Rig Veda 2.12.11: Mandala 2, Sukta 12, Mantra 11

Sukta 2.12

Rishi: Gṛtsamada (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यः शम्बरं पर्वतेषु क्षियन्तं चत्वारिंश्यां शरद्यन्वविन्दत् । ओजायमानं यो अहिं जघान दानुं शयानं स जनास इन्द्रः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.12.11

Transliteration

yaḥ śambaram parvateṣu kṣiyantaṃ catvāriṃśyāṃ śarady anvavindat | ojāyamānaṃ yo ahiṃ jaghāna dānuṃ śayānaṃ sa janāsa indraḥ ||

Translation

ಯಾರು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಂಬರನನ್ನು ನಲವತ್ತು ಶರದೃತುಗಳವರೆಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದನೋ; ಯಾರು ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತಿದ್ದ ಅಹಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನೋ—ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ದಾನುನ್ನು—ಹೇ ಜನರೇ, ಅವನೇ ಇಂದ್ರನು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शम्बरम्: Śambara (the demon)
• शम्बरम्: Karma
• Type: Noun (proper name)
• Root: शम्बर (प्रातिपदिक)

• पर्वतेषु: in the mountains
• पर्वतेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• क्षियन्तम्: dwelling, abiding
• क्षियन्तम्: Karma
• Type: Participle (present)
• Root: क्षि (धातु) → क्षियन्त् (वर्तमान-कृदन्त)

• चत्वारिंश्याम्: in the fortieth
• चत्वारिंश्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Numeral (ordinal/locative expression)
• Root: चत्वारिंशत् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)

• शरदि: autumn; year/season
• शरदि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along, in course
• अनु: Upasarga/Avyaya (verb-modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)

• अविन्दत्: found; discovered
• अविन्दत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: विद् (लभे/विन्दति) धातु

• ओजायमानम्: growing in strength; waxing in might
• ओजायमानम्: Karma
• Type: Participle (present middle)
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक) + √या/यम् (धातु) → ओजायमान (वर्तमान-कृदन्त)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अहिम्: the serpent (Ahi/Vṛtra)
• अहिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• जघान: slew; struck down
• जघान: Kriyā
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → जघान (परिपूर्ण/लिट्-रूप)

• दानुम्: Dānu (demonic being; mother of demons)
• दानुम्: Karma
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: दानु (प्रातिपदिक)

• शयानम्: lying (prostrate)
• शयानम्: Karma
• Type: Participle (present)
• Root: शी (धातु) → शयान (वर्तमान-कृदन्त)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनासः: peoples; men
• जनासः: Kartā (appositional epithet) / संबोधनार्थ-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) → जनास् (वैदिक बहुवचन-प्रथमा)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun (deity name)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)