Adhyaya 68
भीष्मस्य भीमसेन-निरोधः (Bhīṣma checks Bhīmasena; matched engagements intensify)
Upa-parva: Bhīṣma-vadha-prastāva (Engagements under Bhīṣma’s command)
Saṃjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the coordinated onset of engagements as key Pandava and allied fighters advance toward designated Kaurava opponents. Śikhaṇḍī with Matsya-Virāṭa closes upon Bhīṣma; Dhanaṃjaya (Arjuna) presses multiple senior bowmen; Bhīmasena moves against Duryodhana and Duḥśāsana; Sahadeva advances on Śakuni and Ulūka; Nakula engages the Trigartas; allied commanders (Sātyaki, Cekitāna, Saubhadra) confront Śālvas and Kekayas; Dhṛṣṭaketu and Ghaṭotkaca oppose the Kaurava chariot divisions; and Dhṛṣṭadyumna meets Droṇa. The chapter then shifts from pairing to atmosphere: midday dust and volleys obscure sky and directions; the field gleams with armor and weapons; chariots appear like celestial bodies. A tactical inflection follows: Bhīṣma, observing the army, blocks Bhīmasena, showers him with sharpened arrows, cuts down Bhīma’s thrown spear, and then severs Bhīma’s bow. Sātyaki rapidly counters by attacking Bhīṣma, but Bhīṣma strikes down Sātyaki’s charioteer, causing the horses to bolt and generating alarm and regrouping cries among the Pandava side. Bhīṣma then renews pressure on the Pandava host, prompting Panchalas and Somakas to concentrate their effort against him; both armies surge forward, and the engagement expands into a general clash.
Chapter Arc: धृतराष्ट्र, संजय से युद्ध-समाचार सुनकर पुत्रों की पराजय का बोध पाते ही भीतर-भीतर जल उठता है—उसे लगता है कि विदुर की पुरानी चेतावनियाँ अब हृदय को दग्ध करने आई हैं। → धृतराष्ट्र की चिन्ता क्रमशः निश्चित भय में बदलती है: वह किसी ऐसे वीर को नहीं देखता जो रणभूमि में उसके पुत्रों की रक्षा कर सके। वह पराजय के कारण पूछता है; संजय उत्तर देने को उठता है और पाण्डवों की ‘अवध्यता’ का हेतु धर्म में स्थापित करता है—जबकि कौरव-पक्ष अधर्म और पाप-प्रवृत्ति से क्षीण हो रहा है। → संजय का निर्णायक कथन कि पाण्डव धर्म-बल से युद्ध में अवध्य और विजयी हैं, और धृतराष्ट्र का यह भय-घोष कि ‘भीम निश्चय ही मेरे पुत्रों का संहार करेगा’—यहीं अध्याय का शिखर बनता है। → संजय धृतराष्ट्र को कारण-व्याख्या देकर स्थिर करता है: विजय-पराजय का मूल दैव-योग नहीं, धर्म-अधर्म का संचय है। धृतराष्ट्र फिर भी महासागर-तुल्य शोक के पार न जा पाने की असहायता स्वीकार करता है। → भीम के हाथों कौरव-पुत्रों के विनाश की आशंका एक अनिवार्य भविष्य की तरह लटकती रहती है—अगले समाचार उसी भय को ठोस रूप देने वाले हैं।
Shlokas
Verse 1
/ [दाक्षिणात्य अधिक पाठका इं श्लोक मिलाकर कुल ८७६ “लोक हैं।] नीफजशार (0) आज असन- पञज्चषष्टितमो< ध्याय: धृतराष्ट्र-संजय-संवादके प्रसंगमें दुर्योधनके द्वारा पाण्डवोंकी विजयका कारण पूछनेपर भीष्मका ब्रह्माजीके द्वारा की हुई भगवत्-स्तुतिका कथन धृतराष्ट उवाच भयं मे सुमहज्जातं विस्मयश्वैव संजय । श्रुत्वा पाण्डुकुमाराणां कर्म देवै: सुदुष्करम्
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: “ສັນຊະຍະ ເອີຍ, ຄວາມຢ້ານກົວອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າ ແລະຄວາມພິສົດກໍມີດ້ວຍ ເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງການກະທຳຂອງລູກຊາຍປານດຸ—ວິລະກຳທີ່ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍຍັງຍາກຈະເຮັດໄດ້.”
Verse 2
पुत्राणां च पराभावं श्रुत्वा संजय सर्वश: । चिन्ता मे महती सूत भविष्यति कथं त्विति,सूत संजय! अपने पुत्रोंकी सब प्रकारसे पराजयका हाल सुनकर मेरी चिन्ता बढ़ती ही जा रही है। सोचता हूँ कैसे उनकी विजय होगी
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ສັນຊະຍະ ຜູ້ເປັນສາຣະຖີ, ເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງລູກຂ້າທຸກດ້ານ ຄວາມກັງວົນຂອງຂ້າກໍເພີ່ມພູນຂຶ້ນ. ຂ້າຄິດຢູ່ເທົ່ານັ້ນວ່າ: ຊັຍຊະນະຈະມາຮອດພວກເຂົາໄດ້ແນວໃດ?”
Verse 3
ध्रुवं विदुरवाक्यानि धक्ष्यन्ति हृदयं मम । यथा हि दृश्यते सर्व दैवयोगेन संजय
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: “ແນ່ນອນ ຄຳຂອງວິທຸຣະຈະເຜົາໃຈຂ້າໃຫ້ເປັນຂີ້ເຖົ່າ. ເພາະວ່າ ສັນຊະຍະ—ແທ້ໆ ສັນຊະຍະ—ທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງບັດນີ້ປາກົດວ່າກຳລັງເກີດຂຶ້ນຕາມທີ່ເຂົາໄດ້ທຳນາຍໄວ້ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງຊະຕາ.”
Verse 4
यत्र भीष्ममुखान् सर्वान् शस्त्रज्ञान् योधसत्तमान् । पाण्डवानामनीकेषु योधयन्ति प्रहारिण:
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: «ຢູ່ທີ່ໃດ ນັກຮົບຜູ້ເລີດຂອງພວກເຮົາ—ມີພີດສະມະເປັນຜູ້ນໍາ ທັງໝົດຊໍານານໃນວິຊາອາວຸດ ແລະເປັນຍອດນັກຮົບ—ກໍາລັງຖືກຈັດໃຫ້ເຂົ້າປະຈັນໜ້າກັບກອງພົນຂອງພານດະວະ ຕີແລະຕອບຕີກັນໃນຄວາມຄັບຄັ່ງແຫ່ງສົງຄາມ».
Verse 5
पाण्डवोंकी सेनाओंमें ऐसे-ऐसे प्रहारकुशल योद्धा हैं, जो शस्त्रविद्याके ज्ञाता एवं योद्धाओंमें श्रेष्ठ भीष्म आदि समस्त महारथियोंके साथ भी युद्ध कर लेते हैं ।।
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: «ໃນກອງທັບຂອງພານດະວະ ມີນັກຮົບຜູ້ຊໍານານໃນການຟັນຟາດ ຮູ້ວິຊາອາວຸດ ແລະຍັງກ້າປະຈັນໜ້າກັບມະຫາຣະຖີທັງຫຼາຍ ເຊັ່ນ ພີດສະມະ ເປັນຕົ້ນ. ເພາະເຫດໃດ ບຸດຂອງພານດຸ—ຜູ້ມີກໍາລັງຫຼາຍ ແລະຈິດໃຈສູງ—ຈຶ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ອາດຖືກຂ້າ? ລູກເອີຍ ໃຜໄດ້ປະທານພອນໃຫ້ເຂົາເຈົ້າ? ຫຼືເຂົາເຈົ້າຮູ້ວິຊາພິເສດອັນໃດ?»
Verse 6
येन क्षयं न गच्छन्ति दिवि तारागणा इव । पुनः पुनर्न मृष्यामि हतं सैन्यं तु पाण्डवै:
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍສິ່ງໃດ ເຂົາເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຕົກສູ່ຄວາມພິນາດ—ດັ່ງຝູງດາວໃນຟ້າ? ຂ້ອຍທົນບໍ່ໄດ້ເລີຍ ທີ່ຈະໄດ້ຍິນຊໍ້າໆວ່າ ກອງທັບຂອງຂ້ອຍຖືກພານດະວະຂ້າລົງ».
Verse 7
मय्येव दण्ड: पतति दैवात् परमदारुण: । यथावध्या: पाण्डुसुता यथा वध्याश्व मे सुता:
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: «ໂດຍອໍານາດແຫ່ງຊະຕາ ໂທດທັນອັນນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງ ກໍາລັງຕົກລົງເທິງຂ້ອຍຜູ້ດຽວ—ຈົນບຸດຂອງພານດຸຖືກເຫັນດັ່ງຜູ້ບໍ່ອາດຖືກຂ້າ ແຕ່ບຸດຂອງຂ້ອຍກັບຖືກເຫັນດັ່ງຜູ້ຈະຕ້ອງຖືກຂ້າ».
Verse 8
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व याथातथ्येन संजय । दैववश मेरे ही ऊपर अत्यन्त भयंकर दण्ड पड़ रहा है। संजय! क्यों पाण्डव अवध्य हैं और क्यों मेरे पुत्र मारे जा रहे हैं? यह सब यथार्थरूपसे मुझे बताओ ।।
ທ້າວທຣິຕະຣາດຕະກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ ຈົ່ງບອກຂ້ອຍເຖິງທຸກຢ່າງນີ້ ໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ໂດຍອໍານາດແຫ່ງຊະຕາ ໂທດທັນອັນນ່າສະພຶງກົວຢ່າງຍິ່ງໄດ້ຕົກລົງເທິງຂ້ອຍ. ສັນຊະຍະ—ເປັນຫຍັງພານດະວະຈຶ່ງບໍ່ອາດຖືກຂ້າ ແລະເປັນຫຍັງບຸດຂອງຂ້ອຍຈຶ່ງກໍາລັງຖືກຂ້າ? ຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້ຕາມຮູບຄວາມຈິງທັງໝົດ. ເພາະຂ້ອຍບໍ່ເຫັນຝັ່ງປາຍຂອງຄວາມໂສກນີ້ເລີຍ».
Verse 9
पुत्राणां व्यसन मन्ये ध्रुवं प्राप्त सुदारुणम्
ທ່ານທຣິຕະຣາດ ຄ່ຳຄວນວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າ ໄພພິບັດອັນແນ່ນອນ ແລະໂຫດຮ້າຍຢ່າງຫນັກ ໄດ້ມາຮອດລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ»—ເປັນການຮັບຮູ້ດ້ວຍຄວາມຫວາດຫວັນວ່າ ເສັ້ນທາງທີ່ເຂົາເລືອກ ໄດ້ສຸກງອມເປັນທຸກຂ໌ທີ່ຫຼີກບໍ່ພົ້ນ.
Verse 10
न हि पश्यामि त॑ वीरं यो मे रक्षेत् सुतान् रणे
ທ່ານທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ໆແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ໃດ ທີ່ຈະປົກປ້ອງລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃນສົງຄາມໄດ້»។ ໃນຄຳສາລະພາບອັນຫວາດຫວັນນີ້ ຄວາມຍຶດຕິດຕໍ່ລູກ ແລະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຜົນກະທົບທັງດ້ານທຳມະ ແລະດ້ານການຮົບ ປາກົດຄຽງຄູ່ກັນ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ອຳນາດທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຄວາມລຳເອີຍ ບໍ່ແມ່ນເທິງທຳມະ ນັ້ນຊ່າງບອບບາງ.
Verse 11
ध्रुवं विनाश: सम्प्राप्त: पुत्राणां मम संजय । मैं ऐसे किसी वीरको नहीं देखता, जो रणक्षेत्रमें मेरे पुत्रोंकी रक्षा कर सके। संजय! अवश्य ही मेरे पुत्रोंक विनाशकी घड़ी आ पहुँची है || १० इ ।।
ທ່ານທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ສັນຊະຍະ, ຄວາມພິນາດຂອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າ ໄດ້ມາຮອດແນ່ນອນແລ້ວ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນນັກຮົບຜູ້ໃດທີ່ມີພະລັງອັນພໍຈະປົກປ້ອງລູກຊາຍຂ້າພະເຈົ້າໃນສະໜາມຮົບໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ສັນຊະຍະ, ເວລາແຫ່ງການຖືກທຳລາຍຂອງເຂົາ ມາຮອດແນ່ນອນແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ສາຣະຖີ, ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າເຖິງເຫດປັດໃຈຂອງສິ່ງນີ້—ແລະໂດຍພິເສດ ພະລັງທີ່ແທ້ຈິງທີ່ຢູ່ຂ້າງຫຼັງມັນ.»
Verse 12
पृच्छतो वै यथातत्त्वं सर्वमाख्यातुमरहसि । अतः सूत! मैं तुमसे शक्तिः और कारणकेः विषयमें जो विशेष प्रश्न कर रहा हूँ, वह सब यथार्थरूपसे बताओ ।।
ທ່ານທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຄວນເລົ່າທຸກຢ່າງໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລະຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ສູຕະ, ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ແລະດ້ວຍຄວາມຈິງ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຖາມ—ໂດຍພິເສດ ກ່ຽວກັບພະລັງທີ່ກຳລັງເຄື່ອນໄຫວ ແລະເຫດປັດໃຈທີ່ຢູ່ຂ້າງຫຼັງມັນ. ເມື່ອດຸຣະໂຢທະນະ ເຫັນຄົນຂອງຕົນຫັນຫຼັງໃນສົງຄາມ ເຂົາໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ແລະ ພີສະມະ, ດໂຣນະ, ກຣິປະ, ຊະກຸນິ, ໄຊຍະດຣະຖະ, ອັດສະວັດຖາມາ ນັກທະນູຍິງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ແລະ ວິກັນນະ ຜູ້ມີກຳລັງຫນັກ ໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ໂອ ສັນຊະຍະ ຜູ້ມີປັນຍາ, ເມື່ອລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າເສຍຂວັນ ບັນດາມະຫາຣະຖີຜູ້ມີໃຈສູງເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຕັດສິນໃຈຢ່າງໃດໃນເວລານັ້ນ?»
Verse 13
भीष्मद्रोणौ कृपश्चैव सौबलश्न जयद्रथ: । द्रौणिवापि महेष्वासो विकर्णो वा महाबल:
ທ່ານທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອດຸຣະໂຢທະນະ ເຫັນກອງທັບຂອງຕົນຫັນຫຼັງໃນສົງຄາມ ເຂົາໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ແລະ ພີສະມະ, ດໂຣນະ, ກຣິປະ, ຊະກຸນິ ບຸດແຫ່ງສຸບາລະ, ໄຊຍະດຣະຖະ, ອັດສະວັດຖາມາ ນັກທະນູຍິງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ (ບຸດແຫ່ງດໂຣນະ), ແລະ ວິກັນນະ ຜູ້ມີກຳລັງຫນັກ ໄດ້ເຮັດຫຍັງ? ໂອ ສັນຊະຍະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ, ເມື່ອເຫັນລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຫວັ່ນໄຫວ ບັນດາມະຫາຣະຖີຜູ້ໃຈສູງເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຕັ້ງປະຕິຍານອັນໃດໃນຂະນະນັ້ນ?»
Verse 14
निश्चयो वापि कस्तेषां तदा ह्वासीन्महात्मनाम् | विमुखेषु महाप्राज्ञ मम पुत्रेषु संजय
ທ້າວ ທຣິຕຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ສັນຊະຍະ ຜູ້ມີປັນຍາ! ເມື່ອລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຫັນໜີ ແລະສູນເສຍກໍາລັງໃຈໃນສົງຄາມ ບັນດາຜູ້ໃຈໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຕັ້ງປະສົງຢ່າງໃດ? ດຸຣໂຢທະນະ ໄດ້ເຮັດຫຍັງເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງຕົນຫວັ່ນໄຫວ? ແລະ ພີສະມະ, ໂດຣນະ, ກຣິປະ, ສະກຸນິ, ຊະຍະດຣະທະ, ອັສວັດຖາມາ ນັກທະນູຍິງໃຫຍ່, ແລະ ວິກັນນະ ຜູ້ມີພະລັງ ໄດ້ເລືອກທາງໃດ?”
Verse 15
संजय उवाच शृणु राजन्नवहित: श्रुत्वा चैवावधारय । नैव मन्त्रकृतं किंचिन्नैव मायां तथाविधाम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຂໍພຣະອົງ ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈ; ແລ້ວຟັງແລ້ວ ຈົ່ງພິຈາລະນາ ແລະຕັດສິນໃຈເອງ. ໃນພວກປານດະວະ ບໍ່ມີອໍານາດທີ່ເກີດຈາກມົນຕຣາ ແລະພວກເຂົາກໍບໍ່ໃຊ້ມາຍາຫລອກລວງແບບນັ້ນ. ກໍາລັງຂອງເຂົາ ແລະຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງພຣະອົງ ເກີດຈາກເຫດອື່ນ ບໍ່ແມ່ນຈາກກົນລັບລີ້ລັບ.”
Verse 16
न वै विभीषिकां कांचिदू राजन् कुर्वन्ति पाण्डवा: । युध्यन्ति ते यथान्यायं शक्तिमन्तश्न संयुगे
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ຂໍພຣະອົງ, ພວກປານດະວະ ບໍ່ໄດ້ສ້າງການຂູ່ຂວັນໃຫ້ຫວາດຫວັ່ນແຕ່ຢ່າງໃດ; ພວກເຂົາບໍ່ສະແດງຄວາມຢ້ານ. ພວກເຂົາຮົບຕາມທໍານຽມທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະຕາມທຳ; ໃນສົງຄາມພວກເຂົາແຂງແກ່ຈິງ.”
Verse 17
धर्मेण सर्वकार्याणि जीवितादीनि भारत । आरभमन्ते सदा पार्था: प्रार्थथाना महद् यश:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ບຸດຂອງ ປຣິຖາ ຍ່ອມເລີ່ມການງານທຸກຢ່າງ—ແມ່ນແຕ່ວິທີດໍາລົງຊີວິດ—ດ້ວຍທຳມະເສມອ. ເພາະພວກເຂົາປາຖະໜາຈະໄດ້ຊື່ສຽງອັນໃຫຍ່ ແລະໃຫ້ມັນແຜ່ກວ້າງໃນໂລກ ດ້ວຍການປະພຶດຕາມທຳ.”
Verse 18
नते युद्धान्निवर्तन्ते धर्मोपेता महाबला: । श्रिया परमया युक्ता यतो धर्मस्ततो जय:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: “ບຸລຸດຜູ້ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະ ບໍ່ເຄີຍຫັນຫຼັງໃຫ້ສົງຄາມ. ເພາະຖືກຫຼ້ຽງດ້ວຍພະລັງແຫ່ງຄວາມຖືກຕ້ອງ ພວກເຂົາຈຶ່ງແຂງແກ່ແທ້ ແລະພ້ອມດ້ວຍຄວາມຮຸ່ງເຮືອງສູງສຸດ. ເພາະບ່ອນໃດທຳມະຢືນຢູ່ ຊະນະຍ່ອມຕາມມາບ່ອນນັ້ນ.”
Verse 19
तेनावध्या रणे पार्था जययुक्ताश्च पार्थिव । तव पुत्रा दुरात्मान: पापेष्वभिरता: सदा
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາ, ບຸດຂອງພຣຶທາ (ປານດະວະ) ບໍ່ອາດຖືກພິຊິດໃນສົງຄາມ ແລະ ຍືນຢູ່ຄຽງຂ້າງຊັຍຊະນະຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ແຕ່ບຸດຂອງພະອົງມີໃຈຊົ່ວ ແລະ ພໍໃຈໃນທາງບາບເສຍຢູ່ເສມອ»។
Verse 20
सुबहूनि नृशंसानि पुत्रैस्तव जनेश्वर
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ—ໂອ້ ພະຣາຊາ! ບຸດຂອງພະອົງ ປະພຶດດັ່ງຄົນຕ່ຳຊ້າ ໄດ້ກະທຳຄວາມໂຫດຮ້າຍ ແລະ ການຫລອກລວງຫຼາຍປະການຕໍ່ປານດະວະ. ແຕ່ປານດະວະ ກໍ່ວາງລົງເສຍ ດັ່ງກັບລືມຄວາມຜິດເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະ ດົນນານມາແລ້ວກໍ່ປົກປິດຂໍ້ບົກພ່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ໃຫ້ເປີດເຜີຍ. ແມ່ນແຕ່ຢ່າງນັ້ນ ໂອ້ ພະຣາຊາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ພີ່ໃຫຍ່ຂອງປານດຸ, ບຸດຂອງພະອົງກໍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ກຽດປານດະວະຕາມທີ່ຄວນ»។
Verse 21
निकृतानीह पाण्डूनां नीचैरिव यथा नरै: । सर्व च तदनादृत्य पुत्राणां तव किल्बिषम्
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໃນທີ່ນີ້ ບຸດຂອງພະອົງໄດ້ກະທຳຄວາມໂຫດຮ້າຍ ແລະ ການຫລອກລວງຫຼາຍປະການຕໍ່ປານດະວະ ດັ່ງຄົນຕ່ຳຊ້າ. ແຕ່ປານດະວະ ກໍ່ວາງລົງເສຍຄວາມຜິດທັງປວງຂອງບຸດພະອົງ ແລະ ດົນນານມາແລ້ວກໍ່ອົດທົນ ພ້ອມທັງປົກປິດຂໍ້ບົກພ່ອງເຫຼົ່ານັ້ນ. ແມ່ນແຕ່ຢ່າງນັ້ນ ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ບຸດຂອງພະອົງກໍບໍ່ໃຫ້ກຽດປານດະວະຕາມທີ່ຄວນ»។
Verse 22
सापद्नवा: सदैवासन् पाण्डवा: पाण्डुपूर्वज । न चैतान् बहु मन्यन्ते पुत्रास्तव विशाम्पते
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ພະຣາຊາ ພີ່ໃຫຍ່ຂອງປານດຸ, ປານດະວະເຄີຍເປັນຜູ້ອົດທົນ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມພະຍາບາດເລີຍ. ແຕ່ບຸດຂອງພະອົງ, ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ກໍບໍ່ໄດ້ນັບຖືເຂົາເຈົ້າຕາມທີ່ຄວນ»។
Verse 23
तस्य पापस्य सततं क्रियमाणस्य कर्मण: । साम्प्रतं सुमहद् घोरं फल प्राप्तं जनेश्वर,जनेश्वर! निरन्तर किये जानेवाले उसी पाप-कर्मका इस समय यह अत्यन्त भयंकर फल प्राप्त हुआ है
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ສຳລັບກຳບາບນັ້ນ ທີ່ຖືກກະທຳຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຊ້ຳໆ ບັດນີ້ໄດ້ຮັບຜົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ນ່າສະພຶງກົວ. ຜົນອັນສະຫວັນສະຫວາຍຂອງຄວາມຜິດທີ່ສະສົມມານານ ໄດ້ສຸກງອມໃນຍາມນີ້ແລ້ວ»។
Verse 24
स त्वं भुड़क्ष्य महाराज सपुत्र: ससुहृज्जन: । नावबुध्यसि यद् राजन् वार्यमाण: सुहृज्जनै:
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມະຫາກະສັດ, ທ່ານຈະຕ້ອງອົດທົນຮັບຜົນຕາມກຳ—ພ້ອມກັບລູກຊາຍ ແລະ ບັນດາສຸຫຣິດຜູ້ປາດຖະນາດີ. ໂອ ພະຣາຊາ, ເຖິງຈະຖືກຫ້າມປາມ ແລະ ເຕືອນໂດຍຜູ້ຮັກດີຕໍ່ທ່ານ ທ່ານກໍຍັງບໍ່ເຂົ້າໃຈ».
Verse 25
विदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना | तथा मया चाप्यसकृद् वार्यमाणो न बुध्यसे,विदुर, भीष्म तथा महात्मा द्रोणने और मैंने भी बारंबार आपको मना किया है; किंतु आप कभी समझ नहीं पाते थे
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ທ່ານເຄີຍຖືກຫ້າມປາມຊ້ຳໆ—ໂດຍວິທຸຣະ, ໂດຍພີສະມະ, ໂດຍໂດຣນະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່, ແລະໂດຍຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ—ແຕ່ເຖິງຈະຖືກເຕືອນຊ້ຳໆ ທ່ານກໍບໍ່ເຂົ້າໃຈ».
Verse 26
वाक्यं हित॑ च पथ्यं च मर्त्या: पथ्यमिवौषधम् । पुत्राणां मतमाज्ञाय जितान् मन्यसि पाण्डवान्
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນມະນຸດເມື່ອໃກ້ຄວາມຕາຍ ຍັງໂຍນຖິ້ມຢາດີທີ່ຄວນກິນ, ທ່ານກໍເຊັ່ນກັນ ໄດ້ປະຕິເສດຖ້ອຍຄຳຕັກເຕືອນອັນເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ມີໃຈດີຂອງພວກເຮົາ. ບັດນີ້ ເມື່ອຍຶດຕາມຄວາມເຫັນຂອງລູກຊາຍ ທ່ານກໍຄິດວ່າພວກປານດະວະຖືກພິຊິດແລ້ວ».
Verse 27
शृणु भूयो यथातत्त्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । कारणं भरतमश्रेष्ठ पाण्डवानां जयं प्रति
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງອີກຄັ້ງ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃນສິ່ງທີ່ທ່ານຖາມຂ້າພະເຈົ້າ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກເຫດທີ່ກ່ຽວກັບໄຊຊະນະຂອງພວກປານດະວະ».
Verse 28
तत् ते5हं कथयिष्यामि यथाश्रुतमरिंदम । भरतश्रेष्ठी आप पाण्डवोंकी विजय और अपनी पराजयका जो कारण पूछते हैं, उसके विषयमें यथार्थ बातें सुनिये। शत्रुदमन! मैंने जैसा सुन रखा है, वह आपको बताऊँगा ।।
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປາບສັດຕູ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ທ່ານຟັງຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ, ຈົ່ງຟັງເລື່ອງຈິງໃນສິ່ງທີ່ທ່ານຖາມ—ເຫດແຫ່ງໄຊຊະນະຂອງພວກປານດະວະ ແລະ ຄວາມພ່າຍແພ້ຂອງທ່ານ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກຕາມທີ່ຖືກລາຍງານມາ. ເລື່ອງນີ້ແຫຼະທີ່ດຸຣະໂຍທະນະເຄີຍຖາມພີຕາມະຫາ ພີສະມະ: ເມື່ອເຂົາເຫັນນັກຮົບເອກ ແລະ ພີ່ນ້ອງຂອງຕົນຖືກປະຫານພ່າຍໃນສົງຄາມ, ດຸຣະໂຍທະນະ ບຸດແຫ່ງກະສັດກຸຣຸ ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າຄອບງຳ. ໃນຍາມຄ່ຳ ເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພີຕາມະຫາ ພີສະມະ ຜູ້ຮູ້ທັນຫຼາຍ ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະ ຖາມທ່ານ. ນັ້ນແຫຼະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າບັດນີ້—ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 29
दृष्टवा भ्रातृन् रणे सर्वान् निर्जितांस्तु महारथान् । शोकसम्मूढहदयो निशाकाले सम कौरव:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຫັນພີ່ນ້ອງທັງຫມົດ—ບັນດາມະຫາຣະຖະນັກຮົບລົດສົງຄາມ—ຖືກປະລາຍໃນສະໜາມຮົບ ທຸຣະໂຍທະນະ ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງກຸຣຸ ກໍ່ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າກົດທັບໃນໃຈ. ໃນຍາມຄ່ຳ ດ້ວຍໃຈທີ່ມືດມົນເພາະໂສກ ພຣະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປຫາປິຕາມະຫາ ພີສະມະ ຜູ້ຮູ້ທັນອັນສູງສຸດ ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ແລະຖາມພຣະອົງ; ຂໍໃຫ້ຟັງ ໂອ ພຣະຣາຊາ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສິ່ງທີ່ພຣະອົງຖາມ.
Verse 30
पितामहं महाप्राज्ञं विनयेनोपगम्य ह । यदब्रवीत् सुतस्ते5सौ तन्मे शृणु जनेश्वर
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາປິຕາມະຫາ ພີສະມະ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມແລ້ວ ບຸດຂອງພຣະອົງນັ້ນໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳບາງປະການ. ໂອ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວຫຍັງ.
Verse 31
दुर्योधन उवाच द्रोणश्न त्वं च शल्यश्न कृपो द्रोणिस्तथैव च | कृतवर्मा च हार्दिक्य: काम्बोजश्न सुदक्षिण:
ທຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: “ທ່ານໂທຣະນະ (Droṇa) ແລະທ່ານເອງ ໂອ ປິຕາມະຫາ; ຊາລະຍະ (Śalya); ກຣິປະ (Kṛpa); ແລະ ໂທຣະນິ (Aśvatthāmā) ດ້ວຍ; ກຣິຕະວັຣມາ ບຸດແຫ່ງຮຣິທີກະ; ແລະ ສຸດັກຊິນະ ແຫ່ງກາມໂບຊະ—ທັງໝົດນີ້ແມ່ນນັກຮົບຊັ້ນນຳຢູ່ຝ່າຍພວກເຮົາ.”
Verse 32
भूरिश्रवा विकर्णश्र भगदत्तश्न वीर्यवान् । महारथा: समाख्याता: कुलपुत्रास्तनुत्यज:
ທຸຣະໂຍທະນະ ກ່າວວ່າ: “ພູຣິສຣະວະ (Bhūriśravas), ວິກັນນະ (Vikarna), ແລະ ພະກະດັດຕະ (Bhagadatta) ຜູ້ກ້າຫານ—ທັງໝົດຖືກຂານນາມວ່າເປັນມະຫາຣະຖະ. ພວກເຂົາເປັນບຸດແຫ່ງຕະກູນສູງ ແລະພ້ອມຈະສະຫຼະກາຍໃນສົງຄາມເພື່ອຂ້າ.”
Verse 33
त्रयाणामपि लोकानां पर्याप्ता इति मे मति: । पाण्डवानां समस्ताश्न नातिष्ठन्त पराक्रमे
“ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ ພວກທ່ານທັງໝົດຖ້າຮ່ວມແຮງກັນ ກໍພໍຈະຊະນະໄດ້ແມ່ນແຕ່ສາມໂລກ; ແຕ່ເມື່ອປະເຊີນກັບພະລັງກ້າຫານຂອງປານດະວະ ພວກທ່ານກັບຢືນບໍ່ຢູ່. ເປັນເພາະຫຍັງ?”
Verse 34
तत्र मे संशयो जातस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छत: । यं समाश्रित्य कौन्तेया जयन्त्यस्मान् क्षणे क्षणे
ໃນທີ່ນັ້ນ ຄວາມສົງໄສອັນໜັກໜ່ວງໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຕອບຕາມທີ່ຂ້າຖາມ. ລູກຊາຍຂອງກຸນຕີ ອາໄສໃຜເປັນທີ່ພຶ່ງ ຈຶ່ງຊະນະພວກເຮົາ ທຸກຂະນະໆ?
Verse 35
भीष्म उवाच शृणु राजन् वचो महां यथा वक्ष्यामि कौरव । बहुशश्न मयोक्तोडसि न च मे तत् त्वया कृतम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຟັງຄໍາຂ້າ ໂອ້ພະຣາຊາ, ໂອ້ລູກແຫ່ງກອຣະວະ. ຂ້າຈະກ່າວຕາມຄວາມຈິງ. ຂ້າເຄີຍກ່າວເລື່ອງນີ້ກັບເຈົ້າຫຼາຍຄັ້ງແລ້ວ ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຮັບໄວ້”។
Verse 36
क्रियतां पाण्डवै: सार्थ शमो भरतसत्तम । एतत् क्षेममहं मन्ये पृथिव्यास्तव वा विभो,भरतश्रेष्ठ। तुम पाण्डवोंके साथ संधि कर लो। प्रभो! इसीमें मैं तुम्हारा और भूमण्डलका कल्याण समझता हूँ
ໂອ້ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບະຣະຕະ, ຈົ່ງເຮັດສັນຕິກັບພານດະວະ. ໂອ້ພະຣາຊາຜູ້ມີອໍານາດ, ຂ້າເຫັນວ່າ ນີ້ແມ່ນຄວາມສະຫງົບສຸກອັນແທ້—ທັງແກ່ເຈົ້າ ແລະແກ່ແຜ່ນດິນ.
Verse 37
भुड्क्ष्वेमां पृथिवीं राजन् भ्रातृभि: सहित: सुखी । दुर्हदस्तापयन् सर्वान् नन्दयंश्वापि बान्धवान्
ໂອ້ພະຣາຊາ, ຈົ່ງຢູ່ຢ່າງສຸກສະບາຍກັບພີ່ນ້ອງຂອງເຈົ້າ ແລະຄອບຄອງແຜ່ນດິນນີ້ດ້ວຍຄວາມສຸກ—ໃຫ້ສັດຕູທັງປວງຮັບຄວາມທຸກ ແລະໃຫ້ຍາດພີ່ນ້ອງກັບມິດສະຫາຍຊື່ນບານ.
Verse 38
न च मे क्रोशतस्तात श्रुतवानसि वै पुरा । तदिदं समनुप्राप्तं यत् पाण्डूनवमन्यसे
ລູກເອີຍ, ໃນອະດີດຂ້າເຄີຍຮ້ອງເຕືອນຢ່າງແຮງ ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ຟັງ. ບັດນີ້ ຜົນທີ່ນັ້ນໄດ້ມາຮອດເຈົ້າແລ້ວ: ເພາະເຈົ້າເຄີຍຫຍັບຫຍາມລູກຊາຍຂອງພານດຸມາດົນ, ເຈົ້າຈຶ່ງກໍາລັງເກັບກ່ຽວຜົນແຫ່ງຄວາມດູຖູກນັ້ນ.
Verse 39
यश्च हेतुरवध्यत्वे तेषामक्लिष्टकर्मणाम् । तं शृुणुष्व महाबाहो मम कीर्तयतः प्रभो,महाबाहो! प्रभो! अनायास ही महान् कर्म करनेवाले पाण्डवोंके अवध्य होनेमें जो हेतु है, उसे बताता हूँ, सुनो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງແຂນແຮງ! ຈົ່ງຟັງເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຈະປະກາດເຫດຜົນວ່າ ເປັນເພາະຫຍັງພວກປານດະວະ—ຜູ້ກະທຳກິດໃຫຍ່ໂດຍບໍ່ລຳບາກ ແລະບໍ່ມີມົນທິນທາງທຳ—ຈຶ່ງບໍ່ອາດຖືກສັງຫານໄດ້. ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າເຖິງມູນເຫດແຫ່ງຄວາມບໍ່ອາດຖືກລະເມີດຂອງພວກເຂົາ».
Verse 40
नास्ति लोकेषु तद् भूतं भविता नो भविष्यति । यो जयेत् पाण्डवान् सर्वान् पालिताउ्छार्ड्र्धन्वना
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາໂລກທັງປວງ ບໍ່ເຄີຍມີ ບໍ່ມີໃນບັດນີ້ ແລະຈະບໍ່ມີໃນອະນາຄົດ ສັດຕະວະໃດທີ່ຈະຊະນະພວກປານດະວະທັງໝົດໄດ້—ເພາະພວກເຂົາຖືກປົກປ້ອງໂດຍພຣະກຣິດສະນະ ຜູ້ຖືຄັນທະນູສາຣັງກະ. ແລະໃນຫມູ່ເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມະນຸດ ກໍບໍ່ມີໃຜທີ່ຈະຮູ້ຈັກພຣະຫະຣິ (Hari) ຕາມຄວາມເປັນຈິງແທ້ຂອງພຣະອົງໄດ້».
Verse 41
यत् तु मे कथितं तात मुनिभिर्भावितात्मभि: । पुराणगीतं धर्मज्ञ तच्छुणुष्व यथातथम्,तात धर्मज्ञ! पवित्र अन्तःकरणवाले मुनियोंने मुझसे जो पुराणप्रतिपादित यथार्थ बातें कही हैं, उन्हें बताता हूँ, सुनो
ແຕ່ບັດນີ້ ລູກເອີຍ, ຜູ້ຮູ້ທຳ—ຈົ່ງຟັງໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທີ່ມັນເປັນ. ສິ່ງທີ່ບັນດາມຸນີຜູ້ມີໃຈບໍລິສຸດໄດ້ບອກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ—ຄຳສອນໂບຮານທີ່ຂັບຮ້ອງໃນປະເພນີປຸຣານະ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ຟັງຕາມຄວາມເປັນຈິງນັ້ນເທົ່ານັ້ນ.
Verse 42
पुरा किल सुरा: सर्वे ऋषयश्न समागता: । पितामहमुपासेदु: पर्वते गन्धमादने,पहलेकी बात है, समस्त देवता और महर्षि गन्धमादन पर्वतपर आकर पितामह ब्रह्माजीके पास बैठे
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນການໄກ, ເທວະທັງປວງ ແລະ ມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ ໄດ້ຊຸມນຸມກັນ. ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າ ແລະ ບໍລິການພຣະປິຕາມະຫາ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ຢູ່ເທິງພູກັນທະມາດະນະ (Gandhamādana)».
Verse 43
तेषां मध्ये समासीन: प्रजापतिरपश्यत । विमान प्रज्वलद् भासा स्थितं प्रवरमम्बरे,उस समय उनके बीचमें बैठे हुए प्रजापति ब्रह्माने आकाशमें खड़ा हुआ एक श्रेष्ठ विमान देखा, जो अपने तेजसे प्रज्वलित हो रहा था
ໃນທ່າມກາງພວກເຂົາ ພຣະປຣະຊາປະຕິ ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ໄດ້ເຫັນຢານທິບອັນປະເສີດລຳໜຶ່ງ ຢືນຢູ່ໃນອາກາດ ແລະລຸກໂຊດດ້ວຍປະກາຍຮັດສະມີອັນເຈີດຈ້າ.
Verse 44
ध्यानेनावेद्य तद् ब्रह्मा कृत्वा च नियतो55जलिम् । नमश्नकार हद्ृष्टात्मा पुरुषं परमेश्वरम्
ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມຈິງນັ້ນດ້ວຍສະມາທິ ພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ຄວບຄຸມຕົນເອງ—ໄດ້ປະນົມມືດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ດ້ວຍໃຈປິຕິ ພຣະອົງໄດ້ນ້ອມກາຍກາບບູຊາຕໍ່ພຣະບຸລຸດສູງສຸດ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງສັບພະໂລກ.
Verse 45
ऋषयस्त्वथ देवाश्न दृष्टवा ब्रह्माणमुत्थितम् स्थिता: प्राउजलय: सर्वे पश्यन्तो महदद््भुतम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ແລ້ວບັນດາລິສີ ແລະ ເທວະທັງຫຼາຍ ເຫັນພຣະພຣະຫມາລຸກຂຶ້ນຢືນ ກໍພາກັນຢືນຂຶ້ນ ປະນົມມືທັງປວງ. ເມື່ອເຫັນການປາກົດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະອັນອັດສະຈັນນັ້ນ ພວກເຂົາກໍຢືນຢູ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ຕັ້ງໃຈຟັງ.
Verse 46
यथावच्च तम भ्यर्च्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वर: । जगाद जगत: स्त्रष्टा परं परमधर्मवित्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອບູຊາພຣະອົງນັ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ, ຜູ້ສ້າງໂລກ, ແລະຜູ້ຮູ້ທຳສູງສຸດ—ຈຶ່ງເວົ້າຂຶ້ນ ຖວາຍສັນລະເສີນແດ່ພຣະບຸລຸດສູງສຸດຜູ້ເປັນປະກາຍຮັດສະຫມີນັ້ນ.
Verse 47
विश्वावसुर्विश्वमूर्ति वि श्लेशो विष्वक्सेनो विश्वकर्मा वशी च । विश्वेश्वरो वासुदेवो$सि तस्माद् योगात्मान दैवतं त्वामुपैमि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ! ພຣະອົງແຜ່ຊຶມຄຸ້ມຄອງທົ່ວສັບພະໂລກ ແລະເປັນຮູບແຫ່ງຈັກກະວານ; ເປັນຜູ້ແຍກ ແລະຜູ້ລະລາຍ. ກອງທັບຂອງພຣະອົງມີຢູ່ທຸກທິດ. ໂລກນີ້ແມ່ນການງານຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຄວບຄຸມທຸກສິ່ງ. ເພາະສະນັ້ນຈຶ່ງເອີ້ນພຣະອົງວ່າ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງຈັກກະວານ ແລະ ວາສຸເທວ (Vāsudeva). ໂອ ພຣະອົງ! ພຣະອົງແມ່ນເທວະຜູ້ມີສະພາບເປັນໂຍຄະ; ຂ້າພະເຈົ້າຂໍພຶ່ງພາພຣະອົງ».
Verse 48
जय विश्व महादेव जय लोकहिते रत । जय योगीश्वर विभो जय योगपरावर
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ມະຫາເທວ (Mahādeva) ຜູ້ແຜ່ຊຶມທົ່ວຈັກກະວານ! ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແຫ່ງໂລກ! ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂຍຄີນ, ຜູ້ມີອຳນາດແລະຢູ່ທົ່ວທຸກບ່ອນ! ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ຜູ້ເປັນຕົ້ນແລະທ້າຍແຫ່ງໂຍຄະ, ມະຫາເທວຜູ້ມີຮູບແຫ່ງຈັກກະວານ!»
Verse 49
पद्मगर्भ विशालाक्ष जय लोकेश्ररेश्वर । भूतभव्यभवन्नाथ जय सौम्यात्मजात्मज
ພີດສະມະ ສັນລະເສີນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ດ້ວຍບົດສັນລະເສີນແຫ່ງການພຶ່ງພາ: «ຊະນະແດ່ພຣະອົງ—ຜູ້ທີ່ຈາກສະດືອອອກມາເປັນດອກບົວດັ້ງເດີມ; ຜູ້ມີພຣະເນດກວ້າງໃຫຍ່; ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າເໜືອຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂລກທັງຫຼາຍ. ຊະນະແດ່ພຣະອົງ—ຈອມເຈົ້າແຫ່ງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ. ພຣະຮູບຂອງພຣະອົງອ່ອນໂຍນ ແລະເປັນມົງຄຸນ; ແລະຂ້າ—ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ—ເປັນບຸດຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງເປັນຖານຮອງຂອງຄຸນຄວາມດີນັບບໍ່ຖ້ວນ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງຂອງສັດທັງປວງ. ໂອ ນາຣາຍະນະ ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຊາຣັງກະ—ພຣະມະຫິມາຂອງພຣະອົງຍາກຈະຫຍັ່ງຮູ້—ຊະນະແດ່ພຣະອົງ!»
Verse 50
असंख्येयगुणाधार जय सर्वपरायण । नारायण सुदुष्पार जय शार्ज्ुधनुर्धर
ພີດສະມະ ສັນລະເສີນນາຣາຍະນະ ວ່າເປັນຖານຮອງອັນບໍ່ມີວັນໝົດຂອງຄຸນຄວາມດີນັບບໍ່ຖ້ວນ ແລະເປັນທີ່ພຶ່ງສຸດທ້າຍຂອງສັດທັງປວງ. ຈາກສະດືຂອງພຣະອົງເກີດດອກບົວດັ້ງເດີມ; ພຣະເນດກວ້າງໃຫຍ່; ແລະພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າເໜືອຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂລກ. ພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ; ພຣະຮູບອ່ອນໂຍນ; ແລະແມ່ນກ່າວກັນວ່າ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ ກໍເກີດເປັນບຸດຂອງພຣະອົງ. ພີດສະມະປະກາດວ່າ ພຣະມະຫິມາຂອງພຣະອົງຍາກຈະຫຍັ່ງຮູ້ຢ່າງຍິ່ງ ແລະຈຶ່ງຮ້ອງສັນລະເສີນຊ້ຳໆ ຕໍ່ຜູ້ຖືຄັນທະນູ ຊາຣັງກະ—ຄວາມສັດທານີ້ເຮັດໃຫ້ສົງຄາມບໍ່ແມ່ນແຕ່ຄວາມຮຸນແຮງ ແຕ່ເປັນສະໜາມທີ່ເອີ້ນຫາອຳນາດສູງສຸດ ການຄຸ້ມຄອງ ແລະທຳມະ.
Verse 51
जय सर्वगुणोपेत विश्वमूर्ते निरामय । विश्वेश्वर महाबाहो जय लोकार्थतत्पर
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຊະນະແດ່ພຣະອົງ—ຜູ້ພ້ອມດ້ວຍຄຸນຄວາມດີອັນເປັນມົງຄຸນທຸກປະການ, ຜູ້ເປັນຮູບແຫ່ງສາກົນ, ຜູ້ປອດຈາກທຸກຂ໌ໄພ. ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງສາກົນ, ໂອ ຜູ້ມີແຂນໃຫຍ່, ຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນສະເໝີໃນການສຳເລັດປະໂຫຍດແທ້ ແລະເປົ້າໝາຍອັນຊອບທຳຂອງໂລກທັງຫຼາຍ».
Verse 52
महोरग वराहाद्य हरिकेश विभो जय । हरिवास दिशामीश विश्ववासामिताव्यय
ພີດສະມະ ສັນລະເສີນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ: «ຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ໂອ ຮະຣິເກຊະ, ຈອມເຈົ້າຜູ້ແຜ່ຊຶມທົ່ວທຸກຫົວຫນ່ວຍ—ຜູ້ທີ່ຮັບຮູບເປັນງູໃຫຍ່ (ເຊສະ) ແລະເປັນໝູປ່າອັນຍິ່ງໃຫຍ່ (ວະຣາຫະ), ເປັນເຫດປັດໃຈດັ້ງເດີມຂອງທຸກສິ່ງ. ໂອ ພຣະອົງຜູ້ນຸ່ງຜ້າສີເຫຼືອງ, ຜູ້ເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງທິດທັງຫຼາຍ, ຜູ້ຄ້ຳຈຸນສາກົນ—ຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້ ແລະບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ—ຊະນະແດ່ພຣະອົງ!»
Verse 53
व्यक्ताव्यक्तामितस्थान नियतेन्द्रिय सत्क्रिय । असंख्येयात्मभावज्ञ जय गम्भीर कामद
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ທັງສິ່ງທີ່ປາກົດ ແລະສິ່ງທີ່ບໍ່ປາກົດ—ລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະຮູບຂອງພຣະອົງເອງ. ຖິ່ນພຳນັກ ແລະຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງ ບໍ່ອາດຫາຂອບເຂດໄດ້. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຄວບຄຸມອິນທຣີ ແລະການກະທຳທັງປວງຂອງພຣະອົງລ້ວນແຕ່ເປັນມົງຄຸນ. ພຣະອົງເກີນກວ່າການນັບ ແລະການວັດ. ພຣະອົງຮູ້ຄວາມຈິງແຫ່ງອັດຕາ ແລະທາດແທ້ພາຍໃນຂອງສັດທັງປວງ. ໂດຍທຳມະຊາດ ພຣະອົງນິ່ງລຶກ ແລະຊົງສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາຂອງຜູ້ມີພັກຕິ. ຊະນະແດ່ພຣະອົງ!»
Verse 54
अनन्तविदित ब्रह्मन् नित्य भूतविभावन । कृतकार्य कृतप्रज्ञ धर्मज्ञ विजयावह
ໂອ ພຣະພຣະມັນ ຜູ້ມີປັນຍາອັນອະນັນ ແລະຖືກຮູ້ຈັກຢ່າງກວ້າງຂວາງ! ພຣະອົງເປັນນິລັນດອນ ແລະເປັນຜູ້ໃຫ້ກໍ່ເກີດສັດທັງປວງ. ບໍ່ມີກິດໃດຫຼືວຽກໃດທີ່ຍັງຄ້າງ; ປັນຍາຂອງພຣະອົງບໍລິສຸດ. ພຣະອົງຮູ້ແຈ້ງແກ່ນແທ້ແຫ່ງທຳ ແລະເປັນຜູ້ປະທານໄຊຊະນະ.
Verse 55
गुह्मात्मन् सर्वयोगात्मन् स्फुटं सम्भूतसम्भव । भूताद्य लोकतत्त्वेश जय भूतविभावन
ໂອ ອາຕະມາອັນເລື່ອນລັບ, ໂອ ອາຕະມາແຫ່ງໂຍກະທັງປວງ—ແມ່ນຈະລະອຽດລຶກລັບ ແຕ່ກໍປາກົດແຈ້ງເປັນບໍ່ກໍ່ເກີດຂອງທຸກສິ່ງ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງຫຼັກທຳຂອງໂລກ, ເຫດປັດໃຈດັ້ງເດີມຂອງສັດທັງປວງ—ຂໍໄຊຊະນະແດ່ພຣະອົງ, ໂອ ຜູ້ອຸປະຖຳສັດທັງຫຼາຍ! ໂອ ອາຕະມາສູງສຸດ, ຮູບແຫ່ງໂຍກະອັນສົມບູນ: ທຸກສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແລະທີ່ກຳລັງເກີດຂຶ້ນ ລ້ວນແມ່ນຮູບຂອງພຣະອົງ. ພຣະອົງເປັນເຫດປັດໃຈທຳອິດຂອງສັດທັງປວງ ແລະເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງລະບຽບອັນແທ້ຂອງໂລກ. ຂໍສັນລະເສີນແດ່ພຣະອົງ.
Verse 56
आत्मयोने महाभाग कल्पसंक्षेप तत्पर । उद्भावनमनोभाव जय ब्रह्म जनप्रिय
ພຣະອົງເປັນສະຫວັຍພູ (ເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງ) ແລະມີສິຣິອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ພຣະອົງເປັນຜູ້ທຳລາຍກັລປະນີ້ ແລະເປັນປຣະພຣະມັນອັນບໍລິສຸດ. ເມື່ອພິຈາລະນາດ້ວຍສະມາທິ ພຣະອົງປາກົດໃນຈິດໃຈພາຍໃນ. ໂອ ປຣະພຣະມັນ ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ—ຂໍໄຊຊະນະແດ່ພຣະອົງ.
Verse 57
निसर्गसर्गनिरत कामेश परमेश्वर । अमृतोद्धव सद्भाव मुक्तात्मन् विजयप्रद
ໂດຍທຳມະຊາດຂອງພຣະອົງ ພຣະອົງຍ່ອມຂະຫຍາຍແລະຈັດລະບຽບໂລກຢູ່ເສມອ—ທັງການເກີດຂຶ້ນໂດຍທຳມະຊາດ ແລະການສ້າງອັນມີລະບຽບ. ພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແຫ່ງຄວາມປາຖະໜາທັງປວງ, ເປັນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ. ພຣະອົງເປັນແຫຼ່ງທີ່ໄດ້ມາແຫ່ງອະມະຕະ, ເປັນຮູບແຫ່ງຄວາມຈິງແລະຄວາມເປັນຈິງ, ເປັນອາຕະມາຜູ້ຫຼຸດພົ້ນ, ແລະເປັນຜູ້ປະທານໄຊຊະນະ.
Verse 58
प्रजापतिपते देव पद्मनाभ महाबल । आत्मभूत महाभूत सत्त्वात्मन् जय सर्वदा,देव! आप ही प्रजापतियोंके भी पति, पद्मनाभ और महाबली हैं। आत्मा और महाभूत भी आप ही हैं। सत्त्वस्वरूप परमेश्वर! सदा आपकी जय हो
ໂອ ພຣະເທວະ! ພຣະອົງເປັນຈອມເຈົ້າແມ່ນແຕ່ຂອງປຣະຊາປະຕິທັງຫຼາຍ, ເປັນປັດມະນາພ (ຜູ້ມີດອກບົວທີ່ສະດື) ແລະເປັນຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ພຣະອົງເປັນອາຕະມາຜູ້ສະຖິດພາຍໃນ ແລະເປັນມະຫາພູດ (ທາດໃຫຍ່) ທີ່ປະກອບໂລກ. ໂອ ຈອມເຈົ້າຜູ້ມີສານະເປັນສັດຕະວະ (sattva) ອັນບໍລິສຸດ—ຂໍໄຊຊະນະຈົ່ງເປັນຂອງພຣະອົງຕະຫຼອດໄປ.
Verse 59
पादौ तव धरा देवी दिशो बाहू दिवं शिर: । मूर्तिस्ते5हं सुरा: कायश्नन्द्रादित्यौ च चक्षुषी
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ພຣະເທວີແຜ່ນດິນ (ທະຣາເທວີ) ແມ່ນພຣະບາດຂອງພຣະອົງ; ທິດທັງຫຼາຍແມ່ນພຣະພາຫຸ; ແລະ ສະຫວັນແມ່ນພຣະເສຍະ. ຂ້າພະອົງແມ່ນຮູບກາຍທີ່ປາກົດຂອງພຣະອົງ; ເທວະທັງຫຼາຍແມ່ນອະວະຍະວະ; ແລະ ຈັນທຣາກັບສຸຣິຍະແມ່ນພຣະເນດສອງຂ້າງ.»
Verse 60
बल॑ तपश्न सत्यं च कर्म धर्मात्मकं तव । तेजोडग्नि: पवन: श्वास आपस्ते स्वेदसम्भवा:,तप और सत्य आपका बल है तथा धर्म और कर्म आपका स्वरूप है। अग्नि आपका तेज, वायु साँस और जल पसीना है
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕະປະ (ຄວາມພາກພຽນອັນເຂັ້ມງວດ) ແລະ ສັດຍະ (ຄວາມຈິງ) ແມ່ນພະລັງຂອງພຣະອົງ; ທັມມະ ແລະ ການກະທຳອັນຊອບທຳ ແມ່ນສະພາບຂອງພຣະອົງ. ຄວາມສະຫວ່າງຮຸ່ງໂລດຂອງພຣະອົງແມ່ນໄຟ; ລົມແມ່ນລົມຫາຍໃຈ; ແລະ ນ້ຳເກີດຈາກເຫື່ອຂອງພຣະອົງ.»
Verse 61
अश्रिनौ श्रवणाौ नित्यं देवी जिह्नला सरस्वती । वेदा: संस्कारनिष्ठा हि त्वयीदं जगदाश्रितम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ອັສວິນຄູມານຝາແຝດທັງສອງ ແມ່ນພຣະກະຫູຂອງພຣະອົງຢູ່ເທື່ອ. ພຣະເທວີສະຣັສວະຕີ ແມ່ນພຣະລິ້ນ. ພຣະເວທະທັງຫຼາຍ ແມ່ນຖານອັນໝັ້ນຄົງແຫ່ງລະບຽບພິທີສັກສິດ ແລະ ວິໄນອັນຖືກຕ້ອງຂອງພຣະອົງ. ໂລກນີ້ທັງມວນ ພຶງພາພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວ ເພື່ອການຄ້ຳຈຸນຢູ່ເທື່ອ.»
Verse 62
न संख्यानं परीमाणं न तेजो न पराक्रमम् । न बल॑ योगयोगीश जानीमस्ते न सम्भवम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງໂຍຄະ! ພວກເຮົາບໍ່ຮູ້ຈຳນວນຂອງພຣະອົງ ແລະ ບໍ່ອາດວັດປະມານພຣະອົງໄດ້. ພວກເຮົາບໍ່ອາດຫຍັ່ງຮູ້ເຖິງຄວາມຮຸ່ງໂລດ, ວິລະກຳ, ແລະ ພະລັງຂອງພຣະອົງ; ແມ່ນກະທັ້ງວິທີທີ່ພຣະອົງປາກົດພຣະອົງ ພວກເຮົາກໍບໍ່ເຂົ້າໃຈ.»
Verse 63
त्वद्धक्तिनिरता देव नियमैस्त्वां समाश्रिता: । अर्चयाम: सदा विष्णो परमेशं महेश्वरम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ພວກເຮົາມີຄວາມພັກດີຕໍ່ພຣະອົງ ແລະ ຖືປະພຶດຕາມນິຍະມອັນສັກສິດ ຈຶ່ງຂໍພຶງພາພຣະອົງເປັນທີ່ພັກພິງ. ໂອ ວິສນຸ! ພວກເຮົາບູຊາພຣະອົງຢູ່ເທື່ອ—ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ, ຈອມອະທິປະໄຕອັນຍິ່ງໃຫຍ່.»
Verse 64
इस प्रकार श्रीमहाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें चौथे दिनका युद्धविरामविषयक चौसठवाँ अध्याय पूरा हुआ,ऋषयो देवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगा: । पिशाचा मानुषाश्वैव मृगपक्षिसरीसूपा:
ສັນຈະຍະກ່າວຕໍ່ໄປວ່າ ຄວາມປັ່ນປ່ວນແຫ່ງສົງຄາມນີ້ບໍ່ໄດ້ຈຳກັດຢູ່ແຕ່ພະມະຫາກະສັດ ແລະນັກຮົບເທົ່ານັ້ນ; ມັນສັ່ນສະເທືອນໄປທົ່ວລຳດັບທຳມະ ແລະລຳດັບແຫ່ງຈັກກະວານ. ມີທັງລະສີ, ເທວະຄັນທະວະ, ຢັກ ແລະຣາກສະ, ພວກນາກອັນຄ້າຍງູ, ປີສາດ, ມະນຸດ—ພ້ອມດ້ວຍສັດປ່າ, ນົກ, ແລະສັດລື່ນຄານນ້ອຍໆ. ບົດນີ້ຈຶ່ງຊີ້ໃຫ້ເຫັນຜົນສາກົນຂອງອະທຳມະ ແລະຄວາມຮຸນແຮງ.
Verse 65
एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् | देव! हम तो आपकी उपासनामें लगे रहते हैं। आपके नियमोंका पालन करते हुए आपके ही शरण हैं। विष्णो! हम सदा आप परमेश्वर एवं महेश्वरका पूजन ही करते हैं। आपकी ही कृपासे हमने पृथ्वीपर ऋषि
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ສິ່ງທັງປວງນີ້—ແຕ່ການກໍ່ກຳເນີດສັດທັງຫຼາຍເປັນຕົ້ນ—ເກີດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນໄດ້ກໍ່ດ້ວຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ. ໂອ ພຣະເຈົ້າ, ພວກເຮົາຕັ້ງໝັ້ນໃນການນະມັດສະການພຣະອົງຢູ່ເສມອ; ຖືຕາມພຣະບັນຍັດຂອງພຣະອົງ ແລະຂໍພຶ່ງພາພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ. ໂອ ວິສະນຸ, ພວກເຮົາບູຊາພຣະອົງເປັນພຣະເຈົ້າສູງສຸດ ແລະເປັນພຣະມະເຫສະວອນ. ໂດຍພຣະເມດຕາ ພວກເຮົາໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດໃນແຜ່ນດິນ—ລະສີ, ເທວະ, ຄັນທະວະ, ຢັກ, ຣາກສະ, ນາກ, ປີສາດ, ມະນຸດ, ສັດປ່າ, ນົກ, ແລະສັດລື່ນຄານນ້ອຍໆ. ໂອ ປັດມະນາພະ, ກຣິສນະຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ, ຜູ້ທຳລາຍຄວາມທຸກ—ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພຶ່ງ ແລະຜູ້ນຳຂອງສັດທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນຄູຂອງໂລກ. ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ເມື່ອພຣະສາຍພຣະເນດອັນເມດຕາຂອງພຣະອົງສະຖິດເທິງພວກເຂົາ ເທວະທັງຫຼາຍຈຶ່ງຢູ່ໃນສຸກຕະຫຼອດໄປ.”
Verse 66
त्वं गति: सर्वभूतानां त्वं नेता त्वं जगदगुरु: । त्वत्प्रसादेन देवेश सुखिनो विबुधा: सदा
“ພຣະອົງແມ່ນທີ່ໄປຂອງສັດທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນຜູ້ນຳ; ພຣະອົງແມ່ນຄູຂອງໂລກ. ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ເທວະທັງຫຼາຍຈຶ່ງຢູ່ໃນສຸກເສມອ. ໂອ ປັດມະນາພະ! ໂອ ກຣິສນະຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ, ຜູ້ຫັກລ້າງຄວາມທຸກ! ພຣະອົງແມ່ນທີ່ພຶ່ງ ແລະຜູ້ນຳຂອງສັດທັງປວງ; ພຣະອົງແມ່ນຄູຂອງໂລກ. ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ເມື່ອພຣະສາຍພຣະເນດອັນເມດຕາຂອງພຣະອົງສະຖິດເທິງພວກເຂົາ ເທວະທັງຫຼາຍຈຶ່ງສຸກສະບາຍຕະຫຼອດໄປ.”
Verse 67
पृथिवी निर्भया देव त्वत्प्रसादात्ू सदाभवत् । तस्माद् भव विशालाक्ष यदुवंशविवर्धन:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະເຈົ້າ, ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ແຜ່ນດິນໄດ້ຢູ່ຢ່າງປອດໄພຈາກຄວາມຢ້ານກົວມາເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີດວງຕາກວ້າງ, ຂໍໃຫ້ພຣະອົງເປັນຜູ້ເພີ່ມພູນວົງຍະດຸອີກຄັ້ງ—ຈົ່ງອະວະຕານລົງມາເກີດໃນແຜ່ນດິນ ແລະເພີ່ມພູນກຽດສັກຂອງມັນ.”
Verse 68
धर्मसंस्थापनार्थाय दैत्यानां च वधाय च । जगतो धारणार्थाय विज्ञाप्यं कुरु मे विभो
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະອົງຜູ້ມີອຳນາດ, ຂໍໃຫ້ພຣະອົງກະທຳໃນທາງທີ່ຈະປະກາດໄດ້ວ່າ ມີສາມເປົ້າໝາຍ: ເພື່ອສະຖາປະນາທຳມະໃຫ້ມັ່ນຄົງອີກຄັ້ງ, ເພື່ອກຳຈັດພວກໄດຕະຍະ, ແລະເພື່ອຄ້ຳຈຸນໂລກ. ຂໍໃຫ້ພຣະປະສົງຂອງພຣະອົງຖືກເຮັດໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ທຸກຜູ້.”
Verse 69
प्रभो! धर्मकी स्थापना, दैत्योंके वध और जगतकी रक्षाके लिये हमारी प्रार्थना अवश्य स्वीकार कीजिये ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ເພື່ອສ້າງຕັ້ງທັມມະ, ເພື່ອທຳລາຍພວກໄດຕະຍະ, ແລະເພື່ອປົກປ້ອງໂລກ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຮັບຄຳອະທິຖານຂອງພວກເຮົາ. ໂອ ຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກສິ່ງ, ໂອ ວາສຸເທວ—ໂດຍພຣະກະລຸນາຂອງພຣະອົງ ຄວາມຈິງອັນສູງສຸດ ແລະລຶກລັບທີ່ສຸດເກືອບພຣະອົງ ໄດ້ຖືກຂ້າພະເຈົ້າຂັບຮ້ອງໃນນີ້ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ.»
Verse 70
सृष्टवा संकर्षणं देवं स्वयमात्मानमात्मना । कृष्ण त्वमात्मनासाक्षी: प्रद्मुम्नं चात्मसम्भवम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກຣິສນະ, ໂດຍອາດຕະຂອງພຣະອົງເອງ ພຣະອົງໄດ້ປະກົດອາດຕະນັ້ນເປັນເທວະສັງກະຣະຊະນະ; ແລະອີກຄັ້ງ ຈາກພຣະອົງເອງ ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ກຳເນີດປຣະດຸມນະ ຜູ້ເກີດຈາກສານະສຳຄັນຂອງພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງດຳລົງເປັນພະຍານພາຍໃນ—ເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນ, ປະກາດຕົນໂດຍຕົນ, ແລະເປັນບໍ່ເກີດຂອງການປະກົດຮູບຂອງພຣະອົງເອງ.»
Verse 71
प्रद्युम्नादनिरुद्ध त्वं यं विदुर्विष्णुमव्ययम् । अनिरुद्धो$सृजन्मां वै ब्रह्माणं लोकधारिणम्
«ຈາກປຣະດຸມນະ ພຣະອົງໄດ້ປະກົດອະນິຣຸດທະ—ຜູ້ທີ່ນັກຮູ້ທັງຫຼາຍຮູ້ຈັກວ່າເປັນ ວິສນຸ ຜູ້ບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ແລະອະນິຣຸດທະໃນຮູບວິສນຸນັ້ນແຫຼະ ໄດ້ສ້າງຂ້າພະເຈົ້າ—ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ຄ້ຳຈຸນໂລກ.»
Verse 72
वासुदेवमय: सोऊहं त्वयैवास्मि विनिर्मित: । (तस्माद् याचामि लोकेश चतुरात्मानमात्मना ।) विभज्य भागशो&5त्मानं व्रज मानुषतां विभो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ. ເນື່ອງຈາກຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແຍກຈາກພຣະອົງ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເປັນຜູ້ຖືກຊຶມຊາບດ້ວຍວາສຸເທວ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຈອມໂລກ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍອ້ອນວອນ: ຂໍໃຫ້ພຣະອົງແບ່ງອາດຕະຂອງພຣະອົງເປັນສີ່ພາກ ແລະເຂົ້າສູ່ຄວາມເປັນມະນຸດຕາມສ່ວນໆ. ໂອ ຈອມນາຍຜູ້ແຜ່ຊາຍທົ່ວທຸກສິ່ງ—ຂໍໃຫ້ພຣະອົງຮັບຮ່າງມະນຸດໃນສີ່ຮູບນັ້ນ (ວາສຸເທວ, ສັງກະຣະຊະນະ, ປຣະດຸມນະ, ແລະ ອະນິຣຸດທະ).»
Verse 73
तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै । धर्म प्राप्प यश: प्राप्य योगं प्राप्स्पसि तत्त्वत:
«ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ເພື່ອຄວາມສຸກຂອງສັດໂລກທັງປວງ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງປາບປາມອະສຸຣະ ແລະໃຫ້ທັມມະກັບກຽດສັກສີແຜ່ຂະຫຍາຍ. ໃນທ້າຍສຸດ ເມື່ອພະລະກິດແຫ່ງອະວະຕານສຳເລັດ ພຣະອົງຈະກັບໄປຮ່ວມກັບສະພາວະອັນສູງສຸດຂອງພຣະອົງ ຕາມຄວາມເປັນຈິງ.»
Verse 74
त्वां हि ब्रह्मर्षयो लोके देवाश्षामितविक्रम । तैस्तैहिं नामभिर्युक्ता गायन्ति परमात्मकम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີພະລັງອັນຫາຂອບເຂດບໍ່ໄດ້! ໃນໂລກນີ້ ບຣະຫມະຣິຊິ (Brahmarṣi) ແລະ ເທວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍໃຈທີ່ຮວບຮວມເປັນຈຸດດຽວໃນຄວາມພັກດີ ຍ້ອນສັນລະເສີນພຣະອົງຢ່າງບໍ່ຂາດສາຍ ເປັນ “ພຣະອາດຕະມາສູງສຸດ” (Paramātman) ໂດຍໃຊ້ນາມຫຼາຍໆ ຕາມລີລາ ແລະ ການປະກົດອັນທິບຂອງພຣະອົງ.»
Verse 75
स्थिताश्च सर्वे त्वयि भूतसंघा: कृत्वा55श्रयं त्वां वरदं सुबाहो । अनादिमध्यान्तमपारयोगं लोकस्य सेतु प्रवदन्ति विप्रा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີແຂນອັນແຂງກ້າ! ຝູງສັດທັງປວງອາໄສພຣະອົງຜູ້ປະທານພອນ ແລະ ດໍາລົງຢູ່ໃນພຣະອົງແຕ່ຜູ້ດຽວ. ບັນດາລະດູຊີ (ນັກປັນຍາ) ປະກາດວ່າ ພຣະອົງບໍ່ມີຕົ້ນ ບໍ່ມີກາງ ບໍ່ມີປາຍ; ເກີນກວ່າຂອບເຂດການວັດໄດ້; ແລະ ເປັນ “ສະພານ” (setu) ທີ່ຄ້ຳຈຸນລະບຽບທຳຂອງໂລກ.»
Verse 86
समुद्रस्पेव महतो भुजाभ्यां प्रतरन् नर: । जैसे अपनी भुजाओंसे तैरनेवाला मनुष्य महासागरका पार नहीं पा सकता, उसी प्रकार मैं इस दुःखका अन्त किसी प्रकार नहीं देखता हूँ
ທຣິຕຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ເຫມືອນຊາຍຄົນໜຶ່ງທີ່ພະຍາຍາມລອຍນ້ຳດ້ວຍແຂນຂອງຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ອາດໄປເຖິງຝັ່ງໄກຂອງມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່; ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ເຫັນຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຄວາມໂສກນີ້ເລີຍ.»
Verse 93
घातयिष्यति मे सर्वान् पुत्रान् भीमो न संशय: । निश्चय ही मेरे पुत्रोंपर अत्यन्त भयंकर संकट प्राप्त हो गया है। मेरा विश्वास है कि भीमसेन मेरे सभी पुत्रोंकोी मार डालेंगे, इसमें संशय नहीं है
ທຣິຕຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ພີມະຈະຂ້າລູກຊາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າທັງໝົດແນ່ນອນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ.»
Verse 196
निष्ठरा हीनकर्माणस्तेन हीयन्ति संयुगे । महाराज! धर्मके ही कारण दुन्तीके पुत्र युद्धमें अवध्य और विजयी हो रहे हैं। इधर आपके दुरात्मा पुत्र सदा पापोंमें ही तत्पर रहते हैं। निर्दय होनेके साथ ही निकृष्ट कर्ममें लगे रहते हैं। इसीलिये युद्धस्थलमें उन्हें हानि उठानी पड़ती है
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງມະຫາຣາຊ! ຜູ້ທີ່ໂຫດຮ້າຍ ແລະ ມຸ່ງໃນກຳກະທຳຕ່ຳຊ້າ ຍ່ອມຖືກຫຼຸດຖອຍໃນສົງຄາມໂດຍເຫດແຫ່ງກຳນັ້ນເອງ. ເພາະດາຣະມະ (dharma) ລູກຊາຍຂອງກຸນຕີຈຶ່ງດຸດດື້ຕໍ່ການທຳລາຍ ແລະ ຊະນະໃນສົງຄາມ. ແຕ່ລູກຊາຍຂອງພຣະອົງຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ ມັກຈົ່ງໃຈໃນບາບ ໂຫດຮ້າຍ ແລະ ພົວພັນກັບການກະທຳອັນຕ່ຳຊ້າ; ດັ່ງນັ້ນພວກເຂົາຈຶ່ງປະສົບຄວາມສູນເສຍໃນສະໜາມຮົບ.»
Frequently Asked Questions
The chapter implicitly stages duty versus attachment: warriors execute assigned roles against relatives and allies, where obedience to command and protection of the host compete with personal bonds and individual rivalries.
Operational discipline matters: decisive containment of a high-impact opponent (Bhīmasena) and disruption of enemy mobility (Sātyaki’s chariot) can alter collective morale and local outcomes more than isolated heroics.
No explicit phalaśruti appears in this unit; its significance is contextual—documenting how tactical decisions and battlefield perception (dust, obscured directions) shape consequence within the epic’s dharma-and-karma framework.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.