Adhyaya 100

Verse 1

सूत उवाच । एवं भुक्त्वा स विप्रर्षिर्वांछया राममंदिरे । दत्ताशीर्निर्गतः पश्चादामंत्र्य रघुनंदनम्

ສູຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອລາວໄດ້ສັນອາຫານຈົນພໍໃຈໃນວິຫານຂອງພຣະຣາມາແລ້ວ ພຣາຫມັນ-ລະສີນັ້ນໄດ້ປະທານພອນ ແລະຕໍ່ມາໄດ້ລາຈາກໄປ ໂດຍກ່າວອຳລາພຣະຣະຄຸນັນທະນະ (ພຣະຣາມາ).

Verse 2

अथ याते मुनौ तस्मिन्दुर्वाससि तदंतिकात् । लक्ष्मणः खङ्गमादाय रामदेवमुवाच ह

ເມື່ອມຸນິດຸຣວາສາໄດ້ຈາກບ່ອນນັ້ນໄປແລ້ວ ລັກສະມະນະໄດ້ຈັບດາບຂຶ້ນ ແລະໄດ້ກ່າວຕໍ່ພຣະຣາມາເທວະ.

Verse 3

एतत्खङ्गं गृहीत्वाशु मां प्रभो विनिपातय । येन ते स्यादृतं वाक्यं प्रतिज्ञातं च यत्पुरा

«ຂໍພຣະອົງ ຈັບດາບນີ້ໄວ້ແລ້ວ ຟັນຂ້າພະອົງໃຫ້ລົງໂດຍໄວ, ເພື່ອໃຫ້ພຣະວາຈາຂອງພຣະອົງເປັນຈິງ ແລະໃຫ້ຄຳປະຕິຍານທີ່ເຄີຍປະກາດໄວ້ແຕ່ກ່ອນ ສຳເລັດສົມບູນ»

Verse 4

ततो रामश्चिरात्स्मृत्वा तां प्रतिज्ञां स्वयं कृताम् । वधार्थं संप्रविष्टस्य समीपे पुरुषस्य च

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມາ ຫຼັງຈາກເວລາຜ່ານໄປ ໄດ້ລະລຶກເຖິງສັດຈະປະຕິຍານທີ່ພຣະອົງເຄີຍຕັ້ງໄວ້ເອງວ່າ ຜູ້ໃດເຂົ້າມາໃກ້ດ້ວຍໃຈຈະໃຫ້ຖືກປະຫານ ຜູ້ນັ້ນຈະຖືກປະຫານແນ່ນອນ।

Verse 5

ततोऽतिचिंतयामास व्याकुलेनांतरात्मना । बाष्पव्याकुलनेत्रश्च निःष्वसन्पन्नगो यथा

ຕໍ່ມາ ພຣະອົງໄດ້ຄິດພິຈາລະນາຢ່າງເລິກຊຶ້ງ ດ້ວຍໃຈພາຍໃນທີ່ວຸ້ນວາຍ; ດວງຕາພຣະອົງພະລຸງພະລັງດ້ວຍນ້ຳຕາ ແລະຖອນຫາຍໃຈດັ່ງພະຍານາກ।

Verse 6

तं दीनवदनं दृष्ट्वा निःष्वसंतं मुहुर्मुहुः । भूयः प्रोवाच सौमित्रिर्विनयावनतः स्थितः

ເມື່ອເຫັນພຣະອົງມີໃບໜ້າເສົ້າໝອງ ແລະຖອນຫາຍໃຈຊ້ຳໆ ສໍາມິຕຣີ (ພຣະລັກສະມະນະ) ຢືນຢູ່ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລ້ວເວົ້າຂຶ້ນອີກຄັ້ງ।

Verse 7

एष एव परो धर्मो भूपतीनां विशेषतः । यथात्मीयं वचस्तथ्यं क्रियते निर्विकल्पितम्

ນີ້ແຫຼະແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ ໂດຍສະເພາະສໍາລັບກະສັດ: ຄໍາຂອງຕົນທີ່ໃຫ້ໄວ້ເປັນສັດຈະ ຕ້ອງກະທໍາໃຫ້ເປັນຈິງ ໂດຍບໍ່ລັງເລ ຫຼືມີທາງເລືອກອື່ນ।

Verse 9

तस्मात्त्वया प्रभो प्रोक्तं स्वयमेव ममाग्रतः । तस्यैव देवदूतस्य तारनादेन कोपतः

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງເຈົ້າ, ພຣະອົງໄດ້ກ່າວດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າ—ເຖິງທູດເທວະນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ສຽງຮ້ອງອັນແຫຼມຄົມໃນຄວາມໂກດ ໄດ້ເປັນເຫດໃຫ້ເລື່ອງນີ້ເກີດຂຶ້ນ।

Verse 10

तदहं चागतस्तात भयाद्दुर्वाससो मुनेः । निषिद्धोऽपि त्वयातीव तस्माच्छीघ्रं तु घातय

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມາແລ້ວ ໂອ້ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ເນື່ອງຈາກຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ມຸນີ ດຸຣວາສະ। ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າຫ້າມຢ່າງແຮງ ດັ່ງນັ້ນຂໍໃຫ້ຕີຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ໄວໆ।

Verse 11

ततः संमंत्र्य सुचिरं मंत्रिभिः सहितो नृपः । ब्राह्मणैर्धर्मशास्त्रज्ञैस्तथान्यैर्वेदपारगैः

ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາພ້ອມດ້ວຍມະນະຕຣີ ໄດ້ປຶກສາຫາລືກັນດົນນານ ກັບພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ຊໍານານໃນທັມມະສາດ ແລະກັບຜູ້ອື່ນໆຜູ້ຊໍານານໃນເວດາ।

Verse 12

प्रोवाच लक्ष्मणं पश्चाद्विनयावनतं स्थितम् । वाष्पक्लिन्नमुखो रामो गद्गदं निःश्वसन्मुहुः

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມະໄດ້ກ່າວກັບພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ຢືນກົ້ມຕົວດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ. ໃບໜ້າພຣະຣາມະຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳຕາ ສຽງສັ່ນສະທ້ານ ແລະຖອນໃຈຊ້ຳໆ.

Verse 13

व्रज लक्ष्मण मुक्तस्त्वं मया देशातरं द्रुतम् । त्यागो वाथ वधो वाथ साधूनामुभयं समम्

ໄປເຖີດ ພຣະລັກສະມະນະ—ເຈົ້າຖືກຂ້າພະເຈົ້າປ່ອຍແລ້ວ—ຈົ່ງໄປສູ່ແດນອື່ນໂດຍໄວ. ສໍາລັບຜູ້ດີ (ສາທຸ) ທັງການລະທິ້ງ ຫຼືການຕາຍ ລ້ວນເທົ່າກັນເພື່ອທັມມະ.

Verse 14

न मया दर्शनं भूयस्तव कार्यं कथंचन । न स्थातव्यं च देशेऽपि यदि मे वांछसि प्रियम्

ເຈົ້າຢ່າໄດ້ພະຍາຍາມໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນເຈົ້າອີກເລີຍ ບໍ່ວ່າດ້ວຍວິທີໃດ. ແລະເຈົ້າກໍຢ່າຢູ່ໃນແດນນີ້ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍ—ຖ້າເຈົ້າປາຖະໜາສິ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຮັກ.

Verse 15

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्रणिपत्य ततः परम् । निर्ययौ नगरात्तस्मात्तत्क्षणादेव लक्ष्मणः

ເມື່ອລັກສະມະນະໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍານັ້ນແລ້ວ ກໍໄດ້ກາບນົບ ແລະອອກຈາກເມືອງນັ້ນໃນທັນທີເທົ່ານັ້ນເອງ។

Verse 16

अकृत्वापि समालापं केनचिन्निजमंदिरे । मात्रा वा भार्यया वाथ सुतेन सुहृदाथवा

ໂດຍບໍ່ໄດ້ເວົ້າຈາກັບໃຜໃນເຮືອນຂອງຕົນເລີຍ—ຈະເປັນແມ່ ຫຼື ເມຍ ຫຼື ລູກ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ມິດສະຫາຍກໍຕາມ—

Verse 17

ततोऽसौ सरयूं गत्वाऽवगाह्याथ च तज्जलम् । शुचिर्भूत्वा निविष्टोथ तत्तीरे विजने शुभे

ຕໍ່ມາ ລາວໄດ້ໄປຫາແມ່ນ້ໍາສະຣະຍູ ແລະລົງອາບນ້ໍາໃນນ້ໍານັ້ນ; ເມື່ອບໍລິສຸດແລ້ວ ກໍນັ່ງຢູ່ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ໍາອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະສະງົບສະຫງົບນັ້ນ।

Verse 18

पद्मासनं विधायाथ न्यस्यात्मानं तथात्मनि । ब्रह्मद्वारेण तं पश्चात्तेजोरूपं व्यसर्जयत्

ຈາກນັ້ນ ລາວໄດ້ນັ່ງປັດມາສະນະ ແລະວາງຈິດໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອາດຕະມັນ; ແລ້ວຈຶ່ງປ່ອຍພະລັງປະກາຍອັນສະຫວ່າງໄສ ອອກທາງປະຕູພຣະພຣະຫມ (ທີ່ກະຫຼອດສີສະ).

Verse 19

अथ तद्राघवो दृष्ट्वा महत्तेजो वियद्गतम् । विस्मयेन समायुक्तोऽचिन्तयत्किमिदं ततः

ເມື່ອຣາຄະວະເຫັນປະກາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງລອຍຂຶ້ນສູ່ຟ້າ ກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມພິສົດໃຈ ແລະຄິດວ່າ «ນີ້ແມ່ນຫຍັງໜໍ?»

Verse 20

अथ मर्त्ये परित्यक्ते तेजसा तेन तत्क्षणात् । वैष्णवेन तुरीयेण भागेन द्विजसत्तमाः

ໃນຂະນະນັ້ນເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອສະພາບມະນຸດຖືກລະທິ້ງໂດຍຮັດສະມີນັ້ນທັນທີ—ໂອ ດວິຊະສັດຕະມາ—ໂດຍສ່ວນທີ່ສີ່ອັນເປັນຂອງພຣະວິສນຸ (ສ່ວນທິບ) ລາວໄດ້ຂ້າມພົ້ນໄປ.

Verse 21

पपात भूतले कायं काष्ठलोष्टोपमं द्रुतम् । लक्ष्मणस्य गतश्रीकं सरय्वाः पुलिने शुभे

ຢ່າງວ່ອງໄວ, ກາຍຂອງພຣະລັກສະມະນະ ທີ່ປາດຈາກສິຣີສົດໃສ ໄດ້ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ ດຸດດັ່ງທ່ອນໄມ້ ຫຼືກ້ອນດິນ ຢູ່ທີ່ຫາດຊາຍອັນມົງຄຸນແຫ່ງແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ.

Verse 22

ततस्तु राघवः श्रुत्वा लक्ष्मणं गतजीवितम् । पतितं सरितस्तीरे विललाप सुदुःखितः

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຄະວະ ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະລັກສະມະນະ ໄດ້ສິ້ນຊີວິດ ແລະລົ້ມຢູ່ຂ້າງຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ກໍໄດ້ຄ່ຳຄວນຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງຫນັກ.

Verse 23

स्वयं गत्वा तमुद्देशं सामात्यः ससुहृज्जनः । लक्ष्मणं पतितं दृष्ट्वा करुणं पर्यदेवयत्

ພຣະອົງໄດ້ໄປເຖິງບ່ອນນັ້ນດ້ວຍພຣະອົງເອງ ພ້ອມດ້ວຍອຳມາດ ແລະມິດສະຫາຍ; ເມື່ອເຫັນພຣະລັກສະມະນະນອນລົ້ມຢູ່ ກໍໄດ້ຄ່ຳຄວນດ້ວຍຄວາມເມດຕາກະລຸນາ.

Verse 24

हा वत्स मां परित्यज्य किं त्वं संप्रस्थितो दिवम् । प्राणेष्टं भ्रातरं श्रेष्ठं सदा तव मते स्थितम्

“ອ້າຍເອີຍ ລູກຮັກ! ຈາກຂ້າໄປແລ້ວ ເຈົ້າເປັນຫຍັງຈຶ່ງເດີນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ? ໂອ ພີ່ນ້ອງຜູ້ປະເສີດ—ຜູ້ຮັກດັ່ງຊີວິດຂອງຂ້າ—ຜູ້ຍືນຫມັ້ນໃນຈິດຕັ້ງຂອງເຈົ້າເສມອ!”

Verse 25

तस्मिन्नपि महारण्ये गच्छमानः पुरादहम् । । अपि संधार्यमाणेन अनुयातस्त्वया तदा

ແມ່ນແຕ່ໃນປ່າໃຫຍ່ອັນມະຫານັ້ນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າອອກຈາກເມືອງ ເຈົ້າກໍໄດ້ຕາມຂ້າພະເຈົ້າໃນເວລານັ້ນ ອົດທົນຄວາມລໍາບາກ ແລະຄໍ້າຈຸນຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 26

संप्राप्तेऽपि कबंधाख्ये राक्षसे बलवत्तरे । त्वया रात्रिमुखे घोरे सभार्योऽहं प्ररक्षितः

ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຣາກສະສາຜູ້ມີກໍາລັງຫນັກ ຊື່ກະບັນທະ ມາປະຈັນໜ້າ ໃນຍາມຫົວຄ່ໍາອັນນ່າຢ້ານ ເຈົ້າໄດ້ປົກປ້ອງຂ້າພະເຈົ້າ—ພ້ອມດ້ວຍເມຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ।

Verse 28

येन शूर्पणखा ध्वस्ता राक्षसी सा च दारुणा । लीलयापि ममादेशात्सोयमेवंविधः स्थितः

ໂດຍອໍານາດຂອງຜູ້ໃດ ຊູຣປະນະຄາ ຣາກສະສີຜູ້ດຸຮ້າຍນັ້ນ ຖືກທໍາລາຍ—ແມ່ນແຕ່ເຮັດດັ່ງເລັ່ນ ພຽງຕາມຄໍາສັ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ—ບັດນີ້ຜູ້ນັ້ນກໍຢູ່ໃນສະພາບເຊັ່ນນີ້।

Verse 29

यद्बाहुबलमाश्रित्य मया ध्वस्ता निशाचराः । सोऽयं निपतितः शेते मम भ्राता ह्यनाथवत् ।

ອາໄສກໍາລັງແຂນຂອງຜູ້ໃດ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ທໍາລາຍສັດຕູຜູ້ທ່ອງຄືນ—ພີ່ນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄົນນີ້ເອງ ບັດນີ້ລົ້ມລົງນອນ ດັ່ງຄົນບໍ່ມີຜູ້ຄໍ້າຈຸນ।

Verse 30

हा वत्स क्व गतो मां त्वं विमुच्य भ्रातरं निजम् । ज्येष्ठं प्राणसमं किं ते स्नेहोऽद्य विगतः क्वचित्

ອ້າຍ! ລູກນ້ອຍຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ເຈົ້າໄປໃສແລ້ວ ປ່ອຍຂ້າພະເຈົ້າ—ພີ່ຊາຍແທ້ຂອງເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພີ່ໃຫຍ່ ດັ່ງຊີວິດຂອງເຈົ້າ? ຄວາມຮັກຂອງເຈົ້າວັນນີ້ ຫາຍໄປທີ່ໃດຫຼື?

Verse 31

सूत उवाच । एवं बहुविधान्कृत्वा प्रलापान्रघुनन्दनः । मातृभिः सहितो दीनः शोकेन महतान्वितः

ສູຕະເວົ້າວ່າ: ຫຼັງຈາກໄດ້ກ່າວຄໍາຄຳຄວນຄິດແລະຄໍາຄຳຮ້ອງໄຫ້ຫຼາຍປະການແລ້ວ ຣະຄຸນັນດະນະ ຜູ້ທຸກທ້ອນດ້ວຍຄວາມໂສກ ຢູ່ຮ່ວມກັບແມ່ທັງຫຼາຍ ແລະຖືກຄວາມໂສກໃຫຍ່ຄອບງໍາ.

Verse 32

ततस्ते मंत्रिणस्तस्य प्रोचुस्तं वीक्ष्य दुःखितम् । विलपंतं रघुश्रेष्ठं स्त्रीजनेन समन्वितम्

ແລ້ວບັນດາມົນຕຣີຂອງພຣະອົງ ເມື່ອເຫັນພຣະອົງເສົ້າໂສກ—ຜູ້ປະເສີດໃນວົງຣະຄຸ ກໍາລັງຄໍາຄວນຄິດ ແລະມີຝູງສະຕຣີລ້ອມຮອບ—ຈຶ່ງເຂົ້າໄປກ່າວດ້ວຍຄໍາຊີ້ນໍາ.

Verse 33

मंत्रिण ऊचुः । मा शोकं कुरु राजेन्द्र यथान्यः प्राकृतः स्थितः । कुरुष्व च यथेदं स्यात्सांप्रतं चौर्ध्वदैहिकम्

ມົນຕຣີທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມກະສັດແຫ່ງກະສັດທັງປວງ, ຢ່າໂສກເສົ້າເຫມືອນຄົນທົ່ວໄປ. ຈົ່ງກະທໍາໃນບັດນີ້ ເພື່ອໃຫ້ພິທີຫຼັງສົບ (ūrdhvadaihika) ສໍາເລັດຕາມທໍາມະປະເພນີ.»

Verse 34

नष्टं मृतमतीतं च ये शोचन्ति कुबुद्धयः । धीराणां तु पुरा राजन्नष्टं नष्टं मृतं मृतम्

«ຜູ້ປັນຍາຕໍ່າ ຍ່ອມໂສກເສົ້າຕໍ່ສິ່ງທີ່ສູນເສຍ ຕາຍ ແລະຜ່ານພົ້ນໄປ. ແຕ່ສໍາລັບຜູ້ໝັ້ນຄົງ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ສິ່ງທີ່ສູນເສຍກໍຄືສູນເສຍແລ້ວ, ສິ່ງທີ່ຕາຍກໍຄືຕາຍແລ້ວ.»

Verse 35

एवं ते मन्त्रिणः प्रोच्य ततस्तस्य कलेवरम् । लक्ष्मणस्य विलप्यौच्चैश्चन्दनोशीरकुंकुमैः

ເມື່ອມົນຕຣີທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພວກເຂົາກໍຮ້ອງໄຫ້ດັງໆ ແລະເຂົ້າໄປຈັດການພຣະສົບຂອງລັກສະມະນະ ທາດ້ວຍຈັນທະນະ, ອຸສີຣະ ແລະ ກຸງກຸມ.

Verse 36

कर्पूरागुरुमिश्रैश्च तथान्यैः सुसुगन्धिभिः । परिवेष्ट्य शुभैर्वस्त्रैः पुष्पैः संभूष्य शोभनैः

ໂດຍປະສົມການບູນ (camphor) ແລະ ໄມ້ອະກຸຣຸ (aguru) ກັບກິ່ນຫອມຫວານອື່ນໆ, ພວກເຂົາໄດ້ຫໍ່ (ຮ່າງ) ດ້ວຍຜ້າມົງຄຸນ ແລະ ປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້ງາມສົດໃສ.

Verse 37

चन्दनागुरुकाष्ठैश्च चितिं कृत्वा सुविस्तराम् । न्यदधुस्तस्य तद्गात्रं तत्र दक्षिणदिङ्मुखम्

ພວກເຂົາໄດ້ກໍ່ຈິຕາ (ກອງໄຟສົບ) ໃຫ້ກວ້າງໃຫຍ່ ດ້ວຍໄມ້ຈັນ ແລະ ໄມ້ອະກຸຣຸ, ແລ້ວວາງຮ່າງຂອງລາວໄວ້ເທິງນັ້ນ ໃຫ້ໜ້າຫັນໄປທາງທິດໃຕ້.

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे जातं तत्राश्चर्यं द्विजोत्तमाः । तन्मे निगदतः सर्वं शृण्वंतु सकलं द्विजाः

ໃນຂະນະນັ້ນ ໂອ ດວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ມີເຫດອັນນ່າອັດສະຈັນເກີດຂຶ້ນຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ບັດນີ້ ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ຈົ່ງຟັງເລື່ອງທັງໝົດຈາກຂ້າພະເຈົ້າ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ຟັງ.

Verse 39

यावत्तेंऽतः समारोप्य चितां तस्य कलेवरम् । प्रयच्छंति हविर्वाहं तावन्नष्टं कलेवरम्

ເມື່ອພວກເຂົາກຳລັງຍົກຮ່າງຂອງລາວຂຶ້ນວາງເທິງຈິຕາ ແລະ ກຳລັງຈະຖວາຍໃຫ້ແກ່ໄຟ—ຜູ້ນຳພາເຄື່ອງບູຊາ (havirvāha)—ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ຮ່າງນັ້ນກໍຫາຍໄປ.

Verse 40

एतस्मिन्नंतरे वाणी निर्गता गगनांगणात् । नादयंती दिशः सर्वाः पुष्पवर्षादनंतरम्

ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ມີສຽງທິບພະວານີອອກມາຈາກລານຟ້າອັນກວ້າງໃຫຍ່, ກ້ອງກັງວານໄປທົ່ວທິດທາງທັງປວງ, ທັນທີຫຼັງຈາກຝົນດອກໄມ້ໄດ້ຕົກລົງ.

Verse 41

रामराम महाबाहो मा त्वं शोकपरो भव । न चास्य युज्यते वह्निर्दातुं चैव कथंचन

«ຣາມາ ຣາມາ ໂອ ຜູ້ມີແຂນອັນຍິ່ງ—ຢ່າໃຫ້ຄວາມໂສກເຂົ້າຄອບງໍາ. ບໍ່ຄວນເລີຍທີ່ຈະສົ່ງເຂົາເຂົ້າໄປໃນໄຟປະກອບພິທີສົບ»។

Verse 42

ब्रह्मज्ञानप्रयुक्तस्य संन्यस्तस्य विशेषतः । अग्निदानं न युक्तं स्यात्सर्वेषामपि योगिनाम्

«ໂດຍພິເສດ ສໍາລັບຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນປັນຍາແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະສໍາລັບຜູ້ສະຫຼະໂລກ (ສັນນະຍາສີ) ການຖວາຍໄຟບໍ່ຄວນ; ແທ້ຈິງ ສໍາລັບຍົກກີທັງປວງກໍບໍ່ເໝາະ.»

Verse 43

तवायं बांधवो राम ब्रह्मणः सदनं गतः । ब्रह्मद्वारेण चात्मानं निष्क्रम्य सुमहायशाः

«ໂອ ຣາມາ, ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງເຈົ້າຜູ້ນີ້ ໄດ້ໄປຮອດສະຖານທີ່ພໍ່ພຣະພຣະຫມາ. ຜູ້ມີກຽດຍິ່ງນັ້ນ ໄດ້ອອກໄປ ໂດຍປ່ອຍຕົນຜ່ານ “ປະຕູແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ”.»

Verse 44

अथ ते मंत्रिणः प्रोचुस्तच्छ्रुत्वाऽकाशगं वचः । अशोच्यो यं महाराज संसिद्धिं परमां गतः । लक्ष्मणो गम्यतां शीघ्रं तस्मात्स्वभवने विभो

ຕໍ່ມາ ມະນຕຣີຂອງພຣະອົງ ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຈາກຟ້າ ແລ້ວກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ຜູ້ນີ້ບໍ່ຄວນໂສກ—ເຂົາໄດ້ບັນລຸຄວາມສໍາເລັດອັນສູງສຸດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະອົງ, ຈົ່ງນໍາລັກສະມະນະອອກຈາກນີ້ ໄປສູ່ເຮືອນຂອງລາວໂດຍໄວ.»

Verse 45

चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम् । कुरु स्नेहोचितं तस्य पृष्ट्वा ब्राह्मणसत्तमान्

«ຈົ່ງພິຈາລະນາວຽກງານຂອງລາຊະການ ແລະສິ່ງໃດໆທີ່ຄວນເຮັດໃນພິທີຫຼັງຄວາມຕາຍ. ເມື່ອຖາມບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດແລ້ວ ຈົ່ງກະທໍາກິດທີ່ເໝາະກັບຄວາມຮັກແລະໜ້າທີ່ຕໍ່ເຂົາ.»

Verse 46

राम उवाच । नाहं गृहं गमिष्यामि लक्ष्मणेन विनाऽधुना । प्राणानत्र विहास्यामि यथा तेन महात्मना

ພຣະຣາມກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ກັບເຮືອນ ຫາກບໍ່ມີພຣະລັກສະມະນະ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະສະຫຼະຊີວິດຢູ່ນີ້ ເຊັ່ນດຽວກັບມະຫາອາດຕະມານັ້ນ»។

Verse 47

एष पुत्रो मया दत्तः कुशाख्यो मम संमतः । युष्मभ्यं क्रियतां राज्ये मदीये यदि रोचते

«ບຸດນີ້—ຊື່ກຸສະ ແລະເປັນຜູ້ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຮັບຮອງ—ຂ້າພະເຈົ້າຂໍມອບໃຫ້ພວກເຈົ້າ. ຖ້າພວກເຈົ້າເຫັນດີ ຈົ່ງສະຖາປະນາເຂົາໃນລາຊະອານາຈັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ»។

Verse 48

एवमुक्त्वा ततो रामो गन्तुकामो दिवालयम् । चिन्तयामास भूयोऽपि स्मृत्वा मित्रं विभीषणम्

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະຣາມ—ປາຖະນາຈະໄປສູ່ທີ່ສະຖິດຂອງເທວະ—ກໍໄດ້ຄິດພິຈາລະນາອີກຄັ້ງ ໂດຍລະລຶກເຖິງມິດ ວິພີສະນະ।

Verse 49

मया तस्य तदा दत्तं लंकायां राज्यमक्षयम् । बहुभक्तिप्रतुष्टेन यावच्चन्द्रार्कतारकाः

«ໃນເວລານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະທານລາຊະອຳນາດອັນບໍ່ເສື່ອມສູນໃນລັງກາໃຫ້ເຂົາ; ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າປິຕິຍິນດີຢ່າງຫຼາຍຕໍ່ຄວາມພັກດີອັນຫຼາຍຂອງເຂົາ—ຕາບໃດທີ່ດວງຈັນ ດວງອາທິດ ແລະດາວທັງຫຼາຍຍັງດຳລົງຢູ່»។

Verse 50

अतिक्रूरतरा जाती राक्षसानां यतः स्मृता । विशेषाद्वरपुष्टानां जायतेऽत्र धरातले

ເພາະວ່າ ຊາດພັນຂອງຣາກສະສະ ຖືກຈື່ຈຳວ່າໂຫດຮ້າຍຢ່າງຍິ່ງ; ແລະໂດຍສະເພາະ ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບພະພອນຫຼ້າຫານ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ເທິງພື້ນດິນ।

Verse 51

तच्चेद्राक्षसभावेन स महात्मा विभीषणः । करिष्यति सुरैः सार्धं विरोधं रावणो यथा

ແຕ່ຖ້າ ວິບີສະນະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ດ້ວຍນິໄສຮາກຊະສະ ຈະກໍ່ຄວາມຕໍ່ຕ້ານກັບເທວະດາ ຮ່ວມກັບພວກສຸຣະ ເຫມືອນຣາວະນະເຄີຍເຮັດ—

Verse 52

तं देवाः सूदयिष्यंति उपायैः सामपूर्वकैः । त्रैलोक्यकण्टको यद्वत्तस्य भ्राता दशाननः

ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຈະທໍາລາຍເຂົາ ດ້ວຍອຸບາຍທີ່ເລີ່ມຈາກການປະນີປະນອມ ແລະກົນອຸບາຍ—ເຫມືອນທີ່ເຂົາເຄີຍທໍາກັບພີ່ຊາຍຂອງເຂົາ ດະສານະນະ ຜູ້ເປັນໜາມແຫ່ງສາມໂລກ।

Verse 53

ततो मे स्यान्मृषा वाणी तस्माद्गत्वा तदंतिकम् । शिक्षां ददामि तस्याहं यथा देवान्न दूषयेत्

ແລ້ວຄໍາຂອງຂ້ອຍຈະກາຍເປັນຄໍາບໍ່ຈິງ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຈະໄປຫາເຂົາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະໃຫ້ຄໍາສອນ—ເພື່ອໃຫ້ເຂົາບໍ່ເຮັດຮ້າຍເທວະດາ.

Verse 54

तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः । सुग्रीवाख्यो महाभागो जांबवांश्च तथाऽपरः

ອີກທັງ ມິດສະຫາຍອັນສູງສຸດຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ທີ່ສອງ ຢູ່ໃນຫມູ່ວານະຣະ—ຄື ສຸກຣີວະ ຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງ; ແລະ ຈາມບະວານ ກໍຢູ່ດ້ວຍ ເປັນມິດອີກຜູ້ໜຶ່ງທີ່ໝັ້ນຄົງ.

Verse 55

सभृत्यो वायुपुत्रश्च वालिपुत्रसमन्वितः । कुमुदाख्यश्च तारश्च तथान्येऽपि च वानराः

ຍັງມີ ບຸດແຫ່ງວາຍຸ ພ້ອມດ້ວຍບໍລິວານ, ແລະມີບຸດຂອງວາລີຮ່ວມດ້ວຍ; ກຸມຸດະ ແລະ ຕາຣະ, ພ້ອມທັງວານະຣະອື່ນໆອີກດ້ວຍ.

Verse 56

तस्मात्तानपि संभाष्य सर्वान्संमंत्र्य सादरम् । ततो गच्छामि देवानां कृतकृत्यो गृहं प्रति

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ສົນທະນາກັບເຂົາເຈົ້າດ້ວຍ ແລະໄດ້ປຶກສາກັບທຸກຄົນດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປສູ່ເຮືອນຂອງເທວະ ໂດຍພາລະກິດສຳເລັດແລ້ວ។

Verse 57

एवं संचिन्त्य सुचिरं समाहूय च पुष्पकम् । तत्रारुह्य ययौ तूर्णं किष्किन्धाख्यां पुरीं प्रति

ເມື່ອຄິດພິຈາລະນາດັ່ງນັ້ນຢູ່ດົນ ທ່ານໄດ້ເອີ້ນພຸສະປະກະ (ລົດອາກາດ) ມາ; ແລ້ວຂຶ້ນນັ່ງ ແລະໄປຢ່າງວ່ອງໄວສູ່ນະຄອນທີ່ເອີ້ນວ່າ ກິສກິນທາ।

Verse 58

अथ ते वानरा दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । विज्ञाय राघवं प्राप्तं सत्वरं सम्मुखा ययुः

ແລ້ວບັນດາວີຣະວານະຣາ ເຫັນພຸສະປະກະລົດອາກາດທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງຈ້າ; ພວກເຂົາຮູ້ວ່າ ຣາຄະວະ (ພຣະຣາມ) ມາຮອດແລ້ວ ແລະຮີບຮ້ອນອອກໄປຕ້ອນຮັບຕໍ່ໜ້າທັນທີ।

Verse 59

ततः प्रणम्य ते दूराज्जानुभ्यामवनिं गताः । जयेति शब्दमादाय मुहुर्मुहुरितस्ततः

ແລ້ວພວກເຂົານ້ອມກາຍກາບຈາກໄກ ແລະຄຸກເຂົ່າລົງຈົນແຕະພື້ນດິນ; ຈາກນັ້ນກໍຮ້ອງສຽງ “ໄຊຊະນະ!” ຊ້ຳໆຫຼາຍເທື່ອ।

Verse 60

ततस्तेनैव संयुक्ताः किष्किन्धां तां महापुरीम् । विविशुः सत्पताकाभिः समंतात्समलंकृताम्

ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາພ້ອມກັບທ່ານນັ້ນ ເຂົ້າໄປໃນນະຄອນໃຫຍ່ ກິສກິນທາ ທີ່ຖືກປະດັບປະດາຮອບດ້ານດ້ວຍທຸງອັນສົງ່າງາມ।

Verse 61

अथोत्तीर्य विमानाग्र्यात्सुग्रीवभवने शुभे । प्रविवेश द्रुतं रामः सर्वतः सुविभूषिते

ແລ້ວພຣະຣາມາ ລົງຈາກວິມານອາກາດອັນສູງສຸດ ແລະເຂົ້າໄປຢ່າງວ່ອງໄວ ສູ່ເຮືອນອັນເປັນມົງຄຸນຂອງສຸກຣີວ ທີ່ປະດັບງາມທຸກດ້ານ។

Verse 62

तत्र रामं निविष्टं ते विश्रांतं वीक्ष्य वानराः । अर्घ्यादिभिश्च संपूज्य पप्रच्छुस्तदनन्तरम्

ທີ່ນັ້ນ ພວກວານອນເຫັນພຣະຣາມານັ່ງພັກຜ່ອນ ຈຶ່ງບູຊາດ້ວຍອາຣະຄະ (arghya) ແລະເຄື່ອງບູຊາອື່ນໆ; ແລ້ວຈຶ່ງຖາມພຣະອົງທັນທີ.

Verse 63

वानरा ऊचुः । तेजसा त्वं विनिर्मुक्तो दृश्यसे रघुनन्दन । कृशोऽस्यतीव चोद्विग्नः कच्चित्क्षेमं गृहे तव

ພວກວານອນກ່າວວ່າ: “ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງຣາຄຸ, ທ່ານເບິ່ງຄືຖືກພົ້ນຈາກລັດສະໝີເກົ່າ; ທ່ານຜອມຫຼາຍ ແລະຫວາດຫວັນ. ໃນເຮືອນຂອງທ່ານ ທຸກຢ່າງສະຫງົບດີບໍ?”

Verse 64

काये वाऽनुगतो नित्यं तथा ते लक्ष्मणोऽनुजः । न दृश्यते समीपस्थः किमद्य तव राघव

“ແລະນ້ອງຊາຍຂອງທ່ານ ລັກສະມະນະ—ຜູ້ຕາມທ່ານເປັນນິດດັ່ງກາຍຂອງທ່ານເອງ—ກໍບໍ່ເຫັນຢູ່ໃກ້. ມື້ນີ້ເປັນຫຍັງ ໂອ ຣາຄະວະ?”

Verse 65

तथा प्राणसमाऽभीष्टा सीता तव प्रभो । दृश्यते किं न पार्श्वस्था एतन्नः कौतुकं परम्

“ທຳນອງດຽວກັນ ສີຕາ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງກວ່າຊີວິດ ໂອ ພຣະອົງ, ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ເຫັນຢືນຢູ່ຂ້າງກາຍທ່ານ? ນີ້ແມ່ນຄວາມພິສົດຍິ່ງສຸດຂອງພວກເຮົາ.”

Verse 66

सूत उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चिरं निःश्वस्य राघवः । वाष्पपूर्णेक्षणो भूत्वा सर्वं तेषां न्यवेदयत्

ສູຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອຣາຆະວະໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງເຂົາເຈົ້າ ກໍຖອນໃຈຍາວນານ; ແລ້ວດ້ວຍດວງຕາເຕັມນ້ໍາຕາ ຈຶ່ງເລົ່າທຸກສິ່ງໃຫ້ເຂົາເຈົ້າຟັງ.

Verse 67

अथ सीता परित्यक्ता तथा भ्राता स लक्ष्मणः । यदर्थं तत्र संप्राप्तः स्वयमेव द्विजोत्तमाः

«ດັ່ງນັ້ນ ສີຕາຖືກປະຖິ້ມ ແລະນ້ອງຊາຍຂອງຂ້າ ລັກສະມະນະ ກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນແທ້ໆ ຂ້າຈຶ່ງມາຮອດນີ້ດ້ວຍຕົນເອງ, ໂອ ທ່ານດວິຊະຜູ້ປະເສີດ!»

Verse 68

तच्छ्रुत्वा वानराः सर्वे सुग्रीवप्रमुखास्ततः । रुरुदुस्ते सुदुःखार्ताः समालिंग्य ततः परम्

ເມື່ອໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ວານະຣະທັງປວງ ມີສຸກຣີວະເປັນຫົວໜ້າ ກໍຖືກຄວາມໂສກອັນໜັກຫນ່ວງຄອບງໍາ; ພວກເຂົາຮ້ອງໄຫ້ ແລ້ວກໍກອດກັນ (ຫຼືກອດທ່ານ) ຢູ່ໃນຄວາມໂສກ.

Verse 69

एवं चिरं प्रलप्योच्चैस्ततः प्रोचू रघूत्तमम् । आदेशो दीयतां राजन्योऽस्माभिरिह सिध्यति

ເມື່ອພວກເຂົາຄໍາຄວນຮ້ອງໄຫ້ດັງໆຢູ່ດົນນານ ແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຕໍ່ຣະຄູອຸດຕະມະວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຂໍຈົ່ງປະທານຄໍາສັ່ງ; ສິ່ງໃດທີ່ຕ້ອງສໍາເລັດໃນທີ່ນີ້ ພວກເຮົາຈະສໍາເລັດໃຫ້.»

Verse 70

धन्या वयं धरापृष्ठे येषां त्वं रघुसत्तम । ईदृक्स्नेहसमायुक्तः समागच्छसि मंदिरे

ໂອ ຣະຄູສັດຕະມະ, ພວກເຮົາເປັນຜູ້ມີບຸນຢູ່ເທິງຜືນແຜ່ນດິນນີ້; ເພາະທ່ານຜູ້ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກແລະເມດຕາ ໄດ້ມາຮອດເຮືອນຂອງພວກເຮົາ.

Verse 71

राम उवाच । उषित्वा रजनीमेकां सुग्रीव तव मंदिरे । प्रातर्लंकां गमिष्यामि यत्रास्ते स विभीषणः

ພຣະຣາມກ່າວວ່າ: «ໂອ ສຸກຣີວ, ຫຼັງຈາກພັກຢູ່ໃນເຮືອນເຈົ້າ 1 ຄືນ, ຕອນເຊົ້າຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປລັງກາ ບ່ອນທີ່ ວິພີສະນະ ພັກອາໄສ»។

Verse 72

प्रधानामात्ययुक्तेन त्वयापि कपिसत्तम । आगंतव्यं मया सार्धं विभीषणगृहं प्रति

«ໂອ ກະປິສັດຕະມະ ຜູ້ເລີດໃນຫມູ່ວານອນ, ເຈົ້າດ້ວຍ—ພ້ອມດ້ວຍອຳມາດຫົວໜ້າ—ຈົ່ງມາກັບຂ້າພະເຈົ້າ ໄປຫາເຮືອນຂອງ ວິພີສະນະ»។

Verse 97

येनेन्द्रजिद्धतो युद्धे तादृग्रूपो निशाचरः । स एष पतितः शेते गतासुर्धरणीतले

ອະສູນນິຊາຈະຣະ ຜູ້ທ່ອງທ່ຽວຍາມຄ່ຳ ຜູ້ມີຮູບຮ່າງນ່າຢ້ານຢິ່ງ, ຜູ້ທີ່ໄດ້ສັງຫານ ອິນດຣະຈິດ ໃນສົງຄາມ—ບັດນີ້ລົ້ມລົງນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ, ຊີວິດໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ।