Varaha Purana 175.22: Adhyaya 175, Shloka 22

The Sanctity of the Kṛṣṇagaṅgā Pilgrimage-Ford and the Account of the Brahmin Vasu’s Daughter

Devanagari script

कान्यकुब्जाधिपो राजा क्षत्रधर्मे व्यवस्थितः ॥ तस्य सत्रं सर्वकाले देवगर्त्तेश्वरे शिवे ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 175.22

Transliteration

kānyakubjādhipo rājā kṣatradharme vyavasthitaḥ | tasya satraṃ sarvakālaṃ devagartteśvare śive ||

Translation

ಕಾನ್ಯಕುಬ್ಜಾಧಿಪತಿ ರಾಜನು ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದನು. ದೇವಗತ್ತೇಶ್ವರ ಶಿವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಾಗಿ ಸರ್ವಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಸತ್ರ—ನಿರಂತರ ಯಜ್ಞ-ದಾನ—ಇತ್ತು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कान्यकुब्ज-अधिपः: lord of Kānyakubja
• कान्यकुब्ज-अधिपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कान्यकुब्ज (प्रातिपदिक; स्थाननाम) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (कान्यकुब्जस्य अधिपः)

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्षत्र-धर्मे: in the duty of a kṣatriya
• क्षत्र-धर्मे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षत्र (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (क्षत्रस्य धर्मः)

• व्यवस्थितः: firmly established/steadfast
• व्यवस्थितः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + √स्था (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) ‘व्यवस्थित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (राजा इत्यस्य विशेषणम्)

• तस्य: of him/his
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध; possession)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• सत्रम्: sacrificial session/rite
• सत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (contextually object/subject: ‘sacrificial session’)

• सर्व-कालम्: at all times/always
• सर्व-कालम्: Kala (काल; duration)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे कालवाचक द्वितीया (accusative of duration)

• देव-गर्त्त-ईश्वरे: in/at Devagartteśvara (Lord of Devagartta)
• देव-गर्त्त-ईश्वरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देवगर्त्त (प्रातिपदिक; स्थाननाम) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (देवगर्त्तस्य ईश्वरः)

• शिवे: in Śiva (temple)/at Śiva
• शिवे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (देवगर्त्तेश्वरे इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)

Speaker

Varāha (default for this fragmentary excerpt)

Tags

• Ancient Geography
• Śaiva Heritage
• Purāṇic Narrative
• Dharmaśāstra Context

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It links kingship (kṣatriya-dharma) with continuous patronage of ritual institutions, reflecting a Purāṇic model of polity and religious endowment.

Which geographic location is identified?

Kānyakubja is named; it is commonly identified with modern Kannauj in Uttar Pradesh, India. Devagartteśvara appears as a named Śiva site in the narrative.

What is the primary ethical instruction?

The verse presents an ideal of rulerly duty: steadfastness in kṣatriya-dharma together with sustained support of public ritual and sacred institutions.