
ಅರ್ಜುನನು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ ನಾರದರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ—ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಸಂಕಟದ ಮೂಲವೇನು, ಅದರ ವಿಶಾಲ ಕಾರಣಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದು. ನಾರದರು ಆದರ್ಶ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾರೆ—ದಾನಶೀಲ, ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಲೋಕಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು; ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ಕೆರೆ-ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವನು. ಆದರೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಕೇವಲ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ಕೀರ್ತಿ ಅಗತ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವು ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದು ತನ್ನ ಹೆಸರು ಮರೆತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದೀರ್ಘಾಯು ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯರಿಗೂ ಅವನು ನೆನಪಾಗದೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಮಿತ್ರ ನಾಡೀಜಂಘನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಡೀಜಂಘನಿಗೂ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ನೆನಪಾಗದೆ, ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ದೀರ್ಘಾಯುವಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ದೋಷ, ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ‘ಘೃತಕಂಬಲ-ಶಿವ’ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದುದು; ಅದರಿಂದ ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಗಣತ್ವ ಲಭಿಸಿದುದು. ಬಳಿಕ ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾಮದಿಂದ ಪತನ; ಗಾಲವ ತಪಸ್ವಿಯ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಶಾಪದಿಂದ ಬಕ (ಕೊಕ್ಕರೆ) ಆಗುವುದು, ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಪಶಮನವಾಗಿ—ಗುಪ್ತ ಕೀರ್ತಿಯ ಪುನರುದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಮುಕ್ತಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗಾರನಾಗುವುದು. ಅಧ್ಯಾಯವು ರಾಜಧರ್ಮ, ಕಾಲತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ನೈತಿಕ ಸಂಯಮದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.
Verse 1
अर्जुन उवाच । महीसागरमाहात्म्यमद्भुतं कीर्तितं त्वया । विस्मयः परमो मह्यं प्रहर्षश्चोपजायते
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಮಹೀಸಾಗರದ ಅದ್ಭುತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ್ದೀ; ಅದರಿಂದ ನನಗೆ ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯವೂ ಹರ್ಷವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ।
Verse 2
तदहं विस्तराच्छ्रोतुमिदमिच्छामि नारद । कस्य यज्ञे मही ग्लाना वह्नितापाभितापिता
ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ನಾರದ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕ್ಲಾಂತವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಯ ದಹನತಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು?
Verse 3
नारद उवाच । महादाख्यानमाख्यास्ये यथा जाता महीनदी । श्रृण्वन्नेतां कथां पुण्यां पुण्यमाप्स्यसि पांडव
ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—‘ಮಹೀ’ ಎಂಬ ನದಿ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂಬ ಮಹಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಪಾಂಡವ, ಈ ಪುಣ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ನೀನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
Verse 4
पुराभूद्भूपतिर्भूमाविन्द्रद्युम्न इति श्रुतः । वदान्यः सर्वधर्मज्ञो मान्यो मानयिता प्रभुः
ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆಂಬ ಭೂಪತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ದಾನಶೀಲ, ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞ, ತಾನೇ ಮಾನ್ಯ, ಇತರರನ್ನು ಮಾನಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಭು.
Verse 5
उचितज्ञो विवेकस्य निवासो गुणसागरः । न तदस्ति धरापृष्ठे नगरं ग्रामपत्तनम्
ಅವನು ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ವಿವೇಕದ ನಿವಾಸ, ಗುಣಸಾಗರ. ಧರೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ನಗರ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಣ ಯಾವುದೂ ಉಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ…
Verse 6
तदीयपूर्तधर्मस्य चिह्नेन न यदंकितम् । कन्यादानानि बहुधा ब्राह्मेण विधिना व्यधात्
ಅವನ ಪೂರ್ಥಧರ್ಮದ (ಲೋಕಹಿತ ಕಾರ್ಯಗಳ) ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಅಂಕಿತವಾಗದ ಸ್ಥಳ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮ ವಿಧಿಯಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ಯಾದಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
Verse 7
भूपालोऽसौ ददौ दानमासहस्राद्धनार्थिनाम् । दशमीदिवसे रात्रौ गजपृष्ठेन दुन्दुभिः
ಆ ಭೂಪಾಲನು ಧನಾರ್ಥಿಗಳಾದ ಯಾಚಕರಿಗೆ—ಸಾವಿರವರೆಗೆ—ದಾನ ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು. ದಶಮೀ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲಿಂದ ದುಂದುಭಿ ಮೊಳಗಿಸಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಸಿದನು.
Verse 8
ताड्यते तत्पुरे प्रातः कार्यमेकादशीव्रतम् । यज्वना तेन भूपेन विच्छिन्नं सोमपायिनाम्
ಆ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ದುಂದುಭಿ ಹೊಡೆದು—“ಏಕಾದಶೀ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಯಜ್ಞಕರ್ತನಾದ ಆ ರಾಜನು ಸೋಮಪಾನಿಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಗ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದನು (ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಳಿಸಿದನು).
Verse 9
स्वरणैरास्तृता दर्भैर्द्व्यंगुलोत्सेधिता मही । गंगायां सिकता धारा वर्षतो दिवि तारकाः
ಭೂಮಿ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದ ದರ್ಭಗಳಿಂದ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಎರಡು ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿದಂತಿತ್ತು. ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿನ ಧಾರೆ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 10
शक्या गणयितुं प्राज्ञैस्तदीयं सुकृतं न तु । ईदृशैः सुकृतैरेष तेनैव वपुषा नृपः
ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಅನೇಕವನ್ನು ಗಣಿಸಬಲ್ಲರು; ಆದರೆ ಅವನ ಪುಣ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅಸಾಧಾರಣ ಪುಣ್ಯಗಳಿಂದ ಆ ರಾಜನು ಅದೇ ದೇಹದಲ್ಲೇ ದಿವ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
Verse 11
धाम प्रजापतेः प्राप्तो विमानेन कुरूद्वह । बुभुजे स तदा भोगान्दुर्लभानमरैरपि
ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನು ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಧಾಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಆಗ ಅವನು ಅಮರರಿಗೂ ದುರ್ಲಭವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
Verse 12
अथ कल्पशतस्यांते व्यतीते तं महीपतिम् । प्राह प्रजापतिः सेवावसरायातमात्मनः
ಆಮೇಲೆ ನೂರು ಕಲ್ಪಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಕಳೆದಾಗ, ಸೇವೆಯ ನಿಯತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 13
ब्रह्मोवाच । इंद्रद्युम्न द्रुतं गच्छ धरापृष्ठं नृपोत्तम । न स्तातव्यं मदीयेद्य लोके क्षणमपि त्वया
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೇ, ನೃಪೋತ್ತಮನೇ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಭೂಮಿಪೃಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಇಂದು ನನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ನಿಲ್ಲಬಾರದು।
Verse 14
इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माद्ब्रह्मन्नितो भूमौ मां प्रेषयसि सम्प्रति । सति पुण्ये मदीये तु बहुले वद कारणम्
ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಈಗ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಏಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೀಯ? ನನ್ನ ಪುಣ್ಯ ಇನ್ನೂ ಬಹಳವಾಗಿರುವಾಗ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು।
Verse 15
ब्रह्मोवाच । न पुण्यं केवलं राजन्गुप्तं स्वर्गस्य साधकम् । विना निष्कल्मषां कीर्ति त्रिलोकीतलविस्तृताम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ರಾಜನ್, ಕೇವಲ ಪುಣ್ಯ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿರುವುದು—ಸ್ವರ್ಗಸಾಧಕವಲ್ಲ; ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ನಿರ್ಮಲ ಕೀರ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆ।
Verse 16
तव कीर्तिसमुच्छेदः सांप्रतं वसुधातले । संजातश्चिरकालेन गत्वा तां कुरु नूतनाम्
ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆದ ಕಾರಣ ಈಗ ಭೂಮಿತಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಕಡಿತ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೂತನವಾಗಿಸು।
Verse 17
यदि वांछा महीपाल मम धामनि संस्थितौ
ಓ ಮಹೀಪಾಲಾ! ನೀನು ನನ್ನ ಧಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ…
Verse 18
इन्द्रद्युम्न उवाच । मदीयं सुकृतं ब्रह्मन्कथं भूमौ भवेदिति । किं कर्तव्यं मया नैतन्मम चेतसि तिष्ठति
ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ನನ್ನ ಸುಕೃತವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ (ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಹೊಂದಬಹುದು? ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಇದು ನನ್ನ ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 19
ब्रह्मोवाच । बलवानेष भूपाल कालः कलयति स्वयम्
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಭೂಪಾಲಾ! ಈ ಕಾಲವು ಮಹಾಬಲವಂತ; ಅದು ತಾನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಯಮಿಸಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ।
Verse 20
ब्रह्मांडान्यपि मां चैव गणना का भवादृशाम् । तदेतदेव मन्येऽहं तव भूपाल सांप्रतम्
ಅಸಂಖ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳ—ಮತ್ತು ನನ್ನದೂ—ಎಣಿಕೆ ನಿನ್ನಂತಹವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಓ ಭೂಪಾಲಾ! ಈಗ ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ನಾನು ಇದೇ ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ।
Verse 21
यत्कीर्तिमात्मनो व्यक्तिं नीत्वाभ्येहि पुनर्दिवम् । शुश्रुवानिति वाचं स ब्रह्मणः पृथिवीपतिः
ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಸ್ವಪರಿಚಯವನ್ನೂ ಜೊತೆದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಾ— ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೂಪತಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೌನನಾದನು।
Verse 22
पश्यतिस्म तथात्मानं महीतलमुपागतम् । कांपिल्यनगरे भूयः पप्रच्छात्मानमात्मना
ಆಗ ಅವನು ತನ್ನನ್ನೇ ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಇಳಿದವನಾಗಿ ಕಂಡನು. ಮತ್ತೆ ಕಾಂಪಿಲ್ಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ತಾನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
Verse 23
नगरं स तदा देशमप्राक्षीदिति विस्मितः । जना ऊचुः । न जानीमो वयं भूपमिंद्रद्युम्नं न तत्पुरम्
ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡು ಅವನು ಆ ನಗರವನ್ನೂ ಆ ದೇಶವನ್ನೂ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದನು. ಜನರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆಂಬ ರಾಜನನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಆ ಪಟ್ಟಣವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.”
Verse 24
यत्त्वं पृच्छसि भो भद्र कञ्चित्पृच्छ चिरायुषम् । इन्द्रद्युम्न उवाच । कः संप्रति धरापृष्ठे चिरायुः प्रथितो जनाः
“ಹೇ ಭದ್ರ, ನೀನು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ದೀರ್ಘಾಯು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೇಳು.” ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಳಿದನು—“ಈಗ ಧರಾಪೃಷ್ಟದ ಮೇಲೆ ‘ಚಿರಾಯು’ ಎಂದು ಜನರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ?”
Verse 25
पृथिवीजयराज्येस्मिन्यत्र प्रबूत मा चिरम् । जना ऊचुः । श्रूयते नैमिषारण्ये सप्तकल्पस्मरो मुनिः
ಈ ಭೂವಿಜಯ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ನೀನು (ನಿನ್ನ ಭಾವನೆಯಂತೆ) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಜನರು ಹೇಳಿದರು—“ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.”
Verse 26
मार्कंडेय इति ख्यातस्तं गत्वा पृच्छ संशयम् । तथोपदिष्टस्तैर्गत्वा तत्र तं मुनिपुंगवम्
ಅವನು ‘ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನಿನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಅವರ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ಮುನಿಪುಂಗವನನ್ನು ಕಂಡನು.
Verse 27
निशम्य प्रणिपत्याह नृपः स्वहृदयस्थितम् । इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्भगवान्भूमौ विश्रुतः सांप्रतं ततः
ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಿದನು. ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಹೇಳಿದನು—“ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಚಿರಾಯು’ ಭಗವಾನ್ ಈಗ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ।”
Verse 28
पृच्छाम्यहं भवान्वेत्ति इंद्रद्युम्नं नृपं न वा
ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ನೀವು ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಾ, ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದಿರಾ?
Verse 29
श्रीमार्कंडेय उवाच । सप्तकल्पान्तरे नाभूत्कोपींद्रद्युम्नसंज्ञितः । भूपाल किमहं वच्मि तवान्यत्पृच्छ संशयम्
ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಏಳು ಕಲ್ಪಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಓ ಭೂಪಾಲ, ನಾನು ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ? ನಿನಗೆ ಇರುವ ಬೇರೆ ಸಂಶಯವನ್ನು ಕೇಳು।”
Verse 30
स निराशस्तदाकर्ण्य वचो भूपोग्निसाधने । समुद्योगं तदा चक्रे तं दृष्ट्वाह तदा मुनिः
ರಾಜನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ನಿಶ್ಚಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ನಿರಾಶನಾದನು; ಆದರೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಕೈಹಾಕಿದನು. ಅವನನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಮುನಿಯು ಕೂಡಲೇ ಹೇಳಿದರು।
Verse 31
मार्कंडेय उवाच । मा साहसमिदं कार्षीर्भद्र वाचं श्रृणुष्व मे । एति जीवंतमानंदो नरं वर्षशतादपि
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಭದ್ರ, ಈ ದುರಾಸಾಹಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಮನುಷ್ಯನು ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಿದರೂ ಆನಂದ ಸಿಗದೆ, ದುಃಖವೇ ಎದುರಾಗಬಹುದು।”
Verse 32
तत्करोमि प्रतीकारं तव दुःखोपशांतये । श्रृणु भद्र ममास्तीह बको मित्रं चिरंतनः
ನಿನ್ನ ದುಃಖಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮಾಡುವೆನು. ಕೇಳು, ಹೇ ಭದ್ರನೇ! ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಚಿರಂತನ ಮಿತ್ರನು ಬಕನು ಇದ್ದಾನೆ.
Verse 33
नाडीजंघ इति ख्यातः स त्वा ज्ञास्यत्यसंशयम् । तस्मादेहि द्रुतं यावदावां तत्र व्रजावहे
ಅವನು ‘ನಾಡೀಜಂಘ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತನು; ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಗ ಬಾ, ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗೋಣ.
Verse 34
परोपकारैकफलं जीवितं हि महात्मनाम् । यदि ज्ञास्यत्यसंदिग्धमिंद्रद्युम्नं स वक्ष्यति
ಮಹಾತ್ಮರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಫಲ—ಪರೋಪಕಾರ. ಅವನು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ, ಹೇಳುವನು.
Verse 35
तौ प्रस्थिताविति तदा विप्रेंद्रनृपपुंगवौ । हिमाचलं प्रति प्रीतौ नाडीजंघालयं प्रति
ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರು—ವಿಪ್ರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರನೂ—ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಿಮಾಚಲದತ್ತ, ನಾಡೀಜಂಘನ ಆಲಯದತ್ತ ಹೊರಟರು.
Verse 36
बकोऽथ मित्रं स्वं वीक्ष्य चिरकालादुपागतम् । मार्कंडेयं ययौ प्रीत्युत्कंठितः सम्मुखं द्विजैः
ನಂತರ ಬಕನು ತನ್ನ ಮಿತ್ರನು ಬಹುಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ, ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಎದುರಿಗೆ ಹೋಗಿದನು.
Verse 37
कृतसंविदभूत्पूर्वं कुशलस्वागतादिना । पप्रच्छानंतरं कार्यं वदागमनकारणम्
ಮೊದಲು ಕುಶಲಸ್ವಾಗತಾದಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡಿದನು; ನಂತರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು— “ನಿನ್ನ ಆಗಮನದ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳು.”
Verse 38
मार्कंडेयोथ तं प्राह बकं प्रस्तुतमीप्सितम् । इंद्रद्युम्नं भवान्वेत्ति भूपालं पृथिवीतले
ಆಮೇಲೆ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಬಕನಿಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಹೇಳಿದನು— “ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆಯೇ?”
Verse 39
एतस्य मम मित्रस्य तेन ज्ञातेन कारणम् । नो वायं त्यजति प्राणान्पुरा वह्निप्रवेशनात्
ಇದು ನನ್ನ ಮಿತ್ರನ ವಿಷಯ; ಕಾರಣವು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಇವನು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ— ಪೂರ್ವನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 40
एतस्य प्राणरक्षार्थं ब्रूहि जानासि चेन्नृपम्
ಹೇ ನೃಪ, ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು— ಇವನ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯ?
Verse 41
नडीजंघ उवाच । चतुर्दश स्मराम्यस्मि कल्पान्विप्रेंद्र सांप्रतम् । आस्तां तद्दर्शनं वार्तामपि वा न स्मराम्यहम्
ನಾಡೀಜಂಘನು ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಈಗ ನಾನು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಅದರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ— ದರ್ಶನವಂತೂ ಬಿಡು— ವಾರ್ತೆಯೂ ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆ ಇಲ್ಲ.”
Verse 42
इंद्रद्युम्नो महीपालः कोऽपि नासीन्महीतले । एतावन्मात्रमेवाहं जानामि द्विजपुंगव
ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನೆಂಬ ರಾಜನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದು ಇಷ್ಟೇ।
Verse 43
नारद उवाच । ततः स विस्मयाविष्टस्तस्यायुरिति शुश्रुवान् । पप्रच्छ राजा को हेतुर्दानस्य तपसोऽथ वा । यदायुरीदृशं दीर्घं संजातमिति विस्मितः
ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಆಯುಷ್ಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, “ಇಂತಹ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು—ದಾನವೋ, ತಪಸ್ಸೋ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೇನೋ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.
Verse 44
नाडीजंघ उवाच । घृतकंबलमाहात्म्यान्मम देवस्य शूलिनः । दीर्घमायुरिदं विप्र शापाद्बकवपुः श्रृणु
ನಾಡೀಜಂಘನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ವಿಪ್ರನೇ! ನನ್ನ ಶೂಲಧಾರಿ ದೇವ ಮಹಾದೇವನ ಘೃತಕಂಬಲದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯದಿಂದ ನನಗೆ ಈ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ದೊರಕಿದೆ; ಶಾಪದಿಂದ ನನಗೆ ಬಕ (ಕೊಕ್ಕರೆ) ರೂಪ ಬಂದಿದೆ—ಕೇಳು.
Verse 45
पुरा जन्मन्यहं बालो ब्राह्मणस्याभवं भुवि । पाराशर्यसगोत्रस्य विश्वरूपस्य सन्मुनेः
ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದೆ—ಪಾರಾಶರ್ಯ ಗೋತ್ರದ, ವಿಶ್ವರೂಪನೆಂಬ ಸನ್ಮುನಿಯವನಾಗಿ.
Verse 46
बालको बक इत्येवं प्रतीतोऽतिप्रियः पितुः । चपलोऽतीव बालत्वे निसर्गादेव भद्रक
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಬಕ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ತಂದೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದೆ; ಆದರೆ ಹೇ ಭದ್ರನೇ! ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ತುಂಬ ಚಂಚಲನಾಗಿದ್ದೆ.
Verse 47
अथ मारकतं लिंगं देवतावसरात्पितुः । चापल्याद्वालभावाच्चापहृत्य निहितं मया
ಆಮೇಲೆ ಪೂಜಾಕಾಲದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ಬಾಲಸಹಜ ಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಕತಸಮಾನ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಕದ್ದು ಅಡಗಿಟ್ಟೆನು।
Verse 48
घृतस्य कुंभे संक्रांतौ मकरस्योत्तरायणे । अथ प्रातर्व्यतीतायां निशि यावत्पिता मम
ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಯಣದಲ್ಲಿ, ತುಪ್ಪದ ಕುಂಭ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗ; ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಆಗುವವರೆಗೆ—ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನನ್ನ ತಂದೆ…
Verse 49
निर्माल्यापनयं चक्रे तावच्छून्यं शिवालयम् । निशम्य कांदिशीको मां पप्रच्छ मधुरस्वरम्
ಅವರು ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು (ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಅರ್ಪಣಾವಶೇಷ) ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಶಿವಾಲಯ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೇಳಿ ಕಾಂದಿಶೀಕನು ಮಧುರಸ್ವರದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।
Verse 50
वत्स क्व नु त्वया लिंगं नूनं विनिहितं वद । दास्यामि वांछितं यत्ते भक्ष्यमन्यत्तवेप्सितम्
“ಮಗನೇ, ನೀನು ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದೀಯೋ ಹೇಳು. ಮಾತಾಡು. ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ—ತಿನ್ನಲು ಭಕ್ಷ್ಯವೂ, ಇನ್ನೇನು ಇಷ್ಟವೋ ಅದೂ।”
Verse 51
ततो मया बालभावाद्भक्ष्यलुब्धेन तत्पितुः । घृतकुंभांतराकृष्य भद्रलिंगं समर्पितम्
ನಂತರ ನಾನು—ಬಾಲಭಾವದಿಂದಲೂ ಭಕ್ಷ್ಯದ ಲೋಭದಿಂದಲೂ—ಅವನ ತಂದೆಯ ತುಪ್ಪದ ಕುಂಭದ ಒಳಗಿಂದ ಎಳೆದು ತೆಗೆದು ಆ ಭದ್ರ (ಮಂಗಳಕರ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದೆನು।
Verse 52
अथ काले तु संप्राप्ते प्रमीतोऽहं नृपालये । जातो जातिस्मारस्तावदानर्ताधिपतेः सुतः
ಕಾಲವು ಬಂದಾಗ ನಾನು ರಾಜಭವನದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದೆನು; ನಂತರ ಆನರ್ತಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನ್ಮಿಸಿ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮೃತಿಯುಳ್ಳವನಾದೆನು।
Verse 53
घृतकंबलमाहात्म्यान्मकरस्थे दिवाकरे । अपि बाल्यादवज्ञानात्संयोगाद्घृतलिंगयोः
‘ಘೃತಕಂಬಲ’ ಪೂಜೆಯ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ—ಸೂರ್ಯನು ಮಕರಸ್ಥನಾಗಿದ್ದಾಗ—ಬಾಲ್ಯದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ, ಕೇವಲ ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದ ಸ್ಪರ್ಶಸಂಯೋಗದಿಂದ…
Verse 54
ततः संस्थापितं लिंगं प्राग्जन्म स्मरता मया । ततः प्रभृति लिंगानि घृतेनाच्छादयाम्यहम्
ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರ್ವಜನ್ಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದೆನು; ಆ ದಿನದಿಂದ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ।
Verse 55
पितृपैतामहं प्राप्य राज्यं शक्त्यनुरूपतः । ततः प्रसन्नो भगवान्पार्वतीपतिराह माम्
ಪಿತೃ-ಪೈತಾಮಹಿಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪಡೆದು, ನಂತರ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ವತೀಪತಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು।
Verse 56
पूर्वजन्मनि तुष्टोऽहं घृतकंबलपूजया । प्रयच्छाम्यस्मि त राज्यमधुनाभिमतं वृणु
ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ‘ಘೃತಕಂಬಲ’ ಪೂಜೆಯಿಂದ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೆನು; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ—ಈಗ ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವರವನ್ನು ಆರಿಸು।
Verse 57
ततो मया वृतः प्रादाद्गाणपत्यं मदीप्सितम् । कैलासे मां शिवो नित्यं संतुष्टः प्राह चेति च
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ವರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವನು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗಣಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು. ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಶಿವನು ನನಗೆ ಈ ರೀತಿಯೂ ಹೇಳಿದನು.
Verse 58
तेनैव हि शरिरेण प्रणतं पुरतः स्थितम् । अद्यप्रभृति संक्रांतौ मकरस्यापरोपि यः
ಅದೇ ದೇಹದಿಂದ (ಭಕ್ತನು) ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮುಂದೆಯೇ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಂದಿನಿಂದ ಮಕರಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ಇನ್ನಾರಾದರೂ ಹೀಗೇ ಮಾಡಿದರೆ…
Verse 59
घृतेन पूजां कर्तासौ भावी मम गणः स्फुटम् । इत्युक्त्वा मां शिवो भद्र गणकोटीश्वरं व्यधात्
‘ಅವನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವನು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನು ನನ್ನ ಗಣನಾಗುವನು.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭದ್ರ ಶಿವನು ನನಗೆ ಗಣಕೋಟೀಶ್ವರ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
Verse 60
प्रतीपपालकंनाम संस्थितं शिवशासनम् । ततः कामादिभिः षड्भिः पदैश्चंक्रमणात्मिकाम्
‘ಪ್ರತೀಪಪಾಲಕ’ ಎಂಬ ಶಿವಶಾಸನ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾಮಾದಿ ಆರು ವೇಗಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನನ್ನ ಜೀವನವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಅಶಾಂತ ಸಂಚರಣೆಯಾಯಿತು.
Verse 61
निसर्गचपलां प्राप्य भ्रमरीमिव तां श्रियम् । नैवालमभवं तस्या धारणे दैवयोगतः
ಸ್ವಭಾವತಃ ಚಪಲವಾದ, ಭ್ರಮರಿಯಂತಿರುವ ಆ ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ದೈವಯೋಗದಿಂದ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಲಿಲ್ಲ.
Verse 62
विचचार तदा मत्तः किलाहं वारणो यथा । कृत्याकृत्यविचारेण विमुक्तोऽतीव गर्वितः
ಆಗ ನಾನು ಮತ್ತಗಜದಂತೆ ಇತ್ತಿಚ್ಚೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ; ಕರ್ತವ್ಯ–ಅಕರ್ತವ್ಯ ವಿವೇಕದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಗರ್ವದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ್ದೆ.
Verse 63
विद्यामभिजनं लक्ष्मीं प्राप्य नीचनरो यथा । आपदां पात्रतामेति सिंधूनामिव सागरः
ವಿದ್ಯೆ, ಅಭಿಜನ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನೀಚನು ಹೇಗೆ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಾಗರವು ಅವುಗಳ ಆಧಾರಪಾತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.
Verse 64
अथ काले व्यतिक्रांते कियन्मात्रे यदृच्छया । विचरन्नगमं शैलं हिमानीरुद्धकंदरम्
ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾ, ಹಿಮಪಟಗಳಿಂದ ಗುಹೆಗಳು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಪರ್ವತವನ್ನು ತಲುಪಿದೆನು.
Verse 65
तपस्यति मुनिस्तत्र गालवो भार्यया सह । सदैव तीव्रतपसा कृशो धमनिसंततः
ಅಲ್ಲಿ ಗಾಲವ ಮುನಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ; ತೀವ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ಕೃಶನಾಗಿ, ಧಮನಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 66
ब्राह्मणस्य हि देहोयं नैवैहिकफलप्रियः । कृच्छ्राय तपसे चेह प्रेत्यानंतसुखाय च
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಈ ದೇಹವು ಐಹಿಕ ಫಲಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ, ಮರಣಾನಂತರ ಅನಂತ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಇದೆ.
Verse 67
तस्य भार्याऽतिरूपेण विजिग्ये विश्ववर्णिनी । तन्वी श्यामा मृगाक्षी सा पीनोन्नतपयोधरा
ಅವನ ಪತ್ನಿ ಅತಿರೂಪವತಿಯಾಗಿ, ಲೋಕದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ವರ್ಣವನ್ನೂ ಮೀರಿದವಳಂತೆ ತೋಚಿದಳು. ಅವಳು ತನ್ವಂಗಿ, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣೆ, ಮೃಗಾಕ್ಷಿ, ಪೀನೋನ್ನತಸ್ತನಯುತಳಾಗಿದ್ದಳು.
Verse 68
हंसगद्गदसंभाषा मत्तमातंगगामिनी । विस्तीर्णजघना मध्ये क्षामा दीर्घशिरोरुहा
ಅವಳ ಮಾತು ಹಂಸದಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಗದ್ಗದವಾಗಿತ್ತು; ಅವಳ ನಡೆ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಆನೆಹೆಣ್ಣಿನಂತಿತ್ತು. ಅವಳ ಜಘನ ವಿಶಾಲ, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಕ್ಷೀಣ, ಕೇಶಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.
Verse 69
निम्ननाभिर्विधात्रैषा निर्मिता संदिदृक्षुणा । विकीर्णमिव सौंदर्यमेकपात्रमिव स्थितम्
ಆಳವಾದ ನಾಭಿಯುಳ್ಳ ಆ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ವಿಧಾತನು ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತಾನೇ ನೋಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದನಂತೆ ತೋಚಿತು. ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದರಿದಂತಿದ್ದರೂ, ಒಂದೇ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದಂತಿತ್ತು.
Verse 70
ततोऽविनीतस्तां वीक्ष्य भद्र गालववल्लभाम् । अहमासं शरव्रातैस्ताडितः पुष्पधन्विना । विवेकिनोऽपि मुनयस्तावदेव विवेकिनः
ಆಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಿನೀತನಾದ ನಾನು, ಗಾಲವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಆ ಭದ್ರ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪುಷ್ಪಧನ್ವಿ ಕಾಮದೇವನ ಶರವ್ರಾತಗಳಿಂದ ತಾಡಿತನಾದೆ. ವಿವೇಕಿಗಳಾದ ಮುನಿಗಳೂ ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿವೇಕಿಗಳು.
Verse 71
यावन्न हरिणाक्षीणामपांगविवरेक्षिताः । मया व्यवसितं चित्ते तदानीं तां जिहीर्षुणा
ಹರಿಣಾಕ್ಷಿಯರ ಅಪಾಂಗದ ಕಟಾಕ್ಷಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಭೇದಿಸದವರೆಗೆ ನನ್ನ ಚಿತ್ತದ ನಿಶ್ಚಯ ದೃಢವಾಗಿತ್ತು; ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ಉದಯಿಸಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದು ಅಲುಗಿತು.
Verse 72
इति चेति हरिष्यामि तपसा रक्षितां मुनेः । अस्याः कृते यदि शपेन्मुनिस्तत्र पराभवः
‘ಹಾಗಾದರೆ, ಮುನಿಯ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿತಳಾಗಿದ್ದರೂ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.’ ಆದರೆ ಅವಳ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮುನಿ ನನಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದರೆ, ನನಗೆ ಪರಾಭವ-ವಿನಾಶವೇ ಆಗುವುದು.
Verse 73
मम भावी भवेदेषा भार्या मृत्युरुतापि मे । तस्माच्छिष्यो भवाम्यस्य शुश्रूषानिरतो मुनेः
ಅವಳು ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಪತ್ನಿಯಾಗಬಹುದು—ಅಥವಾ ನನಗೆ ಮರಣವೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈ ಮುನಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ, ಅವರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವೆನು.
Verse 74
प्राप्यांतरं हरिष्यामि नास्य योग्येयमंगना । इति व्यवस्य विद्यार्थिमूर्तिमास्थाय गालवम्
‘ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಸ್ತ್ರೀ ಅವನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯಳಲ್ಲ.’ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಗಾಲವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
Verse 75
नमस्कृत्य वचोऽवोचमिति भाव्यर्थनोदितः । तथा मतिस्तथा मित्रं व्यवसायस्तथा नृणाम्
ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಾನು ಮಾತಾಡಿದೆನು, ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರೇತಾರ್ಥದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ. ಏಕೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯರ ಮತಿ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಸ್ನೇಹವೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಉದ್ಯಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
Verse 76
भवेदवश्यं तद्भावि यथा पुंभिः पुरा कृतम् । विवेकवैराग्ययुतो भगवंस्त्वासमुपस्थितः
ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಭವ್ಯವಾದುದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಫಲಿಸುವಂತೆ. ಹೇ ಭಗವನ್, ವಿವೇಕ-ವೈರಾಗ್ಯಯುತನಾಗಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.
Verse 77
शिष्योऽहं भवता पाठ्यं कर्णधारं महामुनिम् । अपारपारदं विष्णुं विप्रमूर्तिमुपाश्रितम्
ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನು, ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ; ನನಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿ. ನೀವು ಈ ಅಪಾರ ಸಂಸಾರಸಾಗರದ ಕರ್ಣಧಾರ—ಪಾರಮಾಡುವ ವಿಷ್ಣು, ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉಪಾಸ್ಯನಾಗಿದ್ದೀರಿ.
Verse 78
नमस्ये चेतनं ब्रह्मा प्रत्यक्षं गालवाख्यया । अविद्याकृष्णसर्पेण दष्टं तद्विषपीडितम्
ಗಾಲವ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಚೈತನ್ಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ಕಪ್ಪು ಸರ್ಪವು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದೆ; ಅದರ ವಿಷದಿಂದ ನಾನು ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.
Verse 79
उपदेशमहामंत्रैर्मां जांगुलिक जीवय । महामोहमहा वृक्षो हृद्यावापसमुत्थितः
ಓ ಜಾಂಗೂಲಿಕ (ಸರ್ಪವಿಷ ನಿವಾರಕ), ಉಪದೇಶ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು. ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಬೀಜತೋಟದಿಂದ ಮಹಾಮೋಹ ಎಂಬ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದಿದೆ.
Verse 80
त्वद्वाक्यतीक्ष्णधारेण कुठारेण क्षयं व्रजेत् । अपवर्गपथव्यापी मूढसंसर्गसेचनः
ನಿಮ್ಮ ವಾಕ್ಯದ ತೀಕ್ಷ್ಣಧಾರೆಯ ಕುಠಾರದಿಂದ, ಮೂಢರ ಸಂಗದಿಂದ ಬೆಳೆದ ನನ್ನ ಮೂಢತನದ ‘ಸೇಚನ’ ನಾಶವಾಗಲಿ. ಆಗ ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ) ಮಾರ್ಗವು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಲಿ.
Verse 81
छिद्यतां सूत्रधारेण विद्यापरशुनाधुना । भजामि तव शिष्योऽहं वरिवस्यापरश्चिरम्
ಈಗ ಸೂತ್ರಧಾರ (ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ)ನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ಪರಶುವಿನಿಂದ ಈ ಬಂಧನ ಕತ್ತರಿಸಲಿ. ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಶರಣು ಹೊಂದುತ್ತೇನೆ; ಬಹುಕಾಲ ನಾನು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ವರಿವಸ್ಯೆ (ಪೂಜೆ-ಸೇವೆ)ಯಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿದ್ದೆ, ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.
Verse 82
समिद्दर्भान्मूलफलं दारूणि जलमेव च । आहरिष्येऽनुगृह्णीष्व विनीतं मामुपस्थितम्
ನಾನು ಸಮಿಧೆ, ದರ್ಭ, ಮೂಲ-ಫಲಗಳು, ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ವಿನಯದಿಂದ ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರಿ.
Verse 83
इत्थं पुरा बकाभिख्यं बकवृत्तिमुपाश्रितम् । तदाऽर्जवे कृतमतिरनुजग्राह मां मुनिः
ಹೀಗೆ ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ‘ಬಕ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿ, ಕೊಕ್ಕಿನಂತ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೆ. ಆಗ ನನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪ ಸರಳ ಸತ್ಯಧರ್ಮದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಮುನಿಯು ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.
Verse 84
ततोऽतीव विनीतोऽहं भूत्वा तं ब्राह्मणीयुतम् । विश्वासनाय सुदृढं तोषयामि दिनेदिने
ನಂತರ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ವಿನೀತನಾಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ದೃಢ ವಿಶ್ವಾಸ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ದಿನೇದಿನೇ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ.
Verse 85
स च जानन्मुनिः पत्नीं पात्रभूतामविश्वसन् । स्त्रीचरित्रविदंके तां विधाय स्वपिति द्विजः
ಆ ಮುನಿಯು ಪತ್ನಿ ಯೋಗ್ಯಳೇ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಅರಿತ ಆ ದ್ವಿಜನು ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ನಿದ್ರಿಸಿದನು.
Verse 86
अथान्यस्मिन्दिने साभूद्ब्राह्मण्यथ रजस्वला । तद्दूरशायिनी रात्रौ विश्वासान्मे तपस्विनी
ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ರಜಸ್ವಲೆಯಾದಳು. ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಆ ತಪಸ್ವಿನಿ ರಾತ್ರಿ ದೂರವಾಗಿ (ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ) ಮಲಗಿದಳು.
Verse 87
इदमन्तरमित्यंतर्विचिंत्याहं प्रहर्षितः । मलिम्लुचाकृतिर्भूत्वा निशीथे तामथाहरम्
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ “ಇದೇ ಅವಕಾಶ” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಪರಮ ಹರ್ಷಿತನಾದೆ. ಮಲಿಮ್ಲುಚ (ನೀಚ ದರೋಡೆಗಾರ) ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದೆ.
Verse 88
विललाप तदा बाला ह्रियमाणा मयोच्चकैः । मैवं मैवमिति ज्ञात्वा मां स्वरेणाब्रवीन्मुनिम्
ಆಗ ನನ್ನ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಕರೆದೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬಾಲೆ ಅಳಲುತೊಡಗಿದಳು. ನನ್ನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಭೀತಸ್ವರದಲ್ಲಿ “ಬೇಡ, ಬೇಡ” ಎಂದು ಮುನಿಯನ್ನು ಕರೆದು ಕೂಗಿದಳು.
Verse 89
बकवृत्तिरयं दुष्टो धर्मकंचुकमाश्रितः । हरते मां दुराचारस्तस्मात्त्वं त्राहि गालव
ಈ ದುಷ್ಟನು ಬಕವೃತ್ತಿಯವನು—ಧರ್ಮದ ಕಂಚುಕವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಕಪಟಿ. ಈ ದುರಾಚಾರಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಗಾಲವ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
Verse 90
तव शिष्यः पुरा भूत्वा कोप्वेषोद्य मलिम्लुचः । मां जिहीर्षति तद्रक्ष शरण्य शरणं भव
ಇವನು ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದ; ಇಂದು ಕ್ರೋಧವೇಷಧಾರಿ ಈ ಮಲಿಮ್ಲುಚನು ನನ್ನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಶರಣ್ಯ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು; ನನಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗು.
Verse 91
तद्वाक्यसमकालं स प्रबुद्धो गालवो मुनिः । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा गतिस्तम्भं व्यधान्मम
ಆ ಮಾತಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಮುನಿ ಗಾಲವನು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು. “ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು” ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ನನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನನ್ನ ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಂಭಗೊಳಿಸಿದನು.
Verse 92
ततश्चित्राकृतिरहं स्तम्भितो मुनिनाऽभवम् । व्रीडितं प्रविशामीव स्वांगानि किल लज्जया
ಆಮೇಲೆ ನಾನು ವಿಚಿತ್ರ ವಿಕೃತಾಕಾರನಾಗಿ, ಮುನಿಯಿಂದ ಸ್ಥಂಭಿತನಾದೆ. ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ನಾನು ಸಂಕುಚಿತನಾಗಿ, ಸ್ವದೇಹಾಂಗಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದಂತೆ ಆಯಿತು.
Verse 93
ततः प्रकुपितः प्राह मामभ्येत्याथ गालवः । तद्वज्रदुःसहं वाक्यं येनाहमभवं बकः
ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ ಗಾಲವನು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ವಜ್ರದಂತೆ ದುಃಸಹವಾದ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಆ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದಲೇ ನಾನು ಬಕನಾದೆ.
Verse 94
गालव उवाच । बकवृत्तिमुपाश्रित्य वंचितोऽहं यतस्त्वया । तस्माद्बकस्त्वं भविता चिरकालं नराधम
ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—‘ಬಕವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ವಂಚಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನರಾಧಮ, ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಕನಾಗಿಯೇ ಇರುವುದು.’
Verse 95
इति शप्तोऽहमभवं मुनिनाऽधर्ममाश्रितः । परदारोपसेवार्थमनर्थमिममागतः
ಈ ರೀತಿ ಮುನಿಯಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಾನು ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನಾದೆ. ಪರದಾರೋಪಸೇವೆಯ ಆಸೆಯಿಂದ ಈ ಅನರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದೆ.
Verse 96
न हीदृशमनायुष्यं लोके किंचन विद्यते । यादृशं पुरुषस्येह परदारोपसेवनम्
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಿಗೆ ಪರದಾರೋಪಸೇವನೆಯಷ್ಟು ಆಯುಷ್ಯ-ಕ್ಷಯಕರವೂ ಕ್ಷೇಮ-ನಾಶಕರವೂ ಮತ್ತೇನೂ ಇಲ್ಲ.
Verse 97
ततः सती सा मत्स्पर्शदूषितांगी तपस्विनी । मया विमुक्ता स्नात्वा मां तथैवानुशशाप ह
ಅನಂತರ ಆ ಸತೀ ತಪಸ್ವಿನಿ—ನನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ದೂಷಿತವಾದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ—ನನ್ನಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಳಾಗಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಶಾಪವನ್ನೂ ಉಚ್ಚರಿಸಿದಳು।
Verse 98
एवं ताभ्यामहं शप्तो ह्यश्वत्थपर्णवद्भयात् । कंपमानः प्रणम्योभाववोचं तत्र दम्पती
ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಭಯದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥದ ಎಲೆಯಂತೆ ಕಂಪಿಸುತ್ತ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದೆನು।
Verse 99
गणोऽहमीश्वरस्यैव दुर्विनीततरो युवाम् । निरोधमेवं कुरुतं भगवंतावनुग्रहम्
ನಾನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಈಶ್ವರನ ಗಣನೇ; ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ವಿನೀತನಾಗಿದ್ದೇನೆ। ಭಗವಂತ ದಂಪತಿಗಳೇ, ಈ ದೋಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿರಿ।
Verse 100
वाचि क्षुरो नावनीतं हृदयं हि द्विजन्मनाम् । प्रकुप्यंति प्रसीदंति क्षणेनापि प्रसादिताः
ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು ಕ್ಷುರದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣರಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವರ ಹೃದಯವು ನವಣೀತದಂತೆ ಮೃದುವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ। ಅವರು ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕೃಪಾಳುಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ।
Verse 101
त्वयि विप्रतिपन्नस्य त्वमेव शरणं मम । भूमौ स्खलितपादानां भूमिरेवावलंबनम्
ನಾನು ದಿಕ್ಕುತೋಚದೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ನನಗೆ ನೀವೇ ಶರಣು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಏಳಲು ಆಧಾರವೂ ಅದೇ ಭೂಮಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ।
Verse 102
गणाधिपत्यमपि मे जातं परिभवास्पदम् । विषदंता हि जायन्ते दुर्विनीतस्य सम्पदः
ಗಣಾಧಿಪತ್ಯವೂ ನನಗೆ ಅವಮಾನಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ದುರ್ವಿನೀತನ ಸಂಪತ್ತು ವಿಷದಂತಗಳಂತೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.
Verse 103
विदुरेष्यद्धियाऽपायं परतोऽन्ये विवेकिनः । नैवोभयं विदुर्नीचा विनाऽनुभवमात्मनः
ವಿವೇಕಿಗಳು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯವನ್ನೂ ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನೀಚಬುದ್ಧಿಗಳು ಎರಡನ್ನೂ ತಿಳಿಯರು—ತಾವೇ ಅನುಭವಿಸುವ ತನಕ.
Verse 104
दुर्वीनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव वा । न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः
ದುರ್ವಿನೀತನು ಶ್ರೀಯನ್ನಾಗಲಿ, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನಾಗಲಿ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನಾಗಲಿ ಪಡೆದರೂ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರನು—ಮದಗರ್ವದಿಂದ ಮತ್ತನಾದ ನಾನು ಇರಲಿಲ್ಲದಂತೆ.
Verse 105
विद्यामदो धनमदस्तृतीयोऽभिजनो मदः । एते मदा मदांधानामेत एव सतां दमाः
ವಿದ್ಯಾಮದ, ಧನಮದ, ಮೂರನೆಯದು ಅಭಿಜನಮದ—ಇವು ಮದಾಂಧರನ್ನು ಅಂಧರನ್ನಾಗಿಸುವ ಮత్తುಗಳು. ಆದರೆ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಇವೇ ದಮನದ ಸಾಧನಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
Verse 106
नोदर्कशालिनी बुद्धिर्येषामविजितात्मनाम् । तैः श्रियश्चपला वाच्यं नीयंते मादृशैर्जनैः
ಆತ್ಮವನ್ನು ಜಯಿಸದವರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶಿ ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಥವರಿಂದ ಚಪಲವಾದ ಶ್ರೀ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತದೆ—ನನ್ನಂತಹವರಿಂದ ಸರಿದಂತೆ.
Verse 107
तत्प्रसीद मुनिश्रेष्ठ शापांतं मेऽधुना कुरु । दुर्विनीतेष्वपि सदा क्षमाचारा हि साधवः
ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಈಗ ನನ್ನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಮಾಡು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಧುಗಳು ದುರ್ವಿನೀತರ ಮೇಲೆಯೂ ಸದಾ ಕ್ಷಮಾಶೀಲರು.
Verse 108
इत्थं वचसि विज्ञप्ते विनीतेनापि वै मया । प्रसादप्रवणो भूत्वा शापांतं मे तदा व्यधात्
ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ—ಈಗ ವಿನೀತನಾದ—ವಚನಗಳಿಂದ ವಿನಂತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವರು ಪ್ರಸಾದಪ್ರವಣರಾಗಿ ಆಗ ನನ್ನ ಶಾಪಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು.
Verse 109
गालव उवाच । छन्नकीर्तिसमुद्धारसहायस्त्वं भविष्यसि । यदेन्द्रद्युम्नभूपस्य तदा मोक्षमवाप्स्यसि
ಗಾಲವನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಛನ್ನಕೀರ್ತಿಯ ಕೀರ್ತಿ-ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕನಾಗುವೆ; ಮತ್ತು ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಾಗ ನೀನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
Verse 110
इत्यहं मुनिशापेन तदाप्रभृति पर्वते । हिमाचले बको भूत्वा काश्यपेयो वसामि च
ಈ ರೀತಿ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಹಿಮಾಚಲ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೊಕ್ಕರೆಯಾಗಿ ಬದಲಿ—ಕಾಶ್ಯಪೇಯನಾಗಿ—ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
Verse 111
राज्यं चिरायुरिति मे घृतकम्बलस्य जातिस्मरत्वमधुनापि तथानु भावान् । शापाद्बकत्वमभवन्मुनिगालवस्य तद्भद्र सर्वमुदितं भवताद्य पृष्टम्
‘ರಾಜ್ಯ’ ‘ದೀರ್ಘಾಯು’—ಘೃತಕಂಬಲನಾಗಿ ನನಗೆ ಅಂತಹ ಅನುಭವಗಳಿದ್ದವು; ಈಗಲೂ ಆ ಜನ್ಮಗಳೂ ಅವುಗಳ ಫಲಗಳೂ ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಮುನಿ ಗಾಲವನ ಶಾಪದಿಂದ ನಾನು ಕೊಕ್ಕರೆಯಾದೆ. ಹೇ ಭದ್ರ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇಂದು ಹೇಳಿದೆನು.