Shloka 26
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
इत्युक्त्वा भक्तिभरितः पुनरुत्थाय शान्तिमान् / वामपार्श्वे गुरोस्तिष्ठेदमानी विनयान्वितः
Transliteration
ityuktvā bhaktibharitaḥ punarutthāya śāntimān / vāmapārśve gurostiṣṭhedamānī vinayānvitaḥ
Translation
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭക്തിഭരിതനായി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ശാന്തനായി, അഹങ്കാരമില്ലാതെ വിനയത്തോടെ ഗുരുവിന്റെ ഇടത് പാർശ്വത്ത് നില്ക്കണം.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (absolutive): ‘having said’
भक्ति-भरितःfilled with devotion
भक्ति-भरितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ति (प्रातिपदिक) + भरित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शिष्यः); तत्पुरुष: ‘भक्त्या भरितः’
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उत्थायhaving stood up
उत्थाय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (absolutive): ‘having risen’
शान्तिमान्peaceful, composed
शान्तिमान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशान्ति (प्रातिपदिक) + मतुप् (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण
वाम-पार्श्वेon the left side
वाम-पार्श्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवाम (प्रातिपदिक) + पार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष: ‘वामं पार्श्वम्’
गुरोःof the guru
गुरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तिष्ठेत्should stand
तिष्ठेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अमानिwithout pride
अमानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गयुक्त विशेषण: ‘without pride’
विनय-अन्वितःendowed with humility
विनय-अन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष: ‘विनयेन अन्वितः’