Shloka 27
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
ततस्तुंबीजलैः प्रोक्ष्य वामभागे निवेदयेत् / विमुच्य नेत्रबन्धं तु दर्शयेदर्चनक्रमम्
Transliteration
tatastuṃbījalaiḥ prokṣya vāmabhāge nivedayet / vimucya netrabandhaṃ tu darśayedarcanakramam
Translation
അനന്തരം തുമ്പീജലങ്ങളാൽ പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത് ഇടത്തുഭാഗത്ത് നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം. പിന്നെ നേത്രബന്ധം അഴിച്ച് അർച്ചനാക്രമം കാണിക്കണം.
Word by Word
tataḥthereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable adverb): ‘thereafter/then’
tuindeed/and then
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle/conjunction): emphasis/contrast ‘but/indeed’
tuṃbī-jalaiḥwith gourd-water
tuṃbī-jalaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottuṃbī (प्रातिपदिक) + jala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘tuṃbīyāḥ jalam’ → tuṃbī-jalam; Instrumental plural
prokṣyahaving sprinkled
prokṣya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra√ukṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having sprinkled’; अव्ययभाव (indeclinable verbal)
vāma-bhāgeon the left side
vāma-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः: ‘vāmaḥ bhāgaḥ’ → vāma-bhāga; Locative singular
nivedayetshould offer
nivedayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni√vid (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘he should offer/present’
vimucyahaving removed
vimucya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi√muc (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having released/removed’
netra-bandhamthe eye-bandage
netra-bandham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक) + bandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘netrāṇāṃ bandhaḥ’ → netra-bandha; Accusative singular
tuthen/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle): emphasis ‘then/indeed’
darśayetshould show
darśayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘he should show’ (दर्शयति)
arcana-kramamthe procedure of worship
arcana-kramam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootarcana (प्रातिपदिक) + krama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘arcanasya kramaḥ’ → arcana-krama; Accusative singular