Shloka 10
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
संध्याकर्म समाप्याथ गुरुदेहं परं स्मरन् / एकान्ते निवसञ्छ्रीमान्मौनी च नियताशनः
Transliteration
saṃdhyākarma samāpyātha gurudehaṃ paraṃ smaran / ekānte nivasañchrīmānmaunī ca niyatāśanaḥ
Translation
സന്ധ്യാകർമ്മം സമാപിച്ച് പരമ ഗുരുസ്വരൂപത്തെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഏകാന്തത്തിൽ വസിക്കണം; മൗനം പാലിച്ച് നിയന്ത്രിതാഹാരം സ്വീകരിക്കണം.
Word by Word
संध्या-कर्मthe twilight rite
संध्या-कर्म:
Karma (कर्म) (object of samāpya)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (संध्यायाः कर्म)
समाप्यhaving completed
समाप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा/gerund), अव्ययभाव; ‘having completed’
अथthen
अथ:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/sequence particle)
गुरु-देहम्the guru’s body/form
गुरु-देहम्:
Karma (कर्म) (object of smaran)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गुरोः देहः)
परम्supreme
परम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देहम्)
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta (कर्ता) (agent described)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘remembering’
एकान्तेin solitude
एकान्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
निवसन्dwelling
निवसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘dwelling’
श्रीमान्prosperous/illustrious
श्रीमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (साधकस्य)
मौनीsilent, observing silence
मौनी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमौनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/ conjunction)
नियत-आशनःregulated in diet
नियत-आशनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनियत (प्रातिपदिक) + आशन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः (नियतं आशनं यस्य)