Rig Veda 3.55.14: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 14

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Ṛta as a domain; the feminine power of manifestation moving by steps (often linked to Uṣas/Ilā/Aditi motifs)

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

पद्या वस्ते पुरुरूपा वपूंष्यूर्ध्वा तस्थौ त्र्यविं रेरिहाणा । ऋतस्य सद्म वि चरामि विद्वान्महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.55.14

Transliteration

pádyā vaste puru-rū́pā vapū́ṃṣy ūrdhvā́ tasthau tri-avíṁ rérihāṇā | ṛtásya sádma ví carāmi vidvā́n mahád devānām asura-tvám ékam ||

Translation

ತನ್ನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವಳು ಬಹುರೂಪ ವಪುಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ; ನೇರವಾಗಿ ನಿಂತು ತ್ರಿವಿಧ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ನೆಕ್ಕುತ್ತಾಳೆ. ತಿಳಿದವನಾಗಿ ನಾನು ಋತದ ಸದ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ: ದೇವರ ಏಕಮಾತ್ರ ಮಹತ್ ಅಸುರತ್ವ (ಪ್ರಭುತ್ವ) ಅದೇ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पद्या: with/by (her) steps; by foot-steps
• पद्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पद्य (प्रातिपदिक; पद्य- ‘पद/पदचिह्न/पदविन्यास’)

• वस्ते: she clothes/covers
• वस्ते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √वस् (वसँ आच्छादने ‘to clothe, cover’)

• पुरुरूपा: many-formed
• पुरुरूपा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पुरु- + रूप (प्रातिपदिक)

• वपूंषि: forms/bodies/appearances
• वपूंषि: Karma
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• ऊर्ध्वा: upright; aloft
• ऊर्ध्वा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक)

• तस्थौ: stood; has stood
• तस्थौ: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √स्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ/अवस्थान ‘to stand’)

• त्र्यविम्: the threefold ewe / three ewes (as a single collective)
• त्र्यविम्: Karma
• Type: Noun
• Root: त्रि- + अवि (प्रातिपदिक; अवि ‘sheep/ewe’)

• रेरिहाणा: licking repeatedly; busily licking
• रेरिहाणा: Kartā
• Type: Participle
• Root: √रिह् (रिहँ लेहने ‘to lick’) with intensive reduplication

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• सद्म: seat/abode
• सद्म: Karma
• Type: Noun
• Root: सद्मन्/सद्म (प्रातिपदिक)

• वि: apart; widely; in various ways
• वि: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• चरामि: I move/roam
• चरामि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √चर् (चरँ गत्यर्थे ‘to move, roam’)

• विद्वान्: knowing; as one who knows
• विद्वान्: Kartā
• Type: Participle
• Root: √विद् (विदँ ज्ञाने ‘to know’) → विद्वस् (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: asura-hood; lordly power
• असुरत्वम्: Karma
• Type: Noun
• Root: असुरत्व (असुर + त्व; प्रातिपदिक)

• एकम्: one; single
• एकम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)