Atma Upanishad 11: Verse 11

Sanskrit (Devanagari)

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते निर्ममो निरहं सुखी । कामान् निष्कामरूपी सञ्चरत्येकचरो मुनिः ॥

Padapatha (Word Split)

अनात्मकम् । असत् । तुच्छम् । किम् । नु । तस्य । अवभासकम् । वेद-शास्त्र-पुराणानि । भूतानि । सकलानि । अपि । येन । अर्थ-वन्ति । तम् । किम् । नु । विज्ञातारम् । प्रकाशयेत् । क्षुधाम् । देह-व्यथाम् । त्यक्त्वा । बालः । क्रीडति । वस्तुनि । तथा । एव । विद्वान् । रमते । निर्ममः । निरहम् । सुखी । कामान् । निष्काम-रूपी । सञ्चरति । एक-चरः । मुनिः ।

Sanskrit recitationAtma Upanishad 11

IAST Transliteration

anātmakam asat tucchaṃ kiṃ nu tasyāvabhāsakam | vedaśāstrapurāṇāni bhūtāni sakalāny api || yena arthavanti taṃ kiṃ nu vijñātāraṃ prakāśayet | kṣudhāṃ dehavyathāṃ tyaktvā bālaḥ krīḍati vastuni || tathaiva vidvān ramate nirmamo nirahaṃ sukhī | kāmān niṣkāmarūpī sañcaraty ekacaro muniḥ ||

Translation

ಅನಾತ್ಮವಾದುದು ಅಸತ್‌ ಮತ್ತು ತುಚ್ಛ; ಅದು ಆತ್ಮನನ್ನು ಏನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಬಲ್ಲದು? ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳೂ ಯೇನ ಅರ್ಥವಂತಾಗುವವೋ, ಆ ಆತ್ಮನ ಜ್ಞಾತನನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಕಟಿಸಬಲ್ಲರು? ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದೇಹವೇದನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ನಿರ್ಮಮ, ನಿರಹಂಕಾರ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ನಿಷ್ಕಾಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಏಕಚರ ಮುನಿಯು ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

What is non-self, unreal, and trifling—what could illumine That (Self)? The Vedas, śāstras, Purāṇas, and all beings too become meaningful through That; what could make the Knower of that (Self) manifest? Having set aside hunger and bodily pain, a child plays with an object; so too the knower delights—without possessiveness, without ego, happy. Moving among objects, taking the form of desirelessness, the solitary sage wanders.

Verse Context

• Ātman as self-luminous (svayaṃ-prakāśa); jīvanmukti; vairāgya
• Mahavakya: Supports ‘ayam ātmā brahma’ by asserting the Self as the self-revealing ground that gives meaning to all pramāṇas and objects; also aligns with ‘prajñānam brahma’ (Brahman as consciousness/knower).
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (predominant śloka meter)