Sukta 42
Sukta 4.42
Vāmadeva Gautama (hymn RV 4.42 traditionally associated with Vāmadeva; dialogic/self-declaratory style)
Varuṇa (self-proclamation; royal aspect)
Triṣṭubh (probable)
ಋಗ್ವೇದ 4.42 ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಣಾತ್ಮಕ ಸೂಕ್ತ; ಇಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವಾಣಿ ವರುಣನ ರಾಜಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ—ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆವರಿಸುವ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವವನಾಗಿ. ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಶಕ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು, ನದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಅವನ ವಿಜಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವರುಣನ ನೈತಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೂ ಪೂರಕವಾಗಿಯೂ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಾಧಕರಿಗೆ ದೈವಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ (ರಾಯೀ), ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
Mantras
Mantra 2
अहं राजा वरुणो मह्यं तान्यसुर्याणि प्रथमा धारयन्त । क्रतुं सचन्ते वरुणस्य देवा राजामि कृष्टेरुपमस्य वव्रेः ॥
ನಾನು ರಾಜಾ ವರುಣನು; ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಆ ಆದ್ಯ ಆಸುರ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಆ ಮಹತ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವು. ದೇವರುಗಳು ವರುಣನ ಕ್ರತು (ಸಂಕಲ್ಪ/ವಿಧಿಬುದ್ಧಿ)ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪರಮ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಆವೃತನಾಗಿ ನಾನು ಜನರನ್ನು ಆಳುತ್ತೇನೆ.
Mantra 4
अहमपो अपिन्वमुक्षमाणा धारयं दिवं सदन ऋतस्य । ऋतेन पुत्रो अदितेॠतावोत त्रिधातु प्रथयद्वि भूम ॥
ನಾನು ನೀರನ್ನು ಉಬ್ಬಿಸಿದೆ—ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ; ಋತದ ಸದನದಲ್ಲಿ ದ್ಯೌವನ್ನು ಧರಿಸಿದೆ. ಋತದಿಂದ, ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರನು—ಋತಾವಾನ್—ತ್ರಿಧಾತು (ಮೂರುಮಟ್ಟದ ಆಧಾರ)ವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸಿದನು.
Mantra 6
अहं ता विश्वा चकरं नकिर्मा दैव्यं सहो वरते अप्रतीतम् । यन्मा सोमासो ममदन्यदुक्थोभे भयेते रजसी अपारे ॥
ನಾನು ಆ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ, ಅಪ್ರತಿಮವಾದ ದೈವೀ ಸಹಸನ್ನು ಯಾರೂ ಆರಿಸಲಾರರು. ಸೋಮಧಾರೆಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಮದಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಉಕ್ತ-ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಉನ್ನತಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಅತಿದೂರದ ಅಂಚಿನವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಎರಡೂ ರಜಸ್ಸುಗಳು (ವಿಶಾಲ ಲೋಕಪ್ರಾಂತಗಳು) ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 7
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
ನಿನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳೂ ತಿಳಿದಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿದ್ವಾಂಸ (ವೇಧಸ್), ನೀನು ಅದನ್ನು ವರುಣನಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೀ. ನೀನು, ಇಂದ್ರ—ವಧಕ—ವೃತ್ರಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತೀ; ನೀನು ಅಡ್ಡಗಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಧುಗಳನ್ನು (ನದಿಗಳನ್ನು) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 8
अस्माकमत्र पितरस्त आसन्त्सप्त ऋषयो दौर्गहे बध्यमाने । त आयजन्त त्रसदस्युमस्या इन्द्रं न वृत्रतुरमर्धदेवम् ॥
ಇಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಪಿತೃಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದರು—ಏಳು ಋಷಿಗಳು—ದುರ್ಗಹ (ಹಿಡಿಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೆಳಕು/ಸಂಪತ್ತು) ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ. ಆಗ ಅವರು ಯಜ್ಞಮಾಡಿ, ಈ ವಂಶದ ತ್ರಸದಸ್ಯುವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು—ಇಂದ್ರನಂತೆ, ವೃತ್ರತುರ (ಆವರಣ-ಭೇದಕ), ಅರ್ಧದೇವ (ಅರ್ಧ-ದೈವ) ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ.
Mantra 10
राया वयं ससवांसो मदेम हव्येन देवा यवसेन गावः । तां धेनुमिन्द्रावरुणा युवं नो विश्वाहा धत्तमनपस्फुरन्तीम् ॥
ಹವ್ಯ (ಅರ್ಪಣೆ) ಯಿಂದ ರಾಯಿ—ಸಮೃದ್ಧಿ/ಪೂರ್ಣತೆ—ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಾವು ಹರ್ಷಿಸೋಣ; ದೇವಶಕ್ತಿಗಳೂ ಬೆಳಕಿನ ಗೋವೃಂದವೂ ಪೋಷಕ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಲಿ. ಆ ದೋಹುವ ಧೇನು—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹರಿವ ಮೂಲ—ಹೇ ಇಂದ್ರ–ವರುಣ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸರ್ವಕಾಲಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ: ಅಚಲ, ಎಂದಿಗೂ ಜಾರಿ ಹೋಗದಂತೆ.
Inside Sukta 42
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with a heightened assertion of divine kingship and the primordial support of ‘Asuric’ powers—signaling Varuṇa’s foundational authority.
- Development
The voice elaborates Varuṇa’s kratu and encompassing rule, then brings Indra’s well-known victory over Vṛtra into dialogue as a complementary mode of divine power.
- Climax
The peak is the explicit self-proclamation—“ahaṃ rājā varuṇaḥ”—where sovereignty, ṛta, and universal governance are claimed in a single revelatory stance.
- Where it settles
It resolves in a practical boon: sustained rāyī and the unfailing ‘milking cow’ of abundance, secured by Indra–Varuṇa for the worshippers’ lasting well-being.
The deity: Varuṇa
- In the VedaVaruṇa is portrayed as a royal Asura—majestic, far-seeing, and all-encompassing—who upholds ṛta, binds wrongdoing, and protects the truthful through his sovereign will (kratu).
- Cosmic functionGuardian of cosmic and moral order: stabilizing the worlds, overseeing truth and contracts, restraining chaos, and maintaining the right functioning of waters, night-sky vastness, and law-like regularity.
- Inner significanceThe principle of conscience and inner law: the capacity to hold oneself to truth, self-restraint, clarity, and alignment with a larger order; the ‘kingly’ center that governs impulses and preserves integrity.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra · A prominent seer of the Fourth Maṇḍala noted for bold, visionary diction and occasional self-proclamatory (ahaṃ) speech that dramatizes divine power and identity.
Famous verses
ahaṃ rājā varuṇaḥ
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥anapasphurantīm
Attributes of the deity
- Sovereignty and kingship (rājā)
- Upholder of ṛta (cosmic/moral order)
- All-encompassing protection (the ‘enveloper’ imagery)
- Far-seeing wisdom and oversight
- Binding and releasing power (restraint of fault; safeguarding the righteous)
Also by this seer
- Major authorship within Rigveda Maṇḍala 4 (many hymns attributed to Vāmadeva)
- Hymns to Indra, Agni, and allied deities characterized by energetic praise and requests for protection and wealth
The rite, step by step
- Ācamana/inner settling: establish truth-intent (satya-saṅkalpa) and recollection of ṛta
- Agni kindling and opening oblations (āghāra) to prepare the offering-field
- Recitation of the sukta (or selected mantras) with emphasis on Varuṇa’s sovereignty and kratu
- Optional paired invocation to Indra–Varuṇa for obstacle-breaking and abundance-stabilizing
- Closing oblation and prayer for unfailing ‘dhenū’ (stream of nourishment/wealth) and protection
Offerings
- Ghṛta (ghee) into Agni
- Soma (where applicable in Soma context) or symbolic soma-offering
- Havis (simple cooked offering) or grains
- Water libation (āpaḥ) as a Varuṇa-linked gesture of purification and order
Frequently Asked Questions
It is a poetic, revelatory style where the seer speaks with the deity’s authority to proclaim Varuṇa’s sovereignty and the supremacy of ṛta (cosmic and moral order).
Varuṇa is primary in the hymn’s royal self-proclamation, but Indra appears as a complementary power—especially as the one who breaks Vṛtra and releases the rivers—culminating in requests to Indra–Varuṇa together.
It is an image for an unfailing stream of nourishment and prosperity—abundance that keeps giving without slipping away—asked to be established permanently in the worshippers’ life.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
