उपमन्यूपदेशः (Upamanyu’s Instruction)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य मुनेर्वाक्यमुपमन्योर्महात्मनः । जातभक्तिर्महादेवे कृष्णः प्रोवाच तं मुनिम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಮಹಾತ್ಮ ಮುನಿ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಮಹಾದೇವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಆ ಮುನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे पंचम्यामुमासंहितायां सनत्कुमारव्याससंवादे उपमन्यूपदेशो नाम द्वितीयोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ಭಾಗವಾದ ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರ–ವ್ಯಾಸ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ‘ಉಪಮನ್ಯು-ಉಪದೇಶ’ ಎಂಬ ದ್ವಿತೀಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्योपमन्युस्स मुनिश्शैववरो महान् । कृष्णवाक्यं सुप्रशस्य प्रत्युवाच कृपानिधिः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಕೇಳಿ, ಶೈವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಉಪಮನ್ಯು ಕೃಷ್ಣನ ವಚನವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಕೃಪಾನಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 4

उपमन्युरुवाच । यैर्यैर्भवाराधनतः प्राप्तो हृत्काम एव हि । तांस्तान्भक्तान्प्रवक्ष्यामि शृणु त्वं वै यदूद्वह

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಭವನಾದ (ಶ್ರೀಶಿವನ) ಯಾವ ಯಾವ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಹೃದಯಕಾಮನೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೋ, ಆ ಆ ಭಕ್ತರನ್ನೂ ಅವರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು; ಹೇ ಯದುಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಕೇಳು।

Verse 5

शर्वात्सर्वामरैश्वर्य्यं हिरण्यकशिपुः पुरा । वर्षाणां दशलक्षाणि सोऽलभच्चन्द्रशेखरात्

ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಶರ್ವನಾದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನೂ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನೂ ಪಡೆದನು।

Verse 6

तस्याऽथ पुत्रप्रवरो नन्दनो नाम विश्रुतः । स च शर्ववरादिन्द्रं वर्षायुतमधोनयत्

ನಂತರ ಅವನಿಗೆ ನಂದನನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ವರದಿಂದ ಅವನು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದಮನಿಸಿ ಅಧೋಮುಖಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 7

विष्णुचक्रं च तद्धोरं वज्रमाखण्डलस्य च । शीर्णं पुराऽभवत्कृष्ण तदंगेषु महाहवे

ಹೇ ಕೃಷ್ಣ! ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭೀಕರ ಚಕ್ರವೂ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರವೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಹಿಂದೆ ಚೂರಾಗಿ ಬಿದ್ದವು; ಆ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವಧ್ಯನು, ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಲಾರರು।

Verse 8

न शस्त्राणि वहंत्यंगे धर्मतस्तस्य धीमतः । ग्रहस्यातिबलस्याजौ चक्रवज्रमुखान्यपि

ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತ ಆ ಧೀಮಂತನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ಗ್ರಹನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ-ವಜ್ರಮುಖವಾದ ಆಯುಧಗಳೂ ಸಹ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 9

अर्द्यमानाश्च विबुधा ग्रहेण सुबलीयसा । देवदत्तवरा जघ्नुरसुरेन्द्रास्सुरान्भृशम्

ಅತಿಬಲಿಷ್ಠ ಗ್ರಹನಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡು ದೇವರುಗಳು ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಆಗ ದೇವದತ್ತ ವರಗಳಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಅಸುರೇಂದ್ರರು ಸುರರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದರು।

Verse 10

तुष्टो विद्युत्प्रभस्यापि त्रैलोक्येश्वरता मदात् । शतवर्षसहस्राणि सर्वलोकेश्वरो भवः

ತೃಪ್ತನಾಗಿ ನಾನು ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭನಿಗೂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದೆ; ನೀನು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರು।

Verse 11

तथा पुत्रसहस्राणामयुतं च ददौ शिवः । मम चानुचरो नित्यं भविष्यस्यब्रवीदिति

ಅದೇ ರೀತಿ ಶಿವನು (ಅವನಿಗೆ) ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ‘ಅವನು ಮುಂದೆಯೂ ಸದಾ ನನ್ನ ಅನುಚರನಾಗಿರುವನು’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು।

Verse 12

कुशद्वीपे शुभं राज्यमददाद्भगवान्भवः । स तस्मै शङ्करः प्रीत्या वासुदेव प्रहृष्टधीः

ಕುಶದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ) ಅವನಿಗೆ ಶುಭವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು. ಓ ವಾಸುದೇವ, ಪ್ರೀತಚಿತ್ತ ಶಂಕರನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಅದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 13

धात्रा सृष्टश्शतमखो दैत्यो वर्षशतं पुरा । तपः कृत्वा सहस्रं तु पुत्राणामलभद्भवात्

ಧಾತ್ರ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಶತಮಖ ಎಂಬ ದೈತ್ಯನು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು; ಆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಭವ (ಶಿವ)ನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರು ಲಭಿಸಿದರು.

Verse 14

याज्ञवल्क्य इति ख्यातो गीतो वेदेषु वै मुनिः । आराध्य स महादेवं प्राप्तवाञ्ज्ञानमुत्तमम्

ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನೆಂದು ಖ್ಯಾತನಾಗಿ, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮುನಿಯು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಪರಮೋತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 15

वेदव्यासस्तु यो नाम्ना प्राप्तवानतुलं यशः । सोऽपि शंकरमाराध्य त्रिकालज्ञानमाप्तवान्

ವೇದವ್ಯಾಸನೆಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅತುಲ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದವನು; ಅವನೂ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ತ್ರಿಕಾಲ—ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ, ಭವಿಷ್ಯ—ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 16

इन्द्रेण वालखिल्यास्ते परिभूतास्तु शङ्करात् । लेभिरे सोमहर्तारं गरुडं सर्वदुर्जयम्

ಇಂದ್ರನಿಂದ ಅವಮಾನಿತರಾದ ವಾಲಖಿಲ್ಯ ಋಷಿಗಳು ಶಂಕರನ ಶರಣು ಪಡೆದರು. ಶಂಕರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವರು ಸರ್ವದುರ್ಜಯ ಗರುಡನನ್ನು ಸೋಮಹರ್ತನಾಗಿ ಪಡೆದರು.

Verse 17

आपः प्रनष्टाः सर्वाश्च पूर्वरोषात्कपर्द्दिनः । शर्वं समकपालेन देवैरिष्ट्वा प्रवर्तितम्

ಕಪರ್ಧಿನ (ಶಿವ)ನ ಪೂರ್ವಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜಲವೂ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಪಾಲಪಾತ್ರ ಅರ್ಪಿಸಿ ಶರ್ವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು; ಆ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

Verse 18

अत्रेर्भार्य्या चानसूया त्रीणि वर्षशतानि च । मुशलेषु निराहारा सुप्त्वा शर्वात्ततस्सुतान्

ಅತ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಪತಿವ್ರತೆ ಅನಸೂಯಾ ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಸಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಳು; ನಂತರ ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಪುತ್ರರು ಲಭಿಸಿದರು.

Verse 19

दत्तात्रेयं मुनिं लेभे चन्द्रं दुर्वाससं तथा । गंगां प्रवर्तयामास चित्रकूटे पतिव्रता

ಆ ಪತಿವ್ರತೆ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಮುನಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ದುರ್ವಾಸನನ್ನೂ ಪಡೆದಳು; ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 20

विकर्णश्च महादेवं तथा भक्तसुखावहम् । प्रसाद्य महतीं सिद्धिमाप्तवान्मधुसूदन

ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಖವನ್ನೀಡುವ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ವಿಕರ್ಣನೂ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಮಹಾಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು—ಎಂದು ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು)ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 21

चित्रसेनो नृपश्शंभुं प्रसाद्य दृढभक्तिमान् । समस्तनृपभीतिभ्योऽभयं प्रापातुलं च कम्

ದೃಢಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ರಾಜ ಚಿತ್ರಸೇನನು ಶಂಭುವನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ, ಇತರ ರಾಜರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ತ ಭಯಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಅತുല ಅಭಯವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 22

श्रीकरो गोपिकासूनुर्नृपपूजाविलोकनात् । जातभक्तिर्महादेवे परमां सिद्धिमाप्तवान्

ಗೋಪಿಕೆಯ ಮಗ ಶ್ರೀಕರನು ರಾಜನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಮಹಾದೇವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಜಾಗೃತವಾಗಿ ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 23

चित्राङ्गदो नृपसुतस्सीमन्तिन्याः पतिर्हरे । शिवानुग्रहतो मग्नो यमुनायां मृतो न हि

ಹೇ ಹರಿ, ರಾಜಪುತ್ರನೂ ಸೀಮಂತಿನಿಯ ಪತಿಯೂ ಆದ ಚಿತ್ರಾಂಗದನು ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಯಮುನೇಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಸತ್ತಿಲ್ಲ।

Verse 24

स च तक्षालयं गत्वा तन्मैत्रीं प्राप्य सुव्रतः । आयातः स्वगृहं प्रीतो नानाधनसमन्वितः

ಆ ಸುವ್ರತನು ತಕ್ಷಶಾಲೆಗೆ (ಬಡಗಿಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಕ್ಕೆ) ಹೋಗಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ನಾನಾವಿಧ ಧನಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಮರಳಿದನು।

Verse 25

सीमंतिनी प्रिया तस्य सोमव्रतपरायणा । शिवानुग्रहतः कृष्ण लेभे सौभाग्यमुत्तमम्

ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಅವನ ಪ್ರಿಯೆ ಸೀಮಂತಿನೀ ಸೋಮವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಿಷ್ಠಳಾಗಿ, ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಮ ಸೌಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 26

तत्प्रभावाद्व्रते तस्मिन्नेको द्विजसुतः पुरा । कश्चित्स्त्रीत्वं गतो लोभात्कृतदाराकृतिश्छलात्

ಆ ವ್ರತದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದ್ವಿಜಪುತ್ರನು ಲೋಭದಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದನು; ಹೆಂಡತಿಯ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಛಲದಿಂದ.

Verse 27

चंचुका पुंश्चली दुष्टा गोकर्णे द्विजतः पुरा । श्रुत्वा धर्मकथां शंभोर्भक्त्या प्राप परां गतिम्

ಹಿಂದೆ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಂಚುಕಾ ಎಂಬ ದುಷ್ಟ, ಚರಿತ್ರಹೀನ ಸ್ತ್ರೀ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಶಂಭುವಿನ ಧರ್ಮಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 28

स्वस्त्र्यनुग्रहतः पापी बिंदुगो चंचुकापतिः । श्रुत्वा शिवपुराणं स सद्गतिं प्राप शांकरीम्

ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಾಪಿ ಬಿಂದುಗ—ಚಂಚುಕೆಯ ಪತಿ—ಶಿವಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿ ಶಂಕರನ ಶುಭ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 29

पिंगला गणिका ख्याता मदराह्वो द्विजाधमः । शैवमृषभमभ्यर्च्य लेभाते सद्गतिं च तौ

ಪಿಂಗಲಾ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಮದರಾಹ್ವ ಎಂಬ ದ್ವಿಜಾಧಮ—ಇಬ್ಬರೂ ಶೈವ ವೃಷಭ ನಂದಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 30

महानन्दाभिधा कश्चिद्वेश्या शिवपदादृता । दृढात्पणात्सुप्रसाद्य शिवं लेभे च सद्गतिम्

ಮಹಾನಂದಾ ಎಂಬ ವೇಶ್ಯೆ ಶಿವಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಳಾದಳು. ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪರಮವಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು.

Verse 31

कैकेयी द्विजबालाः च सादराह्वा शिवव्रता । परमं हि सुखं प्राप शिवेशव्रतधारणात्

ಕೈಕೇಯೀ, ದ್ವಿಜ ಬಾಲಿಕೆಯರು ಮತ್ತು ಸಾದರಾಹ್ವಾ—ಶಿವವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ, ಶಿವೇಶನ ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸಿದುದರಿಂದ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆದರು।

Verse 32

विमर्षणश्च नृपतिश्शिवभक्तिं विधाय वै । गतिं लेभे परां कृष्ण शिवानुग्रहतः पुरा

ಓ ಕೃಷ್ಣ, ವಿಮರ್ಷಣ ಎಂಬ ರಾಜನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 33

दुर्जनश्च नृपः पापी बहुस्त्रीलंपटः खलः । शिवभक्त्या शिवं प्राप निर्लिप्तः सर्वकर्मसु

ದುರ್ಜನನಾದ ಪಾಪಿ ರಾಜನು, ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಲಂಪಟನಾದ ಖಲನಾದರೂ—ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾದನು।

Verse 34

सस्त्रीकश्शबरो नाम्ना शंकरश्च शिवव्रती । चिताभस्मरतो भक्त्या लेभे तद्गतिमुत्तमाम्

ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಶಬರನಾದ ‘ಶಂಕರ’ ಎಂಬ ಶಿವವ್ರತೀ; ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವಗತಿರೂಪ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 35

सौमिनी नाम चाण्डाली संपूज्याज्ञानतो हि सा । लेभे शैवीं गतिं कृष्ण शंकरानुग्रहात्परात्

ಸೌಮಿನೀ ಎಂಬ ಚಾಂಡಾಲಸ್ತ್ರೀ ಅಜ್ಞಾನವಶಾತ್ ಒಮ್ಮೆ ಪೂಜಿಸಿದರೂ; ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಪರಮ ಶಂಕರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಶೈವಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 36

कौशिकश्च समाराध्य शंकरं लोक शंकरम् । ब्राह्मणोऽभूत्क्षत्रियश्च द्वितीय इव पद्मभूः

ಕೌಶಿಕನು ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಆಗ ಅವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿಯೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾಗಿಯೂ ಆಯಿತು; ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪದ್ಮಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಎಂಬಂತೆ.

Verse 37

दुर्वासा मुनिशार्दूलश्शिवानुग्रहतः पुरा । तस्तार स्वमतं लोके शिवभक्तिं विमुक्तिदाम्

ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ದುರ್ವಾಸನು ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು—ಮುಕ್ತಿದಾಯಕವಾದ ಶಿವಭಕ್ತಿಯನ್ನು.

Verse 39

शिवमभ्यर्च्य सद्भक्त्या विरंचिश्शैवसत्तमः । अभूत्सर्गकरः कृष्ण सर्वलोकपितामहः

ಓ ಕೃಷ್ಣಾ! ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸದ್ದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಆಗ ಅವನು ಶೈವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಪಿತಾಮಹನೂ ಆದನು.

Verse 40

मार्कण्डेयो मुनिवरश्चिरंजीवी महाप्रभुः । शिवभक्तवरः श्रीमाञ्शिवानुग्रहतो हरे

ಓ ಹರೇ! ಮುನಿವರನಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಚಿರಂಜೀವಿಯೂ ಮಹಾಪ್ರಭುವೂ ಆದನು. ಆ ಶ್ರೀಮಂತನು ಶಿವಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು—ಶಿವಾನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ (ಅಂತೆ) ಆಯಿತು.

Verse 41

देवेन्द्रो हि महाशैवस्त्रैलोक्यं बुभुजे पुरा । शिवानुग्रहतः कृष्ण सर्वदेवाधिपः प्रभुः

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನು ಮಹಾಶೈವನಾಗಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಹೇ ಕೃಷ್ಣಾ! ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ಅವನು ಸರ್ವದೇವಾಧಿಪತಿ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪ್ರಭುವಾದನು।

Verse 42

बलिपुत्रो महाशैवश्शिवानुग्रहतो वशी । बाणो बभूव ब्रह्माण्डनायकस्सकलेश्वरः

ಬಲಿಯ ಪುತ್ರ ಬಾಣನು ಮಹಾಶೈವನು; ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ವಶನಾಗಿ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದನು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡನಾಯಕನಾಗಿ ಸಕಲೇಶ್ವರನಂತೆಯೇ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು।

Verse 43

हरिश्शक्तिश्च सद्भक्त्या दधीचश्च महेश्वरः । शिवानुग्रहतोऽभूवंस्तथा रामो हि शांकरः

ಸದ್ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯುತನಾದನು, ದಧೀಚಿಯು ಮಹೇಶ್ವರಸಮಾನ ಮಹರ್ಷಿಯಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ರಾಮನೂ ಶಾಂಕರಭಕ್ತನಾದನು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದಲೇ ದೊರಕಿದವು।

Verse 44

कणादो भार्गवश्चैव गुरुर्गौतम एव च । शिवभक्त्या बभूवुस्ते महाप्रभव ईश्वरा

ಕಣಾದ, ಭಾರ್ಗವ, ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಮತ್ತು ಗೌತಮ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಾಗಿ, ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿ, ಈಶ್ವರಸಮಾನ ಆಚಾರ್ಯರಾದರು।

Verse 45

शाकल्यश्शंसितात्मा च नववर्षशातान्यपि । भवमाराधयामास मनोयज्ञेन माधव

ಪ್ರಶಂಸಿತ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಶಾಕಲ್ಯನು ಸಹ ಒಂಬತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಭವ (ಭಗವಾನ್ ಶಿವ)ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು; ಮಾಧವನು ಮನೋಯಜ್ಞದಿಂದ—ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ—ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 46

तुतोष भगवानाह ग्रंथकर्ता भविष्यसि । वत्साक्षय्या च ते कीर्तिस्त्रैलोक्ये प्रभविष्यति

ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಭಗವಾನ್ ಹೇಳಿದರು—“ವತ್ಸಾ! ನೀನು ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗುವೆ; ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು.”

Verse 47

अक्षयं च कुलं तेऽस्तु महर्षिभिरलंकृतम् । भविष्यसि ऋषिश्रेष्ठ सूत्रकर्ता ततस्ततः

ನಿನ್ನ ಕುಲವು ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ಓ ಋಷಿಶ್ರೇಷ್ಠಾ! ನೀನು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೂತ್ರಕರ್ತನಾಗುವೆ.

Verse 48

इत्येवं शंकरात्प्राप वरं मुनिवरस्स वै । त्रैलोक्ये विततश्चासीत्पूज्यश्च यदुनन्दन

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮುನಿವರನು ಶಂಕರನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಓ ಯದುನಂದನ! ಅವನ ಕೀರ್ತಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಅವನು ಪೂಜ್ಯನಾದನು.

Verse 49

सावर्णिरिति विख्यात ऋषिरासीत्कृते युगे । इह तेन तपस्तप्तं षष्टिवर्षशतानि च

ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ಇದ್ದನು. ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಘೋರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

Verse 50

तमाह भगवान्रुद्रस्साक्षात्तुष्टोस्मि तेऽनघ । ग्रंथकृल्लोकविख्यातो भवितास्यजरामरः

ಆಗ ಸాక్షಾತ್ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಅನಘನೇ! ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಕರ್ತನಾಗಿ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತನಾಗುವಿ; ಜರಾ-ಮರಣರಹಿತನಾಗುವಿ.”

Verse 51

एवंविधो महादेवः पुण्यपूर्वतरैस्ततः । समर्च्चितश्शुभान्कामान्प्रददाति यथेप्सितान्

ಇಂತಹ ಮಹಾದೇವನು, ಅತ್ಯಂತ ಪುಣ್ಯವಂತರಿಂದ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಸಮರ್ಚಿತನಾದಾಗ, ಬಯಸಿದಂತೆ ಶುಭ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 52

एकेनैव मुखेनाहं वक्तुं भगवतो गुणाः । ये संति तान्न शक्नोमि ह्यपि वर्षशतैरपि

ಒಂದೇ ಮುಖದಿಂದ ನಾನು ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿದರೂ ಸಹ ಅಲ್ಲ।