Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

Devanagari script

सूत उवाच । एवं भुक्त्वा स विप्रर्षिर्वांछया राममंदिरे । दत्ताशीर्निर्गतः पश्चादामंत्र्य रघुनंदनम्

Transliteration

sūta uvāca | evaṃ bhuktvā sa viprarṣirvāṃchayā rāmamaṃdire | dattāśīrnirgataḥ paścādāmaṃtrya raghunaṃdanam

Translation

ສູຕະກ່າວວ່າ: ເມື່ອລາວໄດ້ສັນອາຫານຈົນພໍໃຈໃນວິຫານຂອງພຣະຣາມາແລ້ວ ພຣາຫມັນ-ລະສີນັ້ນໄດ້ປະທານພອນ ແລະຕໍ່ມາໄດ້ລາຈາກໄປ ໂດຍກ່າວອຳລາພຣະຣະຄຸນັນທະນະ (ພຣະຣາມາ).

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (thus)

• भुक्त्वा: having eaten
• भुक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund): ‘having eaten’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• विप्रर्षिः: the brahmin sage
• विप्रर्षिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास: ‘विप्रः ऋषिः’ = ब्राह्मण-ऋषि

• वाञ्छया: by (his) wish/desire
• वाञ्छया: Karana (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• राममन्दिरे: in Rama's temple
• राममन्दिरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘रामस्य मन्दिरम्’

• दत्ताशीः: having given a blessing
• दत्ताशीः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दत्त (√दा धातु; क्त) + आशीस्/आशिष् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद/तत्पुरुष: ‘दत्ता आशीः’ = दी हुई आशीर्वाद (having given blessing)

• निर्गतः: went out/departed
• निर्गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + निर् (उपसर्ग)
• Form: क्त (भूतकृदन्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘निर्गतः’ = बाहर गया

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (afterwards)

• आमन्त्र्य: having taken leave of/addressed
• आमन्त्र्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √मन्त्र् (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive): ‘having addressed/taken leave’

• रघुनन्दनम्: Raghunandana (Rama)
• रघुनन्दनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रघु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘रघोः नन्दनः’ (Rama)

Speaker

Sūta

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates: the sage rises after a satisfying meal in the Rāma temple, raises his hand in blessing, and departs as Rāma is respectfully saluted.

Characters & Entities

• Sūta
• Viprarṣi (Durvāsā context implied)
• Rāma
• Rāma-mandira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Serving a holy guest at a sacred place culminates in āśīrvāda (blessings) and spiritual merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Rāma-mandira (temple of Rāma) is explicitly mentioned as the setting within the Tīrthamāhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Atithi-sevā leading to blessings; the guest formally takes leave (āmantraṇa), reflecting proper social-ritual etiquette.