Mahavakya
YogaAtharva12 Verses

Mahavakya

YogaAtharva

ಮಹಾವಾಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ (ಅಥರ್ವವೇದ ಸಂಬಂಧಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ) ಲಘು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು; ಇದು ‘ಮಹಾವಾಕ್ಯ’ಗಳ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮ–ಬ್ರಹ್ಮ ಐಕ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. “ತತ್ತ್ವಮಸಿ”, “ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ”, “ಅಯಮಾತ್ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ”, “ಪ್ರಜ್ಞಾನಂ ಬ್ರಹ್ಮ” ಇತ್ಯಾದಿ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಮೋಕ್ಷಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಇದು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧನವು ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ; ಮೋಕ್ಷವು ಹೊಸದಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲ, ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಭ್ರಾಂತಿ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗುವುದೇ ಎಂಬುದು ಇದರ ಕೇಂದ್ರಬೋಧ. ಶ್ರವಣ–ಮನನ–ನಿದಿಧ್ಯಾಸನ ಎಂಬ ವೇದಾಂತ ಸಾಧನಕ್ರಮವನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಗುರು ಉಪದೇಶದಿಂದ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥಬೋಧ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗಸಾಧನೆ (ಧ್ಯಾನ, ಸಂಯಮ, ಅಂತರ್ಮುಖತೆ) ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯಕ; ಆದರೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಾಧನ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕ್ಯಜ್ಞಾನವೇ. ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಮಹಾವಾಕ್ಯಜನ್ಯ ಆತ್ಮಬೋಧವೇ ಎಂದು ಈ ಗ್ರಂಥ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

Start Reading

Key Teachings

- Mahāvākyas as śruti-pramāṇa: the “great sayings” reveal ātman–brahman identity.

- Mokṣa as knowledge (jñāna)

not production: liberation is the removal of avidyā.

- Śravaṇa–manana–nididhyāsana: a graded pedagogy for assimilating non-dual truth.

- Yoga as auxiliary (sādhana) for citta-śuddhi: meditation supports

but does not replace

Vedāntic inquiry.

- Aparokṣānubhava: immediate recognition of the self as brahman.

- Neti-neti / adhyāropa–apavāda (implicit): negation of limiting adjuncts (upādhis) to disclose pure consciousness.

- Guru–śiṣya transmission: the sentence-meaning (vākya-artha) is unfolded through instruction and reflection.

Verses of the Mahavakya

12 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 1

अथ होवाच भगवान् ब्रह्मा—अपरोक्षानुभवपरोपनिषदं व्याख्यास्यामः। गुह्याद् गुह्यपरमेषा न प्राकृतायोपदेष्टव्या। सात्त्विकायान्तर्मुखाय परिशुश्रूषवे॥१–२॥

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಪರೋಕ್ಷ ಅನುಭವವೇ ಪರಮ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ನಾವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ; ಪ್ರಾಕೃತ (ಲೌಕಿಕ, ಅಸಂಸ್ಕೃತ) ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು. ಸಾತ್ತ್ವಿಕನಾಗಿಯೂ ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿಯೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಲು ತವಕಿಸುವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು.

Aparokṣānubhava (immediate realization) and adhikāritva (fitness of the student)

Verse 2

अथ होवाच भगवान् ब्रह्मा—अपरोक्षानुभवपरोपनिषदं व्याख्यास्यामः। गुह्याद् गुह्यपरमेषा न प्राकृतायोपदेष्टव्या। सात्त्विकायान्तर्मुखाय परिशुश्रूषवे॥१–२॥

ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಅಪರೋಕ್ಷ ಅನುಭವವೇ ಪರಮ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ನಾವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ರಹಸ್ಯ; ಪ್ರಾಕೃತ (ಲೌಕಿಕ, ಅಸಂಸ್ಕೃತ) ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು. ಸಾತ್ತ್ವಿಕನಾಗಿಯೂ ಅಂತರ್ಮುಖನಾಗಿಯೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಲು ತವಕಿಸುವ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಬೇಕು.

Adhikāra (eligibility) for brahmajñāna; śravaṇa as the gateway to aparokṣa-jñāna

Verse 3

अथ संसृतिबन्धमोक्षयोर्विद्याविद्ये चक्षुषी उपसंहृत्य विज्ञाय—अविद्यालोकाण्डस्तमोदृक्। तमो हि शारीरप्रपञ्चम् आब्रह्मस्थावरान्तम् अनन्ताखिलजाण्डभूतम्। निखिलनिगमोदितसकामकर्मव्यवहारो लोकः॥३–४॥

ನಂತರ ಸಂಸಾರಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾ–ಅವಿದ್ಯಾ ಎಂಬ ಎರಡು ‘ನೇತ್ರ’ಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸೆಳೆದು ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು: ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲೋಕಾಂಡವು ತಮಸ್ಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ತಮಸ್ಸೇ ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರಪಂಚ—ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಸ್ಥಾವರಾಂತವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು—ಅನಂತ ಸರ್ವಜಾಂಡರೂಪವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳು ಬೋಧಿಸಿದ ಸಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳ ಹಾಗೂ ವಿಧಿ-ವ್ಯವಹಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಈ ಲೋಕ.

Avidyā (ignorance) as the basis of saṃsāra; karma-kāṇḍa as within vyavahāra; viveka between vidyā and avidyā

Verse 4

अथ संसृतिबन्धमोक्षयोर्विद्याविद्ये चक्षुषी उपसंहृत्य विज्ञायाविद्यालोकाण्डस्तमोदृक् । तमो हि शारीरप्रपञ्चमाब्रह्मस्थावरान्तमनन्ताखिलाजाण्डभूतम् । निखिलनिगमोदितसकामकर्मव्यवहारो लोकः ॥३–४॥

ಇದೀಗ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಎರಡು ‘ಚಕ್ಷು’ಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಸಂಹರಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ: ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಲೋಕದ ‘ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ-ಅಂಡ’ವು ತಮಸ್ಸಿನ ದರ್ಶನವೇ ಆಗಿದೆ. ತಮಸ್ಸೇ ದೇಹಧಾರಿಯಾದ ಪ್ರಪಂಚ—ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಸ್ಥಾವರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ—ಅನಂತ ಸಮಸ್ತ ಅಂಡಸಮೂಹರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ತ ವೇದಗಳು ಘೋಷಿಸಿದ ಸಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳ ವ್ಯವಹಾರಭೂಮಿಯೇ ಈ ಲೋಕ.

Avidyā (ignorance) as the basis of saṃsāra; vidyā as the means to mokṣa; prapañca as tamas when misconstrued

Verse 5

नैषोऽन्धकारोऽयमात्मा । विद्या हि काण्डान्तरादित्यो ज्योतिर्मण्डलं ग्राह्यं नापरम् । असावादित्यो ब्रह्मेत्यजपयोपहितं हंसः सोऽहम् । प्राणापानाभ्यां प्रतिलोमानुलोमाभ्यां समुपलभ्यैवं सा चिरं लब्ध्वा त्रिव...

ಈ ಆತ್ಮನು ಈ ಅಂಧಕಾರವಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿತ್ಯನಂತೆ—ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಂಡಲವಾದ ಪ್ರಕಾಶಗೋಳವಾಗಿ—ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆ ಆದಿತ್ಯನೇ ಬ್ರಹ್ಮ; ಅಜಪ (ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದ) ಮಂತ್ರದಿಂದ ಉಪಹಿತ ಹಂಸ ‘ಸೋಽಹಂ’—‘ನಾನೇ ಅವನು’—ಎಂದು. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಲೋಮ-ಅನುಲೋಮ ಗತಿಗಳಿಂದ, ಹೀಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆ ಸಾಧನೆ/ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದು, ತ್ರಿವಿಧ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನ ನಡೆಯುವಾಗ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Ātman as self-luminous; Brahman as inner light (āditya); Haṃsa/ajapa-japa; Sat-Cit-Ānanda realization

Verse 6

नैषोऽन्धकारोऽयमात्मा । विद्या हि काण्डान्तरादित्यो ज्योतिर्मण्डलं ग्राह्यं नापरम् । असावादित्यो ब्रह्मेत्यजपयोपहितं हंसः सोऽहम् । प्राणापानाभ्यां प्रतिलोमानुलोमाभ्यां समुपलभ्यैवं सा चिरं लब्ध्वा त्रिव...

ಈ ಆತ್ಮನು ಈ ಅಂಧಕಾರವಲ್ಲ. ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಂಡಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಆದಿತ್ಯನಂತೆ—ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಂಡಲವಾದ ಪ್ರಕಾಶಗೋಳವಾಗಿ—ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಆ ಆದಿತ್ಯನೇ ಬ್ರಹ್ಮ; ಅಜಪ (ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದ) ಮಂತ್ರದಿಂದ ಉಪಹಿತ ಹಂಸ ‘ಸೋಽಹಂ’—‘ನಾನೇ ಅವನು’—ಎಂದು. ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅಪಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಪ್ರತಿಲೋಮ-ಅನುಲೋಮ ಗತಿಗಳಿಂದ, ಹೀಗೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆ ಸಾಧನೆ/ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದು, ತ್ರಿವಿಧ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಧ್ಯಾನ ನಡೆಯುವಾಗ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪ ಪರಮಾತ್ಮನು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ.

Ātman as self-luminous; Brahman as inner light (āditya); Haṃsa/ajapa-japa; Sat-Cit-Ānanda realization

Verse 7

सहस्रभानुमच्छुरितापूरितत्वादलिप्या पारावारपूर इव । नैषा समाधिः । नैषा योगसिद्धिः । नैषा मनोलयः । ब्रह्मैक्यं तत् । आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे । सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते...

ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮಲಿನರಹಿತ—ದೂರ-ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ. ಇದು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಮನೋಲಯವೂ ಅಲ್ಲ; ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ. ಅದು ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರ. ಧೀರನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ, ನಾಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಧಾತಾ ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶಕ್ರನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಿದನು. ಅವನನ್ನೇ ತಿಳಿದವನು ಇಲ್ಲಿ ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಕ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸಿದರು; ಅವೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮವಿಧಿಗಳು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಸಾದ್ಯ ದೇವರುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Brahmaikya (identity/oneness of Ātman and Brahman); jñāna as the sole means to amṛtatva

Verse 8

सहस्रभानुमच्छुरितापूरितत्वादलिप्या पारावारपूर इव । नैषा समाधिः । नैषा योगसिद्धिः । नैषा मनोलयः । ब्रह्मैक्यं तत् । आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे । सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते...

ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮಲಿನರಹಿತ—ದೂರ-ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ. ಇದು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಮನೋಲಯವೂ ಅಲ್ಲ; ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ. ಅದು ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರ. ಧೀರನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ, ನಾಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಧಾತಾ ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶಕ್ರನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಿದನು. ಅವನನ್ನೇ ತಿಳಿದವನು ಇಲ್ಲಿ ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಕ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸಿದರು; ಅವೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮವಿಧಿಗಳು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಸಾದ್ಯ ದೇವರುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Brahmaikya; transcendence of nāma-rūpa; amṛtatva through vidyā

Verse 9

सहस्रभानुमच्छुरितापूरितत्वादलिप्या पारावारपूर इव । नैषा समाधिः । नैषा योगसिद्धिः । नैषा मनोलयः । ब्रह्मैक्यं तत् । आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे । सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन् यदास्ते...

ಸಹಸ್ರಕಿರಣ ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮಲಿನರಹಿತ—ದೂರ-ಹತ್ತಿರ ಎರಡೂ ತೀರಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ. ಇದು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಮನೋಲಯವೂ ಅಲ್ಲ; ಅದೇ ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ. ಅದು ಆದಿತ್ಯವರ್ಣ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರ. ಧೀರನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ, ನಾಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಲ್ಲಿ ಅಸಂಗನಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ. ಧಾತಾ ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಅವನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶಕ್ರನು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಿದನು. ಅವನನ್ನೇ ತಿಳಿದವನು ಇಲ್ಲಿ ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಮುಕ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸಿದರು; ಅವೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮವಿಧಿಗಳು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಸಾದ್ಯ ದೇವರುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Nondual Brahman-knowledge as mokṣa; negation of state-based liberation; sākṣitva beyond nāma-rūpa

Verse 10

सहस्रभानुमच्छुरितापूरितत्वादलिप्या पारावारपूर इव । नैषा समाधिः । नैषा योगसिद्धिः । नैषा मनोलयः । ब्रह्मैक्यं तत् । आदित्यवर्णं तमसस्तु पारे । सर्वाणि रूपाणि विचित्य धीरः । नामानि कृत्वाऽभिवदन्यदास्ते ...

ಸಹಸ್ರಕಿರಣಗಳ ಆದಿತ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಅಲಿಪ್ತ—ಹತ್ತಿರದೂ ದೂರದೂ ಎರಡೂ ತೀರಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ. ಇದು ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲ; ಇದು ಮನೋಲಯವೂ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ. ಅದು ಸೂರ್ಯವರ್ಣ, ತಮಸ್ಸಿನ ಪಾರ. ಧೀರನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ, ನಾಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ ಕೂಡ ಅನ್ಯಥಾ—ಅದ್ವೈತಸ್ವರೂಪವಾಗಿ—ನಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಧಾತಾ ಅವನನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು; ಚತುರ್ಧಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವನನ್ನೇ ತಿಳಿದು ಇಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಗಮನೆಯ (ಮೋಕ್ಷದ) ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ. ದೇವರುಗಳು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು; ಅವೇ ಮೊದಲ ಧರ್ಮವಿಧಿಗಳು. ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಸಾಧ್ಯ ದೇವರುಗಳು ಇರುತ್ತಾರೆ.

Brahmaikya (non-dual identity of Ātman and Brahman) beyond yogic states and ritual merit

Verse 11

सोऽहमर्कः परं ज्योतिरर्कज्योतिरहं शिवः । आत्मज्योतिरहं शुक्रः सर्वज्योतिरसावदोम् ॥११॥

ನಾನೇ ಅವನು—ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ); ನಾನೇ ಪರಮ ಜ್ಯೋತಿ. ನಾನೇ ಸೌರಜ್ಯೋತಿ; ನಾನೇ ಶಿವ. ನಾನೇ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ; ನಾನೇ ಶುಭ್ರ, ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ವಿ. ಅದೇ ಸರ್ವಜ್ಯೋತಿ—ಓಂ.

Ahamgraha-upāsanā / non-dual self-identification with Brahman as self-luminous consciousness (svayaṃ-jyotis)

Verse 12

य एतदथर्वशिरोऽधीते । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । तत्सायं प्रातः प्रयुञ्जानः पापोऽपापो भवति । मध्यन्दिनमादित्याभिमुखोऽधीयानः पञ्चमहापातकोपपातकात्प्रमुच्यते ।...

ಯಾರು ಈ ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ—ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಯಂ-ಪ್ರಾತಃ ನಿಯಮವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವವನು ಪಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅಪಾಪ (ಪಾಪರಹಿತ)ನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವನು ಪಂಚಮಹಾಪಾತಕಗಳೂ ಉಪಪಾತಕಗಳೂಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ವವೇದಪಾರಾಯಣದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಸಾಯುಜ್ಯ (ಏಕತ್ವ)ವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ—ಇತಿ ಉಪನಿಷತ್.

Phalaśruti (promised fruits of study/recitation) and purification leading toward mokṣa/sāyujya