Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः माहात्म्यमविमुक्तस्य यथावत् तदुदीरितम् / इदानीं तु प्रयागस्य माहात्म्यं ब्रूहि सुव्रत

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ മുപ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—അവിമുക്തത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം യഥാവിധി പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി, ഹേ സുവ്രത, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പറയുക.

Verse 2

यानि तीर्थानि तत्रैव विश्रुतानि महान्ति वै / इदानीं कथयास्माकं सूत सर्वार्थविद् भवान्

ഹേ സൂതാ! നീ സകലാർത്ഥവും അറിയുന്നവൻ; അവിടെ പ്രസിദ്ധമായ മഹത്തായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഏതൊക്കെയുണ്ടോ, അവ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് വിവരിക്കൂ.

Verse 3

सूत उवाच शृणुध्वमृषयः सर्वे विस्तरेण ब्रवीमि वः / प्रयागस्य च माहात्म्यं यत्र देवः पितामहः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ എല്ലാ ഋഷിമാരേ, കേൾക്കുവിൻ; ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറയും—പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം, അവിടെ ദേവപിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ) സന്നിഹിതനാണ്.

Verse 4

मार्कण्डेयेन कथितं कौन्तेयाय महात्मने / यथा युधिष्ठिरायैतत् तद्वक्ष्ये भवतामहम्

മഹാത്മാവായ മാർകണ്ഡേയൻ കൗന്തേയനായ യുധിഷ്ഠിരനോട് എങ്ങനെ പറഞ്ഞുവോ, അതുപോലെ തന്നേ അതിനെ ഞാൻ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും യഥാവിധി വിവരിക്കുന്നു।

Verse 5

निहत्य कौरवान सर्वान् भ्रातृभिः सह पार्थिवः / शोकेन महाताविष्टा मुमोह स युधिष्ठिरः

സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ എല്ലാ കൗരവരെയും നിഹതരാക്കിയ ശേഷം, രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ മഹാശോകത്തിൽ ആകുലനായി മോഹത്തിലും മൂർച്ചയിലും വീണു।

Verse 6

अचिरेणाथ कालेन मार्कण्डेयो महातपाः / संप्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे स तिष्ठति

അൽപസമയത്തിനകം മഹാതപസ്വിയായ മാർകണ്ഡേയൻ ഹസ്തിനാപുരത്തിലെത്തി രാജദ്വാരത്തിൽ നിന്നു കാത്തുനിന്നു।

Verse 7

द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान् द्रुतम् / मार्कण्डेयो द्रष्टुमिच्छंस्त्वामास्ते द्वार्यसौ मुनिः

ദ്വാരപാലകൻ അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട ഉടൻ രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു—“മുനി മാർകണ്ഡേയൻ നിങ്ങളെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു വാതിലിൽ കാത്തിരിക്കുന്നു।”

Verse 8

त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परम् / स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने

അപ്പോൾ ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ വേഗത്തിൽ വാതിലിലേക്കെത്തി ആദരപൂർവ്വം പറഞ്ഞു—“മഹാപ്രാജ്ഞാ, സ്വാഗതം; മഹാമുനേ, സ്വാഗതം।”

Verse 9

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् / अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि तुष्टे महामुने

ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; ഇന്ന് എന്റെ കുലം തരിക്കപ്പെട്ടു. മഹാമുനേ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായതിനാൽ ഇന്ന് എന്റെ പിതൃക്കൾ തൃപ്തരായി।

Verse 10

सिंहासनमुपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः / युधिष्ठिरो महात्मेति पूजयामास तं मुनिम्

സിംഹാസനം ഒരുക്കി, മുനിയുടെ പാദപ്രക്ഷാലനം, പൂജ തുടങ്ങിയ ആദരകർമ്മങ്ങളാൽ, യുധിഷ്ഠിരൻ ‘മഹാത്മാവ്’ എന്നു പുകഴ്ത്തി ആ മുനിയെ പൂജിച്ചു।

Verse 11

मार्कण्डेयस्ततस्तुष्टः प्रोवाच स युधिष्ठिरम् / किमर्थं मुह्यसे विद्वन् सर्वं ज्ञात्वाहमागतः

അപ്പോൾ പ്രസന്നനായ മാർകണ്ഡേയൻ യുധിഷ്ഠിരനോട് പറഞ്ഞു—‘ഹേ വിദ്യവാനേ, നീ എന്തിന് മോഹിതനാകുന്നു? എല്ലാം അറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇവിടെ വന്നത്।’

Verse 12

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्याह महामुनिम् / कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषैः

അപ്പോൾ രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ നമസ്കരിച്ചു മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു—‘സംക്ഷേപമായി പറയുക; ഏതിനാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും?’

Verse 13

निहता वहवो युद्धे पुंसो निरपराधिनः / अस्माभिः कौरवैः सार्धं प्रसङ्गान्मुनिपुङ्गव

ഹേ മുനിപുങ്ഗവ, സാഹചര്യബന്ധത്തിൽ പെട്ട് ഞങ്ങൾ കൗരവരോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിൽ അനേകം നിരപരാധികളായ പുരുഷന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു।

Verse 14

येन हिंसासमुद्भूताज्जन्मान्तरकृतादपि / मुच्यते पातकादस्मात् तद् भवान् वक्तुमर्हति

ഹിംസയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ഈ പാപത്തിൽ നിന്ന്—അത് മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്തതായാലും—മോചനം നൽകുന്ന മാർഗം ദയവായി നിങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്യണം।

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन् महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत् / प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पापनाशनम्

മാർകണ്ഡേയൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ രാജാവേ, മഹാഭാഗ്യവാനായ ഭാരതകുലജനേ! നീ ചോദിക്കുന്നതു കേൾക്കുക. പ്രയാഗഗമനം മനുഷ്യർക്കു ശ്രേഷ്ഠം; പാപനാശിനി.

Verse 16

तत्र देवो महादेवो रुद्रो विश्वामरेश्वरः / समास्ते भगवान् ब्रह्मा स्वयंभूरपि दैवदैः

അവിടെ ദേവാധിദേവനായ മഹാദേവൻ—രുദ്രൻ, വിശ്വത്തിന്റെയും അമരന്മാരുടെയും ഈശ്വരൻ—വിരാജിക്കുന്നു; അവിടെ തന്നേ സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടെ ആസീനനാകുന്നു।

Verse 17

युधिष्ठिर उवाच भगवञ्च्छ्रोतुमिच्छामि प्रयागगमने फलम् / मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानामपि किं फलम्

യുധിഷ്ഠിരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഭഗവൻ, പ്രയാഗഗമനത്തിന്റെ ഫലം ഞാൻ ശ്രവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെ മരിക്കുന്നവരുടെ ഗതി എന്ത്? അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്കും എന്ത് ഫലം ലഭിക്കുന്നു?

Verse 18

ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां तु किं फलम् / भवता विदितं ह्येतत् तन्मे ब्रूहि नमो ऽस्तु ते

പ്രയാഗത്തിൽ വസിക്കുന്നവർക്ക് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പറയുക. ഇത് നിങ്ങള്ക്ക് അറിയുന്നതുതന്നെ; അതുകൊണ്ട് എനിക്കു വിശദീകരിക്കൂ—നമസ്കാരം അങ്ങേയ്ക്ക്।

Verse 19

मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स या चेष्टा यच्च तत्फलम् / पुरा महर्षिभिः सम्यक् कथ्यमानं मया श्रुतम्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ, ഏതു വിധത്തിലുള്ള ആചരണ-ചേഷ്ട സ്വീകരിക്കണം, അതിന്റെ ഫലം എന്തെന്നതും ഞാൻ നിന്നോട് പറയും; പുരാതനകാലത്ത് മഹർഷികൾ സമ്യകമായി വ്യാഖ്യാനിച്ചതായി ഞാൻ ശ്രവിച്ചതുപോലെ.

Verse 20

एतत् प्रजापतिक्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् / अत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः

ഇത് പ്രജാപതിയുടെ പുണ്യക്ഷേത്രം; ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധം. ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; പിന്നെ പുനർജന്മമില്ല.

Verse 21

तत्र ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः / बहून्यन्यानि तीर्थानि सर्वपापापहानि तु

അവിടെ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു ചേർന്ന് കാവൽ നടത്തുന്നു. കൂടാതെ അവിടെ അനേകം മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്; അവ സകല പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.

Verse 22

कथितुं नेह शक्नोमि बहुवर्षशतैरपि / संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्येह कीर्तनम्

ഇത് ഇവിടെ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും ഞാൻ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ പ്രയാഗത്തിന്റെ കീർത്തനവും മഹിമയും സംക്ഷേപമായി ഞാൻ പറയും.

Verse 23

षष्टिर्धनुः सहस्त्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् / यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः

അറുപതിനായിരം ധനുർധരർ സദാ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ)യെ കാക്കുന്നു. ഏഴുകുതിരകളുള്ള രഥാരൂഢനായ സവിതാ (സൂര്യദേവൻ) നിത്യമായി യമുനയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 24

प्रयागे तु विशेषेण स्वयं वसति वासवः / मण्डलं रक्षति हरिः सर्वदेवैश्च सम्मितम्

പ്രയാഗത്തിൽ പ്രത്യേകമായി വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വയം വസിക്കുന്നു; സർവ്വദേവന്മാരാലും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ആ പുണ്യ മണ്ഡലത്തെ ഹരി (വിഷ്ണു) സംരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 25

न्यग्रोधं रक्षते नित्यं शूलपाणिर्महेश्वरः / स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्

ശൂലപാണിയായ മഹേശ്വരൻ നിത്യവും ന്യഗ്രോധം (ആൽമരം) സംരക്ഷിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ ആ ശുഭവും സർവ്വപാപഹരവുമായ പുണ്യസ്ഥാനത്തെയും കാക്കുന്നു।

Verse 26

स्वकर्मणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् / स्वल्पं स्वल्पतरं पापं यदा तस्य नराधिप / प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्

സ്വകർമം കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട ജീവൻ ആ പരമപദത്തെ പ്രാപിക്കുകയില്ല. എന്നാൽ, ഹേ നരാധിപാ! അത്യൽപമായ പാപം പോലും ശേഷിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, പ്രയാഗത്തെ സ്മരിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 27

दर्शनात् तस्य तीर्थस्य नाम संकीर्तनादपि / मुत्तिकालम्भनाद् वापि नरः पापात् प्रमुच्यते

ആ തീർത്ഥത്തെ ദർശിച്ചതിനാൽ മാത്രം, അതിന്റെ നാമസംകീർത്തനത്താലും, അല്ലെങ്കിൽ അതിലെ പുണ്യമണ്ണ് സ്പർശിച്ച് ലേപിച്ചാലും മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു।

Verse 28

पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र येषां मध्ये तु जाह्नवी / प्रयागं विशतः पुंसः पापं नश्यति तत्क्षणात्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! അവിടെ അഞ്ചു കുണ്ഡങ്ങളുണ്ട്; അവയുടെ മദ്ധ്യത്തിലൂടെ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) ഒഴുകുന്നു. പ്രയാഗത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ പാപം അതേ ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കുന്നു।

Verse 29

योजनानां सहस्त्रेषु गङ्गां यः स्मरते नरः / अपि दुष्कृतकर्मासौ लभते परमां गतिम्

ആയിരം യോജന ദൂരെയായാലും ഗംഗയെ സ്മരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ദുഷ്കൃതകർമ്മഭാരമുള്ളവനായാലും പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 30

कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति / तथोपस्पृश्य राजेन्द्र स्वर्गलोके महीयते

കീർത്തനത്തിലൂടെ പാപമോചനം, ദർശനത്തിലൂടെ മംഗളം ദൃശ്യമാകുന്നു; അതുപോലെ, ഹേ രാജേന്ദ്ര, പുണ്യജലം ഉപസ്പർശിച്ച് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 31

व्याधितो यदि वा दीनः क्रूद्धो वापि भवेन्नरः / गङ्गायमुनमासाद्य त्यजेत् प्राणान् प्रयत्नतः

രോഗബാധിതനായാലും, ദീനനായാലും, ക്രോധിതനായാലും—ഗംഗാ-യമുന സംഗമത്തിലെത്തി, ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ അവിടെ തന്നെ പ്രാണത്യാഗം ചെയ്യണം।

Verse 32

दीप्तकाञ्चनवर्णाभैर्विमानैर्भानुवर्णिभिः / ईप्सितांल्लभते कामान् वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

ദീപ്തമായ കാഞ്ചനവർണ്ണവും സൂര്യപ്രഭയും പകരുന്ന വിമാനങ്ങളിൽ, അഭിലഷിതമായ ഭോഗങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു—എന്ന് മുനിശ്രേഷ്ഠർ പറയുന്നു।

Verse 33

सर्वरत्नमयैर्दिव्यैर्नानाध्वजसमाकुलैः / वराङ्गनासमाकीर्णैर्मोदते शुभलक्षणः

സകല രത്നങ്ങളാലും നിർമ്മിതമായ ദിവ്യസൗധങ്ങൾ, നാനാധ്വജങ്ങൾ, ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട് ആ ശുഭലക്ഷണൻ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 34

गीतवादित्रनिर्घोषैः प्रसुप्तः प्रतिबुध्यते / यावन्न स्मरते जन्म तापत् स्वर्गे महीयते

ഗീതങ്ങളുടെയും വാദ്യങ്ങളുടെയും ഉച്ചഘോഷത്തിൽ നിദ്രിച്ചവൻ ഉണരുന്നു. മുൻജന്മം ഓർക്കാത്തിടത്തോളം സ്വർഗത്തിൽ മഹിമയോടെ നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ ഓർമ്മ ഉദിച്ച നിമിഷം തന്നെ ദുഃഖതാപത്തിൽ ദഗ്ധനായി സ്വർഗസുഖം ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 35

तस्मात् स्वर्गात् परिभ्रष्टः क्षीणकर्मा नरोत्तम / हिरण्यरत्नसंपूर्णे समृद्धे जायते कुले

അതുകൊണ്ട് പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ആ നരോത്തമൻ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്നു; സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമൃദ്ധമായ കുലത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു.

Verse 36

तदेव स्मरते तीर्थं स्मरणात् तत्र गच्छति / देशस्थो यदि वारण्ये विदेशे यदि वा गृहे

അതേ തീർത്ഥം സ്മരിച്ചാൽ സ്മരണയാൽ തന്നേ അവിടെ ‘ഗമനം’ സിദ്ധമാകുന്നു—സ്വദേശത്തായാലും, വനത്തിലായാലും, വിദേശത്തായാലും, വീട്ടിലായാലും.

Verse 37

प्रयागं स्मरमाणस्तु यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / ब्रह्मलोकमवाप्नोति वदन्ति मुनिपुङ्गवाः

മുനിപുംഗവർ പറയുന്നു—പ്രയാഗത്തെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് പ്രാണം വിടുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

सर्वकामफला वृक्षा मही यत्र हिरण्मयी / ऋषयो मुनयः सिद्धास्तत्र लोके स गच्छति

അവൻ ആ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നു, ഭൂമി സ്വർണ്ണമയമാണ്; അവിടെ ഋഷികളും മുനികളും സിദ്ധന്മാരും വസിക്കുന്നു—ആ ധാമം തന്നെയാണ് അവൻ പ്രാപിക്കുന്നത്.

Verse 39

स्त्रीसहस्त्राकुले रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे / मोदते मुनिभिः सार्धं स्वकृतेनेह कर्मणा

മന്ദാകിനിയുടെ ശുഭവും രമണീയവുമായ തീരത്ത്—സ്ത്രീസഹസ്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്ത്—ഇവിടെ താൻ ചെയ്ത കര്‍മ്മഫലത്താൽ അവൻ മുനികളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 40

सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः / ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो जम्बुद्वीपपतिर्भवेत्

സ്വർഗത്തിൽ സിദ്ധരും ചാരണരും ഗന്ധർവരും അവനെ ആദരിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും അവനെ പൂജിക്കുന്നു. പിന്നെ പുണ്യം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് പതിച്ച് ജംബൂദ്വീപത്തിന്റെ അധിപതിയായി ജനിക്കുന്നു।

Verse 41

ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः / गुणवान् वित्तसंपन्नो भवतीह न संशयः / कर्मणा मनसा वाचा सत्यधर्मप्रतिष्ठितः

അതുകൊണ്ട് ശുഭകർമ്മങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ഈ ലോകത്തുതന്നെ ഗുണവാനും ധനസമ്പന്നനുമായിത്തീരും—സംശയമില്ല—കർമ്മം, മനസ്, വാക്ക് എന്നിവയാൽ സത്യധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകും।

Verse 42

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु ग्रामं प्रतीच्छति / सुवर्णमथ मुक्तां वा तथैवान्यान् प्रतिग्रहान्

എന്നാൽ ഗംഗയും യമുനയും ഇടയിലുള്ള പുണ്യഭൂമിയിൽ ആരെങ്കിലും ഗ്രാമം ദാനമായി സ്വീകരിക്കുകയോ—സ്വർണം, മുത്ത് മുതലായ മറ്റു പ്രതിഗ്രഹങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്താൽ—അത്തരം സ്വീകരണം അവിടെ ദോഷകരമെന്നു നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 43

स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं यावत् तत्फलमश्नुते

സ്വകാര്യത്തിനായാലും, പിതൃകാര്യത്തിനായാലും, ദേവതാരാധനയ്ക്കായാലും—അതിന്റെയ ഫലം യഥാർത്ഥത്തിൽ ലഭിക്കുന്നതുവരെ, ആ വ്യക്തിക്കു ആ തീർത്ഥം ഫലമില്ലാത്തതുപോലെ തന്നെയിരിക്കും।

Verse 44

अतस्तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च / निमित्तेषु च सर्वेषु अप्रमत्तो द्विजो भवेत्

അതുകൊണ്ട് ദ്വിജൻ തീർത്ഥത്തിലും പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിലും പവിത്ര ദേവാലയങ്ങളിലും അനുചിതമായ ദാനം അല്ലെങ്കിൽ ലാഭം സ്വീകരിക്കരുത്. എല്ലാ ധാർമ്മിക അവസരങ്ങളിലും ശൗചവും സദാചാരവും സംബന്ധിച്ച് അവൻ എപ്പോഴും അപ്രമത്തനായി ജാഗ്രത പാലിക്കണം.

Verse 45

कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति / स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां चैलकण्ठां पयस्विनीम्

കപിലയും പാടലവർണ്ണവും ആയ, പാൽസമൃദ്ധയായ ധേനുവിനെ—സ്വർണ്ണശൃംഗങ്ങളോടും വെള്ളിഖുരങ്ങളോടും കൂടെ, കഴുത്തിൽ വസ്ത്രം കെട്ടിയതായി—ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

यावद् रोमाणि तस्या वै सन्ति गात्रेषु सत्तम / तावद् वर्षसहस्त्राणि रुद्रलोके महीयते

ഹേ സത്തമാ! ആ ധേനുവിന്റെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങളുണ്ടോ, അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ ദാതാവ് രുദ്രലോകത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുകയും മഹിമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.