Atma

Verse 1

ॐ अथाङ्गिरास्त्रिविधः पुरुषोऽजायत—आत्मा, अन्तरात्मा, परमात्मा चेति। त्वक्-चर्म-मांस-रोम-अङ्गुष्ठ-अङ्गुल्यः, पृष्ठ-वंश-नख-गुल्फ-उदर-नाभि-मेढ्र-कटि-ऊरु-कपोल-श्रोत्र-भ्रू-ललाट-बाहु-पार्श्व-शिरः-अक्षीणि भ...

ಓಂ. ಅನಂತರ ಆಂಗಿರಸನು ಹೇಳಿದನು: ಪುರುಷನು ತ್ರಿವಿಧ—ಆತ್ಮ, ಅಂತರಾತ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮ. ತ್ವಕ್, ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ, ರೋಮ, ಅಂಗುಷ್ಠ-ಅಂಗುಲಿ, ಬೆನ್ನು, ವಂಶ, ನಖ, ಗುಲ್ಫ, ಉದರ, ನಾಭಿ, ಮೇಢ್ರ, ಕಟಿ, ಊರು, ಕಪೋಲ, ಶ್ರೋತ್ರ, ಭ್ರೂ, ಲಲಾಟ, ಬಾಹು, ಪಾರ್ಶ್ವ, ಶಿರ, ಅಕ್ಷಿ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಜನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರಣಿಸುತ್ತದೆ—ಇದೇ ದೇಹಾಧಿಷ್ಠಿತ ಆತ್ಮ. ‘ಅಂತರಾತ್ಮ’ ಎಂದರೆ ಪೃಥಿವಿ-ಆಪ-ತೇಜ-ವಾಯು-ಆಕಾಶರೂಪ; ಇಚ್ಛಾ-ದ್ವೇಷ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಕಾಮ-ಮೋಹ, ವಿಕಲ್ಪ, ಅನಾದಿ ಸ್ಮೃತಿಲಿಂಗಗಳು; ಉದಾತ್ತ-ಅನುದಾತ್ತ, ಹ್ರಸ್ವ-ದೀರ್ಘ-ಪ್ಲುತ ಸ್ವರಗಳು; ಖಲಿತ, ಗರ್ಜಿತ, ಸ್ಫುಟಿತ, ಮುದಿತ, ನೃತ್ಯ-ಗೀತ-ವಾದ್ಯ, ಪ್ರಲಯ-ವಿಜೃಂಭಿತಾದಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಶ್ರೋತಾ, ಘ್ರಾತಾ, ರಸಯಿತಾ, ನೇತಾ, ಕರ್ತಾ, ವಿಜ್ಞಾನಾತ್ಮ ಪುರುಷನಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಪುರಾಣ-ನ್ಯಾಯ-ಮೀಮಾಂಸಾ-ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಶ್ರವಣ-ಘ್ರಾಣ-ಆಕರ್ಷಣ-ಕರ್ಮಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ—ಇದೇ ಅಂತರಾತ್ಮ. ‘ಪರಮಾತ್ಮ’ ಅಕ್ಷರರೂಪವಾಗಿ ಉಪಾಸ್ಯ. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣಾ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ, ಯೋಗ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಚಿಂತನೆಯಿಂದ—ವಟಬೀಜ ಅಥವಾ ಶ್ಯಾಮಾಕ ಧಾನ್ಯಕಣದಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಅಥವಾ ಕೂದಲ ತುದಿಯ ಲಕ್ಷ ಭಾಗಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ—ಅದು ಲಭ್ಯ, ಆದರೂ ಹಿಡಿಯಲಾಗದು. ಅದು ಜನಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಒಣಗುವುದಿಲ್ಲ, ತೇವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಸುಡುವುದಿಲ್ಲ; ಕಂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬಿರುಕು ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ನಿರ್ಗುಣ, ಸಾಕ್ಷಿಭೂತ, ಶುದ್ಧ, ನಿರವಯವ, ಕೇವಲ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿರ್ಮಮ, ನಿರಂಜನ, ನಿರ್ವಿಕಾರ; ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶ-ರೂಪ-ರಸ-ಗಂಧವರ್ಜಿತ; ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ, ನಿರಾಕಾಂಕ್ಷ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ; ಅಚಿಂತ್ಯ, ಅವರ್ಣ್ಯ; ಅಶುದ್ಧ-ಅಪವಿತ್ರವನ್ನೂ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಸಾರವಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮಸಂಜ್ಞ ಶಿವ—ಶುದ್ಧ, ಏಕ, ಸದಾ ಅದ್ವಯ—ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ॥೧॥

Verse 2

जगद्रूपतयाप्येतद्ब्रह्मैव प्रतिभासते । विद्याविद्यादिभेदेन भावाभावादिभेदतः॥२॥

ಜಗದ್ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ—ವಿದ್ಯಾ-ಅವಿದ್ಯೆಯ ಭೇದದಿಂದ, ಭಾವ-ಅಭಾವಾದಿ ಭೇದಗಳಿಂದ॥೨॥

Verse 3

गुरुशिष्यादिभेदेन ब्रह्मैव प्रतिभासते । ब्रह्मैव केवलं शुद्धं विद्यते तत्त्वदर्शने॥३॥

ಗುರು-ಶಿಷ್ಯಾದಿ ಭೇದಗಳಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ತತ್ತ್ವದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವೇ—ಕೇವಲವೂ ಶುದ್ಧವೂ—ವಿದ್ಯಮಾನ॥೩॥

Verse 4

न च विद्या न चाविद्या न जगच्च न चापरम् । सत्यत्वेन जगद्भानं संसारस्य प्रवर्तकम्॥४॥

ವಿದ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಅವಿದ್ಯೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಜಗತ್ತೂ ಇಲ್ಲ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಜಗತ್ತನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಹಿಡಿದು ಕಾಣಿಸುವ ಭಾಸವೇ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತದೆ॥೪॥

Verse 5

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते॥५॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते॥६॥

ಆದರೆ ಜಗತ್ತು ಅಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾಸಿಸುವುದೇ ಸಂಸಾರದ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ. ‘ಇದು ಘಟ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯಾವ ನಿಯಮವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು? ಯಥಾರ್ಥ ಪ್ರಮಾಣಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ವಸ್ತುಬುದ್ಧಿ ಉಂಟಾದರೂ—ಈ ಆತ್ಮ ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧ; ಪ್ರಮಾಣ ಇರುವಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ॥೫-೬॥

Verse 6

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते ॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते ॥५–६॥

ಸಂಸಾರದ ಭಾನವು ಅಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ಸಂಸಾರನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣ. “ಇದು ಘಟ” ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯಾವ ನಿಯಮ ಅಥವಾ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕು? ಸಮ್ಯಕ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ವಸ್ತುಬುದ್ಧಿ ಉಂಟಾದಾಗ ಈ ಆತ್ಮನು ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಇದ್ದಾಗ ಅವನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 7

न देशं नापि कालं वा न शुद्धिं वाप्यपेक्षते । देवदत्तोऽहमित्येतद्विज्ञानं निरपेक्षकम् ॥७॥

ಅದು ದೇಶವನ್ನೂ ಕಾಲವನ್ನೂ, ಶುದ್ಧಿಯನ್ನೂ (ವಿಧಿಶೌಚವನ್ನೂ) ಅವಲಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ. “ನಾನು ದೇವದತ್ತ” ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಪೇಕ್ಷವಾಗಿದೆ.

Verse 8

तद्वद्ब्रह्मविदोऽप्यस्य ब्रह्माहमिति वेदनम् । भानुनेव जगत्सर्वं भास्यते यस्य तेजसा ॥८॥

ಅದೇ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನಿಗೂ “ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮ” ಎಂಬ ಈ ವೇದನ (ಅನುಭವ-ಜ್ಞಾನ) ತತ್ಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷ. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೂ ಭಾಸಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

ಅನಾತ್ಮವಾದುದು, ಅಸತ್ ಮತ್ತು ತುಚ್ಛವಾದುದು—ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಏನು? ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳೂ ಯಾರಿಂದ ಅರ್ಥವಂತಾಗುತ್ತವೋ, ಆ ಜ್ಞಾತನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಏನು? ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದೇಹವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ನಿರ್ಮಮ, ನಿರಹಂ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಿ, ಏಕಚರ ಮುನಿಯು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

ಅನಾತ್ಮವಾದುದು, ಅಸತ್ ಮತ್ತು ತುಚ್ಛವಾದುದು—ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಏನು? ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳೂ ಯಾರಿಂದ ಅರ್ಥವಂತಾಗುತ್ತವೋ, ಆ ಜ್ಞಾತನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು ಏನು? ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದೇಹವ್ಯಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾವಂತನು ನಿರ್ಮಮ, ನಿರಹಂ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಸ್ವಭಾವತಃ ನಿಷ್ಕಾಮನಾಗಿ, ಏಕಚರ ಮುನಿಯು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 11

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

ಅನಾತ್ಮವಾದುದು ಅಸತ್‌ ಮತ್ತು ತುಚ್ಛ; ಅದು ಆತ್ಮನನ್ನು ಏನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಬಲ್ಲದು? ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ-ಪುರಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳೂ ಯೇನ ಅರ್ಥವಂತಾಗುವವೋ, ಆ ಆತ್ಮನ ಜ್ಞಾತನನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಕಟಿಸಬಲ್ಲರು? ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದೇಹವೇದನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮಗು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಯು ನಿರ್ಮಮ, ನಿರಹಂಕಾರ, ಸುಖಿಯಾಗಿ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ನಿಷ್ಕಾಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಏಕಚರ ಮುನಿಯು ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

स्वात्मनैव सदा तुष्टः स्वयं सर्वात्मना स्थितः । निर्धनोऽपि सदा तुष्टोऽप्यसहायो महाबलः ॥

ಸ್ವಾತ್ಮನಿಂದಲೇ ಸದಾ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ತಾನೇ ಸರ್ವಾತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಧನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಸಂತೃಪ್ತ; ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ.

Verse 13

नित्यतृप्तोऽप्यभुञ्जानोऽप्यसमः समदर्शनः । कुर्वन्नपि न कुर्वाणश्चाभोक्ता फलभोग्यपि ॥

ನಿತ್ಯತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭೋಗಿಸದವನಂತೆ; ಅಸಮವಾದರೂ ಸಮದರ್ಶನಿಯು. ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಅಕರ್ತ; ಅಭೋಕ್ತನಾದರೂ ಫಲಾನುಭವಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

ದೇಹಧಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಇವನು ಅಶರೀರಿಯೇ; ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನನಂತೆ ಕಂಡರೂ ಸರ್ವಗತನು—ಸದಾ ಅಶರೀರಿಯಾದ ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ ಎಲ್ಲೋ ದೇಹವಂತನಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯಗಳೂ, ಶುಭ-ಅಶುಭಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಜನರು ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿಯದೆ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಾದಿ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮನನ್ನು, ದೇಹಾಭಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಮೂಢರು ದೇಹಿಯಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾವಿನ ಬಿಟ್ಟ ಚರ್ಮದಂತೆ, ಮುಕ್ತದೇಹನಾದವನು ಕೇವಲ ಅವಶೇಷ-ಆಭಾಸವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 15

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

ದೇಹಧಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಇವನು ಅಶರೀರಿಯೇ; ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನನಂತೆ ಕಂಡರೂ ಸರ್ವಗತನು—ಸದಾ ಅಶರೀರಿಯಾದ ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ ಎಲ್ಲೋ ದೇಹವಂತನಂತೆ ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯಗಳೂ, ಶುಭ-ಅಶುಭಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ಜನರು ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ವಸ್ತುವಿನ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿಯದೆ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ದೇಹಾದಿ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮನನ್ನು, ದೇಹಾಭಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ ಮೂಢರು ದೇಹಿಯಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾವಿನ ಬಿಟ್ಟ ಚರ್ಮದಂತೆ, ಮುಕ್ತದೇಹನಾದವನು ಕೇವಲ ಅವಶೇಷ-ಆಭಾಸವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

ದೇಹವಂತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಇವನು ನಿಜವಾಗಿ ದೇಹರಹಿತನು; ಸೀಮಿತನಂತೆ ತೋಚಿದರೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ಸದಾ ಅಶರೀರನಾಗಿ ಇರುವ ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನನ್ನು ಕೆಲವರು ದೇಹಿಯೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಿಯ–ಅಪ್ರಿಯಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಭ–ಅಶುಭವೂ ಅಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಜನರು ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಯಥಾರ್ಥ ಲಕ್ಷಣ ಅರಿಯದೆ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ದೇಹಾದಿ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನನ್ನು, ದೇಹಾಭಾಸದ ದರ್ಶನದಿಂದ, ಮೂಢರು ದೇಹಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾವಿನ ಚರ್ಮ ಬಿಟ್ಟಂತೆ, ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನಂತೆ ಅವನು ಮುಕ್ತದೇಹನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

ದೇಹವಂತನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಇವನು ನಿಜವಾಗಿ ದೇಹರಹಿತನು; ಸೀಮಿತನಂತೆ ತೋಚಿದರೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ. ಸದಾ ಅಶರೀರನಾಗಿ ಇರುವ ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನನ್ನು ಕೆಲವರು ದೇಹಿಯೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಿಯ–ಅಪ್ರಿಯಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಶುಭ–ಅಶುಭವೂ ಅಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಗ್ರಸ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಿಡಿದಂತೆ ಕಾಣುವುದರಿಂದ ಜನರು ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಯಥಾರ್ಥ ಲಕ್ಷಣ ಅರಿಯದೆ ಭ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ‘ಗ್ರಸ್ತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ದೇಹಾದಿ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದನನ್ನು, ದೇಹಾಭಾಸದ ದರ್ಶನದಿಂದ, ಮೂಢರು ದೇಹಿಯಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾವಿನ ಚರ್ಮ ಬಿಟ್ಟಂತೆ, ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನಂತೆ ಅವನು ಮುಕ್ತದೇಹನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

इतस्ततश्चाल्यमानो यत्किञ्चित्प्राणवायुना । स्रोतसा नीयते दारु यथा निम्नोन्नतस्थलम्॥

ಪ್ರಾಣವಾಯುವಿನಿಂದ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಅಲೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇಹ-ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಯೋಗವು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಹಳ್ಳದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮರದ ತುಂಡು ಕಡಿಮೆ-ಹೆಚ್ಚು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುವಂತೆ.

Verse 19

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವು ದೈವದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಯ–ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಎರಡರತ್ತಲೂ ಹೋಗುವ ಚಲನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವವನು—ಅವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಸ್ವಯಂ ಶಿವ; ಅವನೇ ಉನ್ನತ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ. ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಮುಕ್ತ, ಕೃತಾರ್ಥ—ಅವನೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ.

Verse 20

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಭೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಹವು ದೈವದಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಯ–ಅಲಕ್ಷ್ಯಗಳತ್ತ ಓಡುವ ಚಲನೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೇವಲ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವನು—ಅವನೇ ಸాక్షಾತ್ ಸ್ವಯಂ ಶಿವ; ಅವನೇ ಉನ್ನತ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ. ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸದಾ ಮುಕ್ತ, ಕೃತಾರ್ಥ—ಅವನೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ.

Verse 21

उपाधिनाशाद् ब्रह्मैव सद् ब्रह्माप्येति निर्द्वयम् । शैलूषो वेषसद्भावाभावयोश्च यथा पुमान् ॥२१॥

ಉಪಾಧಿಗಳ ನಾಶದಿಂದ ಸತ್ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಏಕಮಾತ್ರ; ಜ್ಞಾನಿ ಅದ್ವಯ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ವೇಷ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದರೂ ನಟನಾದ ಪುರುಷನು ಅದೇ ಇರುವಂತೆ.

Verse 22

तथैव ब्रह्मविच्छ्रेष्ठः सदा ब्रह्मैव नापरः । घटे नष्टे यथा व्योम व्योमैव भवति स्वयम् ॥२२॥

ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮನೇ, ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ; ಘಟ ನಾಶವಾದಾಗ ಒಳಗಿನ ಆಕಾಶವು ಸ್ವತಃ ಮಹಾಕಾಶವೇ ಆಗಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ.

Verse 23

तथैवोपाधिविलये ब्रह्मैव ब्रह्मवित्स्वयम् । क्षीरं क्षीरे यथा क्षिप्तं तैलं तैले जलं जले ॥२३॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಪಾಧಿಗಳ ಲಯವಾದಾಗ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಹಾಲು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಎಣ್ಣೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ, ನೀರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಏಕರೂಪವಾಗುವಂತೆ.

Verse 24

संयुक्तमेकतां याति तथात्मन्यात्मविन्मुनिः । एवं विदेहकैवल्यं सन्मात्रत्वमखण्डितम् ॥२४॥

ಸಂಯುಕ್ತವಾದುದು ಏಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿತ್ ಮುನಿಯು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ವಿದೇಹ-ಕೈವಲ್ಯ—ಅಖಂಡ ಸನ್ಮಾತ್ರತ್ವ, ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 25

ब्रह्मभावं प्रपद्यैष यतिर्नावर्तते पुनः । सदात्मकत्वविज्ञानदग्धा विद्यादिवर्ष्मणः ॥२५॥

ಬ್ರಹ್ಮಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಯತಿಯು ಮತ್ತೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ; ಸತ್-ಆತ್ಮಕತ್ವದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಜ್ಞಾನಾದಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ದೇಹಾದಿ ಆವರಣಗಳು ದಗ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 26

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

ಈ ಆತ್ಮವು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಉದ್ಭವವೆಲ್ಲಿ? ಮಾಯೆಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವು ಸ್ವಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಆವರಣ (ಅವಿದ್ಯೆ) ಇದ್ದಾಗ ಸರ್ಪಾಭಾಸ ಕಾಣಿಸಿ, ಆವರಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅಳಿದುಹೋಗುವಂತೆ—ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ಮಾತು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 27

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಆವರಣ (ಅವಿದ್ಯೆ) ಇದ್ದಾಗ ಸರ್ಪಾಭಾಸದ ಪ್ರಾಕಟ್ಯ, ಆವರಣ ಇಲ್ಲದಾಗ ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ—ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವೂ ಅಷ್ಟೇ, ಕೇವಲ ಆ ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 28

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಆವರಣವಿಲ್ಲ; ಬ್ರಹ್ಮವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅದು ಅನಾವೃತ. ‘ಇದೆ’ ಮತ್ತು ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬ ವಸ್ತುವಿಷಯಕ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳೇ, ನಿತ್ಯ ತತ್ತ್ವದವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಯಾಕಲ್ಪಿತ ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 29

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

ಈ ಎರಡು—‘ಇದೆ’ ಮತ್ತು ‘ಇಲ್ಲ’—ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳೇ; ನಿತ್ಯ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದವು ಅಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರಚಿತ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಆತ್ಮನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 30

निष्कले निष्क्रिये शान्ते निरवद्ये निरञ्जने । अद्वितीये परे तत्त्वे व्योमवत् कल्पना कुतः ॥ ३० ॥

ನಿಷ್ಕಲ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ, ಶಾಂತ, ನಿರವದ್ಯ, ನಿರಂಜನ, ಅದ್ವಿತೀಯ ಪರಮ ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ—ಆಕಾಶದಂತೆ—ಕಲ್ಪನೆ (ವಿಕಲ್ಪ) ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವುದು?

Verse 31

न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः । न मुमुक्षुर्न वै मुक्त इत्येषा परमार्थता ॥३१॥

ನಿರೋಧವೂ ಇಲ್ಲ, ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಬಂಧಿತನೂ ಇಲ್ಲ, ಸಾಧಕನೂ ಇಲ್ಲ. ಮುಮುಕ್ಷುವೂ ಇಲ್ಲ, ಮುಕ್ತನೂ ಇಲ್ಲ—ಇದೇ ಪರಮಾರ್ಥ ಸತ್ಯ (ಪರಮ ತತ್ತ್ವ).