Home›Upanishads›Nirvana›Verse 41
←Previous Verse
Next Verse→

Nirvana Upanishad: Verse 41

मनोनिरोधिनी कन्था। योगेन सदानन्दस्वरूपदर्शनम्। आनन्दभिक्षाशी। महाश्मशानेऽप्यानन्दवने वासः। एकान्तस्थानम्। आनन्दमठम्। उन्मन्यवस्था। शारदा चेष्टा। उन्मनी गतिः। निर्मलगात्रम्। निरालम्बपीठम्। अमृतकल्लोलानन्दक्रिया। पाण्डरगगनम्। महासिद्धान्तः। शमदमादिदिव्यशक्त्याचरणे क्षेत्रपात्रपटुता। परावरसंयोगः। तारकोपदेशाः। अद्वैतसदानन्दो देवता॥३७–४८॥

मनः-निरोधिनी कन्था । योगेन सदा-आनन्द-स्वरूप-दर्शनम् । आनन्द-भिक्षा-आशी । महा-श्मशाने अपि आनन्द-वने वासः । एकान्त-स्थानम् । आनन्द-मठम् । उन्मनी-अवस्था । शारदा चेष्टा । उन्मनी गतिः । निर्मल-गात्रम् । निरालम्ब-पीठम् । अमृत-कल्लोल-आनन्द-क्रिया । पाण्डर-गगनम् । महा-सिद्धान्तः । शम-दम-आदि-दिव्य-शक्ति-आचरणे क्षेत्र-पात्र-पटुता । पर-अवर-संयोगः । तारक-उपदेशाः । अद्वैत-सदा-आनन्दः देवता ।

Recitation with translationNirvana Upanishad 41

mano-nirodhinī kanthā | yogena sadānanda-svarūpa-darśanam | ānanda-bhikṣā-āśī | mahāśmaśāne 'py ānanda-vane vāsaḥ | ekānta-sthānam | ānanda-maṭham | unmanī-avasthā | śāradā ceṣṭā | unmanī gatiḥ | nirmala-gātram | nirālamba-pīṭham | amṛta-kallolānanda-kriyā | pāṇḍara-gaganam | mahā-siddhāntaḥ | śama-damādi-divya-śakty-ācaraṇe kṣetra-pātra-paṭutā | parāvara-saṃyogaḥ | tārakopadeśāḥ | advaita-sadānando devatā ||37–48||

ಮನವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಕಂಥೆ. ಯೋಗದಿಂದ ಸದಾ-ಆನಂದಸ್ವರೂಪದ ದರ್ಶನ. ಆನಂದದ ಭಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭುಜಿಸುವವನು. ಮಹಾಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಆನಂದವನದಲ್ಲಿ ವಾಸ. ಏಕಾಂತಸ್ಥಾನ, ಆನಂದಮಠ. ಉನ್ಮನೀ ಅವಸ್ಥೆ; ಶಾರದಾ ಚೇಷ್ಟೆ; ಉನ್ಮನೀ ಗತಿ. ನಿರ್ಮಲ ಗಾತ್ರ, ನಿರಾಲಂಬ ಪೀಠ. ಅಮೃತ-ಕಲ್ಲೋಲಗಳಂತೆ ಆನಂದಕ್ರಿಯೆ. ಪಾಂಡುರ ಗಗನ. ಮಹಾಸಿದ್ಧಾಂತ. ಶಮ-ದಮಾದಿ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪಾತ್ರಪಟುತ್ವ. ಪರಾ-ಅಪರ ಸಂಯೋಗ. ತಾರಕ ಉಪದೇಶಗಳು. ದೇವತೆ ಅದ್ವೈತ ಸದಾನಂದ.

A cloak that restrains the mind. By yoga, the vision of the form whose nature is ever-bliss. One who eats the alms of bliss. Dwelling, even in the great cremation-ground, in the grove of bliss. A solitary place. A monastery of bliss. The state of unmanī (mind-transcendence). The activity of Śāradā. The movement into unmanī. A purified body. A seat without support. The blissful activity of nectar-like waves. The pale/white sky. The great doctrine. Skill in the field and vessel—i.e., in the practice of divine powers such as śama and dama. The conjunction of the higher and the lower. The tāraka instructions. The deity is nondual ever-bliss.

manoof the mind
mano:
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासपूर्वपद)
nirodhinīmind-stilling
nirodhinī:
TypeAdjective
Rootnirodhinī (कृदन्त/प्रातिपदिक; √rudh ‘to obstruct’ with ni-; स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
kanthāthe path/way
kanthā:
TypeNoun
Rootkanthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
yogenaby yoga
yogena:
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
sadānandaever-bliss
sadānanda:
TypeAdjective
Rootsadā-ānanda (प्रातिपदिक; अव्यय ‘sadā’ + noun ‘ānanda’)
Formपुं/नपुंसक; (समासपूर्वपद)
svarūpaessential nature
svarūpa:
TypeNoun
Rootsva-rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
darśanamvision/realization
darśanam:
TypeNoun
Rootdarśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
ānandabliss
ānanda:
TypeNoun
Rootānanda (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
bhikṣāalms
bhikṣā:
TypeNoun
Rootbhikṣā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
āśīeating/subsisting on
āśī:
TypeAdjective
Rootāśin (कृदन्त/प्रातिपदिक; √aś ‘to eat’)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
mahāgreat
mahā:
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-पूर्वपद (समास)
śmaśānein the cremation-ground
śmaśāne:
TypeNoun
Rootśmaśāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
apieven/also
api:
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय
ānandabliss
ānanda:
TypeNoun
Rootānanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
vanein the forest
vane:
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
vāsaḥdwelling/abiding
vāsaḥ:
TypeNoun
Rootvāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
ekāntasolitary
ekānta:
TypeAdjective
Rooteka-anta (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; (समासपूर्वपद)
sthānamplace/state
sthānam:
TypeNoun
Rootsthāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
ānandabliss
ānanda:
TypeNoun
Rootānanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
maṭhammonastery/abode
maṭham:
TypeNoun
Rootmaṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा-एकवचन (रूपसाम्य)
unmanīunmanī (mind-transcending)
unmanī:
TypeNoun
Rootunmanī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
avasthāstate
avasthā:
TypeNoun
Rootavasthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
śāradāŚāradā
śāradā:
TypeNoun
Rootśāradā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
ceṣṭāactivity/gesture
ceṣṭā:
TypeNoun
Rootceṣṭā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
unmanīunmanī
unmanī:
TypeNoun
Rootunmanī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
gatiḥmovement/attainment
gatiḥ:
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
nirmalastainless/pure
nirmala:
TypeAdjective
Rootnir-mala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
gātrambody
gātram:
TypeNoun
Rootgātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
nirālambawithout support
nirālamba:
TypeAdjective
Rootnir-ālamba (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
pīṭhamseat
pīṭham:
TypeNoun
Rootpīṭha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
amṛtanectar/immortality
amṛta:
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
kallolawave
kallola:
TypeNoun
Rootkallola (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
ānandabliss
ānanda:
TypeNoun
Rootānanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
kriyāactivity/process
kriyā:
TypeNoun
Rootkriyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
pāṇḍarabright-white
pāṇḍara:
TypeAdjective
Rootpāṇḍara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
gaganamsky/space
gaganam:
TypeNoun
Rootgagana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
mahāgreat
mahā:
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-पूर्वपद (समास)
siddhāntaḥestablished doctrine
siddhāntaḥ:
TypeNoun
Rootsiddhānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
śamacalmness
śama:
TypeNoun
Rootśama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
damaself-control
dama:
TypeNoun
Rootdama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
ādiand the rest
ādi:
TypeIndeclinable
Rootādi (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (समास)
divyadivine
divya:
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
śaktipower
śakti:
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
ācaraṇein the practice
ācaraṇe:
TypeNoun
Rootācaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन
kṣetrafield
kṣetra:
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
pātravessel/receptacle
pātra:
TypeNoun
Rootpātra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
paṭutāskill/competence
paṭutā:
TypeNoun
Rootpaṭutā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
parāvarahigher-and-lower
parāvara:
TypeAdjective
Rootpara-avara (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; (समासपूर्वपद)
saṃyogaḥunion
saṃyogaḥ:
TypeNoun
Rootsaṃyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
tārakaliberating
tāraka:
TypeAdjective
Roottāraka (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; (समासपूर्वपद)
upadeśāḥteachings/instructions
upadeśāḥ:
TypeNoun
Rootupadeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
advaitanondual
advaita:
TypeAdjective
Roota-dvaita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद)
sadānandaḥever-bliss
sadānandaḥ:
TypeNoun
Rootsadā-ānanda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
devatādeity
devatā:
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
  • mahāśmaśāne 'py = mahā-śmaśāne api (अ + अ → ’)
  • sadānanda-svarūpa-darśanam treated as sadānanda + svarūpa + darśanam (समास)
  • ānanda-bhikṣā-āśī treated as ānanda + bhikṣā + āśī (समास)
  • unmanī-avasthā = unmanī + avasthā
  • amṛta-kallolānanda-kriyā = amṛta + kallola + ānanda + kriyā
  • śama-damādi-divya-śakty-ācaraṇe = śama + dama + ādi + divya + śakti + ācaraṇe
  • kṣetra-pātra-paṭutā = kṣetra + pātra + paṭutā
  • advaita-sadānando = advaita + sadānandaḥ (o from sandhi in running text)
Brahman-Atman identity expressed as advaita-sadānanda; sādhanā culminating in unmanīMahavakya: Implicitly aligns with ‘प्रज्ञानं ब्रह्म’ (Prajñānam brahma) by treating awakened consciousness (prajñā/Śāradā) as the very Brahman-nature experienced as ever-bliss.AtharvaChandas: Prose (gadyātmaka / mnemonic list)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play