Adhyaya 111

Verse 1

ऋषय ऊचुः । शिवक्षेत्राणि यैर्विप्रैः समानीतानि तत्र च । तेषां सर्वाणि गोत्राणि वद सूतज विस्तरात्

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರಾ! ಯಾವ ವಿಪ್ರರು ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ತಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೋ, ಅವರ ಎಲ್ಲ ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 2

कस्य गोत्रोद्भवैर्विप्रैः किं क्षेत्रं समुपार्जितम् । शंकरस्य प्रसादेन तस्मिन्काल उपस्थिते

ಯಾವ ಯಾವ ಗೋತ್ರೋದ್ಭವ ವಿಪ್ರರು, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?

Verse 3

कियत्यपि च गोत्राणि चमत्कारपुरोत्तमे । स्थापितानि सुभक्तेन तेनानर्तेन सूतज

ಹೇ ಸೂತಪುತ್ರಾ! ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಮತ್ಕಾರಪುರದಲ್ಲಿ, ಆ ಸುವಕ್ತನಾದ ಆನರ್ತ ರಾಜನು ಎಷ್ಟು ಗೋತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು?

Verse 4

त्वया प्रोक्तं पुरा दत्तं पुरं कृत्वा द्विजन्मनाम् । न च तेषां कृता संख्या तस्मात्तां परिकीर्तय

ನೀನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದೆ—ದ್ವಿಜರ ನಿವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು; ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಈಗ ಹೇಳು।

Verse 5

सूत उवाच । उपदेशः पुरा दत्तो द्विसप्ततिमुनीश्वरैः । आनर्ताधिपतिः पूर्वं कुष्ठरोग प्रपीडितः । शंखतीर्थं समागत्य स्नानं चक्रे त्वरान्वितः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಮುನೀಶ್ವರರು ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಿಂದೆ ಆನರ್ತದ ಅಧಿಪತಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಶಂಖತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 6

तेन नाशं गतः कुष्ठो भूपतेस्तस्य तत्क्षणात् । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्निर्वि ण्णस्य तनुं प्रति

ಆ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಆ ಭೂಪತಿಯ ಕುಷ್ಠವು ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಯಿತು. ಆ ತೀರ್ಥದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ದೇಹದ ಕುರಿತು ಗಾಢ ನಿರ್ವೇದವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

Verse 7

ततः स नीरुजो भूत्वा तोषेण महतान्वितः । तानुवाच मुनिश्रेष्ठान् प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

ನಂತರ ಅವನು ನಿರೋಗಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಹಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು. ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 8

सुवर्णं वा गजाश्वं वा राज्यं सकलमेव वा । भवद्भ्यः संप्रदास्यामि तस्मादब्रूत द्विजोत्तमाः

‘ಸುವರ್ಣವಾಗಲಿ, ಗಜಾಶ್ವಗಳಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವಾಗಲಿ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ—ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?’

Verse 9

यद्यस्य रोचते यावन्मात्रमन्यदपि द्विजाः । प्रसादः क्रियतां मह्यं दीनस्य प्रणतस्य च

ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ! ನಿಮಗೆ ಯಾರಿಗೆ ಎಷ್ಟು, ಏನು ಇಷ್ಟವೋ—ಅಷ್ಟನ್ನೂ, ಇನ್ನೇನಾದರೂ ಬೇಕಾದರೂ ಹೇಳಿರಿ; ನಾನು ದೀನನೂ ಶರಣಾಗತನೂ—ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿರಿ.

Verse 10

ब्राह्मणा ऊचुः । निष्परिग्रहधर्माणो वानप्रस्था वयं द्विजाः । सद्यःप्रक्षालकाः किं नो राज्येन विभवेन च

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು—ನಾವು ದ್ವಿಜ ವಾನಪ್ರಸ್ಥರು, ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು. ನಾವು ತಕ್ಷಣ ಶುದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುವವರು; ರಾಜ್ಯವೂ ವೈಭವವೂ ನಮಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 11

राजोवाच उपकारं समासाद्य यः करोति न पापकृत् । उपकारं पुनस्तस्य स कृतघ्न उदाहृतः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಉಪಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ಪಾಪ ಮಾಡದವನು ದೋಷಿ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವನು ‘ಕೃತಘ್ನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 12

ब्रह्मघ्नं च सुरापे च चौरे भग्नव ते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ಬ್ರಹ್ಮಹಂತಕ, ಸುರಾಪಾನಿ, ಕಳ್ಳ, ವ್ರತಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಶಠ—ಇವರಿಗೆ ಸಜ್ಜನರು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಕೃತಘ್ನನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 16

तस्मात्त्वं गच्छ राज्यं स्वं स्वधर्मेण प्रपालय । इह लोके परे चैव येन सौख्यं प्रजायते

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸ್ವಧರ್ಮದಂತೆ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲೂ ಸುಖವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 18

तत्र गत्वा प्रहृष्टा त्माकृत्वा रम्यं महेश्वरम् । गीतनृत्यसवाद्यैश्च रात्रिजागरणादिभिः । चकार पूर्ववद्राज्यं समंताद्धतकंटकम्

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಹೇಶ್ವರನ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಗೀತ-ನೃತ್ಯ-ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣಾದಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಂಟಕರಹಿತ (ನಿರ್ವಿಘ್ನ) ಮಾಡಿದರು.

Verse 19

चिंतयानो दिवानक्तं ब्राह्मणान्प्रति तत्सदा । कथं तेषां द्विजेंद्राणामुपकारो भविष्यति । मदीयो मम यैर्दत्तं गात्रमेतत्पुनर्नवम्

ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ—“ಯಾರು ನನ್ನ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ನವವಾಗಿ ದತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆ ದ್ವಿಜೇಂದ್ರರಿಗೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಲಿ?” ಎಂದು ಮನನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 20

तेऽपि सर्वे मुनिश्रेष्ठाः खेचरत्व समन्विताः । तपःशक्त्या यांति नानातीर्थेषु भक्तितः

ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರೆಲ್ಲರೂ ಸಹ—ಆಕಾಶಗಮನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ—ತಪಃಶಕ್ತಿಯ ಬಲದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

तेषु स्नानं जपं कृत्वा तथैव पितृतर्पणम् । प्राणयात्रां पुनश्चक्रुस्तत्रागत्य स्व आश्रमे

ಆ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಜಪ ಹಾಗೂ ಪಿತೃತರ್ಪಣವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಜೀವನಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

Verse 22

अन्ये तत्रैव कुर्वंति नित्यकृत्यानि ये द्विजाः । तथान्ये दूरमासाद्य तीर्थं दृष्ट्वा मनोहरम्

ಕೆಲವು ದ್ವಿಜರು ಅಲ್ಲೀಯೇ ನಿತ್ಯಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ದೂರದಿಂದ ಬಂದು ಆ ಮನೋಹರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ ಹರ್ಷಿತರಾದರು.

Verse 23

उषित्वा रजनीं तत्र द्विरात्रं वा पुनर्गृहम् । समागच्छंति चान्ये तु त्रिरात्रेण समाययुः

ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಎರಡು ರಾತ್ರಿ ತಂಗಿ ಕೆಲವರು ಮತ್ತೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳ ನಂತರ ಮರಳಿ ಬಂದರು.

Verse 24

वाराणस्यां प्रयागे वा पुष्करे वाथ नैमिषे । प्रभासे वाऽथ केदारे ह्यन्यस्मिन्नहि वांछ्यते

ವಾರಾಣಸಿ ಆಗಲಿ, ಪ್ರಯಾಗವಾಗಲಿ, ಪುಷ್ಕರ ಅಥವಾ ನೈಮಿಷ; ಪ್ರಭಾಸ ಅಥವಾ ಕೇದಾರ—ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಯಾರೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 25

कदाचिदथ ते सर्वे कार्तिक्यां पुष्करत्रये । गता विनिश्चयं कृत्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः

ಒಮ್ಮೆ ಕಾರ್ತ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲಾ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಪುಷ್ಕರತ್ರಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।

Verse 26

पंचरात्रं वसिष्यामो वयं तत्र समाहिताः । तस्माद्वह्निषु दारेषु रक्षा कार्या स्वशक्तितः

ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿ ಐದು ರಾತ್ರಿಗಳು ವಾಸಿಸುವೆವು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೃಹಿಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಗೃಹವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿಯೂ) ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 27

एवं ते समयं कृत्वा गता यावद्द्विजोत्तमाः । तावद्ध पतिना ज्ञाता न कश्चित्तत्र तिष्ठति

ಹೀಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರು ಹೊರಟರು; ಆಗ ಪತಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು—ಅಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ।

Verse 28

तेषां मध्ये मुनींद्राणां सुतीर्थाश्रमवासिनाम् । दमयंतीति विख्याता चंद्रबिंबसमानना

ಸುತೀರ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆ ಮುನೀಂದ್ರರ ನಡುವೆ ‘ದಮಯಂತೀ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾದ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಇದ್ದಳು; ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಮನೋಹರವಾಗಿತ್ತು।

Verse 29

तामुवाच रहस्येवं व्रज त्वं चारुहासिनि । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे ममादेशोऽधुना ध्रुवम्

ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಮಧುರಹಾಸಿನಿ! ಹಾಟಕೇಶ್ವರನ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗು; ಈಗ ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ.”

Verse 30

तत्र तिष्ठंति याः पत्न्यो मुनीनां भावितात्मनाम् । भूषणानि विचित्राणि तासां यच्छ यथेच्छया

ಅಲ್ಲಿ ನಿಯತಚಿತ್ತರಾದ ಮುನಿಗಳ ಪತ್ನಿಯರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಅವರಿಗೆ ನಾನಾವಿಧ ವಿಚಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡು.”

Verse 31

न तासां पतयोऽस्माकं प्रकुर्वंति प्रतिग्रहम् । कथंचिदपि सुश्रोणि लोभ्यमानापि भूरिशः

ಅವರ ಪತಿಗಳು—ನಮ್ಮ ಮುನಿಗಳು—ಪ್ರತಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಎಷ್ಟೇ ವಿಧವಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಲೋಭಪಡಿಸಿದರೂ ಅವರು ಯಾವತ್ತೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳರು.”

Verse 32

स्त्रीणां भूषणजा चिन्ता सदा चैवाधिका भवेत् । लौल्यं च कौतुकं चैव सदा भूषणजं भवेत्

ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಚಿಂತೆ ಸದಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆಭರಣಗಳಿಂದಲೇ ಚಂಚಲ ಲಾಲಸೆ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲವೂ ಮರುಮರು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 33

अपि मृन्मयकं किंचित्काष्ठसूत्रमयं च वा । जतुकाचमयं वापि नारी धत्ते विभूषणम्

ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದದ್ದಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಮರ ಮತ್ತು ದಾರದಿಂದ ಮಾಡಿದದ್ದಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೇ ರಾಳೆ ಮತ್ತು ಗಾಜಿನಿಂದ ಮಾಡಿದದ್ದಾಗಲಿ—ಸ್ತ್ರೀ ಅದನ್ನೂ ಆಭರಣವೆಂದು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 34

एष एव भवेत्तेषामुपकारस्यसंभवः । उपायः पद्मपत्राक्षि न चान्योऽस्ति कथंचन

ಇದೇ ಅವರ ಉಪಕಾರ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಸಾಧನ; ಓ ಪದ್ಮಪತ್ರನೇತ್ರೆಯೇ, ಇದೇ ಉಪಾಯ—ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವೇ ಇಲ್ಲ।

Verse 35

सा तथेति प्रतिज्ञाय विचित्राभरणानि च । गृहीत्वा हर्षसंयुका ततस्तत्क्षेत्रमाययौ

ಅವಳು “ತಥೇತಿ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ, ಹರ್ಷಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಂತರ ಆ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು।

Verse 36

मणिमुक्तामयान्येव कुण्डलानि शुभानि च । तथा चन्द्रोज्ज्वलाहारान्नूपुराणि बृहंति च

ಮಣಿ-ಮುತ್ತಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶುಭ ಕುಂಡಲಗಳು; ಚಂದ್ರನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಹಾರಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ನೂಪುರಗಳೂ।

Verse 37

इन्द्रनीलमहानीलवैडूर्यखचितानि च । पद्मरागैस्तथा वज्रैर्माणिक्यैश्च मनोरमैः

ಇಂದ್ರನೀಲ, ಮಹಾನೀಲ, ವೈಡೂರ್ಯ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಖಚಿತವಾದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮರಾಗ, ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಅಲಂಕರಿತವಾದವು।

Verse 38

केशैः कंकणैर्दिव्यैः शक्रचापनिभैः शुभैः । हेमसूत्रैश्च जात्यैश्च मेखलाभिस्तथैव च

ದಿವ್ಯ ಕೇಯೂರಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಕಣಗಳು—ಶುಭ, ಇಂದ್ರಧನುಸ್ಸಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ; ಚಿನ್ನದ ಸೂತ್ರಗಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಖಲೆಗಳೂ ಸಹ।

Verse 39

अथ सा बोधने विष्णोः संप्राप्ते दिवसे शुभे । उपवासपरा स्नाता एकस्मिन्सलिलाशये

ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬೋಧನದ ಶುಭದಿನವು ಬಂದಾಗ, ಉಪವಾಸಪರಾಯಣಳಾದ ಅವಳು ಒಂದು ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದಳು.

Verse 40

तीरदेशे निवेश्यैव महाभूषणपर्वतम् । यस्य प्रभाभिरुग्राभिर्व्याप्तं गगनमंडलम्

ಮತ್ತು ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಮಹಾ ಆಭರಣಗಳ ‘ಪರ್ವತ’ವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು; ಅದರ ಉಗ್ರಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಗಗನಮಂಡಲವು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.

Verse 41

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तापस्यः कौतुकान्विताः । कीदृशा राजपत्नी सा किंरूपा किंविभूषणा

ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿದ ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಬಂದರು—“ಆ ರಾಜಪತ್ನಿ ಹೇಗಿದ್ದಾಳೆ? ಅವಳ ರೂಪವೇನು? ಯಾವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ?”

Verse 42

अथ तास्तां समालोक्य दिव्यभूषणभूषिताम् । सुरूपांगीं समाधिस्थां चित्ते चिन्तां प्रचक्रिरे

ಆಮೇಲೆ ಅವರು ಅವಳನ್ನು ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಸುಂದರಾಂಗಿಯಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಥಳಾಗಿ ಕಂಡು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 43

धन्येयं भूपतेर्भार्या यैवं भूषणभूषिता । दमयंती सुरूपाढ्या सर्वलक्षणलक्षिता

“ಧನ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಈ ಭೂಪತಿಯ ಪತ್ನಿ, ಇಂತೆ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ—ಈ ದಮಯಂತಿ ಸೌಂದರ್ಯಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ, ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।”

Verse 44

समाध्यंतं समासाद्य तापसीर्वीक्ष्य साऽपि च । दमयंती नमश्चक्रे ताः सर्वा विधिपूर्वकम्

ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ತಪಸ್ವಿನಿಯರನ್ನು ನೋಡಿ, ದಮಯಂತಿಯೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು।

Verse 45

ताः कृतांजलिना प्राह वल्गुवाक्यं मनोहरम् । मयायं भूषणस्तोम उद्दिश्य गरुडध्वजम् । कल्पितोऽद्य दिने स्नात्वा समुपोष्य दिने हरेः

ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಅವಳು ಮಧುರವೂ ಮನೋಹರವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು—“ಗರುಡಧ್ವಜನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಆಭರಣಸಮೂಹವನ್ನು ನಾನು ಅರ್ಪಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಹರಿಯ ಪವಿತ್ರ ದಿನದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು…”

Verse 46

तस्माद्गृह्णंतु तापस्यो मया दत्तानि वांछया । भूषणानि विचित्राणि प्रसादः क्रियतां मम

“ಆದುದರಿಂದ, ಓ ತಪಸ್ವಿನಿಯರೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನೀಡಿದ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿರಿ।”

Verse 47

ततश्चैकाऽब्रवीत्तासामेषा मुक्तावली मम । इमां देहि न मे वांछा विद्यतेऽन्या नृपप्रिये

ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಹೇಳಿದಳು—“ಈ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರ ನನ್ನದು; ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡು. ಓ ನೃಪಪ್ರಿಯೆ, ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ।”

Verse 48

ततस्तया विहस्योच्चैः प्रक्षाल्य चरणौ स्वयम् । दत्ता मुक्तावली तस्या वस्त्रैर्दिव्यैः समन्विता । यस्याः षण्माषतुल्यानि मौक्तिकान्यमलानि च

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಜೋರಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ, ತಾನೇ ಅವಳ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ದಿವ್ಯ ವಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರವನ್ನು ಅವಳಿಗೆ ನೀಡಿದಳು—ಅದರ ನಿರ್ಮಲ ಮುತ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಆರು ಮಾಷ ತೂಕದಷ್ಟಿದ್ದವು।

Verse 49

शरत्काले यथा व्योम्नि नक्षत्राणि द्विजोत्तमाः । तथान्या स्पर्द्धया युक्ता ययाचेऽमलवर्चसम् । हारं निर्मूल्यतायुक्तं चित्ताह्लादकरं परम्

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ! ಶರದ್ಕಾಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಳಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ನಿರ್ಮಲ ತೇಜಸ್ಸಿನ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪರಮಾನಂದಕರವಾದ ಹಾರವನ್ನು ಯಾಚಿಸಿದಳು।

Verse 50

अथ सा तं करे कृत्वा तस्या हारं प्रयच्छति । तावदन्या प्रजग्राह हारं शृंगारलालसा

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಆ ಹಾರವನ್ನು ಅವಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟಳು; ಆದರೆ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರದ ಲಾಲಸೆಯಿದ್ದ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಹಾರವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಳು।

Verse 51

ततः शेषाश्च तापस्यो भूषणार्थं समुत्सुकाः । सस्पर्द्धा जगृहुस्तानि भूषणानि स्वयं द्विजाः

ನಂತರ ಉಳಿದ ತಪಸ್ವಿನಿಯರೂ ಆಭರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು।

Verse 52

अन्याश्चान्याकरे कृत्वा भूषणं सुमनोहरम् । बलादाकृष्य जग्राह धर्षयित्वा ततः परम्

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು, ಇನ್ನೊಬ್ಬಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ಆಭರಣವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಲದಿಂದ ಎಳೆದು ಕಸಿದುಕೊಂಡಳು; ನಂತರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವಮಾನವನ್ನೂ ಮಾಡಿತು।

Verse 53

यथायथा प्रगृह्णंति तापस्यो भूषणार्चिताः । तथातथास्याः संजज्ञे दमयंत्या मुदा हृदि

ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಅವನ್ನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೋ, ಅಷ್ಟಷ್ಟಾಗಿ ದಮಯಂತಿಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಆನಂದ ಉಂಟಾಯಿತು।

Verse 54

अन्यानि च प्रचिक्षेप शतशोऽथ सहस्रशः । न तृप्तिर्जायते तासां तथापि द्विजसत्तमाः

ಅವಳು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ದಾನಗಳನ್ನು ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಬಾರಿ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು; ಆದರೂ, ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಅವರ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 55

भूषणाभावमासाद्य ततः सा पार्थिवप्रिया । हृष्टा प्रोवाच ताः सर्वाः संतोषः क्रियतामिति

ಆಭರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ರಾಜಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಎಲ್ಲರಿಗೂ—“ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು।

Verse 56

पुनश्चैवानयिष्यामि प्रभाते नात्र संशयः । अन्यानि च विचित्राणि यस्या रोचंति यानि च

ಮತ್ತೆ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಖಂಡಿತ ತರುತ್ತೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಇತರ ವಿಚಿತ್ರ ಅದ್ಭುತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ತರುತ್ತೇನೆ।

Verse 57

ततस्ताः सकलाः प्रोचुर्गच्छ त्वं पार्थिवप्रिये । आगंतव्यं च भूयोऽपि प्रगृह्याभरणानि च

ಆಗ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ರಾಜಪ್ರಿಯೆ, ನೀನು ಹೋಗು; ಮತ್ತೆ ಕೂಡ ಬಾ, ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಾ।”

Verse 58

एवमुक्ता ततस्ताभिः प्रणिपत्य नृपप्रिया । प्रहृष्टा प्रययौ तूर्णं स्वपुरं प्रति सद्द्विजाः

ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಜಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಳು, ಹೇ ಸದ್ಧ್ವಿಜರೇ।

Verse 59

तापस्योपि गृहं गत्वा वस्त्राणि विविधानि च । भूषणानि च गात्रेषु सस्पर्द्धा निदधुस्तदा

ಅನಂತರ ಅವರು ತಪಸ್ವಿನಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಂತೆ ಧರಿಸಿದರು।

Verse 60

तापसीनां चतुष्कं च परित्यज्य यतव्रतम् । शेषाभिः प्रगृहीतानि मण्डनानि यथेच्छया

ಆದರೆ ವ್ರತನಿಷ್ಠರಾದ ನಾಲ್ಕು ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಆ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು; ಉಳಿದವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು।

Verse 61

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । भूयोपि राजपत्नी सा भूषणान्यंबराणि च

ನಂತರ ನಿರ್ಮಲ ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ಆ ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ತಂದಳು।

Verse 62

तथैव प्रददौ तासां जगृहुश्च तथैव ताः । एवं तस्याः प्रयच्छंत्या अहन्यहनि भक्तितः

ಅವಳು ಹಾಗೆಯೇ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದಳು, ಅವರು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು; ಹೀಗೆ ಅವಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಕೊಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಳು।

Verse 63

पंचरात्रमतिक्रांतं तृप्तास्तास्तापसप्रियाः । न राज्ञी तृप्तिमायाति प्रयच्छंती प्रभक्तितः

ಐದು ರಾತ್ರಿಗಳು ಕಳೆದಾಗ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ತೃಪ್ತರಾದರು; ಆದರೆ ರಾಣಿ ಗಾಢಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು ತೃಪ್ತಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ।

Verse 64

ततः शुश्राव तापस्यश्चतस्रोऽत्र सुनिःस्पृहाः । वल्कलाजिनधारिण्यो न तस्याः पार्श्वमागताः । न चान्या भूषिता दृष्ट्वा चक्रुरीर्ष्यां कथंचन

ಆಮೇಲೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ತಪಸ್ವಿನಿಯರು—ಸರ್ವಥಾ ನಿರಾಸಕ್ತರು, ವಲ್ಕಲ ಹಾಗೂ ಅಜಿನ ಧರಿಸಿದವರು—ಅವಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೇಳಿಬಂತು. ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ಅಲಂಕೃತಳನ್ನು ಕಂಡರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯೂ ಈರ್ಷೆಪಡಲಿಲ್ಲ।

Verse 65

अथ सा त्वरितं गत्वा तासां पार्श्वमनिंदिता । भूषणानि महार्हाणि गृहीत्वा पंचमीदिने

ನಂತರ ಆ ನಿಂದಾರಹಿತ ಸ್ತ್ರೀ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಪಂಚಮೀ ತಿಥಿಯಂದು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು (ಅವರ ಮುಂದೆ) ನಿಂತಳು।

Verse 66

ततः प्रोवाच ताः सर्वाः प्रसादः क्रियतामिति । इमानि भूषणार्थाय भूषणानि प्रगृह्यताम्

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಳಿದಳು—“ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿರಿ. ಇವು ಅಲಂಕಾರಾರ್ಥವಾದ ಆಭರಣಗಳು; ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ।”

Verse 67

तापस्य ऊचुः । नास्माकं भूषणैः कार्यं भूषिता वल्कलैर्वयम् । तस्माद्गच्छ निजं हर्म्यमर्थिभ्यः संप्रदीयताम्

ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಹೇಳಿದರು—“ನಮಗೆ ಆಭರಣಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಾವು ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದಲೇ ಅಲಂಕೃತರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗು; ಇವುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಲಿ।”

Verse 68

वदन्तीनां तया सार्धमेवं तासां द्विजोत्तमाः । चत्वारः पतयः प्राप्ता एकैकस्याः पृथक्पृथक्

ಅವರು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆ ತಪಸ್ವಿನಿಯರ ಪತಿಗಳಾದ ನಾಲ್ವರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಂದರು।

Verse 69

शुनःशेपोऽथ शाक्रेयो बौद्धो दान्तश्चतुर्थकः । वियन्मार्गं हि चत्वारः स्वाश्रममाययुः

ಶುನಃಶೇಪ, ಶಾಕ್ರೇಯ, ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಾಂತ—ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದರು.

Verse 70

शेषाः सर्वे गतिभ्रंशं प्राप्य भूमार्गमाश्रिताः । अथ ते स्वाश्रमं दृष्ट्वा विकृताकारभूषणम् । किमिदंकिमिदं प्रोचुर्यत्तापस्यो विडंबिताः

ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಗತಿಭ್ರಂಶವನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ವಿಕೃತ ‘ಭೂಷಣಗಳಿಂದ’ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಮರುಮರು—“ಇದೇನು, ಇದೇನು?” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು; ತಪಸ್ವಿನಿಯರು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು.

Verse 71

केनैवं पाप्मनाऽस्माकमाश्रमोऽयं विडंबितः । प्रदत्त्वा तापसीनां च भूषणान्यंबराणि च

ತಪಸ್ವಿನಿಯರಿಗೆ ಭೂಷಣಗಳನ್ನೂ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ ನಮ್ಮ ಈ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ಇಂತೆಲ್ಲಾ ಯಾವ ಪಾಪಿಯು ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಿದನು?

Verse 72

अनया संप्रदत्तानि सर्वासां भूषणानि वै

ನಿಜವಾಗಿ, ಅವಳಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲರ ಭೂಷಣಗಳು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 73

अस्माकमपि संप्राप्ता गृहे वै नृपवल्लभा । दातुं विभूषणान्येव निषिद्धाऽस्माभिरद्य सा

ರಾಜನ ಪ್ರಿಯಪತ್ನಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಗೂ ಬಂದಳು. ಇಂದು ಅವಳು ಅದೇ ಭೂಷಣಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದಾಗ ನಾವು ಅವಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆವು.

Verse 74

सूत उवाच । तासां तद्वचनं श्रुत्वा ततस्ते कोप मूर्च्छिताः । ऊचुस्तां नृपतेर्भार्यां शापं दातुं मुहुर्मुहुः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತರಾಗಿ, ರಾಜನ ಪತ್ನಿಗೆ ಮರುಮರು ಶಾಪ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು।

Verse 75

द्विसप्ततिर्वयं पापे स्नानार्थं पुष्करे गताः । कार्तिक्यां व्योममार्गेण मनोमारुतरंहसा

‘ಪಾಪಿಗಳಾದ ನಾವು ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಮಂದಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥ ಪುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಹೋದೆವು. ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದೆವು.’

Verse 76

चत्वारस्त इमे प्राप्ता येषां दारैः प्रतिग्रहः । न कृतस्तस्य भूपस्य कुभार्यायाः कथंचन

‘ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಈ ನಾಲ್ವರು—ಅವರ ಪತ್ನಿಗಳ ಮೂಲಕ ದಾನಸ್ವೀಕಾರ ಎಂದಿಗೂ ಮಾಡದವರು; ಮತ್ತು ಆ ರಾಜನ ದುಷ್ಟ ಪತ್ನಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ.’

Verse 78

अथ सा तत्क्षणादेव शिलारूपा बभूव ह । निश्चेष्टा तत्क्षणादेव मुनिवाक्यादनंतरम्

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಶಿಲಾರೂಪಳಾದಳು; ಮುನಿವಾಕ್ಯದ ಅನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಳಾಗಿ ನಿಂತಳು।

Verse 79

ततः स परिवारोऽस्यास्तद्दुःखेन समाकुलः । वाष्पपूर्णेक्षणो दीनः प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

ನಂತರ ಅವಳ ಕುಟುಂಬವು ಆ ದುಃಖದಿಂದ ಆಕുലವಾಯಿತು; ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀನರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಟ್ಟಣದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು।

Verse 80

कथयामास तत्सर्वं दमयंत्याः समुद्भवम् । वृत्तांतं ब्राह्मणश्रेष्ठास्तस्याः शापसमुद्भवम्

ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರು ದಮಯಂತಿಯ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಹೇಗೆ ಆ ಘಟನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿತೋ ಅದನ್ನೂ, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಶಾಪದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದರು।

Verse 81

श्रुत्वा स पार्थिवस्तूर्णं वृत्तांतं शापजं तदा । प्रसादनाय विप्राणां दुःखितः स वनं ययौ

ಶಾಪದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಲು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 82

ततस्ते मुनयस्तूर्णं चत्वारोऽपि महीपतिम् । ज्ञात्वा प्रसादनार्थाय भार्यार्थं समुपस्थितम्

ನಂತರ ಆ ನಾಲ್ವರು ಮುನಿಗಳು ರಾಜನು ಪತ್ನಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಅವನನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ಸಮೀಪಿಸಿದರು।

Verse 83

अग्रिहोत्राणि दारांश्च समादाय ततः परम् । कुरुक्षेत्रं समाजग्मुः खमार्गेण द्रुतं तदा

ನಂತರ ಅವರು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಜೊತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದರು।

Verse 85

ततो जगाम तं देशं यत्र भार्या शिलामयी । सा स्थिता तापसीवृन्दैः सर्वतोऽपि समन्विता

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಶಿಲಾಮಯಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು; ಅವಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ತಾಪಸೀ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವೃಂದಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಳು।

Verse 87

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य संज्ञां तोयसमुक्षितः । प्रलापमकरोत्पश्चात्स्मृत्वास्मृत्वा प्रियान्गुणान्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆ ಪಡೆದು, ನೀರಿನಿಂದ ಸಿಂಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಿಕ, ಪ್ರಿಯೆಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ವಿಲಪಿಸತೊಡಗಿದನು।

Verse 88

हा प्रिये मृगशावाक्षि मम प्राणविनाशिनि । मां मुक्त्वाऽद्य प्रियं कांतं क्व गतासि शुभानने

“ಹಾ ಪ್ರಿಯೆ! ಮೃಗಶಾವಕದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವಳೇ, ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡುವವಳೇ! ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಕಾಂತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ, ಶುಭಮುಖಿಯೇ?”

Verse 89

नाभुक्ते मयि भुक्तासि निद्रां नाऽनिद्रिते गता । न सौभाग्यस्य गर्वेण ममाज्ञा लंघिता क्वचित्

“ನಾನು ತಿನ್ನದೆ ನೀನು ಎಂದಿಗೂ ತಿನ್ನಲಿಲ್ಲ; ನಾನು ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದಾಗ ನೀನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಸೌಭಾಗ್ಯದ ಗರ್ವದಿಂದಲೂ ನೀನು ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಲಂಘಿಸಲಿಲ್ಲ।”

Verse 90

न स्मरामि त्वया प्रोक्तं कदाचिद्वि कृतं वचः । रहस्यपि विशालाक्षि किमु भोजनसंसदि

“ನೀನು ಎಂದಾದರೂ ಕಠೋರ ಅಥವಾ ಅಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದೆಯೆಂದು ನನಗೆ ನೆನಪಿಲ್ಲ. ಹೇ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ, ಗುಪ್ತದಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ; ಇನ್ನೂ ಭೋಜನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ?”

Verse 91

सूत उवाच । एवं प्रलपतस्तस्य भूपतेः करुणं बहु । आयाता मंत्रिणस्तस्य श्रुत्वा भूपं तथाविधम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು।”

Verse 92

ततः संबोध्य तं कृच्छाद्दृष्टान्तैर्वहुविस्तरैः । राजर्षीणां पुराणानां महद्व्यसनसंभवैः

ಅನಂತರ ಅವರು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಗೊಳಿಸಿದರು—ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಪುರಾತನ ಪುರಾಣವೃತ್ತಾಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮಹಾವಿಪತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ നിന്ന ತೆಗೆದ ಅನೇಕ ವಿಶದ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಿಂದ।

Verse 93

निन्युस्तं भूपतिं दीनं वाष्पव्याकुललोचनम् । निश्वसंतं यथानागं तेजसा परिवर्जितम्

ಅವರು ಆ ದೀನ ಭೂಪತಿಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು—ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ; ಆನೆ처럼 ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಹಿಂದಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗಿ।

Verse 94

पार्थिवोऽपि समन्वेष्य यत्नात्तान्सर्वतो मुनीन् । निर्विण्णः श्रमार्तश्च भार्याव्यसनदुःखितः

ರಾಜನೂ ಸಹ ಆ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹುಡುಕಿದನು; ಆದರೆ ಪತ್ನಿಯ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದುಃಖದಿಂದ ನಿರ್ವಿಣ್ಣನಾಗಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟನು।

Verse 96

अथ तां तादृशीं दृष्ट्वा सेवकैः सकलैर्वृतः । हाहेति स मुहुः प्रोच्य मूर्च्छितः प्रापतत्क्षितौ

ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲ ಸೇವಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಅವನು ಮರುಮರು ‘ಹಾ ಹಾ!’ ಎಂದು ಅಳಲುತ್ತಾ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದನು।

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दमयन्त्युपाख्याने दमयन्त्या विप्रशापेन शिलात्वप्राप्तावानर्ताधिपतिकृतशोककथनंनामैकादशोत्तर शततमोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಎಂಭತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವ ಶ್ರೀಸ್ಕಂದ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಷಷ್ಠ ನಾಗರಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಹಾಟಕೇಶ್ವರಕ್ಷೇತ್ರಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದೊಳಗಿನ ದಮಯಂತೀ ಉಪಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಪದಿಂದ ದಮಯಂತೀ ಶಿಲಾತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿಯ ಶೋಕವರ್ಣನೆ’ ಎಂಬ ನೂರ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।

Verse 707

तस्माद्विडंबितो यस्मादाश्रमोऽयं तपस्विनाम् । शिलारूपा च भवती तस्माद्भवतु कुत्सिता

ಆದ್ದರಿಂದ—ತಪಸ್ವಿಗಳ ಈ ಆಶ್ರಮವು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಶಿಲಾರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ—ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ನಿಂದಿತಳಾಗಿ ಧಿಕ್ಕೃತಳಾಗು।