Adhyaya 19

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे अष्टादशो ऽध्यायः सूत उवाच अदितिः सुषुवे पुत्रमादित्यं कश्यपात् प्रभुम् / तस्यादित्यस्य चैवसीद् भार्याणां तु चतुष्टयम् / संज्ञा राज्ञी प्रभा छाया पुत्रांस्तासां निबोधत

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവഭാഗത്തിൽ അഷ്ടാദശ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—അദിതി കശ്യപനിൽ നിന്ന് പ്രഭുവായ ആദിത്യനെ പുത്രനായി പ്രസവിച്ചു. ആ ആദിത്യന് നാല് ഭാര്യമാർ—സഞ്ജ്ഞാ, രാജ്ഞീ, പ്രഭാ, ഛായാ. ഇനി അവരുടെ പുത്രന്മാരെ കേൾക്കുക.

Verse 2

संज्ञा त्वाष्ट्री च सुषुवे सूर्यान्मनुमनुत्तमम् / यमं च यमुनां चैव राज्ञी रैवतमेव च

ത്വഷ്ടാവിന്റെ പുത്രിയായ സഞ്ജ്ഞാ സൂര്യനിൽ നിന്ന് മനുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മനുവിനെ പ്രസവിച്ചു; കൂടാതെ യമൻ, യമുന, അതുപോലെ രാജ്ഞീയും റൈവതനും പ്രസവിച്ചു.

Verse 3

प्रभा प्रभातमादित्याच्छाया सावर्णमात्मजम् / शनिं च तपतीं चैव विष्टिं चैव यथाक्रमम्

ആദിത്യൻ (സൂര്യൻ) വഴി പ്രഭാ പ്രഭാതനെ പ്രസവിച്ചു; ഛായാ തന്റെ പുത്രനായ സാവർണനെ, കൂടാതെ ശനി, തപതീ, വിഷ്ടി എന്നിവയെ യഥാക്രമം പ്രസവിച്ചു.

Verse 4

मनोस्तु प्रथमस्यासन् नव पुत्रास्तु संयमाः / इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्टः शर्यातिरेव च

ആദ്യ മനുവിന് സംയമശീലമുള്ള ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—ഇക്ഷ്വാകു, നഭഗ, ധൃഷ്ടൻ, ശർയാതി മുതലായവർ।

Verse 5

नरिष्यन्तश्च नाभागो ह्यरिष्टः कारुषकस्तथा / पृषध्रश्च महातेजा नवैते शक्रसन्निभाः

നരിഷ്യന്തൻ, നാഭാഗൻ, അരിഷ്ടൻ, കാരുഷകൻ, മഹാതേജസ്സുള്ള പൃഷധ്രൻ—ഈ ഒമ്പതുപേരും പരാക്രമത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സമം।

Verse 6

इला ज्येष्ठा वरिष्ठा च सोमवंशविवृद्धये / बुधस्य गत्वा भवनं सोमपुत्रेण संगता

സോമവംശത്തിന്റെ വർദ്ധനയ്ക്കായി ജ്യേഷ്ഠയും ശ്രേഷ്ഠയും ആയ ഇളാ ബുധന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് ചെന്നു, സോമപുത്രനായ ബുധനുമായി ഐക്യപ്പെട്ടു।

Verse 7

असूत सौम्यजं देवी पुरूरवसमुत्तमम् / पितॄणां तृप्तिकर्तारं बुधादिति हि नः श्रुतम्

ദേവി സൗമ്യൻ (ബുധൻ) മുഖേന ഉത്തമനായ പുരൂരവസിനെ പ്രസവിച്ചു; അദ്ദേഹം ബുധജന്യനും പിതൃകളുടെ തൃപ്തികർത്താവുമെന്നു ഞങ്ങൾ ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 8

संप्राप्य पुंस्त्वममलं सुद्युम्न इति विश्रुतः / इला पुत्रत्रयं लेभे पुनः स्त्रीत्वमविन्दत

നിഷ്കളങ്കമായ പുരുഷത്വം വീണ്ടും പ്രാപിച്ച് അദ്ദേഹം സുദ്യുമ്നൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി; ഇളയിൽ നിന്ന് മൂന്ന് പുത്രന്മാരെ നേടി, പിന്നെ വീണ്ടും സ്ത്രീത്വം പ്രാപിച്ചു।

Verse 9

उत्कलश्च गयश्चैव विनताश्वस्तथैव च / सर्वे ते ऽप्रतिमप्रख्याः प्रपन्नाः कमलोद्भवम्

ഉത്കലവും ഗയയും വിനതാശ്വവും—എല്ലാവരും അപ്രതിമപ്രശസ്തരായി കമലോദ്ഭവനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 10

इक्ष्वाकोश्चाभवद् वीरो विकुक्षिर्नाम पार्थिवः / ज्येष्ठः पुत्रशतस्यापि दश पञ्च च तत्सुताः

ഇക്ഷ്വാകുവിൽ നിന്ന് വികുക്ഷി എന്ന വീരരാജാവ് ഉദിച്ചു. ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ അവൻ ജ്യേഷ്ഠൻ; വികുക്ഷിക്കു പതിനഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി।

Verse 11

तेषाञ्ज्येष्ठः ककुत्स्थो ऽभूत् काकुत्स्थो हि सुयोधनः / सुयोधनात् पृथुः श्रीमान् विश्वकश्च पृथोः सुतः

അവരിൽ ജ്യേഷ്ഠൻ കകുത്സ്ഥൻ ആയിരുന്നു; കകുത്സ്ഥനെയേ സുയോധനൻ എന്നും വിളിച്ചു. സുയോധനനിൽ നിന്ന് ശ്രീമാൻ പൃഥു ജനിച്ചു; പൃഥുവിന്റെ പുത്രൻ വിശ്വകൻ.

Verse 12

विश्वकादार्द्रको धीमान् युवनाश्वस्तु तत्सुतः / स गोकर्णमनुप्राप्य युवनाश्वः प्रतापवान्

വിശ്വകനിൽ നിന്ന് ധീമാനായ ആർദ്രകൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ. ആ പ്രതാപവാൻ യുവനാശ്വൻ ഗോകർണ്ണത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 13

दृष्ट्वा तु गौतमं विप्रं तपन्तमनलप्रभम् / प्रणम्य दण्डवद् भूमौ पुत्रकामो महीपतिः / अपृच्छत् कर्मणा केन धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्

അഗ്നിപ്രഭപോലെ തപസ്സിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ഗൗതമ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു, പുത്രകാമനായ രാജാവ് ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് നമസ്കരിച്ചു ചോദിച്ചു—“ഏത് കർമം ചെയ്താൽ ധാർമ്മികനായ പുത്രനെ പ്രാപിക്കാം?”

Verse 14

गौतम उवाच आराध्य पूर्वपुरुषं नारायणमनामयम् / अनादिनिधनं देवं धार्मिकं प्राप्नुयात् सुतम्

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ആദിപുരുഷൻ, നിരാമയൻ, അനാദി-അനന്തനായ ദേവൻ നാരായണനെ ആരാധിച്ചാൽ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ പുത്രനെ പ്രാപിക്കും.

Verse 15

यस्य पुत्रः स्वयं ब्रह्मा पौत्रः स्यान्नीललोहितः / तमादिकृष्णमीशानमाराध्याप्नोति सत्सुतम्

ആരുടെ പുത്രൻ സ്വയം ബ്രഹ്മാവും, പൗത്രൻ നീലലോഹിതൻ (രുദ്രൻ) ആകുമോ—ആ ആദികൃഷ്ണനായ ഈശാനനെ ആരാധിച്ചാൽ സദ്ഗുണമുള്ള ഉത്തമപുത്രനെ പ്രാപിക്കും.

Verse 16

न यस्य भगवान् ब्रह्मा प्रभावं वेत्ति तत्त्वतः / तमाराध्य हृषीकेशं प्राप्नुयाद्धार्मिकं सुतम्

ആരുടെ യഥാർത്ഥ മഹിമയെ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും തത്ത്വമായി അറിയുന്നില്ലോ—ആ ഹൃഷീകേശനെ ആരാധിച്ചാൽ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ പുത്രനെ പ്രാപിക്കാം.

Verse 17

स गौतमवचः श्रुत्वा युवनाश्वो महीपतिः / आराधयन्महायोगं वासुदेवं सनातनम्

ഗൗതമന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ഭൂമിപതി യുവനാശ്വരാജാവ് മഹായോഗത്തിലൂടെ സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുന്ന സനാതന വാസുദേവനെ ആരാധിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 18

तस्य पुत्रो ऽभवद् वीरः श्रावस्तिरिति विश्रुतः / निर्मिता येन श्रावस्तिर्गौडदेशे महापुरी

അവന് ‘ശ്രാവസ്തി’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു വീരപുത്രൻ ഉണ്ടായി; അവനാണ് ഗൗഡദേശത്തിൽ ശ്രാവസ്തി എന്ന മഹാപുരി സ്ഥാപിച്ചത്.

Verse 19

तस्माच्च बृहदश्वो ऽभूत् तस्मात् कुवलयाश्वकः / धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुं हत्वा महासुरम्

അവനിൽ നിന്നു ബൃഹദശ്വൻ ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്നു കുവലയാശ്വകൻ. മഹാസുരൻ ധുന്ധുവിനെ വധിച്ച് അവൻ ‘ധുന്ധുമാരൻ’ എന്ന ഉപാധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 20

धुन्धुमारस्य तनयास्त्रयः प्रोक्ता द्विजोत्तमाः / दृढाश्वश्चैव दण्डाश्वः कपिलाश्वस्तथैव च

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ധുന്ധുമാരന് മൂന്നു പുത്രന്മാർ എന്നു പ്രസിദ്ധം—ദൃഢാശ്വൻ, ദണ്ഡാശ്വൻ, കപിലാശ്വൻ।

Verse 21

दृढाश्वस्य प्रमोदस्तु हर्यश्वस्तस्य चात्मजः / हर्यश्वस्य निकुम्भस्तु निकुम्भात् संहताश्वकः

ദൃഢാശ്വനിൽ നിന്നു പ്രമോദൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ ഹര്യശ്വൻ. ഹര്യശ്വനിൽ നിന്നു നികുംഭൻ; നികുംഭനിൽ നിന്നു സംഹതാശ്വകൻ ജനിച്ചു।

Verse 22

कृशाश्वश्च रणाश्वश्च संहताश्वस्य वै सुतौ / युवनाश्वो रणाश्वस्य शक्रतुल्यबलो युधि

സംഹതാശ്വന് രണ്ടു പുത്രന്മാർ—കൃശാശ്വനും രണാശ്വനും. രണാശ്വന്റെ പുത്രൻ യുവനാശ്വൻ യുദ്ധത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) തുല്യബലവാനായിരുന്നു।

Verse 23

कृत्वा तु वारुणीमिष्टिमृषीणां वै प्रसादतः / लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं विष्णुभक्तमनुत्तमम् / मान्धातारं महाप्राज्ञं सर्वशस्त्रभृतां वरम्

പിന്നീട് വാരുണീ ഇഷ്ടി അനുഷ്ഠിച്ച്, ഋഷികളുടെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ അപരിമിതമായൊരു പുത്രനെ ലഭിച്ചു—മാന്ധാതാവ്—വിഷ്ണുഭക്തന്മാരിൽ അനുത്തമൻ, മഹാപ്രാജ്ഞൻ, സർവായുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 24

मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूदम्बरीषश्च वीर्यवान् / मुचुकुन्दश्च पुण्यात्मा सर्वे शक्रसमा युधि

മാന്ധാതാവിൽ നിന്ന് പുരുകുത്സൻ ജനിച്ചു; വീര്യവാനായ അംബരീഷനും പുണ്യാത്മാവായ മുചുകുന്ദനും—അവർ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) തുല്യരായിരുന്നു.

Verse 25

अम्बरीषस्य दायादो युवनाश्वो ऽपरः स्मृतः / हरितो युवनाश्वस्य हारितस्तत्सुतो ऽभवत्

അംബരീഷന്റെ വംശത്തിൽ യുവനാശ്വൻ എന്ന മറ്റൊരു അവകാശി പ്രസിദ്ധനായി. യുവനാശ്വനിൽ നിന്ന് ഹരിതൻ ജനിച്ചു; ഹരിതന്റെ പുത്രൻ ഹാരിതൻ ആയി.

Verse 26

पुरुकुत्सस्य दायादस्त्रसदस्युर्महायशाः / नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतिस्तत्सुतो ऽभवत्

പുരുകുത്സന്റെ വംശത്തിൽ മഹായശസ്സുള്ള ത്രസദസ്യു ജനിച്ചു. നർമദാ തീരത്ത് സംഭൂതി ഉദ്ഭവിച്ച് അവന്റെ പുത്രനായി.

Verse 27

विष्णुवृद्धः सुतस्तस्य त्वनरण्यो ऽभवत् परः / बृहदशवो ऽनरण्यस्य हर्यश्वस्तत्सुतो ऽभवत्

അവന്റെ പുത്രൻ വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ; അവനിൽ നിന്ന് ശ്രേഷ്ഠനായ അനരണ്യൻ ജനിച്ചു. അനരണ്യന്റെ പുത്രൻ ബൃഹദശ്വൻ; ബൃഹദശ്വന്റെ പുത്രൻ ഹര്യശ്വൻ ആയി.

Verse 28

सो ऽतीव धार्मिको राजा कर्दमस्य प्रजापतेः / प्रसादाद्धार्मिकं पुत्रं लेभे सूर्यपरायणम्

ആ രാജാവ് അത്യന്തം ധാർമ്മികനായിരുന്നു; പ്രജാപതി കർദമന്റെ പ്രസാദത്താൽ സൂര്യപരായണനായ ധർമ്മിക പുത്രനെ അവൻ പ്രാപിച്ചു.

Verse 29

स तु सूर्यं समभ्यर्च्य राजा वसुमनाः शुभम् / लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं त्रिधन्वानमरिन्दमम्

ശുഭബുദ്ധിയും സമൃദ്ധമനസ്സും ഉള്ള രാജാവ് വസുമനാ സൂര്യദേവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, ശത്രുദമനനായ അപ്രതിമ പുത്രൻ ത്രിധന്വയെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 30

अयजच्चाश्वमेधेन शत्रून् जित्वा द्विजोत्तमाः / स्वाध्यायवान् दानशीलस्तितिक्षुर्धर्मतत्परः

ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച ശേഷം ആ ദ്വിജോത്തമൻ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി. അദ്ദേഹം സ്വാധ്യായനിഷ്ഠൻ, ദാനശീലൻ, സഹനശീലൻ, ധർമ്മപരായണൻ ആയിരുന്നു।

Verse 31

ऋषयस्तु समाजग्मुर्यज्ञवाटं महात्मनः / वसिष्ठकश्यपमुखा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः

അപ്പോൾ മഹാത്മാവിന്റെ യജ്ഞവാടത്തിലേക്ക് വസിഷ്ഠൻ, കശ്യപൻ മുതലായവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഋഷിമാർ സമാഗമിച്ചു; ഇന്ദ്രനെ മുൻനിർത്തി ദേവന്മാരും എത്തി।

Verse 32

तान् प्रणम्य महाराजः पप्रच्छ विनयान्वितः / समाप्य विधिवद् यज्ञं वसिष्ठादीन् द्विजोत्तमान्

വിധിപൂർവ്വം യജ്ഞം സമാപ്തമാക്കി വിനയസമ്പന്നനായ മഹാരാജാവ് അവരെ നമസ്കരിച്ചു, വസിഷ്ഠാദി ദ്വിജോത്തമന്മാരോട് ചോദിച്ചു।

Verse 33

वसुमना उवाच किंस्विच्छेयस्करतरं लोके ऽस्मिन् ब्राह्मणर्षभाः / यज्ञस्तपो वा संन्यासो ब्रूत मे सर्ववेदिनः

വസുമനാ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണർഷഭന്മാരേ! ഈ ലോകത്തിൽ കൂടുതൽ ശ്രേയസ്കരം ഏത്—യജ്ഞമോ, തപസ്സോ, അല്ലെങ്കിൽ സന്ന്യാസമോ? ഹേ സർവ്വവേദവിദന്മാരേ, എനിക്ക് പറയുക।

Verse 34

वसिष्ठ उवाच अधीत्य वेदान् विधिवत् पुत्रानुत्पाद्य धर्मतः / इष्ट्वा यज्ञेश्वरं यज्ञैर् गच्छेद वनमथात्मवान्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—വിധിപൂർവ്വം വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്ത്, ധർമ്മപ്രകാരം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച്, യജ്ഞങ്ങളാൽ യജ്ഞേശ്വരനെ ആരാധിച്ച്; ആത്മസംയമിയൻ പിന്നെ വനത്തിലേക്ക് പോകണം।

Verse 35

पुलस्त्य उवाच आराध्य तपसा देवं योगिनं परमेष्ठिनम् / प्रव्रजेद् विधिवद् यज्ञैरिष्ट्वा पूर्वं सुरोत्तमान्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—തപസ്സിലൂടെ യോഗികളുടെ നാഥനും പരമേഷ്ഠിയും ആയ ദേവനെ ആരാധിച്ച്; ആദ്യം ദേവോത്തമർക്കായി വിധിപൂർവ്വം യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തി, പിന്നെ നിയമപ്രകാരം പ്രവ്രജ്യ (സന്ന്യാസം) സ്വീകരിക്കണം।

Verse 36

पुलह उवाच यमाहुरेकं पुरुषं पुराणं परमेश्वरम् / तमाराध्य सहस्त्रांशुं तपसा मोक्षमाप्नुयात्

പുലഹൻ പറഞ്ഞു—ഏകനായ പുരാതന പരമപുരുഷനും പരമേശ്വരനും എന്നു അവർ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവനെ; ആ സഹസ്രാംശുവിനെ തപസ്സാൽ ആരാധിച്ചാൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 37

जमदग्निरुवाच अजस्य नाभावध्येकमीश्वरेण समर्पितम् / बीजं भगवता येन स देवस्तपसेज्यते

ജമദഗ്നി പറഞ്ഞു—അജന്റെ നാഭിപദ്മത്തിൽ ഈശ്വരൻ സമർപ്പിച്ച ആ ഏകവും അനുപമവും ആയ ബീജം, അതിനാൽ ഭഗവാൻ സൃഷ്ടിയെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു; ആ ദേവനെയാണ് തപസ്സാൽ പൂജിക്കേണ്ടത്।

Verse 38

विश्वामित्र उवाच यो ऽग्निः सर्वात्मको ऽनन्तः स्वयंभूर्विश्वतोमुखः / स रुद्रस्तपसोग्रेण पूज्यते नेतरैर्मखैः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—സർവാത്മകനായ, അനന്തനായ, സ്വയംഭുവായ, വിശ്വതോമുഖനായ ആ അഗ്നി; അവൻ തന്നെയാണ് രുദ്രൻ, അവൻ ഉഗ്രമായ തപസ്സാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു, മറ്റുയജ്ഞങ്ങളാൽ മാത്രം അല്ല।

Verse 39

भरद्वाज उवाच यो यज्ञैरिज्यते देवो जातवेदाः सनातनः / स सर्वदैवततनुः पूज्यते तपसेश्वरः

ഭരദ്വാജൻ പറഞ്ഞു—യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന സനാതനനായ ‘ജാതവേദ’ ദേവൻ സർവ്വദേവതാതനുവാണ്; തപസ്സിന്റെ ഈശ്വരൻ അവൻ സദാ പൂജ്യൻ।

Verse 40

अत्रिरुवाच यतः सर्वमिदं जातं यस्यापत्यं प्रजापतिः / तपः सुमहदास्थाय पूज्यते स महेश्वरः

അത്രി പറഞ്ഞു—ആരിൽ നിന്നാണ് ഈ സർവ്വവും ജനിച്ചത്, ആരുടെ സന്താനമാണ് പ്രജാപതി; അതിമഹത്തായ തപസ്സിൽ സ്ഥാപിതനായ ആ മഹേശ്വരൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 41

गौतम उवाच यतः प्रधानपुरुषौ यस्य शक्तिमयं जगत् / स देवदेवस्तपसा पूजनीयः सनातनः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ആരിൽ നിന്നാണ് പ്രധാനംയും പുരുഷനും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ആരുടെ ശക്തിയാൽ ഈ ജഗത് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ സനാതന ദേവദേവൻ തപസ്സാൽ പൂജ്യൻ।

Verse 42

कश्यप उवाच सहस्त्रनयनो देवः साक्षी स तु प्रजापतिः / प्रसीदति महायोगी पूजितस्तपसा परः

കശ്യപൻ പറഞ്ഞു—സഹസ്രനയനനായ ദേവൻ സാക്ഷിസ്വരൂപൻ; അവൻ തന്നെയാണ് പ്രജാപതി. പരമ മഹായോഗി അവൻ ഉത്തമ തപസ്സാൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ പ്രസന്നനാകുന്നു।

Verse 43

क्रतुरुवाच प्राप्ताध्ययनयज्ञस् लब्धपुत्रस्य चैव हि / नान्तरेण तपः कश्चिद्धर्मः शास्त्रेषु दृश्यते

ക്രതു പറഞ്ഞു—വേദാധ്യയനവും യജ്ഞഫലവും നേടിയവനും, പുത്രലാഭം ലഭിച്ചവനും പോലും; തപസ്സില്ലാതെ ധർമ്മം എന്നൊന്നും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 44

इत्याकर्ण्य स राजर्षिस्तान् प्रणम्यातिहृष्टधीः / विसर्जयित्वा संपूज्य त्रिधन्वानमथाब्रवीत्

ഇതു കേട്ട രാജർഷി അത്യന്തം ആനന്ദചിത്തനായി ആ ഋഷിമാരെ നമസ്കരിച്ചു. പിന്നെ അവരെ യാത്രയാക്കി, ത്രിധന്വാനെ യഥാവിധി പൂജിച്ച് തുടർന്ന് പറഞ്ഞു.

Verse 45

आराधयिष्ये तपसा देवमेकाक्षराह्वयम् / प्राणं बृहन्तं पुरुषमादित्यान्तरसंस्थितम्

ഞാൻ തപസ്സിലൂടെ ‘ഏകാക്ഷര’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ ദേവനെ ആരാധിക്കും—അവൻ മഹാപ്രാണൻ, മഹാപുരുഷൻ, ആദിത്യന്റെ അന്തർസ്ഥാനത്ത് അധിഷ്ഠിതൻ.

Verse 46

त्वं तु धर्मरतो नित्यं पालयैतदतन्द्रितः / चातुर्वर्ण्यसमायुक्तमशेषं क्षितिमण्डलम्

എന്നാൽ നീ നിത്യവും ധർമ്മനിഷ്ഠനായി, അശ്രദ്ധയില്ലാതെ, ചാതുർവർണ്യക്രമം ചേർന്ന ഈ സമസ്ത ഭൂമണ്ഡലത്തെ പാലിച്ചു ഭരിക്കണം.

Verse 47

एवमुक्त्वा स तद्राज्यं निधायात्मभवे नृपः / जगामारण्यमनघस्तपश्चर्तुमनुत्तमम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ നിർമലനായ രാജാവ് തന്റെ രാജ്യം സ്വന്തം പുത്രനു ഏല്പിച്ചു; അനുത്തമമായ തപസ്സു അനുഷ്ഠിക്കാൻ വനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 48

हिमवच्छिखरे रम्ये देवदारुवने शुभे / कन्दमूलफलाहारो मुन्यन्नैरयजत् सुरान्

ഹിമവാന്റെ മനോഹര ശിഖരത്തിൽ, ശുഭമായ ദേവദാരുവനത്തിൽ, കന്ദമൂലഫലങ്ങൾ ആഹാരമാക്കിയ ആ മുനി, തപസ്വികളുടെ ലളിത അന്നംകൊണ്ട് ദേവന്മാരെ യജിച്ചു പൂജിച്ചു.

Verse 49

संवत्सरशतं साग्रं तपोनिर्धूतकल्मषः / जजाप मनसा देवीं सावित्ररिं वेदमातरम्

തപസ്സാൽ കല്മഷം നീക്കി, അവൻ നൂറുവർഷത്തിലധികം മനസ്സിൽ വെദമാതാവായ ദേവി സാവിത്രിയെ ജപിച്ചു।

Verse 50

तस्यैवं जपतो देवः स्वयंभूः परमेश्वरः / हिरण्यगर्भो विश्वात्मा तं देशमगमत् स्वयम्

അവൻ ഇങ്ങനെ ജപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, സ്വയംഭൂ പരമേശ്വരൻ—ഹിരണ്യഗർഭൻ, വിശ്വാത്മാവ്—ആ ദേവൻ സ്വയം ആ സ്ഥലത്തേക്ക് വന്നു।

Verse 51

दृष्ट्वा देवं समायान्तं ब्रह्माणं विश्वतोमुखम् / ननाम शिरसा तस्य पादयोर्नाम कीर्तयन्

എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും മുഖങ്ങളുള്ള ബ്രഹ്മദേവൻ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ തലകുനിച്ച് നാമകീർത്തനം ചെയ്തു നമസ്കരിച്ചു।

Verse 52

नमो देवाधिदेवाय ब्रह्मणे परमात्मने / हिर्ण्यमूर्तये तुभ्यं सहस्त्राक्षाय वेधसे

ദേവാധിദേവനായ ബ്രഹ്മൻ പരമാത്മാവിന് നമസ്കാരം. സ്വർണമയ രൂപമുള്ളവനേ, സഹസ്രാക്ഷനേ, സർവ്വവിധാതാവായ വേധസേ—നിനക്കു പ്രണാമം।

Verse 53

नमो धात्रे विधात्रे च नमो वेदात्ममूर्तये / सांख्ययोगाधिगम्याय नमस्ते ज्ञानमूर्तये

ധാത്രനും വിധാത്രനും നമസ്കാരം; വേദാത്മമൂർത്തിക്കും നമസ്കാരം. സാംഖ്യയോഗത്തിലൂടെ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നവനേ, ജ്ഞാനമൂർത്തിയേ—നിനക്കു പ്രണാമം।

Verse 54

नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थवेदिने / पुरुषाय पुराणाय योगिनां गुरवे नमः

ത്രിമൂർത്തിസ്വരൂപനായ പ്രഭുവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; സ്രഷ്ടാവേ, സർവ്വ അർത്ഥങ്ങളും പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും അറിയുന്നവനേ, നിനക്കു പ്രണാമം. ആദി പുരാണപുരുഷാ, യോഗികളുടെ ഗുരുവേ, നമഃ।

Verse 55

ततः प्रसन्नो भगवान् विरिञ्चो विश्वभावनः / वरं वरय भद्रं ते वरदो ऽस्मीत्यभाषत

അപ്പോൾ വിശ്വഭാവനനായ ഭഗവാൻ വിരിഞ്ചൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“വരം ചോദിക്കൂ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഞാൻ വരദാതാവാണ്.”

Verse 56

राजोवाच जपेयं देवदेवेश गायत्रीं वेदमातरम् / भूयो वर्षशतं साग्रं तावदायुर्भवेन्मम

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവദേവേശാ! ഞാൻ വേദമാതാവായ ഗായത്രിയെ ജപിച്ചാൽ, എന്റെ ആയുസ്സ് വീണ്ടും വർദ്ധിച്ച് പൂർണ്ണ നൂറു വർഷവും അതിലധികവും ആകുമോ?”

Verse 57

बाढमित्याह विश्वात्मा समालोक्य नराधिपम् / स्पृष्ट्वा कराभ्यां सुप्रीतस्तत्रैवान्तरधीयत

“തഥാസ്തു,” എന്നു വിശ്വാത്മാവ് രാജാവിനെ നോക്കി; അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ ഇരുകൈകളാൽ സ്പർശിച്ച് അവിടെത്തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 58

सो ऽपि लब्धवरः श्रीमान् जजापातिप्रसन्नधीः / शान्तस्त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः

അവനും വരം ലഭിച്ച് ശ്രീമാനായി; പ്രജാപതിയുടെ കൃപയാൽ അവന്റെ ബുദ്ധി പ്രസന്നവും നിർമ്മലവും ആയി. ശാന്തസ്വഭാവത്തോടെ ത്രിസന്ധ്യകളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് കന്ദം-മൂലം-ഫലം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചു.

Verse 59

तस्य पूर्णे वर्षशते भगवानुग्रदीधितिः / प्रादुरासीन्महायोगी भानोर्मण्डलमध्यतः

അവന്റെ നൂറുവർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഉഗ്രദീധിതി മഹായോഗി സൂര്യ മണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 60

तं दृष्ट्वा वेदविदुषं मण्डलस्थं सनातनम् / स्वयंभुवमनाद्यन्तं ब्रह्माणं विस्मयं गतः

വേദവിദ്വാനായ, മണ്ഡലസ്ഥനായ, സനാതനനായ, സ്വയംഭുവായ, ആദിയന്തമില്ലാത്ത ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു।

Verse 61

तुष्टाव वैदिकैर्मन्त्रैः सावित्र्या च विशेषतः / क्षणादपश्यत् पुरुषं तमेव परमेश्वरम्

അവൻ വൈദിക മന്ത്രങ്ങളാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സാവിത്രി (ഗായത്രി)യാൽ സ്തുതി ചെയ്തു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആ പുരുഷ പരമേശ്വരനെ ദർശിച്ചു।

Verse 62

चतुर्मुखं जटामौलिमष्टहस्तं त्रिलोचनम् / चन्द्रावयवलक्षमाणं नरनारीतनुं हरम्

അവൻ ഹരനെ (ശിവനെ) ദർശിച്ചു—ചതുര്മുഖൻ, ജടാമൗലി, അഷ്ടഹസ്തൻ, ത്രിനേത്രൻ, ചന്ദ്രലാഞ്ഛനധാരി, നര-നാരി-തനു (അർധനാരീശ്വര) രൂപം।

Verse 63

भासयन्तं जगत् कृत्स्नं नीलकण्ठं स्वरश्मिभिः / रक्ताम्बरधरं रक्तं रक्तमाल्यानुलेपनम्

ഞാൻ നീലകണ്ഠപ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചു; അവൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ സർവ്വജഗത്തെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു—ചുവന്ന വസ്ത്രധാരി, ചുവന്ന ദീപ്തിയുള്ളവൻ, ചുവന്ന മാലയും ചുവന്ന അനുലേപനവും ധരിച്ചവൻ।

Verse 64

तद्भावभावितो दृष्ट्वा सद्भावेन परेण हि / ननाम शिरसा रुद्रं सावित्र्यानेन चैव हि

ആ ദിവ്യഭാവം നിറഞ്ഞ ദൃഷ്ടിയോടെ അവനെ കണ്ടു, പരമ ശുദ്ധഭക്തിയാൽ നിറഞ്ഞവനായി, ശിരസ്സു നമിച്ച് രുദ്രനോട് നമസ്കരിച്ചു; സാവിത്രി (ഗായത്രി) മന്ത്രത്തിലൂടെയും വന്ദനം അർപ്പിച്ചു।

Verse 65

नमस्ते नीलकण्ठाय भास्वते परमेष्ठिने / त्रयीमयाय रुद्राय कालरूपाय हेतवे

ഹേ നീലകണ്ഠാ, ദീപ്തിമാനായ പരമേഷ്ഠീ—നിനക്ക് നമസ്കാരം. ത്രയീമയനായ രുദ്രനോടും, കാലരൂപമായ കാരണതത്ത്വത്തോടും നമസ്കാരം।

Verse 66

तदा प्राह महादेवो राजानं प्रीतमानसः / इमानि मे रहस्यानि नामानि शृणु चानघ

അപ്പോൾ പ്രീതിമനസ്സോടെ മഹാദേവൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—ഹേ അനഘാ, എന്റെ ഈ രഹസ്യ നാമങ്ങൾ കേൾക്കുക।

Verse 67

सर्ववेदेषु गीतानि संसारशमनानि तु / नमस्कुरुष्व नृपते एभिर्मां सततं शुचिः

സകല വേദങ്ങളിലും സംസാരബന്ധം ശമിപ്പിക്കുന്ന സ്തുതികൾ പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഹേ നൃപതേ, എപ്പോഴും ശുചിയായി നിന്നുകൊണ്ട് ഈ (വേദസ്തുതികൾ) മുഖേന നിരന്തരം എന്നോട് നമസ്കരിക്കൂ।

Verse 68

अध्यायं शतरुद्रीयं यजुषां सारमुद्धृतम् / जपस्वानन्यचेतस्को मय्यासक्तमना नृप

ഹേ നൃപാ, യജുര്‍വേദത്തിന്റെ സാരമായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ശതരുദ്രീയ അധ്യായം ജപിക്കൂ—ചിത്തം മറ്റിടത്തേക്ക് തിരിക്കാതെ, മനസ്സിനെ എന്നിൽ ആസക്തമാക്കി ഏകാഗ്രനായി।

Verse 69

ब्रह्मचारी मिताहारो भस्मनिष्ठः समाहितः / जपेदामरणाद् रुद्रं स याति परमं पदम्

ബ്രഹ്മചാരി, മിതാഹാരി, ഭസ്മനിഷ്ഠനും സമാഹിതചിത്തനും ആയി, മരണംവരെ രുദ്രജപം ചെയ്യുക; അവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും.

Verse 70

इत्युक्त्वा भगवान् रुद्रो भक्तानुग्रहकाम्यया / पुनः संवत्सरशतं राज्ञे ह्यायुरकल्पयत्

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം, ഭക്തനോടു അനുഗ്രഹം കാണിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, രാജാവിന് വീണ്ടും നൂറുവർഷം ആയുസ്സ് നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 71

दत्त्वास्मै तत् परं ज्ञानं वैराग्यं परमेश्वरः / क्षणादन्तर्दधे रुद्रस्तदद्भुतमिवाभवत्

പരമേശ്വരൻ അവനു പരമജ്ഞാനവും ഉന്നതവൈരാഗ്യവും നൽകി, രുദ്രൻ ക്ഷണത്തിൽ അന്തർധാനം ചെയ്തു; അതു അത്ഭുതമായി തോന്നി.

Verse 72

राजापि तपसा रुद्रं जजापानन्यमानसः / भस्मच्छन्नस्त्रिषवणं स्नात्वा शान्तः समाहितः

രാജാവും തപസ്സിലൂടെ അനന്യചിത്തത്തോടെ രുദ്രജപം ചെയ്തു. ഭസ്മം പൂശി, ത്രിസന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ശാന്തനായി സമാഹിതനായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 73

जपतस्तस्य नृपतेः पूर्णे वर्षशते पुनः / योगप्रवृत्तिरभवत् कालात् कालात्मकं परम्

ആ നൃപതി ജപം തുടരുന്നതിനിടെ നൂറുവർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, കാലത്തിൽ നിന്നു—കാലസ്വഭാവമായ പരമതത്ത്വത്തിൽ നിന്നു—അവനിൽ വീണ്ടും യോഗപ്രവൃത്തി ഉദിച്ചു.

Verse 74

विवेश तद् वेदसारं स्थानं वै परमेष्ठिनः / भानोः स मण्डलं शुभ्रं ततो यातो महेश्वरम्

അവൻ വേദസാരഭൂതമായ പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ പരമസ്ഥാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. തുടർന്ന് ഭാനുവിന്റെ ശുഭ്രവും ദീപ്തവുമായ മണ്ഡലത്തെ പ്രാപിച്ച് അവിടെ നിന്ന് മഹേശ്വരനിലേക്കു ഗമിച്ചു।

Verse 75

यः पठेच्छृणुयाद् वापि राज्ञश्चरितमुत्तमम् / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

ഈ രാജാവിന്റെ ഉത്തമചരിതം ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്യുകയോ കേൾക്കുകയോ ചെയ്താൽ, അവൻ സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।