Kundika
ಕುಂಡಿಕಾ ಉಪನಿಷತ್ ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂನ್ಯಾಸ ಉಪನಿಷತ್ತು. ಅಲ್ಪ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂನ್ಯಾಸಾಚಾರ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆಯ ಪರಮ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಕುಂಡಿಕಾ’ (ಜಲಪಾತ್ರ) ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲ; ಅಂತಃಶುದ್ಧಿ, ನಿಯಮ, ಅಪರಿಗ್ರಹದ ಪ್ರತೀಕ. ಬಾಹ್ಯ ಗುರುತುಗಳಿಗಿಂತ ಮನೋ-ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಮತ್ವ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶ—ಆತ್ಮನೇ ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಅನುಭವಜ್ಞಾನವೇ ಮೋಕ್ಷ.
Start ReadingKey Teachings
Saṃnyāsa as a direct support for jñāna: renunciation is oriented to Self-knowledge, not mere social withdrawal.
Symbolism of the kuṇḍikā (water-pot): external implements function as reminders of inner purity, restraint, and non-attachment.
Vairāgya (dispassion) and aparigraha (non-possessiveness) as prerequisites for steady contemplation.
Śama-dama and inner discipline: mastery of mind and senses as the practical foundation of Vedāntic inquiry.
De-emphasis of external marks: true renunciation is internal—abidance in the witness (sākṣin) beyond roles.
Ātman-Brahman orientation: liberation is through realizing the ever-free Self; bondage persists through avidyā.
Simple, compassionate conduct: the renouncer’s life is marked by humility, equanimity, and non-injury.
Verses of the Kundika
24 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 0
ब्रह्मचर्याश्रमे क्षीणे गुरुशुश्रूषणे रतः । वेदानधीत्यानुज्ञात उच्यते गुरुणाश्रमी ॥ दारमाहृत्य सदृशमग्निमाधाय शक्तितः । ब्राह्मीमिष्टिं यजेत्तासामहोरात्रेण निर्वपेत् ॥ १-२ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಶ್ರಮವು ಕ್ಷೀಣವಾದ ಬಳಿಕ, ಗುರುಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಗುರುನ ಅನುಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಗುರುವೇ ‘ಆಶ್ರಮೀ’—ಮುಂದಿನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು—ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮಾನ ಗುಣವತಿಯಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಯೋಗ್ಯ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಇಷ್ಟಿಯನ್ನು ಯಜಿಸಬೇಕು; ಆ ಹವಿಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅಹೋರಾತ್ರದೊಳಗೆ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.
Dharma (āśrama-dharma) as preparatory discipline for mokṣa; yajña as inner purificationVerse 0
संविभज्य सुतानर्थे ग्राम्यकामान्विसृज्य च । संचरन् वनमार्गेण शुचौ देशे परिभ्रमन् ॥ ३ ॥
ಪುತ್ರರ ಜೀವನಾರ್ಥವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಭಾಗವನ್ನು ಹಂಚಿ ನೀಡಿ, ಗ್ರಾಮ್ಯ ಕಾಮನೆಗಳಾದ ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅರಣ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ಶುದ್ಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು.
Vairāgya and saṁnyāsa as means toward mokṣaVerse 0
वायुभक्षोऽम्बुभक्षो वा विहितैः कन्दमूलकैः । स्वशरीरे समाप्याथ पृथिव्यां नाश्रु पातयेत् ॥४॥
ವಾಯುಭಕ್ಷನಾಗಿರಲಿ, ಅಂಬುಭಕ್ಷನಾಗಿರಲಿ, ಅಥವಾ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂದಮೂಲಗಳಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿರಲಿ—ಈ ರೀತಿ ದೇಹವನ್ನು ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿ, ನಂತರ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಕಣ್ಣೀರೂ ಬೀಳದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು.
Sannyasa (renunciation) and vairagya leading toward mokshaVerse 0
सह तेनैव पुरुषः कथं संन्यस्त उच्यते । सनामधेयो यस्मिंस्तु कथं संन्यस्त उच्यते ॥५॥
ಅದೇ ಆಸಕ್ತಿಯೊಡನೆ ಇರುವ ಪುರುಷನು ಹೇಗೆ ‘ಸಂನ್ಯಾಸಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವನು? ಇನ್ನೂ ಹೆಸರು-ಗುರುತು ಧರಿಸುವವನು ಹೇಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಸಂನ್ಯಾಸಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವನು? ॥೫॥
Vairāgya and ahaṅkāra-tyāga (abandonment of ego-identity) as prerequisites for mokshaVerse 0
तस्मात् फलविशुद्धाङ्गी संन्यासं संहितात्मनाम् । अग्निवर्णं विनिष्क्रम्य वानप्रस्थं प्रपद्यते ॥६॥
ಆದುದರಿಂದ, ಫಲಗಳ ಪರಿಪಾಕದಿಂದ ಅಂಗಗಳು ಶುದ್ಧವಾದವನು, ನಿಯತಾತ್ಮರ ಮಾರ್ಗರೂಪವಾದ ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ‘ಅಗ್ನಿವರ್ಣ’ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ॥೬॥
Karma-śuddhi (purification through karma’s maturation) leading to saṃnyāsa and mokshaVerse 0
लोकवद्भार्ययासक्तो वनं गच्छति संयतः । संत्यक्त्वा संसृतिसुखमनुतिष्ठति किं मुधा ॥ किं वा दुःखमनुस्मृत्य भोगांस्त्यजति चोच्छ्रितान् । गर्भवासभयाद्भीतः शीतोष्णाभ्यां तथैव च ॥७-८॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಂತೆ ಪತ್ನಿಯಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಸಂಯತನು ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಸಂಸಾರಗತಿಯ ಸುಖಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಈ ವ್ರತವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವನೋ? ಅಥವಾ ದುಃಖವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಉನ್ನತ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುವನೋ—ಮತ್ತೆ ಗರ್ಭವಾಸದ ಭಯದಿಂದ ಭೀತನಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಶೀತ-ಉಷ್ಣಗಳ ಕಷ್ಟದಿಂದಲೂ ॥೭-೮॥
Sannyāsa and vairāgya (dispassion) as prerequisites for mokṣa; critique of superficial renunciationVerse 0
गुह्यं प्रवेष्टुमिच्छामि परं पदमनामयम् इति । संन्यस्याग्निमपुनरावर्तनं यन्मृत्युर्जायमावहम् इति ॥ अथाध्यात्ममन्त्राञ्जपेत् । दीक्षामुपेयात्काषायवासाः । कक्षोपस्थलोमानि वर्जयेत् । ऊर्ध्वबाहुर्विमुक्तमा...
‘ಗುಹ್ಯ (ಅಂತರ) ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿರಾಮಯ ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ’ ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ. ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಸಂನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ‘ಅಪುನರಾವೃತ್ತಿ’ಯನ್ನು ಬಯಸಲಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಮರಣವೇ ಜನ್ಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ. ನಂತರ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಕಾಷಾಯ (ಗೇರು) ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. ಕಕ್ಷ ಮತ್ತು ಉಪಸ್ಥ ಪ್ರದೇಶದ ರೋಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಊರ್ಧ್ವಬಾಹುವಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಅವನು ವಿಮುಕ್ತಮಾರ್ಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅನಿಕೇತನಾಗಿ ಭಿಕ್ಷಾಶಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು. ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ (ಗಾಢ ಧ್ಯಾನ)ವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು. ಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ಪವಿತ್ರ (ಪವಿತ್ರಸೂತ್ರ/ಕೋರ್ಡ್)ವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೂ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ: ಕುಂಡಿಕಾ (ಜಲಪಾತ್ರ), ಚಮಕ (ದಂಡ), ಶಿಕ್ಯ (ಚೀಲ/ಝೋಳಿ), ಉಪಾನಹೌ (ಪಾದುಕಾ), ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪ (ತ್ರಿವಸ್ತ್ರ), ಶೀತನಿವಾರಕ ವಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ಕೌಪೀನ ಆವರಣ; ಪವಿತ್ರ, ಸ್ನಾನಶಾಟಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಸಂಗ (ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರ)—ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಯತಿ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.
Sannyāsa-dharma as a means to mokṣa; apunarāvṛtti (non-return); nididhyāsana; aparigraha (non-possessiveness)Verse 0
नदीपुलिनशायी स्याद्देवागारेषु बाह्यतः। नात्यर्थं सुखदुःखाभ्यां शरीरमुपतापयेत्॥११॥
ಅವನು ನದಿಯ ಪುಲಿನ (ಮರಳು ದಂಡೆ) ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಲಿ, ಅಥವಾ ದೇವಾಲಯಗಳ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲಿ. ಸುಖದಿಂದಲೂ ದುಃಖದಿಂದಲೂ ದೇಹವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪೀಡಿಸಬಾರದು.
Vairāgya and madhyamā-pratipad (non-extremism) in ascetic discipline supporting mokṣaVerse 0
स्नानं पानं तथा शौचमद्भिः पूताभिराचिरेत्। स्तूयमानो न तुष्येत निन्दितो न शपेत्परान्॥१२॥
ಸ್ನಾನ, ಪಾನ (ಜಲಪಾನ) ಹಾಗೂ ಶೌಚ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಿಂದ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಹೊಗಳಿದಾಗ ಸಂತೋಷಪಡಬಾರದು; ನಿಂದಿಸಿದಾಗ ಇತರರನ್ನು ಶಪಿಸಬಾರದು.
Śauca (purity) and samatva (equanimity) as supports for Self-knowledge (ātma-jñāna)Verse 0
भिक्षादिवैदलं पात्रं स्नानद्रव्यमवारितम् । एवं वृत्तिमुपासीनो यतेन्द्रियो जपेत्सदा ॥१३॥
ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಎಲೆ/ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿರಲಿ—ಇಂತಹ ಜೀವನವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿ, ಯತಿಯು ಸದಾ ಜಪವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.
Sannyasa (renunciation) and Japa as a means to steadiness of mind (śama-dama)Verse 0
विश्वाय मनुसंयोगं मनसा भावयेत्सुधीः । आकाशाद्वायुर्वायोर्ज्योतिर्ज्योतिष आपोऽद्भ्यः पृथिवी । एषां भूतानां ब्रह्म प्रपद्ये । अजरममरमक्षरमव्ययं प्रपद्ये । मय्यखण्डसुखाम्भोधौ बहुधा विश्ववीचयः । उत्पद्यन्...
ಸುಧೀನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಆಕಾಶದಿಂದ ವಾಯು, ವಾಯುವಿನಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು/ಅಗ್ನಿ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಪಃ, ಆಪಗಳಿಂದ ಪೃಥಿವಿ. ಈ ಭೂತಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅಜನ್ಮ, ಅಜರ, ಅಮರ, ಅಕ್ಷರ, ಅವ್ಯಯ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ—ಅಖಂಡಾನಂದದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ—ಮಾಯೆಯ ಗಾಳಿಯ ಕಂಪನದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅಲೆಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ.
Brahman as the substratum of the elements; Māyā and world-appearance; Atman as ānanda-svarūpaVerse 0
न मे देहेन सम्बन्धो मेघेनेव विहायसः । अतः कुतो मे तद्धर्मा जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु ॥१५॥
ನನಗೆ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ—ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಮೋಡದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ದೇಹದ ಧರ್ಮಗಳು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಸೇರಬಹುದು?
Ātman as asanga (unattached) witness; avasthā-traya (three states) analysis; dehābhimāna-nivṛttiVerse 0
आकाशवत्कल्पविदूरगोऽहमादित्यवद्भास्यविलक्षणोऽहम् । अहार्यवन्नित्यविनिश्चलोऽहमम्बोधिवत्पारविवर्जितोऽहम् ॥१६॥
ನಾನು ಆಕಾಶದಂತೆ—ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗಿಂತ ದೂರ, ಅತೀತನು; ನಾನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ—ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುವ ಎಲ್ಲದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನು. ನಾನು ಅಪಹರಿಸಲಾಗದ ವಸ್ತುವಿನಂತೆ—ನಿತ್ಯ ಅಚಲನಾಗಿರುವೆನು; ನಾನು ಸಾಗರದಂತೆ—ಪಾರವಿಲ್ಲದ, ಮತ್ತೊಂದು ತೀರವಿಲ್ಲದವನು.
Ātman–Brahman as limitless, witness-consciousness (sākṣin), beyond upādhisVerse 0
नारायणोऽहं नरकान्तकोऽहं पुरान्तकोऽहं पुरुषोऽहमीशः । अखण्डबोधोऽहमशेषसाक्षी निरीश्वरोऽहं निरहं च निर्ममः ॥१७॥
ನಾನು ನಾರಾಯಣನು; ನಾನು ನರಕಾಂತಕನು; ನಾನು ಪುರಾಂತಕನು; ನಾನು ಪುರುಷನು, ಈಶ್ವರನು. ನಾನು ಅಖಂಡ ಬೋಧಸ್ವರೂಪನು; ನಾನು ಸಮಸ್ತದ ಸಾಕ್ಷಿ. ನಾನು ನಿರೀಶ್ವರನು—ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಅಧಿಪತಿ ಇಲ್ಲ; ನಾನು ನಿರಹಂಕಾರ, ನಿರ್ಮಮನು.
Identity of Self with Īśvara in essence; akhaṇḍa-caitanya; negation of ahaṅkāra and mamakāraVerse 0
तदभ्यासेन प्राणापानौ संयम्य तत्र श्लोका भवन्ति । वृषणापानयोर्मध्ये पाणी आस्थाय संश्रयेत् । संदश्य शनकैर्जिह्वां यवमात्रे विनिर्गताम् ॥१८॥
ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನವನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ: ವೃಷಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನ (ಗುದ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕು. ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಒತ್ತಿ, ಯವದಾಣದಷ್ಟು ಹೊರಬಂದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Haṭha-yogic prāṇāyāma and bandha as auxiliaries to concentration leading toward Self-knowledgeVerse 0
माषमात्रां तथा दृष्टिं श्रोत्रे स्थाप्य तथा भुवि । श्रवणे नासिके गन्धा यतः स्वं न च संश्रयेत् ॥१९॥
ಮಾಷಮಾತ್ರದಷ್ಟು ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಶ್ರವಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ತವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಲಿ; ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವನ್ನೂ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಗಂಧವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಲಿ—ಹೀಗೆ ಆತ್ಮನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸರೆಯಾಗದೆ, ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರಲಿ.
Pratyāhāra (withdrawal of the senses) and non-attachment of Ātman to sense-objectsVerse 0
अथ शैवपदं यत्र तद्ब्रह्म ब्रह्म तत्परम् । तदभ्यासेन लभ्येत पूर्वजन्मार्जितात्मनाम् ॥२०॥
ಇದೀಗ ‘ಶೈವ’ ಪದವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಸ್ಥಿತಿ—ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮ. ಅದರ ಅಭ್ಯಾಸ-ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಡೆದ ಅಂತರಾತ್ಮ ಹೊಂದಿದವರು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
Brahman as the Supreme (parama), realization through abhyāsa; saṃskāra/adhikāra (spiritual maturity)Verse 0
संभूतैर्वायुसंश्रावैर्हृदयं तप उच्यते । ऊर्ध्वं प्रपद्यते देहाद्भित्त्वा मूर्धानमव्ययम् ॥२१॥
ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಾಯುಪ್ರವಾಹಗಳ ಸಂಚಾರದಿಂದ ಹೃದಯವೇ ‘ತಪಸ್’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ದೇಹದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ, ಅವ್ಯಯವಾದ ಮೂರ್ಧ್ನಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಏರುತ್ತದೆ.
Prāṇa-vāyu regulation leading to inner tapas and ascent (ūrdhva-gati); liberation-oriented yogic physiologyVerse 0
स्वदेहस्य तु मूर्धानं ये प्राप्य परमां गतिम् । भूयस्ते न निवर्तन्ते परावरविदो जनाः ॥२२॥
ಯಾರು ತಮ್ಮದೇ ದೇಹದ ಮೂರ್ಧಾನ (ಶಿರೋಭಾಗ)ವನ್ನು ತಲುಪಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಪರಾ ಮತ್ತು ಅಪರಾ ಎರಡನ್ನೂ ಅರಿತ ಆ ಜನರು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
Moksha (non-return), Atman-realization; parā–aparā vidyā (higher and lower knowledge)Verse 0
न साक्षिणं साक्ष्यधर्माः संस्पृशन्ति विलक्षणम् । अविकारमुदासीनं गृहधर्माः प्रदीपवत् ॥२३॥
ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಧರ್ಮಗಳು ವಿಲಕ್ಷಣನಾದ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅವಿಕಾರಿ, ಉದಾಸೀನ—ಮನೆಯ ಧರ್ಮಗಳು ದೀಪವನ್ನು ತಟ್ಟದಂತೆ.
Sākṣī-caitanya (the Witness), asaṅga/udāsīnatā (non-attachment), avikāratva (immutability)Verse 0
जले वापि स्थले वापि लुठत्वेष जडात्मकः । नाहं विलिप्ये तद्धर्मैर्घटधर्मैर्नभो यथा ॥२४॥
ನೀರಲ್ಲಾಗಲಿ ನೆಲದಲ್ಲಾಗಲಿ, ದೇಹ ಜಡಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಉರುಳಾಡಿದರೂ ನಾನು ಅದರ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ಘಟದ ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ಆಕಾಶ ಲಿಪ್ತವಾಗದಂತೆ.
Asaṅga Ātman; dehātma-bhrānti-nivṛtti (ending body-identification); ākāśa-dṛṣṭānta (space analogy)Verse 0
निष्क्रियोऽस्म्यविकारोऽस्मि निष्कलोऽस्मि निराकृतिः । निर्विकल्पोऽस्मि नित्योऽस्मि निरालम्बोऽस्मि निर्द्वयः ॥ सर्वात्मकोऽहं सर्वोऽहं सर्वातीतोऽहमद्वयः । केवलाखण्डबोधोऽहं स्वानन्दोऽहं निरन्तरः ॥२५-२६॥
ನಾನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನು; ನಾನು ಅವಿಕಾರನು; ನಾನು ನಿಷ್ಕಲನೂ; ನಾನು ನಿರಾಕೃತಿಯೂ ಹೌದು. ನಾನು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನು; ನಾನು ನಿತ್ಯನು; ನಾನು ನಿರಾಲಂಬನು; ನಾನು ಅದ್ವಯನು. ನಾನು ಸರ್ವಾತ್ಮನು; ನಾನು ಸರ್ವವೂ ಹೌದು; ನಾನು ಸರ್ವಾತೀತನು; ನಾನು ಅದ್ವಯನು. ನಾನು ಕೇವಲ ಅಖಂಡ ಬೋಧಸ್ವರೂಪನು; ನಾನು ಸ್ವಸ್ವಭಾವಾನಂದನು; ನಾನು ನಿರಂತರ, ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನನು.
Ātman=Brahman (Advaita), nirvikalpa-jñāna, akhaṇḍa-bodha, svānandaVerse 0
स्वमेव सर्वतः पश्यन्मन्यमानः स्वमद्वयम् । स्वानन्दमनुभुञ्जानो निर्विकल्पो भवाम्यहम् ॥२७॥
ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವವನಾಗಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಅದ್ವಯವೆಂದು ಮನಗಂಡು, ಸ್ವಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ನಾನು ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನಾಗುತ್ತೇನೆ.
Sarvātma-darśana (seeing the Self in all), advaya-jñāna, svānanda, nirvikalpatāVerse 0
गच्छंस्तिष्ठन्नुपविशञ्छयानो वान्यथापि वा । यथेच्छया वसेद्विद्वानात्मारामः सदा मुनिः ॥ इत्युपनिषत् ॥ २८ ॥
ನಡೆಯುತ್ತಾ, ನಿಂತು, ಕೂತು, ಮಲಗಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ—ವಿದ್ವಾನ್ ಆತ್ಮಾರಾಮ ಮುನಿಯು ಸದಾ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಾಸಿಸಲಿ. ಇತಿ ಉಪನಿಷತ್.
Jīvanmukti (liberation while living) / Ātmārāmatva (abidance in the Self)Ask anything about the Kundika Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.