Rig Veda 5.69.2 — Mandala 5, Sukta 69, Mantra 2
Sukta 5.69
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Mitra-Varuṇa (with imagery of cows/rivers and triadic inspirations)
Chandas: Triṣṭubh (likely; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
इरावतीर्वरुण धेनवो वां मधुमद्वां सिन्धवो मित्र दुह्रे । त्रयस्तस्थुर्वृषभासस्तिसृणां धिषणानां रेतोधा वि द्युमन्तः ॥
Transliteration
irā́vatīr varuṇa dhenávo vāṃ mádhumad vāṃ síndhavo mitra duhre | tráyas tasthur vṛṣabhā́s tisṛ́ṇāṃ dhiṣáṇānāṃ reto-dhā́ ví dyu-mántaḥ ||
Translation
ಓ ವರುಣ, ನಿಮ್ಮ ಇರಾವತೀ ಧೇನವರು—ಪೋಷಕ ಗೋವುಗಳು—ಸಮೃದ್ಧ ಮಧುವಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ದೋಹುತ್ತವೆ; ಓ ಮಿತ್ರ, ಮಧುಮತೀ ಸಿಂಧವರು—ಮಧುರ ರಸವಾಹಿನಿ ನದಿಗಳು—ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಮಹಾಬಲ ವೃಷಭರು ತಿಸೃಣಾಂ ಧಿಷಣಾನಾಂ—ಮೂರು ಪ್ರೇರಣೆಗಳ—ರೆತೋಧಾ (ಬೀಜವಾಹಕರು) ಆಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ; ದ್ಯುಮಂತಃ—ತೇಜಸ್ವಿಗಳಾಗಿ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
Word by Word
इरा॑वतीःrich in nourishment (prosperous)
इरा॑वतीः:
Kartā
TypeAdjective
Rootइरावत् (प्रातिपदिक) < इरा (पोषण/अन्न) + वत्
वरुणO Varuṇa
वरुण:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धेनवःcows; milch-cows
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
वाम्for you two / you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
मधु॑मत्sweet (honeyed)
मधु॑मत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक) < मधु + मत्
वाम्for you two / you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सिन्धवःrivers/streams
सिन्धवः:
Kartā
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
मित्रO Mitra
मित्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
दुह्रेthey have milked / they milk
दुह्रे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु) ‘दोहने’
त्रयःthree
त्रयः:
Kartā
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
तस्थुःthey have stood
तस्थुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) ‘तिष्ठति’
वृषभासःbulls
वृषभासः:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
तिसृणाम्of the three (fem.)
तिसृणाम्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNumeral
Rootतिसृ (स्त्रीलिङ्ग-त्रि का रूप) / त्रि
धिषणानाम्of the Dhīṣaṇās (inspirations/powers)
धिषणानाम्:
(सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootधिषणा (प्रातिपदिक)
रेतोधाःseed-placing; semen-bearing
रेतोधाः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootरेतोधा (प्रातिपदिक) < रेतस् + धा (धारक) बहुव्रीहि/तत्पुरुष
विapart; forth
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
द्युमन्तःshining; radiant
द्युमन्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootद्युमन्त् (प्रातिपदिक) < द्युम्न + मन्त्
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.