Adhyaya 106
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity (Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda)
Upa-parva: Dāna–Tapas–Anuśāsana (Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda episode)
Yudhiṣṭhira opens by recalling Bhīṣma’s earlier teachings on the many forms of dāna and associated virtues (śānti, satya, ahiṃsā, and satisfaction with one’s spouse), then asks what is supreme in tapas. Bhīṣma states his position that tapas is foremost, and within tapas, anāśana (fasting) is the highest. To ground the claim, he narrates an old account: Bhagīratha reaches exalted realms and encounters Brahmā, who questions how he arrived where even gods and humans cannot without performed austerity. Bhagīratha replies by enumerating extensive charitable distributions, ritual performances, and prolonged ascetic undertakings, repeatedly asserting that he did not attain the goal merely by those fruits. He concludes by explicitly affirming anāśana as the defining tapas. Brahmā then honors Bhagīratha with appropriate ritual recognition, thereby sealing the didactic inference that disciplined restraint can be ranked above material giving and ritual magnitude in the taxonomy of spiritual effort.
Chapter Arc: युधिष्ठिर भीष्म से पूछते हैं—दान, शांति, सत्य, अहिंसा और विविध तपों में ऐसा कौन-सा परम तप है, जिसका फल सबसे ऊँचा माना गया है? → भीष्म निर्णायक वचन देते हैं कि तप का शिखर ‘अनशन-व्रत’ है; फिर प्रमाण-रूप में ब्रह्मा और भगीरथ के संवाद की कथा उठती है, जहाँ ब्रह्मा पूछते हैं कि दुर्गम लोक में भगीरथ कैसे पहुँचे—क्योंकि बिना तप के देव, गंधर्व, मनुष्य भी वहाँ नहीं पहुँचते। → भगीरथ अपने दीर्घ तप, मिताहार, मौन, संयम और हिमालय-तपस्या का वर्णन करते हुए यह भी बताते हैं कि उन्होंने सरयू, बाहुदा, गंगा, नैमिष आदि तीर्थों में असंख्य गोदान, अनेक वाजपेय यज्ञ, और वेद-विहित दक्षिणाएँ दीं—पर इन सबके होते हुए भी केवल कर्मकाण्ड-वैभव से वह सिद्धि नहीं मिली; तप के भीतर तप—अनशन-संयम—ही परम कारण ठहरता है। → ब्रह्मा-भगीरथ संवाद के माध्यम से अध्याय यह निष्कर्ष स्थिर करता है कि दान और यज्ञ महान हैं, पर आत्मसंयम-प्रधान तप, विशेषतः अनशन-व्रत, उनकी भी पराकाष्ठा है—क्योंकि वह इन्द्रिय-विजय और अहं-क्षय का सीधा मार्ग है। → भीष्म की वाणी अगले उपदेश की ओर संकेत करती है—अनशन-व्रत की विधि, मर्यादा और उसके दुरुपयोग/अतिशय के दोषों का विवेचन आगे कैसे होगा?
Shlokas
Verse 1
अपन क्रा बछ। सं: त>र्योधिकशततमो< ध्याय: ब्रह्माजी और भगीरथका संवाद
ຢຸທິສຖິຣາ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍການໃຫ້ທານຫຼາຍຮູບແບບ ພ້ອມທັງສັນຕິ, ຄວາມສັດຈິງ, ແລະອະຫິງສາ. ທ່ານຍັງສອນໃຫ້ພໍໃຈຢູ່ກັບພັນລະຍາຂອງຕົນ ແລະໄດ້ຊີ້ແຈງຜົນຂອງທານ. ຕາມທັດສະນະຂອງທ່ານ ພະລັງໃດຈຶ່ງໃຫຍ່ກວ່າພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະ? ແລະຖ້າມີວິໄນໃດທີ່ສູງກວ່າຕະປະ ຂໍໃຫ້ທ່ານອະທິບາຍໃຫ້ພວກເຮົາຢ່າງຊັດເຈນ».
Verse 2
पितामहस्य विदितं किमन्यत् तपसो बलात् । तपसो यत्परं तेडद्य तन्नो व्याख्यातुमहसि
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ພະລັງອື່ນໃດທີ່ທ່ານປູ່ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຮູ້ວ່າສູງກວ່າພະລັງທີ່ເກີດຈາກຕະປະ? ແລະຖ້າຕາມທັດສະນະຂອງທ່ານ ມີສິ່ງໃດໃນວັນນີ້ທີ່ສູງກວ່າຕະປະ ທ່ານຄວນອະທິບາຍໃຫ້ພວກເຮົາຟັງ».
Verse 3
भीष्म उवाच तप: प्रचक्षते यावत् तावल्लोको युधिष्छिर । मतं ममात्र कौन्तेय तपो नानशनात् परम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣາ, ຄົນເຮົາຖືກກ່າວວ່າຈະໄດ້ຮັບໂລກອັນສູງສົ່ງ ຕາມປະລິມານຕະປະທີ່ເຂົາໄດ້ປະພຶດ. ແຕ່ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ຕາມທັດສະນະຂອງຂ້າ ບໍ່ມີຕະປະໃດຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າການອົດອາຫານ».
Verse 4
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । भगीरथस्य संवादं ब्रह्मणश्ष महात्मन:,इस विषयमें विज्ञ पुरुष राजा भगीरथ और महात्मा ब्रह्माजीके संवादरूप एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເລື່ອງນີ້ດ້ວຍ ນັກຮູ້ທັງຫຼາຍມັກອ້າງອີງປະຫວັດເກົ່າແກ່ອັນໜຶ່ງ—ຄືບົດສົນທະນາລະຫວ່າງພະຣາຊາພະກີຣະຖະ ແລະພຣະພຣະຫມາຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່. ດ້ວຍການລະລຶກການໂຕ້ຕອບນັ້ນ ຄວາມເຂົ້າໃຈອັນຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນີ້ຈຶ່ງຖືກສ່ອງແຈ້ງດ້ວຍຕົວຢ່າງ».
Verse 5
अतीत्य सुरलोकं च गवां लोक॑ च भारत । ऋषिलोकं च सोडगच्छद् भगीरथ इति श्रुतम्,भारत! सुननेमें आया है कि राजा भगीरथ देवलोक, गौओंके लोक और ऋषिलोकको भी लाँघकर ब्रह्मलोकमें जा पहुँचे
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ໄດ້ຍິນກັນວ່າ ພະຣາຊາພະກີຣະຖະ ໄດ້ກ້າວຂ້າມໂລກເທວະ, ໂລກແຫ່ງງົວ, ແລະແມ່ນແຕ່ໂລກແຫ່ງຣິສີ ແລ້ວກ້າວຕໍ່ໄປອີກ (ສູງກວ່ານັ້ນ)».
Verse 6
तं तु दृष्टवा वचः प्राह ब्रह्मा राजन् भगीरथम् । कथं भगीरथागास्त्वमिमं लोकं॑ दुरासदम्
ເມື່ອພຣະພຣະຫມາເຫັນພຣະຣາຊາພະຄີຣະຖະ ກໍໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ໂລກນີ້ເຂົ້າມາໄດ້ຍາກຫຼາຍ—ພຣະອົງມາຮອດທີ່ນີ້ໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 7
नहि देवा न गंधर्वा न मनुष्या भगीरथ | आयान्त्यतप्ततपस: कथं वै त्वमिहागत:,“भगीरथ! देवता, गंधर्व और मनुष्य बिना तपस्या किये यहाँ नहीं आ सकते। फिर तुम कैसे यहाँ आ गये?”
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຄີຣະຖະ, ບໍ່ວ່າເທວະ, ຄັນທະວະ, ຫຼືມະນຸດ ກໍບໍ່ອາດມາຮອດບ່ອນນີ້ໄດ້ ຫາກບໍ່ໄດ້ປະພຶດຕະປະ (ຕະປັດ). ແລ້ວພຣະອົງມາຮອດນີ້ໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 8
भगीरथ उवाच निष्काणां वै हाददं ब्राह्मणे भ्य: शतं सहस््राणि सदैव दानम् । बाह्दां व्रतं नित्यमास्थाय विद्धन् न त्वेवाहं तस्य फलादिहागाम्
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານຜູ້ຮູ້, ຂ້າພະເຈົ້າຍຶດຖືພຣະວຣະຕະແຫ່ງພຣະພຣະຈັນ (ພຣະພຣະຈັນຈາຣະຍະ) ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ແລະໄດ້ໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມະນະເປັນນິດ ໜຶ່ງແສນນິສກະ (ເຫຼຽນຄຳ). ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າມາຮອດສະພາບນີ້ ບໍ່ແມ່ນໂດຍຜົນແຫ່ງທານນັ້ນ»
Verse 9
दशैकरात्रान् दशपज्चरात्रा- नेकादशैकादशकान क्रतूंश्न । ज्योतिष्टोमानां च शतं यदिष्ट॑ फलेन तेनापि च नागतो5हम्
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະກອບຍັດຍະສິບພິທີທີ່ສຳເລັດໃນຄືນດຽວ, ອີກສິບພິທີທີ່ສຳເລັດໃນຫ້າຄືນ, ອີກສິບເອັດພິທີທີ່ສຳເລັດໃນສິບເອັດຄືນ, ແລະຍັງໄດ້ປະກອບຍັດຍະຊື່ ໂຈຕິສຖົມ ເຖິງໜຶ່ງຮ້ອຍ. ແຕ່ຕໍ່ໃຫ້ເປັນຜົນແຫ່ງພິທີເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້»
Verse 10
यच्चावसं जाह्नवीतीरनित्य: शतं समास्तप्यमानस्तपो5हम् । अदां च तत्रा श्वतरीसहस्रं नारीपुरं न च तेनाहमागाम्
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພັກອາໄສຢູ່ຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຈາຫນະວີ (ຄື ຄົງຄາ) ຢ່າງສະໝໍ້ສະເໝີ ແລະປະພຶດຕະປະອັນເຂັ້ມງວດຕະຫຼອດໜຶ່ງຮ້ອຍປີເຕັມ; ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຍັງໄດ້ໃຫ້ທານແມ່ລາຫຼາຍພັນ ແລະກຸ່ມນາງສາວຫຼາຍໝູ່. ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງບຸນນັ້ນ»
Verse 11
दशायुतानि चाश्वानां गोड5युतानि च विंशतिम् । पुष्करेषु द्विजातिभ्य: प्रादां शतसहस्रश:
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ປຸສກະຣະ ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກແກ່ພວກທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຢ່າງຫຼາຍຫຼວງ—ມ້າສິບອະຍຸຕ ແລະ ງົວຊາວໂກດະຍຸຕ—ໃຫ້ຊ້ຳໆ ເປັນແສນໆ».
Verse 12
सुवर्णचन्द्रोत्तम धारिणीनां कन्योत्तमानामददं सहस्रम् । षष्टिं सहस्राणि विभूषितानां जाम्बूनदैराभरणैर्न तेन
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກນາງສາວຜູ້ດີເລີດພັນນາງ ຜູ້ສວມເຄື່ອງປະດັບຄຳອັນປະເສີດ ດັ່ງດວງຈັນ; ແລະອີກຫົກໝື່ນນາງ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳຈາມບູນະດະຢ່າງວິຈິດ—ແຕ່ກໍຍັງບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້າພໍໃຈ».
Verse 13
पुष्करतीर्थमें जो सैकड़ों-हजारों बार मैंने ब्राह्गोंको एक लाख घोड़े और दो लाख गौएँ दान कीं तथा सोनेके उत्तम चन्द्रहार धारण करनेवाली जाम्बूनदके आभूषणोंसे विभूषित हुई साठ हजार सुन्दरी कन््याओंका जो सहस्रों बार दान किया, उस पुण्यसे भी मैं यहाँ नहीं आया हूँ ।।
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ທ່ານ້ຳສັກສິດປຸສກະຣະ ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກແກ່ພວກພຣາຫມັນ ນັບຮ້ອຍນັບພັນຄັ້ງ—ມ້າໜຶ່ງແສນ ແລະ ງົວສອງແສນ. ແລະຂ້າໄດ້ມອບນາງສາວງາມຫົກໝື່ນ ຜູ້ປະດັບດ້ວຍຄຳຈາມບູນະດະ ແລະ ສວມສາຍຄໍຄຳດັ່ງດວງຈັນອັນປະເສີດ ຊ້ຳໆອີກ. ແຕ່ການມາຮອດບ່ອນນີ້ບໍ່ແມ່ນເພາະບຸນນັ້ນ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ໃນພິທີບູຊາທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ໂກສະວະ’ ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກງົວນົມ ເກົ້າສິບຫ້າໂກຣ; ພຣາຫມັນແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮັບສິບຕົວ. ງົວແຕ່ລະຕົວໄດ້ມອບພ້ອມລູກງົວສີດຽວກັນ ນົມເຕັມ ແລະ ພາຊະນະຮີດນົມທອງກັບສຳຣິດ. ແມ່ນແຕ່ບຸນຈາກພິທີນັ້ນ ໂອ ຈອມໂລກ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ບັນລຸສະພາບນີ້».
Verse 14
आप्तोयमिषु नियतमेकैकस्मिन् दशाददम् । गृष्टीनां क्षीरदात्रीणां रोहिणीनां शतानि च
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້າໄດ້ຮັບວຣະຕະ ແລະ ດິກສາ (ການອຸປະນິຍາຍ/ການອຸທິດຕົນ) ຕາມທີ່ກຳນົດໃນພິທີບູຊາ, ຂ້າໄດ້ມອບ—ແຕ່ລະຄັ້ງ ໃຫ້ພຣາຫມັນແຕ່ລະຄົນ—ງົວນົມສິບຕົວທີ່ພຶ່ງຄອດຄັ້ງທຳອິດ ແລະ ງົວພັນໂຣຫິນີເປັນຮ້ອຍໆ».
Verse 15
दोग्ध्रीणां वै गवां चापि प्रयुतानि दशैव ह । प्रादां दशगुणं ब्रह्मनू न तेनाहमिहागत:
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກງົວນົມ ສິບປະຍຸຕ, ແລະຍັງບໍລິຈາກເກີນນັ້ນອີກເຖິງສິບເທົ່າ. ແຕ່ດ້ວຍບຸນນັ້ນ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ບັນລຸສະພາບນີ້».
Verse 16
वाजिनां बाह्विजातानामयुतान्यददं दश । कर्काणां हेममालानां न च तेनाहमागत:
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ຖວາຍມ້າພັນດີທີ່ສຸດຈໍານວນຫນຶ່ງໝື່ນ ແລະໄດ້ແຈກຈ່າຍພວງມາລາຄໍາຢ່າງຫຼາຍ; ແຕ່ດ້ວຍທານນັ້ນ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ຂ້າປາຖະໜາ»។
Verse 17
वाह्लीक देशमें उत्पन्न हुए श्वेतरंगके एक लाख घोड़ोंको सोनेकी मालाओंसे सजाकर मैंने ब्राह्मणोंको दान किया; किंतु उस पुण्यसे भी मैं यहाँ नहीं आया हूँ ।।
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ນໍາມ້າຂາວຈໍານວນຫນຶ່ງແສນ ທີ່ເກີດໃນແດນວາຫລີກະ ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາຄໍາ ແລ້ວຖວາຍເປັນທານແກ່ພຣາຫມັນ; ແຕ່ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍບຸນນັ້ນ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້. ໂອ ພຣາຫມັນ, ໃນພິທີຍັດແຕ່ລະຄັ້ງ ຂ້າແຈກຈ່າຍເງິນຄໍາສິບແປດໂກດິ ທຸກໆມື້; ແຕ່ແມ່ນແຕ່ຜົນຂອງນັ້ນ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ບັນລຸມາຮອດນີ້»។
Verse 18
वाजिनां श्यामकर्णानां हरितानां पितामह । प्रादां हेमस्रजां ब्रह्मन् कोटीर्दश च सप्त च
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງຜູ້ເປັນປູ່ຍ່າ (ປິຕາມະຫະ), ຂ້າໄດ້ຖວາຍມ້າທີ່ຫູດໍາ ແລະມີສີຂຽວອ່ອນ; ແລະ ໂອ ພຣາຫມັນ, ຂ້າຍັງໄດ້ຖວາຍພວງມາລາຄໍາ ສິບໂກດິກັບອີກເຈັດໂກດິ»។
Verse 19
ईषादन्तान् महाकायान् काञ्चनस्रग्विभूषितान् । पद्मिनो वै सहस््राणि प्रादां दश च सप्त च
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າໄດ້ຖວາຍຊ້າງທີ່ມີເຄື່ອງໝາຍດອກບົວ ຈໍານວນຫຼາຍພັນ—ຕົວໃຫຍ່ ງາຄ້າຍຄານໄຖ ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາຄໍາ—ລວມແລ້ວ ສິບເຈັດພັນ»។
Verse 20
अलंकृतानां देवेश दिव्यै: कनकभूषणै: । रथानां काञज्चनाड़ानां सहस्राण्यददं दश
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເທວະ, ຂ້າໄດ້ຖວາຍລົດຮົບຈໍານວນຫນຶ່ງໝື່ນ ທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄໍາອັນເປັນທິບ—ພ້ອມພຽງ ແລະສ່ອງປະກາຍສະຫວ່າງ»។
Verse 21
सप्त चान्यानि युक्तानि वाजिभि: समलंकृतै: । ब्रह्म! पितामह! फिर स्वर्णहारसे विभूषित हरे रंगवाले सत्रह करोड़ श्यामकर्ण घोड़े
ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ໂອ ປິຕາມະຫະ (ພຣະອົງຜູ້ເປັນປູ່)! ຂ້າພະເຈົ້າຍັງໄດ້ຖວາຍອີກ 7 ຊຸດ (ພາຫະນະ/ຂອງຖວາຍ) ທີ່ຜູກເຂົ້າກັບມ້າທີ່ປະດັບປະດາຢ່າງງາມ»។ ໃນບົດບາດນີ້ ຄໍາກ່າວຍ້ຳເນັ້ນຈິດທຳແຫ່ງທານ (dāna): ການຖວາຍບໍ່ໃຫ້ເຮັດແຕ່ພໍເປັນພິທີ ແຕ່ຕ້ອງຄົບຖ້ວນ ງາມ ແລະເໝາະສົມ ເພື່ອໃຫ້ທານນັ້ນເກີດປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ຮັບ ແລະເປັນການນັບຖືໜ້າທີ່ອັນສັກສິດ.
Verse 22
शक्रतुल्यप्रभावाणामिज्यया विक्रमेण ह
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ແທ້ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍການບູຊາຍັນ (ພິທີສະຫວັນ) ແລະໂດຍວິລະກຳອັນກ້າຫານ ພວກເຂົາຈຶ່ງມີອຳນາດເທົ່າກັບ ສັກຣະ (ອິນທຣະ)»។
Verse 23
सहस्र॑ निष्ककण्ठानामददं दक्षिणामहम् । विजित्य भूपतीन् सर्वानर्थरिष्टवा पितामह
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປິຕາມະຫະ! ຫຼັງຈາກຂ້າພະເຈົ້າຊະນະກະສັດທັງປວງ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ເປັນຄ່າບູຊາໃນຍັນ ເປັນນິສກະ (niṣka) ໜຶ່ງພັນ ພ້ອມເຄື່ອງປະດັບຄໍ—ຊັບສິນນີ້ບໍ່ໄດ້ກັກໄວ້ເພື່ອອວດອ້າງ ແຕ່ໄດ້ນໍາໄປສູ່ການຖວາຍທີ່ຖືກທຳນອງ»។
Verse 24
अष्ट भ्यो राजसूयेभ्यो न च तेनाहमागत: । पितामह! यज्ञ और पराक्रममें जो इन्द्रके समान प्रभावशाली थे
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະກອບພິທີຣາຊະສູຍະ (Rājasūya) ເຖິງ 8 ຄັ້ງ ກໍຍັງບໍ່ບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາ. ໂອ ປິຕາມະຫະ! ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຊະນະກະສັດນັບພັນໃນສົງຄາມ—ຜູ້ມີອຳນາດໃນຍັນແລະວິລະກຳ ສະຫວ່າງໄສດັ່ງອິນທຣະ ແລະມີພວງມາລາຄໍຄຳປະດັບ. ຂ້າພະເຈົ້າສະສົມຊັບສິນຫຼາຍ ປະກອບຣາຊະສູຍະ 8 ຄັ້ງ ແລ້ວຖວາຍຊັບນັ້ນເປັນດັກຊິນາແກ່ພຣາຫມັນ. ແຕ່ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍບຸນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຍັງບໍ່ໄດ້ຄວາມເຕັມພໍໃນໂລກນີ້»។
Verse 25
वाजिनां च सहसेरे द्वे सुवर्णशशतभूषिते
ພະຄີຣະຖະກ່າວວ່າ: «ແລະຍັງມີມ້າອີກສອງພັນຕົວ—ແຕ່ລະຕົວປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຄຳຮ້ອຍຊິ້ນ»។ ບັນທັດນີ້ສະທ້ອນຂະໜາດແລະຄວາມຈິງໃຈຂອງທານຫຼວງ ໂດຍຍ້ຳເນັ້ນອຸດົມຄະຕິວ່າ ຊັບສິນແລະອຳນາດຄວນນໍາໄປສູ່ການໃຫ້ທີ່ຖືກທຳນອງ ແລະການເຄົາລົບຜູ້ຄວນຮັບ.
Verse 26
तपस्वी नियताहार: शममास्थाय वाग्यतः
ໂອ ພິຕາມະຫາ! ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ບຳເນັດຕະປະ ກິນອາຫານຢ່າງຈຳກັດ ຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມສະງົບ ແລະຄວບຄຸມວາຈາ; ດ້ວຍອາຫານນ້ອຍ ດ້ວຍຄວາມງຽບ (ໂມນ) ແລະໃຈສະຫງົບ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບຳເນັດຕະປະຢູ່ເທິງພູຫິມາລະຍະເປັນເວລາຍາວນານ. ພຣະສັງກະຣະ (ມະຫາເທວະ) ພໍພຣະໄທ ຈຶ່ງຮັບກະແສຄົນທົນບໍ່ໄດ້ຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາໄວ້ເທິງພຣະເສົາ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ດ້ວຍຜົນຂອງຕະປະນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຍັງບໍ່ໄດ້ບັນລຸສິ່ງທີ່ປາດຖະໜາໃນໂລກນີ້.
Verse 27
दीर्घकालं हिमवति गंगायाश्न दुरुत्सहाम् मूर्थ्ना धारां महादेव: शिरसा यामधारयत् । न तेनाप्यहमागच्छे फलेनेह पितामह
ພະຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: “ເປັນເວລາຍາວນານ ຢູ່ເທິງພູຫິມາລະຍະ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບຳເນັດຕະປະຢ່າງເຂັ້ມງວດ ດ້ວຍການຈຳກັດອາຫານ ດ້ວຍຄວາມງຽບ ແລະໃຈສະຫງົບ. ມະຫາເທວະພໍພຣະໄທ ຈຶ່ງຮັບກະແສອັນທົນບໍ່ໄດ້ຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາໄວ້ເທິງພຣະເສົາ. ແຕ່ໂອ ພິຕາມະຫາ—ໂອ ພິຕາມະຫາ—ດ້ວຍຜົນຂອງຕະປະນັ້ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ຂ້າພະເຈົ້າຍັງບໍ່ບັນລຸຄວາມສຳເລັດທີ່ປາດຖະໜາໃນໂລກນີ້.”
Verse 28
शम्याक्षेपैरयजं यच्च देवान् साद्यस्कानामयुतैश्लापि यत्तत् । त्रयोदशद्वादशाहै श्ष देव सपौण्डरीकान्न च तेषां फलेन
ພະຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບູຊາເທວະດາຊ້ຳໆ ດ້ວຍຍັດ ‘ສະມະຍາກເຊບ’ ແລະໄດ້ປະກອບພິທີ ‘ສາດະຍັສກະ’ ຈຳນວນໜຶ່ງໝື່ນ. ຫຼາຍເທື່ອຂ້າພະເຈົ້າສຳເລັດຍັດທີ່ສິ້ນສຸດໃນ 13 ມື້ ແລະ 12 ມື້ ແລະຍັງສຳເລັດຍັດ ‘ປົວນະດາຣີກະ’ ອີກດ້ວຍ. ແຕ່ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍຜົນຂອງພິທີເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມາຮອດສະພາບນີ້.”
Verse 29
अष्टौ सहस्राणि ककुझिनामहं शुक्लर्षभाणामददं द्विजेभ्य: । एकैकं वै काउचनं शंंगमे भ्य: पत्नीश्षैषामदरद निष्ककण्ठी:
ພະຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ພວກທະວິຊະ (ພຣາຫມັນ) ງົວຜູ້ສີຂາວມີໂຄກສູງໂດດເດັ່ນ ຈຳນວນແປດພັນ. ໃນງົວແຕ່ລະຕົວ ຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ປະດັບຄຳໄວ້ທີ່ປາຍເຂົາ; ແລະຍັງມອບງົວແມ່ທີ່ປະດັບສາຍຄໍຄຳໃຫ້ເຂົາອີກ. ດັ່ງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກະທຳທານດ້ວຍຈິດໃນທຳມະ—ເຄົາລົບຜູ້ຄວນເຄົາລົບ ແລະຍືນຢັນອຸດົມຄະຕິແຫ່ງຄວາມເອື້ອເຟື້ອ.”
Verse 30
हिरण्यरत्ननिचयानददं रत्नपर्वतान् । धनधान्यसमृद्धा श्च ग्रामाश्चान्ये सहस्रश:
ພະຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມອບກອງຄຳ ແລະອັນມະນີເປັນກອງໆ ຈົນເຖິງຂັ້ນເປັນພູເຂົາແຫ່ງອັນມະນີ; ແລະຍັງບໍລິຈາກບ້ານເມືອງນັບພັນນັບໝື່ນ ທີ່ອຸດົມດ້ວຍຊັບສິນແລະເຂົ້າຂອງ. ແຕ່ກໍບໍ່ແມ່ນດ້ວຍບຸນຂອງທານເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າມາຮອດສະພາບນີ້.”
Verse 31
शतं शतानां गृष्टीनामददं चाप्यतन्द्रित: । इष्टवानेकैर्महायज्ञैब्राह्मणेभ्यो न तेन च
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍບໍ່ຮູ້ເຫນື່ອຍ ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກງົວທີ່ພຶ່ງຄອດລູກເທື່ອທໍາອິດ ເປັນຮ້ອຍໆ; ແລະຍັງໄດ້ປະກອບມະຫາຍັດຫຼາຍຄັ້ງ ພ້ອມທັງຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນ. ແຕ່ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍບຸນຜົນຈາກພິທີແລະທານເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ນໍາໃຫ້ຂ້າມາຮອດສະພາບນີ້».
Verse 32
एकादशाहैरयजं सदक्षिणै- दविर्दादशाहैरश्वमेथैश्व देव । आर्कायणै: षोडशभिश्न ब्रह्ां- स्तेषां फलेनेह न चागतो5स्मि
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານເທວະ, ໂອ ພຣາຫມັນ— ຂ້າໄດ້ປະກອບຍັດພ້ອມທັງທັກສິນາທານ ບາງພິທີກິນເວລາ 11 ມື້ ແລະບາງພິທີກິນເວລາ 24 ມື້. ຂ້າຍັງໄດ້ສໍາເລັດອັສວະເມທະຍັດຫຼາຍຄັ້ງ ແລະປະກອບພິທີອາຣກາຍະນະ 16 ຄັ້ງ. ແຕ່ດ້ວຍຜົນຂອງຍັດເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າບໍ່ໄດ້ບັນລຸຄວາມສໍາເລັດໃນທີ່ນີ້, ໂອ ພຣະອົງ».
Verse 33
निष्कैककण्ठमददं योजनायतं तद्विस्तीर्ण काउ्चनपादपानाम् | वन॑ वृतानां रत्नविभूषितानां न चैव तेषामागतो<5हं फलेन
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ຄັ້ງໜຶ່ງ ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກປ່າໄມ້ທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ມີຖານເປັນຄໍາ ກວ້າງຍາວໜຶ່ງໂຍຊະນະ; ທຸກຕົ້ນປະດັບດ້ວຍແກ້ວມະນີ ຫໍ່ດ້ວຍຜ້າ ແລະສວມສາຍຄໍາທີ່ຄໍ. ແຕ່ແມ່ນກໍບໍ່ໄດ້ດ້ວຍບຸນຜົນຂອງທານນັ້ນ ທີ່ຂ້າບັນລຸສະພາບນີ້».
Verse 34
तुरायणं हि व्रतमप्यधृष्य- मक्रोधनो5करवं त्रिंशतो<ब्दान् । शतं गवामष्टशतानि चैव दिने दिने हाददं ब्राह्मणेभ्य:
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍໃຈສະຫງົບ ແລະບໍ່ມີໂທສະ ຂ້າໄດ້ຖືວຣະຕະອັນຫຍຸ້ງຍາກ ຊື່ວ່າ ທຸຣາຍະນະ ຕໍ່ເນື່ອງ 30 ປີ. ໃນວຣະຕະນັ້ນ ທຸກມື້ຂ້າໄດ້ບໍລິຈາກງົວ 900 ໂຕໃຫ້ແກ່ພຣາຫມັນ».
Verse 35
पयस्विनीनामथ रोहिणीनां तथैवान्याननडुहो लोकनाथ । प्रादां नित्य॑ ब्राह्मुणे भ्य: सुरेश नेहागतस्तेन फलेन चाहम्
ພະພາຄີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມໂລກ, ໂອ ກະສັດແຫ່ງເທວະ— ຂ້າເຄີຍບໍລິຈາກທຸກມື້ໃຫ້ແກ່ພຣາຫມັນ ທັງງົວໃຫ້ນົມ, ງົວສີແດງ (ໂຣຫິນີ), ແລະງົວຜູ້ອື່ນໆ. ແຕ່ຂ້າບໍ່ໄດ້ບັນລຸສະພາບນີ້ໃນທີ່ນີ້ ດ້ວຍຜົນຂອງທານນັ້ນຢ່າງດຽວ».
Verse 36
लोकनाथ! सुरेश्वर! इनके अतिरिक्त रोहिणी (कपिला) जातिकी बहुत-सी दुधारू गौएँ तथा बहुसंख्यक साँड़ भी मैं प्रतिदिन ब्राह्मणोंको दान करता था; परंतु उन सब दानोंके फलसे भी मैं इस लोकमें नहीं आया हूँ ।।
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງໂລກ, ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ! ນອກເໜືອຈາກນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍຖວາຍທານແກ່ພຣາຫມັນທຸກມື້ ດ້ວຍງົວນົມຫຼາຍຕົວພັນ ໂຣຫິນີ (ກະປິລາ) ແລະ ງົວຜູ້ນັບບໍ່ຖ້ວນ; ແຕ່ດ້ວຍຜົນຂອງທານເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້. ຂ້າພະເຈົ້າຍັງໄດ້ກໍ່ກອງໄຟບູຊາ (ອັກນິຈະຍະນ) ແລະ ປະກອບພິທີຍະຊະນະທຸກມື້—ຕິດຕໍ່ກັນ 30 ຄັ້ງ ມື້ລະຄັ້ງ. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍສັຣວະເມທະ 8 ຄັ້ງ, ນະຣະເມທະ 7 ຄັ້ງ, ແລະ ວິຊະວະຈິດ 128 ຄັ້ງ; ແຕ່ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ແມ່ນແຕ່ຜົນຂອງພິທີເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້»
Verse 37
दशभिर्विश्वजिद्धिश्न शतैरष्टादशोत्तरै: । न चैव तेषां देवेश फलेनाहमिहागमम्
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ, ໂອ ພຣາຫມັນ! ແມ່ນແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະກອບວິຊະວະຈິດ 10 ຄັ້ງ ແລະຍັງເພີ່ມອີກ 118 ຄັ້ງ ກໍຍັງບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້ດ້ວຍຜົນຂອງພິທີເຫຼົ່ານັ້ນ. ການມາຮອດຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ແມ່ນລາງວັນຈາກບຸນຍະຂອງຍະຊະນະ»
Verse 38
सरय्वां बाहुदायां च गंगायामथ नैमिषे । गवां शतानामयुतमददं न च तेन वै
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ທີ່ແມ່ນ້ຳສະຣະຍູ, ທີ່ບາຫຸດາ, ທີ່ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ແລະທີ່ໄນມິສະ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຖວາຍທານງົວເປັນຈຳນວນມະຫາສານ—ເປັນພັນໆຮ້ອຍໆ (ຄືການຖວາຍງົວຢ່າງໃຫຍ່). ແຕ່ດ້ວຍບຸນຂອງທານເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ມາຮອດສະພາບນີ້. ເປັນແຕ່ດ້ວຍອຳນາດຂອງອະນະສະນະ-ວຣະຕະ (ວຣະຕະອົດອາຫານ) ເທົ່ານັ້ນ ທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບໂລກອັນຫາຍາກນີ້»
Verse 39
इन्द्रेण गुह्मां निहितं वै गुहायां यद्धार्गवस्तपसेहा भ्यविन्दत् । जाज्वल्यमानमुशनस्तेजसेह तत्साधयामासमहं वरेण्य
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ອຳນາດ/ຂຸມຊັບລຶກລັບນັ້ນ ທີ່ອິນທຣະໄດ້ເຊື່ອງໄວ້ໃນບ່ອນລັບ—ແທ້ຈິງໃນຖ້ຳ—ແລະທີ່ພຣະຣິສີພາຣຄະວະໄດ້ພົບເຫັນຢູ່ນີ້ດ້ວຍຕະປະ; ສິ່ງນັ້ນອັນລຸກໂຊດເປັນໄຟ, ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແລະຄວນແກ່ການເລືອກສັນ, ທີ່ຜູກພັນກັບລັດສະມີຕະເຈດຂອງອຸຊະນະ (ຊຸກຣະ) — ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ສຳເລັດ ແລະໄດ້ຮັບມັນເຊັ່ນກັນ»
Verse 40
पहले इन्द्रने स्वयं अनशनव्रतका अनुष्ठान करके इसे गुप्त रखा था। उसके बाद शुक्राचार्यने तपस्याके द्वारा उसका ज्ञान प्राप्त किया। फिर उन्हींके तेजसे उसका माहात्म्य सर्वत्र प्रकाशित हुआ। सर्वश्रेष्ठ पितामह! मैंने भी अंतमें उसी अनशनव्रतका साधन आरम्भ किया ।।
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໃນກ່ອນການ ອິນທຣະໄດ້ປະກອບອະນະສະນະ-ວຣະຕະ (ວຣະຕະອົດອາຫານ) ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະເກັບມັນໄວ້ເປັນຄວາມລັບ. ຕໍ່ມາ ຊຸກຣາຈາຣຍະ (Śukra) ໄດ້ຮູ້ຈັກມັນດ້ວຍຕະປະ; ແລະດ້ວຍຕະເຈດອັນສະຫວ່າງໄສຂອງທ່ານ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງວຣະຕະນັ້ນຈຶ່ງແຜ່ກວ້າງໄປທົ່ວ. ໂອ ປິຕາມະຫະຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ! ໃນທ້າຍທີ່ສຸດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ເລີ່ມປະຕິບັດວຣະຕະອົດອາຫານນັ້ນເອງ. ເມື່ອການປະຕິບັດນັ້ນສຳເລັດ ພຣາຫມັນ ແລະ ຣິສີນັບພັນໄດ້ມາຫາຂ້າພະເຈົ້າ. ທຸກຄົນພໍໃຈຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ໂອ ພຣະອົງ! ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພວກເຂົາໄດ້ສັ່ງຂ້າພະເຈົ້າວ່າ ‘ຈົ່ງໄປສູ່ພຣະພຣະຫມະໂລກ’. ຂ້າພະເຈົ້າມາຮອດໂລກນີ້ໄດ້ ເພາະພອນອວຍພອນຂອງພຣາຫມັນນັບພັນຜູ້ຍິນດີເຫຼົ່ານັ້ນ; ຂໍພຣະອົງຢ່າໄດ້ສົງໄສວ່າມີເຫດອື່ນໃນເລື່ອງນີ້»
Verse 41
उक्तस्तैरस्मि गच्छ त्वं ब्रह्मतोकमिति प्रभो । प्रीतेनोक्तसहस््रेण ब्राह्मणानामहं प्रभो । इमं लोकमनुप्राप्तो मा भूत् ते5त्र विचारणा
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າ! ພວກເຂົາໄດ້ບອກຂ້າພະອົງວ່າ ‘ຈົ່ງໄປສູ່ ພຣະພຣົມໂລກ’។ ໂອ ນາຍໃຫຍ່! ໂດຍຄໍາສັ່ງອັນເມດຕາ ແລະ ພອນຂອງພຣາມຫມັນນັບພັນຜູ້ປິຕິນັ້ນ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງໄດ້ມາຮອດໂລກນີ້. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະເຈົ້າ, ຂໍຢ່າໃຫ້ມີຄວາມສົງໄສໃນເລື່ອງນີ້»។
Verse 42
काम यथादद्विहितं विधात्रा पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत् | तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे नमोस्तु ते देववर प्रसीद
ພະພາກີຣະຖະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງເທວະ! ຂ້າພະອົງໄດ້ຮັກສາວັດຖະພິທີອົດອາຫານຢ່າງຖືກຕ້ອງ ຕາມທີ່ຜູ້ສ້າງໄດ້ກໍານົດ ແລະຕາມຄໍາຕັ້ງໃຈຂອງຂ້າພະອົງ. ເມື່ອພຣະອົງຖາມ ຂ້າພະອົງຄວນກ່າວທຸກຢ່າງໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມເປັນຈິງ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວທັງໝົດ. ຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງຂ້າພະອົງ ບໍ່ມີຕະປະສະຍາໃດຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າການອົດອາຫານ. ຂ້າພະອົງຂໍນົບນ້ອມພຣະອົງ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນໝູ່ເທວະ—ຂໍຈົ່ງເມດຕາຂ້າພະອົງ»។
Verse 43
भीष्म उवाच इत्युक्तवन्तं ब्रह्मा तु राजानं स भगीरथम् । पूजयामास पूजा विधिदृष्टेन कर्मणा
ພຣະພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດພະພາກີຣະຖະ ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະພຣົມາ ກໍໄດ້ຖວາຍການນັບຖືແກ່ກະສັດນັ້ນ ໂດຍປະກອບພິທີຕ້ອນຮັບຕາມທີ່ຄໍາພີກໍານົດໄວ້.
Verse 44
तस्मादनशनैरयुक्तो विप्रान् पूजय नित्यदा । विप्राणां वचनात् सर्व परत्रेह च सिध्यति
ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍມີວິໄນໃນການອົດອາຫານ ແລະ ການຂົມຂືນຕົນ ຈົ່ງນັບຖືພຣາມຫມັນເປັນນິດ. ໂດຍເຊື່ອຟັງຄໍາຂອງພຣາມຫມັນ ທຸກສິ່ງຈະສໍາເລັດ—ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ.
Verse 45
अतः तुम भी अनशनव्रतसे युक्त होकर सदा ब्राह्मणोंका पूजन करो; क्योंकि ब्राह्मणोंके आशीर्वादसे इह लोक और परलोकमें भी सम्पूर्ण कामनाएँ सिद्ध होती हैं ।।
ພຣະພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າເອງກໍຄວນຮັກສາວັດອົດອາຫານ ແລະ ນັບຖືບູຊາພຣາມຫມັນເປັນນິດ; ເພາະໂດຍພອນຂອງພຣາມຫມັນ ຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງຈະສໍາເລັດ—ທັງໃນໂລກນີ້ ແລະ ໃນໂລກໜ້າ. ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍການໃຫ້ອາຫານ ເຄື່ອງນຸ່ງ ງົວ ແລະ ຂອງທານອັນເປັນມົງຄຸນອື່ນໆ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ດ້ວຍການບູຊາຫມູ່ເທວະຜູ້ນໍາຄວາມສຸກສົມບູນ, ກໍຄວນພະຍາຍາມເຫນືອສິ່ງອື່ນໃດໆ ເພື່ອໃຫ້ “ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ” (ພຣາມຫມັນ) ພໍໃຈ. ຈົ່ງລະທິ້ງຄວາມໂລບ ແລະ ປະພຶດທໍາອັນລັບສູງສຸດນີ້: ໃຫ້ອາຫານ ເຄື່ອງນຸ່ງ ງົວ ແລະ ເຮືອນທີ່ດີ; ແລະໃຫ້ຄວາມພະຍາຍາມສໍາຄັນທີ່ສຸດຂອງເຈົ້າ ເປັນການເຮັດໃຫ້ພຣາມຫມັນພໍໃຈ.
Verse 102
इस प्रकार श्रीमहाभारत अनुशासनपर्वके अंतर्गत दानधर्मपर्वमें हस्तिकूट नामक एक सौ दोवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 102 ຊື່ «ຫັດສະຕິກູຕະ (Hastikūṭa)» ຢູ່ໃນພາກ «ທານະ-ທັມມະ (Dāna-dharma)» ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະວະ (Anuśāsana Parva)» ແຫ່ງມະຫາພາຣະຕະອັນຄວນເຄົາລົບ. ນີ້ແມ່ນການປິດທ້າຍຂອງຄໍາສອນວ່າດ້ວຍຈັນຍາບັນແຫ່ງການໃຫ້ ແລະການປະພຶດທີ່ຖືກທຳນອງ.
Verse 103
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि ब्रह्मभगीरथसंवादे त्रयधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ພາຍໃນ «ອະນຸສາສະນະປະວະ (Anuśāsana Parva)» ໂດຍສະເພາະໃນພາກ «ທານະ-ທັມມະ (Dāna-dharma)» ບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ພຣະພຣະຫມາ (Brahmā) ແລະ ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ກໍສິ້ນສຸດລົງ ເປັນບົດທີ 103.
Verse 216
वाजपेयेषु दशसु प्रादां तेष्वपि चाप्यहम् । इनके अतिरिक्त भी जो वस्तुएँ वेदोंमें दक्षिणाके अवयवरूपसे बतायी गयी हैं, उन सबको मैंने दस वाजपेय यज्ञोंका अनुष्ठान करके दान किया था
ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ກ່າວວ່າ: «ໃນພິທີວາຊະເປຍ (Vājapeya) ສິບຄັ້ງ ຂ້າໄດ້ໃຫ້ທານ; ແລະໃນພິທີເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ຂ້າໄດ້ມອບທຸກສິ່ງທີ່ພຣະເວດະກ່າວໄວ້ວ່າເປັນອົງປະກອບຂອງດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ຫຼືຄ່າບູຊາຍັນ»। ຄໍານີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຈັນຍາບັນແຫ່ງການໃຫ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ຕາມພຣະຄໍາພີ—ບໍ່ໃຫ້ພຽງບາງສ່ວນ ແຕ່ໃຫ້ເຕັມມາດຕາ.
Verse 246
दक्षिणाश्रि: प्रवृत्ताभिर्मम नागां च तत्कृते । जगत्पते! मेरी दी हुई दक्षिणाओंसे गंगानदी आच्छादित हो गयी थी; परंतु उसके कारण भी मैं इस लोकमें नहीं आया हूँ
ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈະກັດປະຕິ (Jagatpati) ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂລກ! ດ້ວຍກະແສແຫ່ງດັກຊິນາ (dakṣiṇā) ທີ່ຂ້າໄດ້ມອບ—ມີສ່ວນສໍາລັບນາຄາ (Nāga) ດ້ວຍ—ແມ່ນໍ້າຄົງຄາ (Gaṅgā) ດູເຫມືອນຖືກປົກຄຸມໄປດ້ວຍຄວາມອຸດົມແຫ່ງທານຂອງຂ້າ. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ເນື່ອງຈາກສິ່ງນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ຂ້າກໍບໍ່ໄດ້ກັບຄືນມາສູ່ໂລກນີ້»។ ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມໃຫຍ່ໂຕຂອງທານຢ່າງດຽວ ບໍ່ອາດຮັບປະກັນຜົນໄດ້ ຫາກຂາດໃຈທີ່ຖືກທຳນອງ ແລະການອະນຸມັດອັນສູງສຸດ.
Verse 256
वरं ग्रामशतं चाहमेकैकस्य त्रिधाददम् । उस यज्ञमें मैंने प्रत्येक ब्राह्मणको तीन-तीन बार सोनेके सैकड़ों आभूषणोंसे विभूषित दो-दो हजार घोड़े और एक-एक सौ अच्छे गाँव दिये थे
ພະຄີຣະຖະ (Bhagīratha) ກ່າວວ່າ: «ແລະຂ້າໄດ້ມອບພອນແກ່ຜູ້ຮັບແຕ່ລະຄົນ ເປັນບ້ານຮ້ອຍໜຶ່ງຊຸດ ມອບໃຫ້ສາມຊັ້ນ—ເພື່ອໃຫ້ທານໃນພິທີຍັນຂອງຂ້າອຸດົມ ແລະຖືກຢືນຢັນຊໍ້າໆ»។
Frequently Asked Questions
The pivot is evaluative rather than situational: how to rank religious-moral practices—massive dāna and grand yajñas versus interior discipline—culminating in Bhīṣma’s claim that anāśana is the highest tapas.
The chapter teaches that spiritual efficacy is not reducible to scale of giving or ritual performance; disciplined restraint, especially regulated abstention/fasting undertaken as tapas, is presented as a superior transformative practice.
Yes in narrative form: Brahmā’s reception and honoring of Bhagīratha operates as institutional validation of the teaching, functioning analogously to a phalāśruti by confirming the authority and efficacy of the stated tapas hierarchy.