Shloka 44
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन
Transliteration
gamyatāṃ bhavatānyatra sthīyatāmatra vecchayā / nāhaṃ cālayituṃ śakyaḥ sthānādasmātkathañcana
Translation
നിങ്ങൾ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക, അല്ലെങ്കിൽ ഇഷ്ടമെങ്കിൽ ഇവിടെ തന്നെ നില്ക്കുക; എന്നാൽ എന്നെ ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയും നീക്കാൻ കഴിയില്ല।
Word by Word
गम्यताम्let (you) go
गम्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; आज्ञार्थे—‘let (him/you) go’
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्तृ-निर्देश (by you)
अन्यत्रelsewhere
अन्यत्र:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (elsewhere)
स्थीयताम्let (you) stay
स्थीयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘let (one) stay’
अत्रhere
अत्र:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
इच्छयाby (your) wish
इच्छया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; ‘by (your) will’
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
चालयितुम्to move (me)
चालयितुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√चल् (धातु) + णिच् (causative) → चालयि + तुमुन्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), कर्मार्थे (to move)
शक्यःpossible/able
शक्यः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; √शक् + यत्/नीय)
Formकृदन्त-विशेषण (possible/able), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नपुंसक-भावे ‘it is possible’ अर्थे
स्थानात्from the place
स्थानात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
अस्मात्from this
अस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी, एकवचन; विशेषण (from this)
कथञ्चनin any way at all
कथञ्चन:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formनिषेध/प्रकारवाचक-अव्यय (in any way/at all)