Adhyaya 167: The Glory of the Viśrānti Tīrtha and the Account of a Rākṣasa’s Liberation
Viśrānti-tīrtha-māhātmyaṃ (Rākṣasa-mokṣa-kathā)
Ethical-Discourse (Ācāra) and Tīrtha-Māhātmya (Pilgrimage Merit Transfer)
ಪೃಥಿವಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ವರಾಹನು ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥನಾಮ ಮೊದಲಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಏಕೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿಯ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅನಾಚಾರದಿಂದ ಪೂಜೆ, ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ, ದೇವ‑ಮಾನವ‑ಪಿತೃಗೌರವಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪಾಪಸಂಗ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಭಟರು ಹಿಡಿಯಲು ಬಂದಾಗ ಓಡುತ್ತಾ ಕತ್ತಲ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಒಂದು ಕಾರವಾನ್ ಬರುತ್ತದೆ; ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಕ್ಷಸನಾಶಕ ಮಂತ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ರಾಕ್ಷಸನು ಆಹಾರ ಬೇಡಿ ತನ್ನ ಪತನಕ್ಕೆ ಅನಾಚಾರವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಥುರೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ನಾನದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ—ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ವಿಷ್ಣು ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದಿದ್ದ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಾಕ್ದಾನದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಕ್ಷಸನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 167
Verse 1
श्रीवराह उवाच ॥ शृणु देवि यथा संज्ञा विश्रान्तेः कीर्तिता पुरा ॥ राक्षसेन पुरा प्रोक्ता ब्राह्मणाय महात्मने ॥
ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು: ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ; ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನು।
Verse 2
पृथिव्युवाच ॥ किमर्थं राक्षसेनोक्ता संज्ञा विश्रान्तिसंज्ञिता ॥ किमर्थं पृष्टवान्विप्रः सर्वं कथय मे प्रभो ॥
ಪೃಥಿವಿ ಹೇಳಿದರು— ರಾಕ್ಷಸನು ಹೇಳಿದ ಆ ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಏಕೆ? ಆ ವಿಪ್ರನು ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೇಳಿದನು? ಹೇ ಪ್ರಭು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳು।
Verse 3
श्रीवराह उवाच ॥ उज्जयिन्यामभूद्विप्रः सदाचारविवर्जितः ॥ न स पूजयते देवान्न स साधून् नमस्यति ॥
ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಉಜ್ಜಯಿನಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದನು; ಅವನು ಸದಾಚಾರವಿಲ್ಲದವನು. ಅವನು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರವೂ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
Verse 4
पुण्यतीर्थं समासाद्य न च स्नानं करोति सः ॥ वेदवेदाङ्गरहितः परदाररतः सदा ॥
ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿದರೂ ಅವನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿದ್ದು, ಸದಾ ಪರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 5
सन्ध्ये द्वे शयने चैव नित्यं मूढः स तिष्ठति ॥ न स देवानुष्यान्श्च पितॄन् पूजयते सदा ॥
ಎರಡು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಶಯನಕಾಲದಲ್ಲೂ ಅವನು ನಿತ್ಯ ಮೂಢನಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನು ದೇವರು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಲಿಲ್ಲ.
Verse 6
पापाचाररतो नित्यं पापसङ्गः सुदुर्मतिः ॥ गार्हस्थ्यधर्ममाश्रित्य मोहितो वर्त्तते सदा ॥
ಅವನು ನಿತ್ಯ ಪಾಪಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ, ಪಾಪಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ, ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಮತಿಯಾದವನು. ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯವಾಗಿ (ನೆಪವಾಗಿ) ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಸದಾ ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
Verse 7
गार्हस्थ्यं सर्वधर्माणां श्रेष्ठमुक्तं स्वयम्भुवा ॥ यावन्ति जन्तवः सर्वे यथा गोः सर्वतः स्थिताः ॥
ಸ್ವಯಂಭುವು ಗೃಹಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಹೇಗೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಗೋವಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ (ಅವಳಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗುವಂತೆ).
Verse 8
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ॥ एवं गार्हस्थ्यमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ॥
ಯಾವಂತೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ತಾಯಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಾಶ್ರಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ।
Verse 9
ततः स चौर्यं कुर्वाणः पापैः सह नराधमः ॥ स च रात्रौ द्रवन् लोकान् लब्धोऽसौ राजरक्षिभिः ॥
ನಂತರ ಆ ನರಾಧಮನು ಪಾಪಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡುತ್ತ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ನಡುವೆ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ರಾಜರಕ್ಷಕರು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದರು।
Verse 10
अन्धकूपे स पतितो घोररूपोऽवसत्तदा ॥ कदाचिदथ कार्येषु महान्सार्थ उपागतः ॥
ಅವನು ಕತ್ತಲ ಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಆಗ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು. ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ಕಾರ್ಯನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಸಾರ್ಥ (ಕಾರವಾನ್) ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು।
Verse 11
तेषां मध्ये द्विजः कश्चिद्रक्षां कृत्वा वसुन्धरे ॥ रक्षोघ्नेन च मन्त्रेण सर्वं सार्थं च रक्षति ॥
ಓ ವಸುಂಧರೇ! ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾಕ್ರಿಯೆ ನೆರವೇರಿಸಿ, ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ಥವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು।
Verse 12
तत्रागत्य च रक्षस्तु ब्राह्मणं वाक्यमब्रवीत् ॥ राक्षस उवाच ॥ अहं दास्यामि ते विप्र यत्ते मनसि वर्तते ॥
ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— ರಾಕ್ಷಸನು ಉವಾಚ: ಓ ವಿಪ್ರ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವೆನು।
Verse 13
बहुकालेन संप्राप्तं भोजनं च यथेप्सितम् ॥ उत्तिष्ठ विप्र गच्छ त्वमन्यत्र शयनं कुरु ॥
ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಭೋಜನ ದೊರಕಿದೆ. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಎದ್ದು ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಶಯನ ಮಾಡು.
Verse 14
येनाहं भक्षये सार्थं यावत्तृप्तिर्भवेन्मम ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत् ॥
—ನನ್ನ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುವವರೆಗೆ ನಾನು ಈ ಸಾರಥವನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುವಂತೆ. ರಾಕ್ಷಸನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪ್ರತಿವಚನ ಹೇಳಿದನು.
Verse 15
एकः सार्थं प्रयातोऽहं नोत्सृजामि कथंचन ॥ तस्माद्राक्षस गच्छ त्वं सार्थं मम परिग्रहम् ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಈ ಸಾರಥದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ; ಇದನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ರಾಕ್ಷಸನೇ, ಹೋಗು—ನನ್ನನ್ನೇ ನಿನ್ನ ಪಾಲೆಂದು ಗ್ರಹಿಸು; ಈ ಸಾರಥವು ನನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿದೆ.
Verse 16
निरीक्षितुं न शक्तोऽसि मम मन्त्रबलेन हि ॥ राक्षस उवाच ॥ मम भक्ष्ये हते विप्र दोषस्तव भविष्यति ॥
ನನ್ನ ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ (ಅಥವಾ ಜಯಿಸುವುದಕ್ಕೂ) ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ರಾಕ್ಷಸನು ಹೇಳಿದನು: ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನನ್ನ ಭಕ್ಷ್ಯ ಹತನಾದರೆ ದೋಷ ನಿನಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Verse 17
दयां कुरु त्वं विप्रर्षे भोजनं मम दीयताम् ॥ ततोऽपृच्छदसौ विप्रो राक्षसं दारुणं प्रति ॥
ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ್ಷಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದಯೆ ತೋರಿಸು; ನನಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಲಿ. ನಂತರ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
Verse 18
केन त्वं कर्मदोषेण राक्षसत्वमुपागतः ॥ ततश्च कथयामास कथावृत्तं पुरातनम् ॥
ಯಾವ ಕರ್ಮದೋಷದಿಂದ ನೀನು ರಾಕ್ಷಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದೆಯೆ? ನಂತರ ಅವನು ಪುರಾತನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು।
Verse 19
तस्य दुःखेन संयुक्तो विप्रोऽसौ वाक्यमब्रवीत् ॥ विप्र उवाच ॥ मित्रत्वे वर्तसे रक्षस्तव दास्यामि किं वद ॥
ಅವನ ದುಃಖದಿಂದ ಕರಗಿದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಕ್ಷಸಾ, ನೀನು ಸ್ನೇಹಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇದ್ದೀಯ; ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಹೇಳು, ಏನು ಬೇಕು?”
Verse 20
आत्मना चोपकारेण प्रियं किं करवाणि ते ॥ राक्षस उवाच ॥ ददासि यदि तद्विप्र यन्मे मनसि वर्तते ॥
“ನನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಪಕಾರದಿಂದ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಿಯಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಿ?” ರಾಕ್ಷಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೊಡುತ್ತೀಯಾದರೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನೇ ಕೊಡು।”
Verse 21
मथुरायां च यत्स्नातं कृतं विश्रान्तिसंज्ञके ॥ तच्च स्नानफलं देहि येन मुक्तिं व्रजाम्यहम् ॥
“ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸ್ನಾನದ ಫಲವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು।”
Verse 22
तेन दुःखेन संयुक्तो विप्रो वाक्यमथाब्रवीत् ॥ विप्र उवाच ॥ कथं जानासि रक्षस्त्वं तीर्थं विश्रान्तिसंज्ञकम् ॥
ಆ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು—“ಓ ರಾಕ್ಷಸಾ, ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದಿರುವೆ?”
Verse 23
कथं च संज्ञा तस्याभूत्कथय त्वं हि राक्षस ॥ राक्षस उवाच ॥ पुरी उज्जयिनी नाम्ना तस्यां वासो हि मे सदा ॥
“ಅದು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದಿತು? ಓ ರಾಕ್ಷಸ, ನೀನು ಹೇಳು.” ರಾಕ್ಷಸನು ಹೇಳಿದನು—“ಉಜ್ಜಯಿನೀ ಎಂಬ ನಗರವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಾಸ ಸದಾ ಇತ್ತು.”
Verse 24
कस्मिंश्चिदथ कालेन गतोऽहं विष्णुमन्दिरम् ॥ तस्याग्रे तिष्ठते विप्रो वाचको वेदपारगः ॥
ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಷ್ಣು ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನಿಂತಿದ್ದನು—ವೇದಪಾರಂಗತ, ಪ್ರವಚನಕಾರ.
Verse 25
विश्रान्तितीर्थमाहात्म्यं श्रावयन्स दिने दिने ॥ तस्य श्रवणमात्रेण मम भक्तिर्हृदिस्थिता ॥
ಅವನು ದಿನೇ ದಿನೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ-ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಶ್ರವಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.
Verse 26
सा संज्ञा च श्रुता तत्र विश्रान्तेश्च मयाऽनघ ॥ वासुदेवो महाबाहुर्जगत्स्वामी जनार्दनः ॥
ಹೇ ನಿರಪರಾಧಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂಬ ಆ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜಗತ್ಸ್ವಾಮಿ, ಮಹಾಬಾಹು ವಾಸುದೇವ ಜನಾರ್ದನನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವನು.
Verse 27
विश्रामं कुरुते तत्र तेन विश्रान्तिसंज्ञिता ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा विप्रो वचनमब्रवीत् ॥
ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ವಿಶ್ರಾಂತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಕ್ಷಸನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.
Verse 28
पलायमानः स परमन्धकूपेऽपतत्तदा ॥ मृतोऽसौ पतितस्तत्र राक्षसत्वमुपागतः ॥
ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು ಆಗ ಘೋರ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಮೃತನಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 29
अनाचारादि हेतोश्च राक्षसत्वमुपागतः ॥ आत्मानं कथयामास विप्राग्रे स यथायथम् ॥
ಅನಾಚಾರಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವನು ರಾಕ್ಷಸತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ವಿಪ್ರನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 30
एकस्नानस्य हि फलं तव दत्तं च राक्षस ॥ विप्रे चेति उक्तमात्रे च मोक्षावासमवाप सः ॥
“ಓ ರಾಕ್ಷಸಾ, ಒಂದೇ ಸ್ನಾನದ ಫಲವು ನಿನಗೆ ದತ್ತವಾಗಿದೆ.” ಎಂದು ವಿಪ್ರನು ಹೇಳಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವನು ಮೋಕ್ಷಾವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದನು.
Frequently Asked Questions
The chapter frames anācāra (neglect of basic religious-social duties such as sandhyā, respect for elders/ancestors, and avoidance of theft) as a karmic cause of severe downfall, while presenting gārhasthya as a foundational social ecology that sustains other life-ways. It also models a reparative logic: hearing tīrtha-māhātmya generates devotion, and merit (snāna-phala) may be donated to alleviate another being’s suffering, culminating in release from a harmful state.
No explicit tithi, lunar month, or seasonal timing is specified. The text only notes regular daily observances (sandhyā) and generic temporal markers such as “at night” (rātrau) and “daily” (dinedine) in relation to hearing the tīrtha’s praise.
Although not an explicit ecology passage, the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame supports an environmental-ethics reading: gārhasthya is described as a sustaining matrix for all beings (analogies of creatures relying on a mother/cow), implying that orderly household conduct underwrites social stability and resource continuity. The tīrtha-bathing motif further encodes landscapes (water-sites) as regulated, value-bearing commons whose proper use is tied to moral order.
No dynastic lineage or named royal house is given. The narrative references institutional figures: rāja-rakṣibhiḥ (royal guards), a vedapāraga/vācaka brāhmaṇa at a Viṣṇu temple, and a merchant caravan (sārtha). The divine figure explicitly named is Vāsudeva/Janārdana (Viṣṇu) as the one who “rests” (viśrāma) at the tīrtha, providing the etymological basis for the name Viśrānti.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.