Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിന്റെ മൂന്നാം ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ, വസിഷ്ഠ-സഗര സംവാദത്തിലെ അർച്ചുനോപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ജാമദഗ്ന്യ തപശ്ചരണം’ എന്ന ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം. വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ തപസ്വിയായ രാമൻ ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ, രഹസ്യമായ ഏകാന്തസാധനയിൽ നിരതനായി, നിയന്ത്രിതനും പ്രശംസിതവ്രതധാരിയും ആയിരുന്നു।

Verse 2

श्रुत्वा तमृषयः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः / ज्ञानकर्मवयोवृद्धा महान्तः शंसितव्रताः

അത് കേട്ട് എല്ലാ ഋഷിമാരും—തപസ്സാൽ പാപകല്മഷം കഴുകിമാറ്റിയവർ—ജ്ഞാനം, കര്‍മ്മം, വയസ് എന്നിവയിൽ മുതിർന്ന മഹാന്മാർ, പ്രശംസിത വ്രതധാരികൾ ആയിരുന്നു।

Verse 3

दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः

അവനെ ദർശിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, കൗതുകം നിറഞ്ഞ് അവർ ഒന്നിച്ചു വന്നു; രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവിന്റെ ശ്രേഷ്ഠ തപസ്സിന്റെ മഹിമ പ്രസിദ്ധമാക്കിക്കൊണ്ടായിരുന്നു അവരുടെ വരവ്।

Verse 4

भृग्वत्रिक्रतुजाबालिवामदेवमृकण्डवः / संभावयन्तस्ते रामं मुनयो वृद्धसंमताः

ഭൃഗു, വത്രി, ക്രതു, ജാബാലി, വാമദേവൻ, മൃകണ്ഡു മുതലായ—മുതിർന്നവർ അംഗീകരിച്ച ആ മുനിമാർ രാമനെ ആദരത്തോടെ മാനിച്ചു (വന്നു)।

Verse 5

आजग्मुराश्रमं तस्य रामस्य तपसस्तपः / दूरादेव महान्तस्ते पुण्यक्षेत्रनिवासिनः

പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ആ മഹാന്മാർ, ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ തപസ്സിനും തപസ്സായ രാമന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി।

Verse 6

गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्

സകല ലോകങ്ങളിലും തപസ്സാണ് ശ്രേഷ്ഠം, ജ്ഞാനമാണ് പരമം; അവനെ പ്രശംസിച്ച് അവർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി.

Verse 7

एवं प्रवर्त्ततस्तस्य रामस्य भगवाञ्छिवः / प्रसन्नचेता नितरां बभूव नृपसत्तम

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ രാമന്റെ ധർമ്മാചരണം തുടരുമ്പോൾ ഭഗവാൻ ശിവൻ അത്യന്തം പ്രസന്നചിത്തനായി.

Verse 8

जिज्ञासुस्तस्य भगवान् भक्तिमात्मनि शङ्करः / मृगव्याधवपुर्भूत्वा ययौ राजंस्तदन्तिकम्

ഹേ രാജാവേ! അവന്റെ ഭക്തി അറിയുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ മൃഗവ്യാധന്റെ രൂപം ധരിച്ചു അവന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോയി.

Verse 9

भिन्नाञ्जनचयप्रख्यो रक्तान्तायतलोचनः / शरचापधरः प्रांशुर्वज्रसंहननो युवा

അവൻ പൊട്ടിയ അഞ്ജനക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ കറുത്തവൻ, ചുവന്ന അറ്റങ്ങളുള്ള നീണ്ട കണ്ണുകളുള്ളവൻ; അമ്പും വില്ലും ധരിച്ച്, ഉയരം കൂടിയ, വജ്രസമ ദൃഢദേഹനായ യുവാവ്.

Verse 10

उत्तुङ्गहनुबाह्वंसः पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजः / मांसविस्रवसागन्धी सर्वप्राणिविहिंसकः

അവന് ഉയർന്ന താടി, ശക്തമായ ഭുജങ്ങളും തോളുകളും; പിങ്ങള നിറത്തിലുള്ള മീശയും മുടിയും; മാംസം-രക്തം-കൊഴുപ്പ് ഗന്ധം വീശുന്നവൻ, സകല ജീവികളെയും ഹിംസിക്കുന്നവൻ ആയിരുന്നു.

Verse 11

सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः

മുള്ളുള്ള വള്ളികളുടെ സ്പർശത്തിൽ മുറിവേറ്റ് ക്രുദ്ധമായ ദേഹത്തോടെ അവൻ, കുറ്റിക്കാടുകളിൽ സഞ്ചരിച്ച് അനേകം മാംസഖണ്ഡങ്ങൾ വഹിച്ചു നടന്നു।

Verse 12

मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः

ഇരുവശത്തും തൂങ്ങിയ മാംസഭാരത്തിന്റെ കാരണം അവന്റെ കഴുത്ത് കുനിഞ്ഞിരുന്നു; തുടകളുടെ വേഗത്തിൽ അവൻ പെട്ടെന്ന് പല വൃക്ഷങ്ങളെയും കൂട്ടംകൂട്ടമായി ഒടിച്ചു നീങ്ങി।

Verse 13

अभ्यवर्त्तत तं देशं पादचारीव पर्वतः / आसाद्य सरसस्तस्य तीरं कुसुमितद्रुमम्

അവൻ ആ ദേശത്തേക്ക് നീങ്ങി, കാലാൽ നടക്കുന്ന പർവ്വതംപോലെ; പിന്നെ പുഷ്പിത വൃക്ഷങ്ങളുള്ള ആ സരസ്സിന്റെ തീരം എത്തി।

Verse 14

न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः

അവൻ ഏതോ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരിനരികെ മാംസഭാരം താഴെ വെച്ചു; പിന്നെ വൃക്ഷഛായയെ ആശ്രയിച്ച് അവിടെ കുറച്ചു നേരം ഇരുന്നു।

Verse 15

तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च

സരസ്സിന്റെ തീരത്ത് നിൽക്കുന്ന ഭൃഗുനന്ദനനെ അവൻ കണ്ടു; ഉടൻ അവൻ വേഗത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് അടുത്തേക്ക് ചെന്നു।

Verse 16

रामाय सेषुचापाभ्यां कराभ्यां विदधेंऽजलिम् / सजलांभोदसन्नादगंभीरेण स्वरेण च

രാമനോടു ഞാൻ വില്ലോടുകൂടിയ ഇരുകൈകളാൽ അഞ്ജലി ചേർത്ത്, ജലഭരിത മേഘഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെ ഗംഭീര സ്വരത്തിൽ പറഞ്ഞു।

Verse 17

जगाद भृगुशार्दूलं गुहान्तरविसर्पिणा / तोषप्रवर्षव्याधो ऽहं वसाम्यस्मिन्महावने

ഗുഹയുടെ ഉള്ളിൽ പടരുന്ന ശബ്ദത്തിൽ അവൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ഭൃഗുശാർദൂലാ! ഞാൻ തോഷപ്രവർഷ എന്ന വ്യാധൻ; ഈ മഹാവനത്തിൽ തന്നെയാണ് വസിക്കുന്നത്।”

Verse 18

ईशो ऽहमस्य देशस्य सप्राणितरुवीरुधः / चरामि समचित्तात्मा नानासत्त्वा मिषाशनः

പ്രാണമുള്ള വൃക്ഷലതകളോടുകൂടി ഈ ദേശത്തിന്റെ അധിപൻ ഞാൻ. സമചിത്തനായി ഞാൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു; പല ജീവികളുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ ഞാൻ.

Verse 19

समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्

എല്ലാ ഭൂതങ്ങളോടും ഞാൻ സമൻ; എനിക്ക് പിതാവാദി ബന്ധങ്ങളും ഇല്ല. അഭക്ഷ്യവും അഗമ്യവും അപേയവും മുതലായ നിഷിദ്ധ കാര്യങ്ങളിലും എനിക്ക് എവിടെയും മടിയില്ല.

Verse 20

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

കർത്യ-അകർത്യ വിധികളിലും എന്റെ ബുദ്ധി വേർതിരിവ് കാണിക്കുന്നില്ല. ഞാൻ ആരുടെയും ശരണാഗതനല്ല; ആരുടെയിടത്തേക്കും പോകുന്നില്ല, ആരുടെയിടത്തും താമസിക്കുന്നില്ല.

Verse 21

शक्रस्यापि बलेनाहमनुमन्ये न संशयः / जानते तध्यथा सर्वे देशो ऽयं मदुपाश्रयः

ഇന്ദ്രന്റെ ബലത്താലും ഞാൻ ഇതു സമ്മതിക്കുന്നു; സംശയമില്ല. എല്ലാവർക്കും അറിയുന്നതുപോലെ, ഈ ദേശം എന്റെ ആശ്രയത്തിലാണ്.

Verse 22

तस्मान्न कश्चिदायाति ममात्रानुमतिं विना / इत्येष मम वृत्तान्तः कार्त्स्न्येन कथितस्तव

അതുകൊണ്ട് എന്റെ അനുവാദമില്ലാതെ ഇവിടെ ആരും വരുകയില്ല. ഇതാണ് എന്റെ വൃത്താന്തം; പൂർണ്ണമായി നിന്നോട് പറഞ്ഞു.

Verse 23

त्वं च मे ब्रूहि तत्त्वेन निजवृत्तमशेषतः / कस्त्वं कस्मादिहायातः किमर्थमिह धिष्ठितः / उद्यतो ऽन्यत्र वा गन्तुं किं वा तव चिकीर्षितम्

നീയും എനിക്ക് സത്യമായി നിന്റെ വൃത്താന്തം മുഴുവനായി പറയുക. നീ ആരാണ്, എവിടെ നിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്, എന്തിനാണ് ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നത്? മറ്റിടത്തേക്ക് പോകാൻ ഒരുങ്ങിയിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്ത്?

Verse 24

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः प्रहसंस्तेन रामो महाद्युतिः / तूष्णीं क्षणमिव स्थित्वा दध्यौ किञ्चिदवाङ्मुखः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാദ്യുതിയുള്ള രാമൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; ഒരു ക്ഷണം മൗനമായി നിന്നിട്ട്, അല്പം തല താഴ്ത്തി ചിന്തിച്ചു.

Verse 25

को ऽयमेव दुराधर्षः सजलांभोदनिस्वनः / ब्रवीति च गिरो ऽत्यर्थं विस्पष्टार्थपदाक्षराः

ഇവൻ ആരാണ്—അടക്കാൻ ദുഷ്കരൻ, ജലഭരിത മേഘത്തിന്റെ ഗർജ്ജനപോലുള്ള നാദമുള്ളവൻ, അത്യന്തം വ്യക്തമായ അർത്ഥമുള്ള പദാക്ഷരങ്ങളോടെ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കുന്നവൻ?

Verse 26

किं तु मे महतीं शङ्कां तनुरस्य तनोति वै / विजातिसंश्रयत्वेन रमणीया तथा शराः

എന്നാൽ എന്റെ മനസ്സിൽ മഹത്തായ സംശയം ഉയരുന്നു; വ്യത്യസ്തജാതിയുടെ ആശ്രയത്താൽ ഈ ദേഹവും മനോഹരമായി തോന്നുന്നു, അതുപോലെ അമ്പുകളും।

Verse 27

एवं चिन्तयतस्तस्य निमित्तानि शुभानि वै / बभूवुर्भुवि देहे च स्वाभिप्रेतार्थदान्यलम्

അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവനു ഭൂമിയിലും ദേഹത്തിലും ശുഭനിമിത്തങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവ അവന്റെ അഭിലഷിതഫലം നൽകുന്നതായിരുന്നു.

Verse 28

ततो विमृश्य बहुशो मनसाभृगुपुङ्गवः / उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्

പിന്നീട് ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠൻ മനസ്സിൽ പലവട്ടം ആലോചിച്ച്, പതുക്കെ ആ വ്യാധനോട് മധുരവും സത്യവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 29

जामदग्न्यो ऽस्मि भद्रं ते रामो नाम्ना तु भार्गवः / तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्

ഞാൻ ജാമദഗ്ന്യൻ; നിനക്ക് മംഗളം. ഞാൻ ഭാർഗവൻ, പേരിൽ രാമൻ; ഇപ്പോൾ ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇവിടെ തപസ്സിനായി വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 30

तपसा सर्वलोकेशं भक्त्या च नियमेन च / आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः

തപസ്സും ഭക്തിയും നിയമവും കൊണ്ടു സർവ്വലോകേശ്വരനെ ആരാധിക്കുവാൻ ഞാൻ ദീർഘകാലമായി ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

Verse 31

तस्मात्मर्वेश्वरं सर्वशरण्यमभयप्रदम् / त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ സർവേശ്വരൻ, സർവശരണ്യൻ, അഭയപ്രദൻ, ത്രിനേത്രൻ, പാപദമനൻ, ഭക്തവത്സലൻ ശങ്കരനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

तपसा तोषयिष्यामि सर्वज्ञं त्रिपुरान्तकम् / आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः

തപസ്സിലൂടെ സർവജ്ഞനായ ത്രിപുരാന്തകനെ ഞാൻ പ്രസാദിപ്പിക്കും; ഈ ആശ്രമത്തിൽ സരസ്സിന്റെ തീരത്ത് നിയമം ആശ്രയിച്ച് പാർക്കും।

Verse 33

भक्तानुकंपी भगवान्यावत्प्रत्यक्षतां हरः / उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम

ഭക്താനുകമ്പിയായ ഭഗവാൻ ഹരൻ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നതുവരെ, അതുവരെ ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെയിരിക്കും—ഇതാണ് എന്റെ നിശ്ചയം।

Verse 34

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

അതുകൊണ്ട് നീ ഇന്ന് തന്നെ ഇവിടെ നിന്ന് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്നതാണ് ഉചിതം; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഏറ്റെടുത്ത നിയമം ലംഘിക്കപ്പെടുകയും എനിക്ക് ഹാനി വരികയും ചെയ്യും।

Verse 35

माननीयो ऽथ वाहं ते भक्त्या देशान्तरातिथिः / स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः

അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ വന്ന ദേശാന്തര അതിഥി, ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തേക്ക് വന്ന തപസ്വിയും മുനിയും കൂടിയാണ്।

Verse 36

त्वतसंनिधौ निवासो मे भवेत्पापाय केवलम् / तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्

നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എന്റെ വാസം വെറും പാപത്തിനേ കാരണമാകും. എന്റെ സമീപസേവനം നിനക്കും ദുഃഖകരമായ ഫലം വരുത്തും.

Verse 37

स त्वंमदाश्रमोपान्ते परिचङ्क्रमणादिकम् / परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि

അതുകൊണ്ട് നീ എന്റെ ആശ്രമത്തിനരികെ നടക്കൽ മുതലായവ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഇരുവിടത്തും സുഖിയായിരിക്കൂ.

Verse 38

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूयो भृगुपुङ्गवम् / उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും ഭൃഗുപുങ്ഗവനോടു, കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഈ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 39

ब्रह्मन् किमिदमत्यर्थं समीपे वसतिं मम / परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! എന്റെ സമീപവാസത്തെ നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര അതിയായി കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു, ഞാൻ കൃതഘ്നനെന്നപോലെ?

Verse 40

किं मयापकृतं लोके भवतो ऽन्यस्य वा क्वचित् / अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः

ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളോടോ മറ്റാരോടോ എവിടെയെങ്കിലും എന്ത് അപകാരം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്? കുറ്റമില്ലാത്തതും സംയമനമുള്ളതുമായ ഒരാളെ പേരെടുത്ത് ആരാണ് അവമാനിക്കുക?

Verse 41

सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च

ഹേ വിപ്രപുംഗവാ! എന്റെ വാക്ക് അംഗീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എന്റെ സന്നിധി ഒഴിവാക്കുക—ദർശനം, സഹവാസം, സംഭാഷണവും കൂടി।

Verse 42

आयुष्मताधुनैवास्मादपसर्त्तव्यमाश्रमात् / स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः

ഹേ ആയുഷ്മാനേ! ഇപ്പോഴേ ഈ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ മാറിപ്പോകണമോ? എന്റെ ആശ്രയം ഉപേക്ഷിച്ച്, വിശപ്പോടെ ഞാൻ എവിടെ പോകും?

Verse 43

स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः

എന്റെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് നിങ്ങൾ എങ്ങനെ കല്പിക്കുന്നു? ഇവിടെ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് ദൂരെയായി ഞാൻ പോകാൻ കഴിയില്ല, പ്രത്യേകിച്ച് അല്ല।

Verse 44

गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन

നിങ്ങൾ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക, അല്ലെങ്കിൽ ഇഷ്ടമെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ നില്ക്കുക; എന്നാൽ എന്നെ ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയും നീക്കാൻ കഴിയില്ല।

Verse 45

वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അദ്ദേഹം അല്പം കോപം നിറഞ്ഞു; പിന്നെ, രാജാവേ, ഭൃഗുവംശോത്തമൻ അവനോട് വീണ്ടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 46

व्याधजातिरियं क्रूरा सर्वसत्त्वभयावहा / खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः

ക്രൂരവും സകല ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഭയമുളവാക്കുന്നതുമാണ് ഈ വേട്ടക്കാരൻ്റെ വംശം. എപ്പോഴും ദുഷ്പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്ന ഇവരെ സകല ജീവികളും നിന്ദിക്കുന്നു.

Verse 47

तस्यां जातो ऽसि पापीयान्सर्वप्राणिविहिंसकः / स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते

നീ ആ പാപകരമായ കുലത്തിൽ ജനിച്ചവനും സർവ്വ ജീവജാലങ്ങളെയും ദ്രോഹിക്കുന്നവനുമാണ്. അല്ലയോ ദുഷ്ടബുദ്ധേ, സജ്ജനങ്ങൾ നിന്നെ എന്തിന് ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കണം?

Verse 48

तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा

അതുകൊണ്ട്, നീ നിന്നെത്തന്നെ താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരനായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അല്ലയോ നിർഭയ, ഇവിടെ നിന്ന് വേഗത്തിൽ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകൂ; ഇക്കാര്യത്തിൽ ആലോചിക്കേണ്ടതില്ല.

Verse 49

शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्

സ്വന്തം ശരീരം സംരക്ഷിക്കാനുള്ള കരുതലോടെ, മുള്ളുകൾ തുടങ്ങിയവ ഏൽപ്പിക്കുന്ന വേദന സഹിക്കാനാവാത്തതിനാൽ നീ എങ്ങനെ അവയുടെ അടുത്തേക്ക് പോകുന്നില്ലയോ...

Verse 50

तथावेहि समस्तानां प्रियाः प्राणाः शरीरिणाम् / व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा

അതുപോലെ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ജീവൻ പ്രിയപ്പെട്ടതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുക. ഉപദ്രവിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, നിനക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നതുപോലെ തന്നെ അവയ്ക്കും വേദന അനുഭവപ്പെടുന്നു.

Verse 51

अहिंसा सर्वभूतानामिति धर्मः सनातनः / एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः

സകല ജീവികളോടും അഹിംസയാണ് സനാതനധർമ്മം; അതിന് വിരുദ്ധമായ ആചരണം സദ്ജനന്മാർ നിത്യവും നിന്ദിക്കുന്നു।

Verse 52

आत्मप्राणाभिरक्षार्थं त्वमशेषशरीरिणः / हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्

സ്വപ്രാണസംരക്ഷണത്തിനായി നീ സകല ദേഹധാരികളെയും എങ്ങനെ കൊല്ലും? സദ്ജനന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ എങ്ങനെ വന്ദ്യനാകും?

Verse 53

तस्माच्छीघ्रं तु भोगच्छ त्वमेव पुरुषाधम / त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പുരുഷാധമാ, നീ വേഗം ഭോഗഫലം അനുഭവിക്ക; നിനക്കാൽ എന്റെ കൃത്യദോഷം കുറയുകയില്ല।

Verse 54

न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्

നീ സ്വയം ഇവിടെ നിന്ന് പോകുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ ബലം ഉണ്ടായാലും ഞാൻ വ്യക്തമായി നിനക്കുള്ളിൽ പിന്മാറാനുള്ള ബുദ്ധി ഉളവാക്കും।

Verse 55

क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्

ഹേ പാപിയേ, നിനക്ക് ഇവിടെ അർദ്ധക്ഷണമെങ്കിലും നില്ക്കുന്നത് ശ്രേയസ്കരമല്ല; നിത്യവും ധർമ്മവിരുദ്ധമായി പെരുമാറുന്നവൻ ധർമ്മദൃഷ്ടിയോടെ ശാന്തി എങ്ങനെ നേടും?

Verse 56

वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തോഷിച്ചിട്ടും, പിനാകധാരി (ശിവൻ) വ്യാധരൂപത്തിൽ ക്രുദ്ധനായതുപോലെ അവനോട് ഈ വചനം പറഞ്ഞു।

Verse 57

सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः

നിന്റെ ഈ എല്ലാ ശ്രമവും വ്യർത്ഥമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. നീ എവിടെ നിന്നാണ് ‘ആദ്യ ജ്ഞാനി’? ശംഭു എവിടെ? തപസ്സ് എവിടെ?

Verse 58

कुतस्त्वं क्लिश्यसे मूढ तपसा तेन ते ऽधुना / घ्रुवं मिथ्याप्रवृत्तस्य न हि तुष्यति शङ्करः

ഹേ മൂഢാ! ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് നീ എന്തിന് ക്ലേശിക്കുന്നു? മിഥ്യാമാർഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനിൽ ശങ്കരൻ തീർച്ചയായും തൃപ്തനാകില്ല।

Verse 59

विरुद्धलोकाचरणः शंभुस्तस्य वितुष्टये / प्रतपत्यबुधो मर्त्त्यस्त्वां विना कः मुदुर्मते

ശംഭു ലോകാചാരത്തിന് വിരുദ്ധമായി നടക്കുന്നവൻ; അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ, ഹേ മന്ദബുദ്ധി, നിന്നെ കൂടാതെ ഏത് അജ്ഞ മർത്ത്യൻ തപസ്സാൽ കത്തും?

Verse 60

अथ वा च गतं मे ऽद्य युक्तमेतदसंशयम् / संपूज्य पूजकविद्धौ शंभोस्तव च संगमः

അല്ലെങ്കിൽ ഇന്ന് എനിക്ക് ബോധ്യമായി—സംശയമില്ലാതെ ഇത് യുക്തമാണ്: പൂജകവിധിപ്രകാരം സമ്പൂർണ്ണ പൂജ ചെയ്ത ശേഷം ശംഭുവിനോടുള്ള നിന്റെ സംഗമം സംഭവിച്ചു।

Verse 61

त्वया पूजयितुं युक्तः स एव भुवने रतः / संपूजको ऽपि तस्य त्वं योग्यो नात्र विचारणा

ലോകത്തിൽ രമിക്കുന്ന അവൻ മാത്രമാണ് നിങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യൻ. നിങ്ങൾ അവന്റെ പൂജകനാകാൻ യോഗ്യനാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 62

पितामहस्य लोकानां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / शिरश्छित्त्वा पुनः शंभुर्ब्रह्महत्यामवाप्तवान्

ലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനും പരമേഷ്ഠിയുമായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശിരസ്സ് ഛേദിച്ചതുവഴി, ശംഭു വീണ്ടും ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപം നേടി.

Verse 63

ब्रह्महत्याभिभूतेन प्रायस्त्वं शंभुना द्विज / उपदिष्टो ऽसि तत्कर्तुं नोचेदेवं कथं कृथाः

ഹേ ദ്വിജാ, ബ്രഹ്മഹത്യാ പാപത്താൽ ബാധിക്കപ്പെട്ട ശംഭുവായിരിക്കാം നിങ്ങളോട് ഇത് ചെയ്യാൻ ഉപദേശിച്ചത്; അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെയൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്യുമായിരുന്നു?

Verse 64

तादात्म्यगुणसंयोगान्मन्यं रुद्रस्य ते ऽधुना / तपः सिद्धिरनुप्राप्ता कोलेनाल्पीयसा मुने

ഹേ മുനേ, രുദ്രന്റെ ഗുണങ്ങളുമായുള്ള താദാത്മ്യം കാരണം, വളരെ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തിനുള്ളിൽ നിങ്ങൾക്ക് തപസ്സിദ്ധി ലഭിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.

Verse 65

प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे

മിക്കവാറും ഇന്ന് മാതാവിനെ വധിച്ച്, സർവ്വ ലോകങ്ങളാലും തിരസ്കരിക്കപ്പെട്ട്, തപസ്സിന്റെ വ്യാജേന ഈ വിജനമായ വനത്തിൽ നിങ്ങൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 66

गुरुस्त्रीब्रह्महत्योत्थपातकक्षपणाय च / तपश्चरसि नानेन तपसा तत्प्रणश्यति

ഗുരുപത്നിയെയും ബ്രാഹ്മണനെയും കൊന്ന പാപം തീർക്കാൻ നീ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു, എന്നാൽ ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് അത് നശിക്കുകയില്ല.

Verse 67

पातकानां किलान्येषां प्रायश्चित्तानि संत्यपि / मातृद्रुहामवेहि त्वं न क्वचित्किल निष्कृतिः

മറ്റ് പാപങ്ങൾക്ക് പ്രായശ്ചിത്തമുണ്ട്, എന്നാൽ മാതാവിനെ ദ്രോഹിക്കുന്നവർക്ക് ഒരിടത്തും മോചനമില്ലെന്ന് നീ അറിയുക.

Verse 68

अहिंसालक्षणो धर्मो लोकेषु यदि ते मतः / स्वहस्तेन कथं राम मातरं कृत्तवानसि

ലോകത്തിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ ലക്ഷണം അഹിംസയാണെന്ന് നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ രാമാ, നീ സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് മാതാവിനെ കൊന്നതെങ്ങനെ?

Verse 69

कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि

സകലലോകവും നിന്ദിക്കുന്ന ഘോരമായ മാതൃഹത്യ ചെയ്തിട്ട്, നീ വീണ്ടും ധാർമ്മികനായി ചമഞ്ഞ് മറ്റുള്ളവരെ ഇഷ്ടംപോലെ നിന്ദിക്കുന്നു.

Verse 70

पश्यता हसतामोघं आत्मदोषमजानता / अपर्याप्तमहं नन्यं परं दोषविमर्शनाम्

സ്വന്തം കുറ്റം അറിയാതെ വെറുതെ നോക്കി ചിരിക്കുന്ന നിനക്ക് മറ്റുള്ളവരുടെ കുറ്റങ്ങൾ വിധിക്കാൻ അർഹതയില്ല.

Verse 71

स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्

ഞാൻ എന്റെ സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് കുലത്തിന് അപമാനകരമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുകയാണെങ്കിൽ, മനസ്സിൽ വിചാരിച്ച് നിനക്ക് എന്നെ യഥേഷ്ടം നിന്ദിക്കാം.

Verse 72

मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया

മാതാപിതാക്കൾ, മക്കൾ തുടങ്ങിയവരുടെ സംരക്ഷണത്തിന് വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഞാൻ എന്റെ സ്വധർമ്മമായി കരുതി പ്രാണികളെ കൊല്ലുന്നത്.

Verse 73

स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा

സ്വധർമ്മത്താൽ ലഭിക്കുന്ന മാംസം കൊണ്ട് ഞാനും കുടുംബവും ദിവസവും കഴിയുന്നു; ഈ ഉപജീവനമാർഗ്ഗം വിധാതാവ് പണ്ടേ എനിക്ക് വിധിച്ചതാണ്.

Verse 74

मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा

മാതാപിതാക്കൾ തുടങ്ങിയവരുടെ നിത്യേനയുള്ള ഭക്ഷണത്തിന് ആവശ്യമായതിലും കൂടുതൽ മാംസത്തിനായി ഞാൻ കൊന്നാൽ, ഞാൻ പാപിയായിത്തീരും.

Verse 75

यावत्पोषणघातेन न वयं स्याम निन्दिताः / तदेतत्संप्रधार्य त्वं निन्दवा मां प्रशंस वा

ഭക്ഷണത്തിന് ആവശ്യമായത് മാത്രം കൊല്ലുന്നതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ കുറ്റക്കാരാകുന്നില്ല; അതിനാൽ ഇക്കാര്യം നന്നായി ആലോചിച്ച് നീ എന്നെ നിന്ദിക്കുകയോ പ്രശംസിക്കുകയോ ചെയ്യുക.

Verse 76

साधु वासाधु वा कर्म यस्य यद्विहितं पुरा / तदेव तेन कर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन

ആർക്കായി മുമ്പ് ഏതു കര്‍മ്മം—സാധുവോ അസാധുവോ—വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ, ആപത്തിലും എങ്ങനെയായാലും അതേ അവന്‍ ചെയ്യണം।

Verse 77

निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः

നിന്റെ സ്വബുദ്ധിയാൽ നിനക്കും എനിക്കും ഇടയിലെ അന്തരം നിർണ്ണയിക്ക; ഞാൻ എന്നാൽ സർവ്വഭാവത്തോടെയും മിത്രാദികളുടെ ഭരണം-പോഷണത്തിൽ രതനാണ്।

Verse 78

संत्यज्य पितरं वृद्धं विनिहत्य च मातरम् / भूत्वा तु धार्मिकस्त्वं तु तपश्चर्तुमिहागतः

വൃദ്ധനായ പിതാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മാതാവിനെ വധിച്ചിട്ടും, നീ ധാർമ്മികനെന്നു കരുതി ഇവിടെ തപസ്സിനായി വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 79

ये तु मूलविदस्तेषां विस्पष्टं यत्र दर्शनम् / यथाजिह्वं भवेन्नात्र वचसापि समीहितुम्

മൂലതത്ത്വം അറിയുന്നവർക്കു അവിടെ ദർശനം അത്യന്തം വ്യക്തമാണ്; അവിടെ വാക്കുകളാൽ പോലും പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നത് അസാധ്യം—നാവില്ലാത്തതുപോലെ.

Verse 80

अहं तु सम्यग्जानामि तव वृत्तमशेषतः / तस्मादलं ते तपसा निष्फलेन भृगूद्वह

ഹേ ഭൃഗുവരാ! നിന്റെ വൃത്താന്തം മുഴുവനും ഞാൻ ശരിയായി അറിയുന്നു; അതിനാൽ ഫലമില്ലാത്ത ഈ തപസ്സു മതി—ഇനി വേണ്ട.

Verse 81

सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः

നിനക്ക് സുഖം വേണമെങ്കിൽ, ദേഹത്തെ ക്ലേശിപ്പിക്കുന്ന തപസ് ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹേ രാമാ, മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക—അവിടെ ജനങ്ങൾ നിന്നെ അറിയുകയില്ല.