचलः / शङ्खकूटो ऽथ वृषभो हंसो नागस्तथा परः
അസിതോദ സരസ്സിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് കേസരാചലം; കൂടാതെ ശംഖകൂടം, വൃഷഭം, ഹംസവും, ഉയർന്ന നാഗവും—ഇവയും ഉണ്ട്.
Verse 36
कालाञ्जनः शुक्रशैलो नीलः कमल एव च / पुष्पकश्च सुमेघश्च वाराहो विरजास्तथा / मयूरः कपिलश्चैव महाकपिल एव च
കാലാഞ്ജന, ശുക്രശൈലം, നീല, കമല; പുഷ്പക, സുമേഘ; വാരാഹ, വിരജാ; കൂടാതെ മയൂര, കപില, മഹാകപില—ഇവ പ്രസിദ്ധ പർവതങ്ങളാണ്.
Verse 37
इत्येते देवगन्धर्वसिद्धसङ्घनिषेविताः / सरसो मानसस्येह उत्तरे केसराचलाः
ഇങ്ങനെ ദേവ-ഗന്ധർവ-സിദ്ധസംഘങ്ങൾ നിരന്തരം സേവിക്കുന്ന ഈ കേസരാചല പർവതങ്ങൾ ഇവിടെ പവിത്രമായ മാനസസരോവരത്തിന്റെ വടക്കായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।
Verse 38
एतेषां शैलमुख्यानामन्तरेषु यथाक्रमम् / सन्ति चैवान्तरद्रोण्यः सरांसि च वनानि च
ഈ പ്രധാന പർവതനിരകളുടെ ഇടയിൽ ക്രമാനുസൃതമായി അകത്തെ താഴ്വരകളും, സരോവരങ്ങളും, വനങ്ങളും കൂടിയുണ്ട്।
Verse 39
वसन्ति तत्र मुनयः सिद्धाश्च ब्रह्मभाविताः / प्रसन्नाः शान्तरजसः सर्वदुः खविवर्जिताः
അവിടെ ബ്രഹ്മഭാവനയിൽ നനഞ്ഞ ചിത്തമുള്ള മുനികളും സിദ്ധന്മാരും വസിക്കുന്നു; അവർ പ്രസന്നരും, രജസ് ശമിച്ചവരും, സർവ്വദുഃഖവിവർജിതരുമാണ്।
Frequently Asked Questions
Jambū, Plakṣa, Śālmala, Kuśa, Krauñca, Śāka, and Puṣkara (the seventh), each encircled by an ocean and described as progressively larger.
Salt-water; sugarcane-juice; intoxicating liquor; ghee; curds; milk; and sweet (fresh) water—each ocean encircling a dvīpa in expanding order.
Meru is said to be 84,000 yojanas high, extending 16,000 yojanas below the earth, with a summit breadth of 32,000 yojanas and a base extent of 16,000 yojanas in every direction.
It is linked to the great jambū tree; its immense fruits and essence are said to generate the Jambūnadī, and the region’s identity is etiologically derived from that sacred tree.
The river’s essence is described as conferring steadiness and freedom from bodily decline; its dried riverbank mud becomes Jāmbūnada gold, fit for siddhas’ ornaments—marking the landscape as both sacral and transformative.