Rig Veda 1.73.8: Mandala 1, Sukta 73, Mantra 8

Sukta 1.73

Rishi: Gopavana Ātreya

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यान्राये मर्तान्त्सुषूदो अग्ने ते स्याम मघवानो वयं च । छायेव विश्वं भुवनं सिसक्ष्यापप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

Transliteration

yā́n rāyé martā́nt suṣū́do agne té syāma maghávāno vayáṃ ca | chāyéva víśvaṃ bhúvanaṃ sisakṣy āpaprí-vān ródasī antárikṣam ||

Translation

ಓ ಅಗ್ನೇ, ಸುಪ್ರೇರಕನೇ, ನೀನು ರಾಯೀ—ಸಮೃದ್ಧಿ—ಯ ಕಡೆಗೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತೀಯೋ, ಅವರಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಹ ಮಘವಾನರು—ದಾನಶೀಲರು—ಆಗಿರೋಣ. ನೆರಳಿನಂತೆ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಭುವನವನ್ನು ಆವರಿಸು; ರೋದಸೀ—ಎರಡು ಲೋಕಗಳು—ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यान्: whom (those)
• यान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• राये: for wealth
• राये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: राय् (prātipadika) / रयि-

• मर्तान्: mortals
• मर्तान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्त (prātipadika) < √मृ (to die)

• सुषूदः: well-impelling / well-driving
• सुषूदः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet of Agni)
• Root: सु- + √शूद्/श्विद् (Vedic: to drive/impel/urge; causative nuance) → सुषूद (prātipadika)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (prātipadika)

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (sarvanāma-prātipadika)

• स्याम: may we be
• स्याम: कर्तृ (वाक्य-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (to be) — optative stem स्या-

• मघवानः: bountiful / possessors of gifts
• मघवानः: कर्तृ (विशेष्य-रूपेण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: मघवन् (prātipadika)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (sarvanāma-prātipadika)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• छायाऽइव: like a shade
• छायाऽइव: कर्तृ/उपमान (उपमा)
• Type: Noun + Indeclinable
• Root: छाया (prātipadika) + इव

• विश्वम्: all, entire
• विश्वम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (prātipadika)

• भुवनम्: the world / existence
• भुवनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भुवन (prātipadika) < √भू (to be)

• सिसक्ष्य: having attached/embraced; having encompassed
• सिसक्ष्य: पूर्वक्रिया
• Type: Verbal indeclinable (gerund)
• Root: √सच्/सस्ज् (Vedic: to accompany/attach; desiderative base) → सिसक्ष्य (absolutive/gerund)

• आपप्रिवान्: having filled / having satisfied
• आपप्रिवान्: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: आ- + √पॄ/पृ (to fill, satisfy) → आपप्रिवस् (perf. act. ptc.)

• रोदसी: the two (worlds), Heaven and Earth
• रोदसी: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोदसी (dual prātipadika: ‘heaven-and-earth’)

• अन्तरिक्षम्: the midspace / atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (prātipadika)