Shloka 53
व्यक्ताव्यक्तामितस्थान नियतेन्द्रिय सत्क्रिय । असंख्येयात्मभावज्ञ जय गम्भीर कामद,व्यक्त और अव्यक्त--सब आपहीका स्वरूप है, आपके रहनेका स्थान असीम-अनन्त है, आप इन्द्रियोंके नियन्ता हैं। आपके सभी कर्म शुभ-ही-शुभ हैं। आपकी कोई इयत्ता नहीं है, आप आत्मस्वरूपके ज्ञाता, स्वभावतः गम्भीर और भक्तोंकी कामनाएँ पूर्ण करनेवाले हैं; आपकी जय हो
bhīṣma uvāca | vyaktāvyaktāmitasthāna niyatendriya satkriya | asaṅkhyeyātmabhāvajña jaya gambhīra kāmada ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ທັງສິ່ງທີ່ປາກົດ ແລະສິ່ງທີ່ບໍ່ປາກົດ—ລ້ວນແຕ່ເປັນພຣະຮູບຂອງພຣະອົງເອງ. ຖິ່ນພຳນັກ ແລະຄວາມກວ້າງໃຫຍ່ຂອງພຣະອົງ ບໍ່ອາດຫາຂອບເຂດໄດ້. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຄວບຄຸມອິນທຣີ ແລະການກະທຳທັງປວງຂອງພຣະອົງລ້ວນແຕ່ເປັນມົງຄຸນ. ພຣະອົງເກີນກວ່າການນັບ ແລະການວັດ. ພຣະອົງຮູ້ຄວາມຈິງແຫ່ງອັດຕາ ແລະທາດແທ້ພາຍໃນຂອງສັດທັງປວງ. ໂດຍທຳມະຊາດ ພຣະອົງນິ່ງລຶກ ແລະຊົງສຳເລັດຄວາມປາດຖະໜາຂອງຜູ້ມີພັກຕິ. ຊະນະແດ່ພຣະອົງ!»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological synthesis: the supreme reality is both manifest (vyakta) and unmanifest (avyakta), transcending measure, yet actively governing the senses and acting only for auspicious ends. It also links devotion with grace—God is ‘kāma-da’, the fulfiller of devotees’ rightful aspirations—while affirming the deity as knower of the Self (ātma-bhāva-jña), grounding devotion in spiritual knowledge.
In Bhīṣma-parvan, Bhishma offers a hymn of praise (stuti) to the supreme Lord, extolling divine qualities—limitlessness, inner governance, auspicious action, profundity, and boon-giving power—culminating in the acclamation ‘jaya’ (victory to you).