Adhyaya 43
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
ഈ അധ്യായത്തിൽ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിലെ ഗുരു-കേന്ദ്രിതമായ സാങ്കേതിക വിവരണം വരുന്നു. ശ്രീദേവീ-ദർശനത്തിന് ആവശ്യമായ ദീക്ഷ എന്തെന്ന് അഗസ്ത്യൻ ചോദിക്കുമ്പോൾ, ഹയഗ്രീവൻ ദീക്ഷാഭേദങ്ങൾ വർഗ്ഗീകരിച്ച് ഗുരുവിലൂടെ ശുദ്ധിയും തത്സമയ ജ്ഞാനപ്രാപ്തിയും പ്രധാനമാണെന്ന് പറയുന്നു. സ്പർശ-ദീക്ഷ, ദൃഗ്-ദീക്ഷ, ശാംഭവീ-ദീക്ഷ (ദൃഷ്ടി/വാക്ക്/സ്പർശമാത്രത്തിൽ ഉടൻ ജ്ഞാനം), ദീർഘസേവയ്ക്കുശേഷം മൗനസങ്കൽപത്തിലൂടെ മാനസീ-ദീക്ഷ എന്നിവ പറയുന്നു. തുടർന്ന് ക്രിയാ-ദീക്ഷയുടെ ക്രമം—ശുക്ലപക്ഷം, ശുഭദിനം, ദേഹം-വാക് ശുദ്ധി, സന്ധ്യാനുഷ്ഠാനം, ഏകാന്തവാസം, നിയന്ത്രിത ആഹാരവും മൗനവും, ഉപചാരങ്ങളോടെയുള്ള പൂജ—വിവരിക്കുന്നു. അവസാനം സഹസ്രാക്ഷരീ വിദ്യയോടെ പുഷ്പാഞ്ജലി നിർബന്ധം; അതില്ലെങ്കിൽ പൂജ ഫലശൂന്യമെന്ന് ഊന്നുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने हयग्रीवागस्त्यसम्वादे द्वाचत्वारिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ करुणामृतवारिधे / श्रीदेवीदर्शने दीक्षा यादृशी तां निवेदय
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിലെ ലലിതോപാഖ്യാനത്തിൽ ഹയഗ്രീവ–അഗസ്ത്യസംവാദത്തിലെ നാല്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം. അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ അശ്വാനന, മഹാപ്രാജ്ഞ, കരുണാമൃതവാരിധേ! ശ്രീദേവീദർശനത്തിനുള്ള ദീക്ഷ എങ്ങനെയാണോ അതെനിക്ക് അറിയിക്കണമേ.
Verse 2
हयग्रीव उवाच यदि ते देवताभावो यया कल्मषकर्दमाः / क्षाल्यन्ते च तथा पुसां दीक्षामाचक्ष्महे ऽत्र ताम्
ഹയഗ്രീവൻ പറഞ്ഞു—നിനക്ക് ദേവതാഭാവം വേണമെങ്കിൽ, മനുഷ്യരുടെ പാപരൂപ കർദമം കഴുകിപ്പോകുന്ന ആ ദീക്ഷയെ ഇവിടെ ഞങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 3
हस्ते शिवपुरन्ध्यात्वा जपेन्मूलाङ्गमालिनीम् / गुरुः स्पृशेच्छिष्यतनुं स्पर्शदीक्षेयमीरिता
കൈയിൽ ശിവപുരന്ധ്രീയെ ധ്യാനിച്ച് മൂലാംഗമാലിനീ മന്ത്രം ജപിക്കണം. ഗുരു ശിഷ്യദേഹത്തെ സ്പർശിക്കുന്നു—ഇതാണ് ‘സ്പർശദീക്ഷ’ എന്നു പറഞ്ഞത്।
Verse 4
निमील्य नयने ध्यात्वा श्रीकामाक्षीं प्रसन्नधीः / सम्यक्पश्येद्गुरुः शिष्यं दृग्दीक्षा सेयमुच्यते
കണ്ണുകൾ അടച്ച് ശ്രീകാമാക്ഷിയെ ധ്യാനിച്ച് പ്രസന്നബുദ്ധിയോടെ ഗുരു ശിഷ്യനെ ശരിയായി ദർശിക്കുന്നു—ഇതാണ് ‘ദൃഗ്ദീക്ഷ’ എന്നു പറയുന്നത്।
Verse 5
गुरोरालोकमात्रेण भाषणात्स्पर्शनादपि / सद्यः सञ्जायते ज्ञानं सा दीक्षा शाम्भवी मता
ഗുരുവിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടോ, വചനത്താലോ, സ്പർശത്താലോ ഉടൻ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു—ആ ദീക്ഷ ‘ശാംഭവീ’ എന്നു അംഗീകരിക്കുന്നു।
Verse 6
देव्या देहो यथा प्रोक्तो गुरुदेहस्तथैव च / तत्प्रसादेन शिष्यो ऽपि तद्रूपः सम्प्रकाशते
ദേവിയുടെ ദേഹം എങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചുവോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഗുരുദേഹവും. ആ പ്രസാദത്താൽ ശിഷ്യനും അതേ രൂപമായി പ്രകാശിക്കുന്നു।
Verse 7
चिरं शुश्रूषया सम्यक्तोषितो देशिकेश्वरः / तूष्णीं संकल्पयेच्छिष्यं सा दीक्षा मानसी मता
ദീർഘകാലം ശുശ്രൂഷയാൽ സമ്യക് തൃപ്തനായ ദേശികേശ്വര ഗുരു മൗനത്തിൽ ശിഷ്യനെ സ്വീകരിക്കുവാൻ സംकल्पിക്കുന്നു—അതേ ‘മാനസീ ദീക്ഷ’ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
Verse 8
दीक्षाणामपि सर्वासामियमेवोत्तमोत्तमा / आदौ कुर्यात्क्रियादीक्षां तत्प्रकारः प्रवक्ष्यते
എല്ലാ ദീക്ഷകളിലും ഇതുതന്നെ പരമോത്തമം; ആദ്യം ക്രിയാദീക്ഷ നടത്തണം—അതിന്റെ വിധി പിന്നെ പ്രസ്താവിക്കും.
Verse 9
शुक्लपक्षे शुभदिने विधाय शुचिमानसम् / जिह्वास्यमलशुद्धिं च कृत्वा स्नात्वा यथाविधि
ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ശുഭദിനത്തിൽ മനസ്സിനെ ശുദ്ധമാക്കി, നാവിന്റെയും വായിന്റെയും മലശുദ്ധി നടത്തി, വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്യണം.
Verse 10
संध्याकर्म समाप्याथ गुरुदेहं परं स्मरन् / एकान्ते निवसञ्छ्रीमान्मौनी च नियताशनः
സന്ധ്യാകർമ്മം സമാപിച്ച് പരമ ഗുരുസ്വരൂപത്തെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഏകാന്തത്തിൽ വസിക്കണം; മൗനം പാലിച്ച് നിയന്ത്രിതാഹാരം സ്വീകരിക്കണം.
Verse 11
गुरुश्च तादृशोभूत्वा पूजामन्दिरमाविशेत् / देवीसूक्तेन संयुक्तं विद्यान्यासं समातृकम्
ഗുരുവും അതുപോലെ ആയിട്ട് പൂജാമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ദേവീസൂക്തയുക്തമായ മാതൃകാസഹിത വിദ്യാന്യാസം നടത്തണം.
Verse 12
कृत्वा पुरुषसूक्तेन षोडशैरुपचारकैः / आवाहना सने पाद्यमर्ध्यमाचमनं तथा
പുരുഷസൂക്തം ജപിച്ച് ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം—ആവാഹനം, ആസനം, പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനം മുതലായവ അർപ്പിക്കണം।
Verse 13
स्नानं वस्त्रं च भूषा च गन्धः पुष्पं तथैव च / धूपदीपौ च नैवेद्यं ताम्बूलं च प्रदक्षिणा
സ്നാനം, വസ്ത്രം, ഭൂഷണം, ഗന്ധം, പുഷ്പം; ധൂപദീപങ്ങൾ, നൈവേദ്യം, താംബൂലം, പ്രദക്ഷിണയും അർപ്പിക്കണം।
Verse 14
प्रणामश्चेति विख्यातैः प्रीणयेत्त्रिपुरांबिकाम् / अथ पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्यया
പ്രണാമം മുതലായ പ്രസിദ്ധ ഉപചാരങ്ങളാൽ ത്രിപുരാംബികയെ പ്രസന്നയാക്കി; തുടർന്ന് സഹസ്രാക്ഷരവിദ്യയാൽ പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം।
Verse 15
ॐ ऐं ह्रीं श्रीं ऐं क्लीं सौः ॐ नमस्त्रिपुरसुन्दरि हृदये देवि शिरोदेवि शिखादेवि कवचदेवि नेत्रदेवि आस्यदेवि कामेश्वरि भगमालिनि नित्यक्लिन्नें भैरुण्डे वह्निवासिनि महावज्रेश्वरि विद्येश्वरि परशिवदूति त्वरिते कुलसुंदरि नित्ये नीलपताके विजये सर्वमङ्गले ज्वालामालिनि चित्रे महानित्ये परमेश्वरि मन्त्रेशमयि षष्ठीशमय्युद्यानमयि लोपामुद्रामय्यगस्त्यमयि कालतापनमयि धर्माचारमयि मुक्तके शीश्वरमयि दीपकलानाथमयि विष्णुदेवमयि प्रभाकरदेवमयि तेजोदेवमयि मनोजदेवमयि अणिमसिद्धे महिमसिद्धे गरिम सिद्धे लघिमसिद्धे ईशित्वसिद्धे वशित्वसिद्धे प्राप्तिसिद्धे प्राकाम्यसिद्धे रससिद्धे मोक्षसिद्धे ब्राह्मि माहेश्वरी कौमारि वैष्णवि वाराहि इन्द्राणि चामुण्डे महालक्ष्मि सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्ववशङ्करि सर्वोन्मादिनि सर्वमहाङ्कुशे सर्वखेचरि सर्वबीजे सर्वयोने सर्वास्त्रखण्डिनि त्रैलोक्यमोहिनि चक्रस्वामिनि प्राटयोगिनि बौद्धदर्शनाङ्गि कामाकर्षिणि बुद्ध्याकर्षिणि अहङ्काराकर्षिणि शब्दाकर्षिणि स्पर्शाकर्षिणि रूपाकर्षिणि रसाकर्षिणि गन्धाकर्षिणि चित्ताकर्षिणि धैर्याकर्षिणि स्मृत्याकर्षिणि नामाकर्षिणि बीजाकर्षिणात्माकिर्षिणि अमृताकर्षिणि शरीराकर्षिणि गुप्तयोगिनि सर्वाशापरिपूरकचक्रस्वामिनि अनङ्गकुसुमे अनङ्गमेखले अनङ्गमादिनि अनङ्गमदनातुरे ऽनङ्गरेखे ऽनङ्गवेगिन्यनङ्गाङ्कुशे ऽनङ्गमालिनि गुप्ततरयोगिनि वैदिकदर्शनाङ्गि सर्वसंक्षोभकारक चक्रस्वामिनि पूर्वाम्नायाधिदेवते सृष्टिरूपे सर्वसंक्षोभिणि सर्वविद्राविणि सर्वाकर्षिणि सर्वाह्लादिनि सर्वसंमोहिनि सर्वस्तंभिणि सर्वजृंभिणि सर्ववशङ्करि सर्वरञ्जिनि सर्वोन्मादिनि सर्वार्थसाधिके सर्वसंपत्प्रपूरिणि सर्वमन्त्रमयि सर्वद्वन्द्वक्षयकरि सम्प्रदाययोगिनि सौरदर्शनाङ्गि सर्वसौभाग्यदायकचक्रे सर्वसिद्धिप्रदे सर्वसम्पत्प्रदे सर्वप्रियङ्करि सर्वमङ्गलकारिणि सर्वकामप्रदे सर्वदुःखविमोचिनि सर्वमृत्युप्रशमिनि सर्वविघ्ननिवारिणि सर्वाङ्गसुन्दरि सर्वसौभाग्यदायिनि कुलोत्तीर्णयोगिनि सर्वार्थसाधकचक्रेशि सर्वज्ञे सर्वशक्ते सर्वैश्वर्यफलप्रदे सर्वज्ञानमयि सर्वव्याधिनिवारिणि सर्वाधारस्वरूपे सर्वपापहरे सर्वानन्दमयि सर्वरक्षास्वरूपिणि सर्वेप्सित फलप्रदे नियोगिनि वैष्णवदर्शनाङ्गि सर्वरक्षाकरचक्रस्थे दक्षिणाम्नायेशि स्थितिरूपे वशिनि कामेशि मोदिनि विमले अरुणे जयिनि सर्वेश्वरि कौलिनि रहस्ययोगिनि रहस्यभोगिनि रहस्यगोपिनि शाक्तदर्शनाङ्गि सर्वरोगहरचक्रेशि पश्चिमाम्नाये धनुर्बाणपाशाङ्कुशदेवते कामेशि वज्रेशि फगमालिनि अतिरहस्ययोगिनि शैवदर्शनाङ्गि सर्वसिद्धिप्रदचक्रगे उत्तराम्नायेशि संहाररूपे शुद्धपरे विन्दुपीठगते महारात्रिपुरसुन्दरि परापरातिरहस्ययोगिनि शांभवदर्शनाङ्गि सर्वानन्दमयचक्रेशि त्रिपुरसुंदरि त्रिपुरवासिनि त्रिपुरश्रीः त्रिपुरमालिनि त्रिपुरसिद्धे त्रिपुरांब सर्वचक्रस्थे अनुत्तराम्नायाख्यस्वरूपे महात्रिपुरभैरवि चतुर्विधगुणरूपे कुले अकुले कुलाकुले महाकौलिनि सर्वोत्तरे सर्वदर्शनाङ्गि नवासनस्थिते नवाक्षरि नवमिथुनाकृते महेशमाधवविधातृमन्मथस्कन्दनन्दीन्द्रमनुचन्द्रकुबेरागस्त्यदुर्वासःक्रोधभट्टारकविद्यात्मिके कल्याणतत्त्वत्रयरूपे शिवशिवात्मिके पूर्मब्रह्मशक्ते महापरमेश्वरि महात्रिपुरसुन्दरि तव श्रीपादुकां पूजयामि नमः / क एं ईल ह्रीं हस कहल ह्रीं ऐं क्लीं सौः सौः क्लीं ऐं श्रीं / देव्याः पुष्पाञ्जलिं दद्यात्सहस्राक्षरविद्याया / नोचेत्तत्पूजनं व्यर्थमित्याहुर्वेदवादिनः
ॐ ഐം ഹ്രീം ശ്രീം… എന്നിങ്ങനെ ആരംഭിക്കുന്ന സഹസ്രാക്ഷരവിദ്യ വിപുലമായി ജപിച്ച് ത്രിപുരസുന്ദരി ദേവിയെ നമസ്കരിക്കണം; അതേ മന്ത്രത്തോടെ പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം—അല്ലെങ്കിൽ പൂജ വ്യർത്ഥമെന്നു വേദവാദികൾ പറയുന്നു।
Verse 16
ततो गोमयसंलिप्ते भूतले द्रोणशालिभिः / तावद्भिस्तण्डुलैः शुद्धैः शस्तार्णैस्तत्र नूतनम्
അതിനുശേഷം ഗോമയലേപം ചെയ്ത നിലത്തിൽ ദ്രോണപരിമാണം ശാലി ധാന്യവും അത്രതന്നെ ശുദ്ധമായ ഉത്തമ തണ്ടുലവും വിരിച്ച് അവിടെ പുതിയത് (മണ്ഡലം/വേദി) ഒരുക്കണം।
Verse 17
द्रोणोदपूरितं कुंभं पञ्चरत्नैर्नवैर्युतम् / न्यग्रोधाश्वत्थमाकन्दजंबूदुम्बरशाखिनाम्
ദ്രോണമാത്ര ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ കുംഭം, നവ പഞ്ചരത്നങ്ങളാൽ യുക്തമായിരിക്കട്ടെ; ആൽ, അരയാൽ, മാവ്, ഞാവൽ, അത്തിവൃക്ഷ ശാഖകളാൽ ശോഭിപ്പിക്കണം।
Verse 18
त्वग्भिश्च पल्लवैश्चैव प्रक्षिप्तैरधिवासिनम् / कुम्भाग्रे निक्षिपेत्पक्वं नारिकेलफलं शुभम्
തൊലിയും ഇളം പല്ലവങ്ങളും ഇട്ട് അതിനെ അധിവാസിതമാക്കി; പിന്നെ കുംഭത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് പാകമായ ശുഭ നാളികേരഫലം വെക്കണം।
Verse 19
अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैर्धूपदीपादि दर्शयेत् / श्रीचिन्तामणिमन्त्रं तु हृदि मातृकमाजपेत्
ഗന്ധപുഷ്പാദികളാൽ അർച്ചിച്ച് ധൂപദീപാദി കാണിക്കണം; ഹൃദയത്തിൽ മാതൃകാസഹിതം ശ്രീചിന്താമണി മന്ത്രം ജപിക്കണം।
Verse 20
कुम्भ स्पृशञ्छ्रीकामाप्तिरूपीकृतकलेवरम् / अष्टोत्तरशते जाते पुनर्दीपं प्रदर्शयेत्
കുംഭം സ്പർശിച്ചുകൊണ്ട് साधകൻ ശ്രീസമ്പത്തും ഇഷ്ടഫലപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കുന്ന സ്വരൂപദേഹം ധരിച്ചതായി ഭാവിക്കണം; അഷ്ടോത്തരശത ജപം കഴിഞ്ഞാൽ വീണ്ടും ദീപം കാണിക്കണം।
Verse 21
शिष्यमाहूय रहसि वाससा बद्धलोचनम् / कारयित्वा प्रणामानां साष्टाङ्गानां त्रयं गुरुः
ഗുരു ശിഷ്യനെ രഹസ്യമായി വിളിച്ചു വസ്ത്രംകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ കെട്ടി; അവനാൽ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 22
पुष्पाणि तत्करे दत्त्वा कारये त्कुसुमाञ्जलिम् / श्रीनाथकरुणाराशे परञ्ज्योतिर्मयेश्वरि
അവന്റെ കരത്തിൽ പുഷ്പങ്ങൾ നൽകി കുസുമാഞ്ജലി അർപ്പിപ്പിക്കണം— ഹേ ശ്രീനാഥാ! കരുണാരാശേ! പരഞ്ജ്യോതിർമയേശ്വരീ!
Verse 23
प्रसूनाञ्जलिरेषा ते निक्षिप्ता चरणांबुजे / परं धाम परं ब्रह्म मम त्वं परदेवता
ഈ പ്രസൂനാഞ്ജലി നിന്റെ ചരണാംബുജത്തിൽ നിക്ഷിപ്തം; നീ പരമധാമം, പരംബ്രഹ്മം, എന്റെ പരദേവത.
Verse 24
अद्यप्रभृति मे पुत्रान्रक्ष मां शारणागतम् / इत्युक्त्वा गुरुपादाव्जे शिष्यो मूर्ध्नि विधारयेत्
ഇന്നുമുതൽ എന്റെ പുത്രന്മാരെ കാത്തരുളുക; ശരണാഗതനായ എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ— എന്ന് പറഞ്ഞ് ശിഷ്യൻ ഗുരുപാദാംബുജം ശിരസ്സിൽ ധരിക്കണം.
Verse 25
जन्मान्तर सुकृतत्वं स्यान्न्यस्ते शिरसि पादुके / गुरुणा कमलासनमुरशासनपुरशासनसेवया लब्धे
ശിരസ്സിൽ പാദുക നിക്ഷിപ്തമായാൽ ജന്മാന്തര സുകൃതഫലം ലഭിക്കും; അത് ഗുരുവിന് കമലാസനൻ, മുരശാസനൻ, പുരശാസനൻ എന്നിവരുടെ സേവയാൽ ലഭിച്ചതാണ്.
Verse 26
इत्युक्त्वा भक्तिभरितः पुनरुत्थाय शान्तिमान् / वामपार्श्वे गुरोस्तिष्ठेदमानी विनयान्वितः
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭക്തിഭരിതനായി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ശാന്തനായി, അഹങ്കാരമില്ലാതെ വിനയത്തോടെ ഗുരുവിന്റെ ഇടത് പാർശ്വത്ത് നില്ക്കണം.
Verse 27
ततस्तुंबीजलैः प्रोक्ष्य वामभागे निवेदयेत् / विमुच्य नेत्रबन्धं तु दर्शयेदर्चनक्रमम्
അനന്തരം തുമ്പീജലങ്ങളാൽ പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത് ഇടത്തുഭാഗത്ത് നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ നേത്രബന്ധം അഴിച്ച് അർച്ചനാക്രമം കാണിക്കണം.
Verse 28
सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम् / महात्रिपुरसुन्दर्या नैवेद्यमिति चादिशेत्
പഞ്ചസാര, തേൻ, നെയ്യ്, വാഴപ്പഴം, പായസം മുതലായവയെ ‘മഹാത്രിപുരസുന്ദരിക്കുള്ള നൈവേദ്യം’ എന്ന് നിർദ്ദേശിക്കണം.
Verse 29
षोडशर्णमनुं तस्य वदेद्वामश्रुतौ शनैः / ततो बहिर्विनिर्गत्य स्थाप्य दार्वासने शुचिम्
അവന്റെ ഷോഡശാക്ഷരീ മന്ത്രം ഇടത് ചെവിയിൽ മന്ദമായി ഉച്ചരിക്കണം. തുടർന്ന് പുറത്തേക്ക് ചെന്നു ശുദ്ധനായ ശിഷ്യനെ മരാസനത്തിൽ ഇരുത്തണം.
Verse 30
निवेश्य प्राङ्मुखं तत्र पट्टवस्त्रसमास्तृते / शिष्यं श्रीकुम्भसलिलैरभिषिञ्चेत्समन्त्रकम्
അവിടെ പട്ടുവസ്ത്രം വിരിച്ച് ശിഷ്യനെ കിഴക്കോട്ടു മുഖം നോക്കി ഇരുത്തണം. തുടർന്ന് മന്ത്രസഹിതം ശ്രീകുംഭജലങ്ങളാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
Verse 31
पुनः शुद्धोदकैः स्नात्वा वाससी परिगृह्य च / अष्टोत्तरशतं मन्त्रं जप्त्वा निद्रामथाविशेत्
വീണ്ടും ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കണം. തുടർന്ന് മന്ത്രം നൂറ്റെട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിച്ച് പിന്നെ നിദ്രയിൽ പ്രവേശിക്കണം.
Verse 32
शुभे दृष्टे सति स्वप्ने पुण्यं योज्यं तदोत्तमम् / दुःस्वप्ने तु जपं कुर्यादष्टोत्तरसहस्रकम्
സ്വപ്നത്തിൽ ശുഭദർശനം ഉണ്ടായാൽ അപ്പോൾ ഉത്തമമായ പുണ്യകർമ്മം ആചരിക്കണം. എന്നാൽ ദുഃസ്വപ്നം വന്നാൽ അഷ്ടോത്തര-സഹസ്രം (1008) ജപം ചെയ്യണം.
Verse 33
कारयेत्त्रिपुरांबायाः सपर्यां मुक्तमार्गतः / यदा न दृष्टः स्वप्नो ऽपि तदा सिद्धिश्चिराद्भवेत्
മുക്തിമാർഗ്ഗപ്രകാരം ത്രിപുരാംബയുടെ സപര്യ (പൂജാ-സേവ) നടത്തിക്കൊള്ളണം. സ്വപ്നം പോലും കാണപ്പെടാതിരുന്നാൽ സിദ്ധി വൈകിയാണ് ലഭിക്കുക.
Verse 34
स्वीकुर्यात्परया भक्त्या देवी शेष कलाधिकम् / सद्य एव स शिष्यः स्यात्पङ्क्तिपावनपावनः
ദേവി പരമഭക്തിയോടെ ശേഷ-കലാധികമായ (അത്യധിക അനുഗ്രഹം) സ്വീകരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ അവൻ ഉടൻ തന്നെ ശിഷ്യനാകും; പംക്തിപാവനന്മാരെയും പാവനമാക്കുന്നവൻ.
Verse 35
शरीरमर्थं प्राणं च तस्मै श्रीगुरवे दिशेत् / तदधीनश्च रेन्नित्यं तद्वाक्यं नैव लघयेत्
ശരീരം, ധനം, പ്രാണൻ—ഇവയെല്ലാം ശ്രീഗുരുവിന് സമർപ്പിക്കണം. നിത്യവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധീനത്തിൽ ജീവിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കിനെ ഒരിക്കലും ചെറുതാക്കരുത്.
Verse 36
यः प्रसन्नः क्षणार्धेन मोक्षलक्ष्मीं प्रयच्छति / दुर्लभं तं विजानीयाद्गुरुं संसारतारकम्
പ്രസന്നനായി അർദ്ധക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷലക്ഷ്മി നൽകുന്നവൻ—അത്തരം ദുർലഭ ഗുരുവിനെ സംസാരതാരകനായി അറിയണം.
Verse 37
गुकारस्यान्धकारोर्ऽथो रुकारस्तन्निरोधकः / अन्धकारनिरोधित्वाद्गुरुरित्यभिधीयते
‘ഗു’ അന്ധകാരത്തിന്റെ അർത്ഥം; ‘രു’ അതിന്റെ നിരോധകൻ. അന്ധകാരനിവാരണക്കാരനായതിനാൽ അവൻ ‘ഗുരു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു॥
Verse 38
बोधरूपं गुरुं प्राप्य न गुर्वन्तरमादिशेत् / गुरुक्तं परुषं वाक्यमाशिषं परिचिन्तयेत्
ബോധസ്വരൂപനായ ഗുരുവിനെ പ്രാപിച്ചാൽ മറ്റൊരു ഗുരുവിനെ നിർദ്ദേശിക്കരുത്. ഗുരു പറഞ്ഞ കടുപ്പമുള്ള വാക്കും ആശീർവാദമെന്നു കരുതി ധ്യാനിക്കണം॥
Verse 39
लौकिकं वैदिकं वापि तथाध्यात्मिकमेव च / आददीत ततो ज्ञानं पूर्वं तमभिवादयेत्
ലൗകികമോ വൈദികമോ അധ്യാത്മികമോ—എവിടെയായാലും ജ്ഞാനം സ്വീകരിക്കാം; എന്നാൽ ആദ്യം അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിക്കണം॥
Verse 40
एवं दीक्षात्रयं कृत्वा विधेयं बौधयेत्पुनः / गुरुभक्तिस्सदाचारस्तद्द्रोहस्तत्र पातकम्
ഇങ്ങനെ ത്രിവിധ ദീക്ഷകൾ നടത്തി പിന്നെയും കർത്തവ്യം ബോധിപ്പിക്കണം. ഗുരുഭക്തിയും സദാചാരവും ധർമ്മം; ഗുരുദ്രോഹം അവിടെ പാപം॥
Verse 41
तत्पदस्मरणं मुक्तिर्यावद्देहमयं क्रमः / यत्पापं समवाप्नोति गुर्वग्रे ऽनृतभाषणत्
അവന്റെ പാദസ്മരണ തന്നെയാണ് മോക്ഷം, ദേഹധാരണയുടെ ക്രമം നിലനിൽക്കുന്നത്രയും. ഗുരുവിന്റെ മുമ്പിൽ അസത്യം പറയുന്നതാൽ ലഭിക്കുന്ന പാപം॥
Verse 42
गोब्राह्मणावधं कृत्वा न तत्पापं समाश्रयेत् / ब्रह्मादिस्तंब पर्यतं यस्य मे गुरुसंततिः
എന്റെ ഗുരുപരമ്പര ബ്രഹ്മാദി മുതൽ തൃണസ്തംഭം വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവന് ഗോവധവും ബ്രാഹ്മണവധവും ചെയ്താലും ആ പാപം അവനെ ആശ്രയിക്കുകയില്ല।
Verse 43
तस्य मे सर्वपूज्यस्य को न पूज्यो महीतले / इति सर्वानुकूलो यः स शिष्यः परिकीर्तितः
എന്റെ ആ സർവ്വപൂജ്യനായ (ഗുരു)വനോട് ബന്ധപ്പെട്ടവന് ഭൂമിയിൽ ആരാണ് അപൂജ്യൻ? ഇങ്ങനെ കരുതി എല്ലാവർക്കും അനുകൂലനായിരിക്കുന്നവനെയാണ് ശിഷ്യൻ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്।
Verse 44
शीलादिविमलानेकगुणसंपन्नभावनः / गुरुशासनवर्तित्वाच्छिष्य इत्यभिधीयते
ശീലാദി നിർമ്മലമായ അനേകം ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനും, ശുഭഭാവനയുള്ളവനും, ഗുരുശാസനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനുമാണ് ‘ശിഷ്യൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്।
Verse 45
जपाच्छ्रान्तः पुनर्ध्यायेद्ध्यानाच्छ्रान्तः पुनर्जपेत् / जपध्यानादियुक्तस्य क्षिप्रं मन्त्रः प्रसिध्यति
ജപത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ വീണ്ടും ധ്യാനിക്കണം; ധ്യാനത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചാൽ വീണ്ടും ജപിക്കണം; ജപ-ധ്യാനാദികളിൽ യുക്തനായവന് മന്ത്രം शीഘ്രം സിദ്ധിക്കുന്നു।
Verse 46
यथा ध्यानस्य सामर्थ्यात्कीटो ऽपि भ्रमरायते / तथा समाधिसा मर्थ्याद्ब्रह्मीभूतो भवेन्नरः
ധ്യാനത്തിന്റെ സാമർത്ഥ്യത്താൽ കീടവും ഭ്രമരരൂപമാകുന്നതുപോലെ, സമാധിയുടെ സാമർത്ഥ്യത്താൽ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മീഭൂതനായി ഭവിക്കുന്നു।
Verse 47
यथा निलीयते काले प्रपञ्चो नैव दृश्यते / तथैव मीलयेन्नेत्रे एतद्ध्यानस्य लक्षणम्
കാലത്തിൽ പ്രപഞ്ചം ലീനമായി ദൃശ്യമാകാത്തതുപോലെ, അതുപോലെ കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കുക—ഇതാണ് ധ്യാനത്തിന്റെ ലക്ഷണം.
Verse 48
विदिते तु परे तत्त्वे वर्णातीते ह्यविक्रिये / किङ्करत्वं च गच्छन्ति मन्त्रा मन्त्राधिपैः सह
വർണാതീതവും അവികാരവുമായ പരതത്ത്വം അറിയപ്പെടുമ്പോൾ, മന്ത്രങ്ങൾ മന്ത്രാധിപന്മാരോടുകൂടെ സേവകഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 49
आत्मैक्यभावनिष्ठस्य या चेष्टा सा तु दर्शनम् / योगस्तपः स तन्मन्त्रस्तद्धनं यन्निरीक्षणम्
ആത്മൈക്യഭാവനയിൽ നിഷ്ഠനായവന്റെ ഏതു ചേഷ്ടയും അതുതന്നെ ദർശനം; അതുതന്നെ യോഗം, അതുതന്നെ തപസ്, അതുതന്നെ അവന്റെ മന്ത്രം; നിരന്തര നിരീക്ഷണമേ അവന്റെ ധനം.
Verse 50
देहाभिमाने गलिते विज्ञाते परमात्मनि / यत्रयत्र मनो याति तत्रतत्र समाधयः
ദേഹാഭിമാനം ഉരുകി പരമാത്മാവ് അറിയപ്പെടുമ്പോൾ, മനസ് എവിടെയെവിടെയേക്കു പോയാലും അവിടെയവിടെയേ സമാധി ഉണ്ടാകുന്നു.
Verse 51
यः पश्येत्सर्वगं शांमानन्दात्मानमद्वयम् / न तस्य किञ्चिदाप्तव्यं ज्ञातव्यं वावशिष्यते
സർവ്വഗതനും ശാന്തനും ആനന്ദസ്വരൂപനുമായ അദ്വൈത ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നവന്, നേടേണ്ടതോ അറിയേണ്ടതോ ഒന്നും ശേഷിക്കുകയില്ല.
Verse 52
पूजाकोटिसमं स्तोत्रं स्तोत्रकोटिसमोजपः / जपकोटिसमं ध्यानं ध्यानकोटिसमो लयः
കോടി പൂജയ്ക്കു തുല്യം സ്തോത്രം; കോടി സ്തോത്രങ്ങൾക്ക് തുല്യം ജപം. കോടി ജപങ്ങൾക്ക് തുല്യം ധ്യാനം; കോടി ധ്യാനങ്ങൾക്ക് തുല്യം ലയം (സമാധി).
Verse 53
देहो देवालयः प्रोक्तो जीव एव महेश्वरः / त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोहंभावेन योजयेत्
ദേഹം ദേവാലയമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജീവൻ തന്നെയാണ് മഹേശ്വരൻ. അജ്ഞാനരൂപ നിർമാല്യം ഉപേക്ഷിച്ച് ‘സോഽഹം’ ഭാവത്തിൽ ഏകീകരിക്കണം.
Verse 54
तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात्तुषाभावे तु तण्डुलः / पाशबद्धः स्मृतो जीवः पाशमुक्तो महेश्वरः
തുഷം ചേർന്ന് ബന്ധിതമായാൽ അത് വ്രീഹി (നെല്ല്); തുഷമില്ലെങ്കിൽ അതേ തണ്ടുലം (അരി). പാശബന്ധിതൻ ജീവൻ; പാശമുക്തൻ മഹേശ്വരൻ.
Verse 55
आकाशे पक्षिजातीनां जलेषु जलचारिणाम् / यथा गतिर्न दृश्येत महावृत्तं महात्मनाम्
ആകാശത്ത് പക്ഷികളുടെ ഗതിയും ജലത്തിൽ ജലചരങ്ങളുടെ ഗതിയും എങ്ങനെ ദൃശ്യമാകുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ മഹാത്മാക്കളുടെ മഹാവൃത്തം (മഹത്തായ ചര്യ)യും ദൃശ്യമാകുകയില്ല.
Verse 56
नित्यार्चनं दिवा कुर्याद्रात्रौ नैमित्तिकार्चनम् / उभयोः काम्यकर्मा स्यादिति शास्त्रस्य निश्चयः
പകൽ നിത്യാർച്ചനം ചെയ്യണം; രാത്രി നൈമിത്തികാർച്ചനം ചെയ്യണം. ഇരുവിധത്തിലും കാമ്യകർമ്മം (ഇഷ്ടഫലാർത്ഥം) ഉണ്ടായേക്കാം—ഇതാണ് ശാസ്ത്രനിശ്ചയം.
Verse 57
कोटिकोटिमहादानात्कोटिकोटिमहाव्रतात् / कोटिकोटिमहायज्ञात्परा श्रीपादुका स्मृतिः
കോടിക്കോടി മഹാദാനങ്ങളേക്കാളും, കോടിക്കോടി മഹാവ്രതങ്ങളേക്കാളും, കോടിക്കോടി മഹായജ്ഞങ്ങളേക്കാളും പരമമായത് ശ്രീപാദുകാസ്മരണമാണ്.
Verse 58
ज्ञानतो ऽज्ञानतो वापि यावद्देहस्य धारणम् / तावद्वर्णाश्रमाचारः कर्तव्यः कर्ममुक्तये
ജ്ഞാനത്താലോ അജ്ഞാനത്താലോ, ദേഹം ധരിക്കുന്നതുവരെ, കർമമുക്തിക്കായി വർണാശ്രമാചാരം അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്.
Verse 59
निर्गतं यद्गुरोर्वक्त्रात्सर्वं शास्त्रं तदुच्यते / निषिद्धमपि तत्कुर्याद्गुर्वाज्ञां नैव लङ्घयेत्
ഗുരുവിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്നതെല്ലാം ശാസ്ത്രമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; നിരോധിതമായാലും അതു ചെയ്യുക—ഗുരുവാജ്ഞയെ ഒരിക്കലും ലംഘിക്കരുത്.
Verse 60
जातिविद्याधनाढ्यो वा दूरे दृष्ट्वा गुरुं मुदा / दण्डप्रमाणं कृत्वैकं त्रिः प्रदक्षिणामाचरेत्
ജാതി, വിദ്യ, ധനം എന്നിവയിൽ സമൃദ്ധനായാലും, ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഗുരുവിനെ കണ്ടാൽ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു ദണ്ഡപ്രമാണ അകലം പാലിച്ച് മൂന്നു പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം.
Verse 61
गुरुबुद्ध्या नमेत्सर्वं दैवतं तृणमेव वा / प्रणमेद्देवबुद्ध्या तु प्रतिमां लोहमृन्मयीम्
ഗുരുബുദ്ധിയോടെ ദേവതയായാലും പുല്ലായാലും എല്ലാറ്റിനും നമസ്കരിക്കണം; എന്നാൽ ദേവബുദ്ധിയോടെ ലോഹമയമോ മണ്ണുമയമോ ആയ പ്രതിമയ്ക്ക് പ്രണാമം ചെയ്യണം.
Verse 62
गुरुं हुङ्कृत्य तुङ्कृत्य विप्रं वादैर्विजित्य च / विकास्य गुह्यशास्त्राणि भवन्ति ब्रह्मराक्षसाः
ഗുരുവിനെ ഹുങ്കരിച്ച് അവമാനിക്കുകയും, വാദങ്ങളാൽ വിപ്രനെ ജയിക്കുകയും, ഗുഹ്യശാസ്ത്രങ്ങൾ തുറന്ന് ദുരുപയോഗം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവർ ബ്രഹ്മരാക്ഷസരാകുന്നു.
Verse 63
अद्वैतं भाव येन्नित्यं नाद्वैतं गुरुणा सह / न निन्देदन्यसमयान्वेदशास्त्रागमादिकान्
നിത്യമായി അദ്വൈതഭാവം ധ്യാനിക്കണം; എന്നാൽ ഗുരുവിനോടൊപ്പം അദ്വൈതത്തിന്റെ പേരിൽ വിരോധം പുലർത്തരുത്; വേദ-ശാസ്ത്ര-ആഗമാദി മറ്റ് സമ്പ്രദായങ്ങളെ നിന്ദിക്കരുത്.
Verse 64
एकग्रामस्थितः शिष्यस्त्रिसंध्यं प्रणमेद्गुरुम् / क्रोश मात्रस्थितो भक्त्या गुरुं प्रतिदिनं नमेत्
ഒരേ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ശിഷ്യൻ ത്രിസന്ധ്യകളിലും ഗുരുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്യണം; ഒരു ക്രോശം ദൂരെയുള്ളവൻ ഭക്തിയോടെ പ്രതിദിനം ഗുരുവിനെ നമസ്കരിക്കണം.
Verse 65
अर्थयोजनगः शिष्यः प्रणमेत्पञ्चपर्वसु / एकयोजनमारभ्य योजनद्वादशावधि
ഒരു യോജന മുതൽ പന്ത്രണ്ട് യോജന വരെ ദൂരെയുള്ള ശിഷ്യൻ അഞ്ചു പർവ്വങ്ങളിൽ (പുണ്യാവസരങ്ങളിൽ) ഗുരുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്യണം.
Verse 66
तत्तद्योजनसंख्यातमासेषु प्रणमेद्गुरुम् / अतिदूरस्थितः शिष्यो यदेच्छा स्यात्तदा व्रजेत्
എത്ര യോജന ദൂരമുണ്ടോ അത്ര മാസങ്ങളുടെ ഇടവേളയിൽ ഗുരുവിനെ പ്രണാമം ചെയ്യണം; അത്യന്തം ദൂരെയുള്ള ശിഷ്യൻ അവസരവും ഇച്ഛയും വന്നാൽ അപ്പോൾ ഗുരുവിനെ സമീപിക്കണം.
Verse 67
रिक्तपाणिस्तु नोपेयाद्राजानं देवतां गुरुम् / फलपुष्पांबरादीनि यथाशक्ति समर्पयेत्
ശൂന്യഹസ്തനായി രാജാവിനെയോ ദേവതയെയോ ഗുരുവിനെയോ സമീപിക്കരുത്. കഴിയുന്നത്ര ഫലം, പുഷ്പം, വസ്ത്രം മുതലായവ സമർപ്പിക്കണം.
Verse 68
मनुष्यचर्मणा बद्धः साक्षात्परशिवः स्वयम् / सच्छिष्यानुग्रहार्थाय गूढं पर्यटति क्षितौ
മനുഷ്യചർമം ധരിച്ച് ബന്ധിതനായി കാണപ്പെടുന്നവൻ സ്വയം സാക്ഷാൽ പരശിവൻ. സത്സിഷ്യന്മാർക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ ഭൂമിയിൽ ഗൂഢമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Verse 70
सद्भक्तरक्षणायैव निराकारो ऽपि साकृतिः / शिवः कृपानिधिर्लोके संसारीव हि चेष्टते // ब्न्द्प्३,४३।६९ / अत्रिनेत्रः शिवः साक्षादचतुर्बाहुरच्युतः / अचतुर्वदनो ब्रह्मा श्रीगुरुः परिकीर्तितः
സദ്ഭക്തരെ രക്ഷിക്കാനായി നിരാകാരനായിട്ടും ശിവൻ സാകാരരൂപം ധരിക്കുന്നു; കൃപാനിധിയായ ശിവൻ ലോകത്തിൽ സംസാരിയെപ്പോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ത്രിനേത്രനായ ശിവൻ, ചതുര്ഭുജരഹിതനായ അച്യുതൻ, ചതുര്മുഖരഹിതനായ ബ്രഹ്മ—ഇവനെയാണ് ശ്രീഗുരുവെന്ന് കീർത്തിക്കുന്നത്.
Verse 71
श्रीगुरुं परतत्त्वाख्यं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः / भाग्यहीना न पश्यन्ति सूर्यमन्धा इवोदितम्
പരതത്ത്വമായ ശ്രീഗുരു കണ്ണിന് മുന്നിൽ നില്ക്കുമ്പോഴും ഭാഗ്യഹീനർ അവനെ കാണുന്നില്ല; ഉദിച്ച സൂര്യനെ അന്ധർ കാണാത്തതുപോലെ.
Verse 72
उत्तमा तत्त्वचिन्ता स्याज्जपचिन्ता तु मध्यमा / अधमा शास्त्रचिन्ता स्याल्लोकचिन्ताधमाधमा
തത്ത്വചിന്ത ഉത്തമം; ജപചിന്ത മധ്യമം. വെറും ശാസ്ത്രചിന്ത അധമം; ലോകചിന്ത അധമാധമം.
Verse 73
नास्थि गुर्वधिकं तत्त्वं नास्ति ज्ञानाधिकं सुखम् / नास्ति भक्त्यधिका पूजा न हि मोक्षाधिकं फलम्
ഗുരുവിനെക്കാൾ ഉന്നതമായ തത്ത്വമില്ല, ജ്ഞാനത്തെക്കാൾ വലിയ സുഖമില്ല। ഭക്തിയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ പൂജയില്ല, മോക്ഷത്തെക്കാൾ വലിയ ഫലമില്ല।
Verse 74
सर्ववेदेषु शास्त्रेषु ब्रह्मविष्णुशिवादिषु / तत्र तत्रोच्यते शब्दैः श्रीकामाक्षी परात्परा
സകല വേദശാസ്ത്രങ്ങളിലും, ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ശിവാദികളിലും, അവിടവിടെയെല്ലാം വാക്കുകളാൽ ശ്രീകാമാക്ഷിയെ പരാത്പരയായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 75
शचीन्द्रौ स्वाहाग्नी च प्रभारवी / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ
ശചീ-ഇന്ദ്രൻ, സ്വാഹാ-അഗ്നി, പ്രഭാ-രവി; ലക്ഷ്മീ-നാരായണൻ, വാണി-ധാതാവ്, ഗിരിജാ-ശിവൻ—ഇവയെല്ലാം ദ്വന്ദ്വയുഗ്മങ്ങളായി പറയുന്നു।
Verse 76
अग्नीषोमौ बिन्दुनादौ तथा प्रकृतिपूरुषौ / आधाराधेयनामानौ भोगमोक्षौ तथैव च
അഗ്നി-സോമം, ബിന്ദു-നാദം, പ്രകൃതി-പുരുഷൻ; ‘ആധാര-ആധേയം’ എന്ന നാമത്തിൽ, ഭോഗ-മോക്ഷവും അതുപോലെ (ദ്വന്ദ്വ)മായി പറയുന്നു।
Verse 77
प्राणापनौ च शब्दार्थौं तथा विधिनिषेधकौ / सुखदुःखादि यद्द्वन्द्वं दृश्यते श्रूयते ऽपि वा
പ്രാണ-അപാനം, ശബ്ദ-അർത്ഥം, വിധി-നിഷേധം; സുഖ-ദുഃഖാദിയായ ഏതു ദ്വന്ദ്വവും കാണപ്പെടുകയോ കേൾക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യുന്നു.
Verse 78
सर्वलोकेषु तत्सर्वं परं ब्रह्म न संशयः / उत्तीर्ममपरं ज्योतिः कामाक्षीनामकं विदुः
സകല ലോകങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന പരബ്രഹ്മം അതുതന്നെ; സംശയമില്ല. അതേ അതീതമായ അനുപമ ജ്യോതിയെ ‘കാമാക്ഷി’ എന്ന നാമത്തിൽ പണ്ഡിതർ അറിയുന്നു.
Verse 79
यदेव नित्यं ध्यायन्ति ब्रह्मविष्णुशिवादयः / इत्थं हि शक्तिमार्गे ऽस्मिन्यः पुमानिह वर्तते
ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ മുതലായവർ നിത്യവും ധ്യാനിക്കുന്നതേത്—അങ്ങനെ ഈ ശക്തിമാർഗത്തിൽ ഇവിടെ ഏതു പുരുഷൻ ആചരിക്കുന്നുവോ.
Verse 80
प्रसादभूमिः श्रीदेव्या भुक्तिमुक्त्योः स भाजनम् / अमन्त्रं वा समत्रं वा कामाक्षीमर्चयन्ति ये
ശ്രീദേവിയുടെ പ്രസാദഭൂമി അവനാണ്; ഭുക്തിയും മുക്തിയും ലഭിക്കാനുള്ള പാത്രവും അവനാണ്—മന്ത്രമില്ലാതെയോ മന്ത്രസഹിതമോ കാമാക്ഷിയെ അർച്ചിക്കുന്നവർ.
Verse 81
स्त्रियो वैश्याश्च शूद्राश्च ते यान्ति परमां गतिम् / किं पुनः क्षत्त्रिया विप्रा मन्त्रपूर्वं यजन्ति ये
സ്ത്രീകളും വൈശ്യരും ശൂദ്രരും പോലും പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ മന്ത്രപൂർവം യജിക്കുന്ന ക്ഷത്രിയരും വിപ്രരും എത്രയോ അധികം—എന്തു പറയണം!
Verse 82
संसारिणो ऽपि ते नूनं विमुक्ता नात्र संशयः / सितामध्वाज्यकदलीफलपायसरूपकम्
സംസാരികളായിരുന്നാലും അവർ നിശ്ചയമായും വിമുക്തരാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല. (നൈവേദ്യമായി) ശർക്കര, തേൻ, നെയ്യ്, വാഴപ്പഴം, പായസം മുതലായ രൂപത്തിൽ.
Verse 83
पञ्चपर्वसु नैवेद्यं सर्वदैव निवेदयेत् / योनार्चयति शक्तो ऽपि स देवीशापमाप्नुयात्
അഞ്ചു പർവങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ദേവതകൾക്ക് നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം. ശേഷിയുണ്ടായിട്ടും യോനി-അർച്ചന ചെയ്യുന്നവൻ ദേവീശാപം പ്രാപിക്കും.
Verse 84
अशक्तौ भावनाद्रव्यैरर्चयेन्नित्यमंबिकाम् / गृहस्थस्तु महादेवीं मङ्गलाचारसंयुतः
അശക്തനായാൽ ഭാവനാരൂപ ദ്രവ്യങ്ങളാൽ നിത്യവും അംബികയെ അർച്ചിക്കണം. ഗൃഹസ്ഥൻ മംഗളാചാരസഹിതം മഹാദേവിയെ ആരാധിക്കണം.
Verse 85
अर्चयेत महालक्ष्मीमनुकूलाङ्गनासखः / गुरुस्त्रिवारमाचारं कथयेत्कलशोद्भव
അനുകൂലമായ ഭാര്യയുടെ സഖനായി മഹാലക്ഷ്മിയെ അർച്ചിക്കണം. ഹേ കലശോദ്ഭവാ! ഗുരു ആചാരവിധി മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഉപദേശിക്കണം.
Verse 86
शिष्यो यदि न गृह्णीया च्छिष्ये पापं गुरोर्न हि / लक्ष्मीनारायणौ वाणीधातारौ गिरिजाशिवौ
ശിഷ്യൻ സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ പാപം ശിഷ്യനിൽ തന്നേ; ഗുരുവിൽ അല്ല. സാക്ഷികൾ: ലക്ഷ്മീനാരായണർ, വാണീ-ധാതാവ്, ഗിരിജാ-ശിവൻ.
Verse 87
श्रीगुरुं गुरुपत्नीं च पितरौ चिन्तयेद्धिया / इति सर्वं मया प्रोक्तं समासेन घटोद्भव
ബുദ്ധിയാൽ ശ്രീഗുരുവിനെയും ഗുരുപത്നിയെയും മാതാപിതാക്കളെയും സ്മരിക്കണം. ഹേ ഘടോദ്ഭവാ! ഇതെല്ലാം ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു.
Verse 88
एतावदवधानेन सर्वज्ञो मतिमान्भवेत्
ഇത്രമാത്രം ശ്രദ്ധയാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വജ്ഞനും ബുദ്ധിമാനും ആകുന്നു.
Frequently Asked Questions
It differentiates sparśa-dīkṣā (guru’s touch with mantra-japa), dṛg-dīkṣā (guru’s sanctified gaze after meditation), śāmbhavī-dīkṣā (instant knowledge via glance/speech/touch), and mānasī-dīkṣā (silent mental conferment after sustained service), then outlines kriyā-dīkṣā as a formal ritual procedure.
Auspicious timing in śukla-pakṣa, purification of mind and speech, prescribed bathing and sandhyā, seclusion with regulated diet/silence, guru-led entry into the worship space, nyāsa with Vedic sūktas, ṣoḍaśopacāra pūjā, and puṣpāñjali offered with the sahasrākṣarī-vidyā.
It functions as a comprehensive Śākta liturgical address to Tripurasundarī and her cakra-deities, serving both as consecratory speech and as a doctrinal map of Śrīvidyā; the text explicitly stresses that puṣpāñjali without this vidyā makes the worship ineffective.