Sarga 91

Verse 1

स हताश्वोमहातेजाभूमौतिष्ठन्निशाचरः ।इन्द्रजित्परमक्रुद्धस्सजज्वालतेजसा ।।।।

ಕುದುರೆಗಳು ಹತರಾದರೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ನಿಶಾಚರ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಪರಮಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದನು.

Verse 2

तौधवनिनौजिघांसन्तवन्योन्यमिषुभिर्भृशम् ।विजयेनाभिनिष्क्रान्तौवनेगजवृषाविव ।।।।

ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಧನುರ್ಧರರು ಪರಸ್ಪರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉರಿಗೈಯಿಂದ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದು, ವಿಜಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು—ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಹಾಗಜವೃಷಭಗಳಂತೆ।

Verse 3

निबर्हयन्तश्चान्योन्यंतेराक्ष्वनौकसः ।भर्तारं न जहुर्युद्धेसम्पतन्तस्ततस्ततः ।।।।

ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ವಾನರ-ವನವಾಸಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧಾವಿಸಿದರು; ಆದರೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ—ಮರುಮರು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 4

ततस्तान् राक्षसान् सर्वान् हर्षयन् रावणात्मजः ।स्तुवानोहर्षमाणश्चइदंवचनमब्रवीत् ।।।।

ಆಮೇಲೆ ರಾವಣನ ಪುತ್ರನು ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಆನಂದದಿಂದ ಅವರ ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 5

तमसाबहुलेनेमास्सम्सक्तांसर्वतोदिशः ।नेहविज्ञायतेस्वोवापरोवारक्षसोत्तमाः ।।।।

ಘನವಾದ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸ್ವಜನ, ಯಾರು ಪರಜನ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ಓ ರಾಕ್ಷಸಶ್ರೇಷ್ಠರೇ.

Verse 6

धृष्टंभवन्तोयुध्यन्तुहरीणांमोहनायवै ।अहंतुरथमास्थायआगमिष्यामिसंयुगे ।।।।

“ವಾನರಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ನೀವು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡಿರಿ. ನಾನು ಮಾತ್ರ ರಥಾರೂಢನಾಗಿ ಸಮರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುವೆನು.”

Verse 7

तथाभवन्तःकुर्वन्तुयथेमेहिवनौकसः ।न युध्येयुर्दुरात्मानःप्रविष्टेनगरंमयि ।।।।

ನಾನು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ, ಈ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ವನವಾಸಿಗಳು ನನ್ನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಇಳಿಯದಂತೆ ನೀವು ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಮಿಸಿರಿ.

Verse 8

इत्युक्त्वारावणसुतोवञ्चयित्वावनौकसः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांरथहेतोरमित्रहा ।।।।

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ರಾವಣನ ಪುತ್ರನಾದ ಶತ್ರುಹಂತನು ವಾನರರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ, ರಥವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಲಂಕಾಪುರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 9

स रथंभूषयित्वाथरुचिरंहेमभूषितम् ।प्रासासिशरसंयुक्तंयुक्तंपरमवाजिभिः ।।।।अधिष्ठितंहयज्ञेनसूतेनाप्तोपदेशिना ।आरुरोहमहातेजारावणिःसमतिञ्जियः ।।।।

ಅನಂತರ ರಾವಣಿಯು—ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸಮರಜಯಿ—ಸುವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರುಚಿರ ರಥವನ್ನು ಶೋಭೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ, ಅಸಿ ಮತ್ತು ಶರಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಪರಮ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಅಶ್ವಜ್ಞಾನವೂ ಯುಕ್ತೋಪದೇಶವೂ ಹೊಂದಿದ ಸಾರಥಿಯು ಅಧಿಷ್ಠಿತ ಆ ರಥವನ್ನು ಅವನು ಏರಿದನು.

Verse 10

स रथंभूषयित्वाथरुचिरंहेमभूषितम् ।प्रासासिशरसंयुक्तंयुक्तंपरमवाजिभिः ।।6.91.9।।अधिष्ठितंहयज्ञेनसूतेनाप्तोपदेशिना ।आरुरोहमहातेजारावणिःसमतिञ्जियः ।।6.91.10।।

ಆಮೇಲೆ ರಾವಣನ ಪುತ್ರನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತರನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಥವನ್ನು ಭಾಲ, ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿ, ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು. ಅಶ್ವಜ್ಞನೂ ಹಿತೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಆದ ಸಾರಥಿಯು ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದ ಆ ರಥವನ್ನು ಅವನು ಏರಿದನು.

Verse 11

स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतोमन्दोदरीसुतः ।निर्ययौनगरावदीरःकृतान्तबलचोदितः ।।।।

ಮಂದೋದರಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ವೀರನು, ಪ್ರಮುಖ ರಾಕ್ಷಸಗಣಗಳಿಂದ ವೃತನಾಗಿ, ಕೃತಾಂತಬಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಟನು.

Verse 12

सोऽभिनिष्क्रम्यनगरादिन्द्रजित्परवीरहा ।अभ्ययाज्ञवनैरश्वैर्लक्ष्मणंसविभीषणम् ।।।।

ನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಪರವೀರಹನಾದ ಇಂದ್ರಜಿತ್, ವೇಗವಂತ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಸಾಗುತ್ತ, ವಿಭೀಷಣನೊಡನೆ ಇರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಧಾವಿಸಿದನು.

Verse 13

ततोरथस्थमालोक्यसौमत्रीरावणात्मजम् ।वानराश्चमहावीर्याराक्षसश्चविभीषणः ।।।।विस्मयंपरमंजग्मुर्लाघवात्तस्यधीमतः ।

ನಂತರ ರಥಸ್ಥನಾದ ರಾವಣಾತ್ಮಜನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸೌಮಿತ್ರಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ ವಿಭೀಷಣನು—ಆ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಯೋಧನ ಲಾಘವ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಕಂಡು ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 14

रावणिश्चापिसङ्क्रुद्धोरणेवानरयूथपान् ।।।।पातयामासबाणौघैःशतशोऽथसहस्रशः ।

ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಕೂಡ ರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ, ವಾನರ ಯೂಥಪತಿಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಂದ—ನೂರಾರು, ನಂತರ ಸಾವಿರಾರು—ಬೀಳಿಸತೊಡಗಿದನು.

Verse 15

मण्डलीकृतधनूरावणिःसमतिञ्जयः ।।।।हरीनभ्यहनत्कृद्धःपरंलाघवमास्थितः ।

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನಾದ ರಾವಣಿಯು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ವಲಯವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದನು. ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು ಪರಮ ಲಾಘವ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ವಾನರರ ಮೇಲೆ ಮರುಮರು ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು॥

Verse 16

तेवध्यमानाहरयोनाराचैर्भीमविक्रमैः ।।।।सौमित्रिंशरणंप्राप्ताःप्रजापतिमिवप्रजाः ।

ಭೀಕರ ಪರಾಕ್ರಮದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಾರಾಚಗಳಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಆ ವಾನರರು ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಶರಣು ಪಡೆದರು; ಪ್ರಜೆಗಳು ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಂತೆ॥

Verse 17

ततःसमरकोपेनज्वलितोरघुनन्दनः ।।।।चिच्छेदकार्मुकंतस्यदर्शयन् पाणिलाघवम् ।

ನಂತರ ಸಮರಕೋಪದಿಂದ ಜ್ವಲಿಸಿದ ರಘುನಂದನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೈಯ ಲಾಘವವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಛೇದಿಸಿದನು॥

Verse 18

सोन्यऽत्कार्मुकम् मादायसज्जंचक्रेत्वरन्निव ।।।।तदप्यस्यत्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणोनिरकृन्तत ।

ಅವನು ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದಂತೆ ಮಾಡಿದನು; ಆದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನೂ ಛೇದಿಸಿದನು॥

Verse 19

अथैवंछिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः ।।।।विव्याधोरसिसौमित्रीरावणिंपञ्चभिःशरैः ।

ಅವನ ಧನುಸ್ಸು ಛಿನ್ನವಾದ ಬಳಿಕ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಭೀಕರ ಸರ್ಪವಿಷದಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಐದು ಶರಗಳಿಂದ ರಾವಣಿಯನ್ನು ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಧ ಮಾಡಿದನು॥

Verse 20

तेतस्यकायंनिर्भिद्यमहाकार्मुकनिस्सृताः ।।।।निपेतुर्धरणींबाणारक्ताइवमहोरगाः ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಹಾಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಬಾಣಗಳು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಬಳಿಕ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು—ಕೆಂಪಾದ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳಂತೆ।

Verse 21

भिन्नवर्मारुधिरंवमन्वक्त्रेणरावणिः ।।।।जग्राहकार्मुकश्रेष्ठंदृढज्यंबलवत्तरम् ।

ಕವಚ ಭೇದಗೊಂಡು ಬಾಯಿಂದ ರಕ್ತ ವಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಾವಣಿಪುತ್ರ (ಇಂದ್ರಜಿತ)ನು ದೃಢ ಜ್ಯೆಯುಳ್ಳ, ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು।

Verse 22

सःलक्ष्मणंसमुद्धिश्यपरंलाघवमाश्रितः ।।।।ववर्षशरवर्षाणिवर्षाणीवपुरन्दरः ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಪರಮ ಲಾಘವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಅವನು ಬಾಣವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು—ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸುವಂತೆ।

Verse 23

मुक्तमिन्द्रजितातत्तुशरवर्षमरिन्दमः ।।।।अवारयदसम्भ्रान्तोलक्ष्मणःसुदुरासदम् ।

ಇಂದ್ರಜಿತನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಆ ದುರುಪಸಾಧ್ಯ ಬಾಣವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಸಂಭ್ರಾಂತನಾಗಿ ತಡೆದನು।

Verse 24

संदर्शयामासतदारावणिंरघुनन्दनः ।।।।असम्ब्रान्तोमहातेजेस्तदद्भुतमिवाभवत् ।

ಆಗ ರಘುವಂಶಾನಂದನನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಅಚಲಚಿತ್ತನಾಗಿ ರಾವಣಪುತ್ರನಿಗೆ ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು; ಅದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದ್ಭುತದಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 25

तस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे ।।।।अविध्यत्परमक्रुद्धश्शीघ्रास्त्रंसम्प्रदर्शयन् ।राक्षसेन्द्रसुतंचापिबाणौघैस्समताडयत् ।।।।

ನಂತರ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು; ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.

Verse 26

तस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे ।।6.91.25।।अविध्यत्परमक्रुद्धश्शीघ्रास्त्रंसम्प्रदर्शयन् ।राक्षसेन्द्रसुतंचापिबाणौघैस्समताडयत् ।।6.91.26।।

ನಂತರ ಪರಮಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು; ರಾಕ್ಷಸರಾಜನ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಬಾಣಗಳ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು.

Verse 27

सोऽतिविद्धोबलवताशत्रुणाशत्रुघातिना ।असक्तंप्रेषयामासलक्ष्मणायबहून् शरान् ।।।।

ಶತ್ರುಘಾತಿಯಾದ ಬಲವಂತ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭೇದಿತನಾದರೂ, ಅವನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

Verse 28

तानप्राप्तान् शितैर्भाणैश्चिच्छेदपरवीरहा ।सारथेरस्य च रणेरथिवोरघुसत्तमः ।।।।शिरोजहारधर्मात्माभल्लेनानतपर्वणा ।

ಆ ಬಾಣಗಳು ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಪರವೀರಹನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ರಥಿಯ ಸಾರಥಿಯ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಅನತಪರ್ವ ಭಲ್ಲಬಾಣದಿಂದ ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು.

Verse 29

सूतास्तेहयास्तत्ररथमूहुरविक्लबाः ।।।।मण्डलान्यभिधावन्तस्तदद्भुतमिवाभवत् ।

ಅಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಆ ಕುದುರೆಗಳು ರಥವನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾ ವೃತ್ತವೃತ್ತವಾಗಿ ಓಡಿದವು; ಅದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಅದ್ಭುತದಂತೆ ಕಾಣಿತು.

Verse 30

अमर्षवशमापन्नःसौमित्रिर्दृढविक्रमः ।।।।प्रत्यविद्ध्यद्धयांस्तस्यशरैर्वित्रासयन् रणे ।

ಯುದ್ಧಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ವಶನಾದ ದೃಢಪರಾಕ್ರಮಿ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ)ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಜಿತನ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿ ಕೆಡವಲು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

Verse 31

अमर्षमाणस्तत्कर्मरावणस्यसुतोबली ।।।।विव्याथदशभिर्बाणैस्सौमित्रिंतममर्षणम् ।

ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ರಾವಣಪುತ್ರನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದು, ಅಕ್ಷೋಭ್ಯನಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿಯನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಿವಿದನು.

Verse 32

तेतस्यवज्रप्रतिमाःशरास्सर्पविषोपमाः ।।।।विलयंजग्मुरागत्यकवचंकाञ्चनप्रभम् ।

ಅವನ ವಜ್ರಸಮಾನ, ಸರ್ಪವಿಷಸಮಾನ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳು ಬಂದು ಕಂಚಿನ ಕಿರಣ ಹೊಮ್ಮುವ ಕವಚಕ್ಕೆ ತಾಕಿದವು; ತಾಕಿದ ಕ್ಷಣವೇ ಚೂರಾಗಿ ಭಂಗಗೊಂಡು ಬಿದ್ದುವು.

Verse 33

अभ्येद्यकवचंमत्वालक्ष्मणंरावणात्मजः ।।।।ललाटेलक्ष्मणंबाणैस्सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ।अविध्यत्परमक्रुद्धःशीघ्रमस्त्रंप्रदर्शयन् ।।।।

ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕವಚವು ಭೇದಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ರಾವಣಪುತ್ರ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಪರಮಕ್ರೋಧದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಸ್ತ್ರಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಸುಪಂಖಗಳಿರುವ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಲಲಾಟವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 34

अभ्येद्यकवचंमत्वालक्ष्मणंरावणात्मजः ।।6.91.33।।ललाटेलक्ष्मणंबाणैस्सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित् ।अविध्यत्परमक्रुद्धःशीघ्रमस्त्रंप्रदर्शयन् ।।6.91.34।।

ಇದು ಹಿಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ: ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕವಚ ಅಭೇದ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಇಂದ್ರಜಿತನು ಮಹಾಕ್ರೋಧದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಸ್ತ್ರಕೌಶಲ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, ಸುಪಂಖಗಳಿರುವ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಲಲಾಟವನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 35

तैःपृषत्कैर्ललाटस्थैश्शुशुभेरघुनन्दनः ।रणाग्रेसमरश्लाघीत्रिशृङ्गइवपर्वतः ।।।।

ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ ಆ ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಘುವಂಶಾನಂದನ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಂಗೊಳಿಸಿದನು; ರಣಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮರಾಸಕ್ತನಾದ ಅವನು ತ್ರಿಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 36

स तथाह्यर्दितोबाणैराक्षसेनतदामृधे ।तमाशुप्रतिविव्याधलक्ष्मणःपञ्चभिःशरैः ।।।।विकृष्वेन्द्रजितोयुद्धेवदनेशुभकुण्डले ।

ಹೀಗೆ ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಕ್ಷಣ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು, ಶುಭ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಮುಖವಿರುವ ಇಂದ್ರಜಿತನನ್ನು ಐದು ಶರಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿವಿಧಿಸಿದನು.

Verse 37

लक्ष्मणेन्द्रजितौवीरौमहाबलशरासनौ ।।।।अन्योन्यंजघ्नतुर्बाणैर्विशिखैर्मीविक्रमौ ।

ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳೂ ಮಹಾ ಶರಾಸನಧಾರಿಗಳೂ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಿಗಳೂ ಆದ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಜಿತ—ಈ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಡೆದರು.

Verse 38

ततःशोणितदिग्धाङ्गौलक्ष्मणेन्दजितावुभौ ।।।।रणेतौराजतुर्वीरौपुष्पिताविवकिंशुकौ ।

ಆಮೇಲೆ ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಇಂದ್ರಜಿತನೂ—ಆ ಇಬ್ಬರೂ ವೀರರು ರಣದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಿತ ಕಿಂಶುಕ ವೃಕ್ಷಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದರು.

Verse 39

तौपरस्परमभ्येत्यसर्वगात्रेषुधवनिनौ ।।।।घोरैर्विव्यधतुर्भाणैःकृतभावावुभौजये ।

ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಜಯದ ಸಂಕಲ್ಪ ಹೊಂದಿದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಧನುರ್ಧರರು ಭಯಂಕರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರರ ಸರ್ವಾಂಗಗಳನ್ನೂ ಭೇದಿಸಿದರು.

Verse 40

ततःसमरकोपेनसम्वृतोरावणात्मजः ।।।।विभीषणंत्रिभिर्बाणैर्विव्याथवदनेशुभे ।

ಆಮೇಲೆ ಸಮರಕ್ರೋಧದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ರಾವಣನ ಪುತ್ರನು ಶುಭಮುಖನಾದ ವಿಭೀಷಣನ ಮುಖಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಮಾಡಿದನು.

Verse 41

अयोमुखैस्त्रिभिर्विद्ध्वाराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।।।।एकैकेनाभिविव्याथतान्सर्वान् हरियूथपान् ।

ಕಬ್ಬಿಣಮುಖದ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲ ವಾನರಯೂಥಪತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

Verse 42

तस्मैदृढतरंक्रुद्धोजघानगदयाहयान् ।।।।विभीषणोमहातेजारावणेस्सदुरात्मनः ।

ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವಿಭೀಷಣನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ದುಷ್ಟಾತ್ಮನಾದ ರಾವಣೇಯ (ಇಂದ್ರಜಿತ)ನನ್ನೂ ಅವನ ಅಶ್ವಗಳನ್ನೂ ದೃಢವಾದ ಗದಾ-ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆದನು.

Verse 43

पहताश्वादवाप्लुत्यरथान्निहतसारथे: ।।।।रथशक्तिंमहातेजाःपितृव्यायमुमोच ह ।

ಅಶ್ವಗಳು ಹತರಾಗಿ ಸಾರಥಿಯೂ ನಿಹತನಾದಾಗ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಇಂದ್ರಜಿತನು ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು ಇಳಿದು, ತನ್ನ ಪಿತೃವ್ಯನ ಮೇಲೆ ರಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆದನು.

Verse 44

तामापततनींसम्प्रेक्ष्यसुमित्रानन्दवर्धनः ।।।।चिच्छेदनिशितैर्बाणैर्धशथापातयद्भुवि ।

ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಸುಮಿತ್ರಾನಂದವರ್ಧನನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಹತ್ತು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 45

तस्मैदृढतनुःक्रुद्धोहताश्वायविभीषणः ।।।।वज्रस्पर्शसमान् पञ्चससर्जोरसिसायकान् ।

ನಂತರ ದೃಢದೇಹಿಯಾದ ವಿಭೀಷಣನು ಅಶ್ವಹನನ ಮಾಡಿದ ಇಂದ್ರಜಿತನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡು, ವಜ್ರಸ್ಪರ್ಶಸಮಾನವಾದ ಐದು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಅವನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಿಡಿಸಿದನು.

Verse 46

तेतस्यकायंभित्वातुरुक्मपुङ्खानिमित्तगाः ।।।।बभूवुर्लोहितादिग्धारक्ताइवमहोरगाः ।

ಆ ಬಾಣಗಳು ಚಿನ್ನದ ಪುಂಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರಿ ಹಿಡಿದು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಭೇದಿಸಿತು; ರಕ್ತದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿ ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಂಪಾದ ಮಹಾಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಕಾಣಿಸಿದವು.

Verse 47

सःपितृव्यस्यसङ्क्रुद्धःइन्द्रजिच्छरमाददे ।।।।उत्तमंरक्षसांमध्येयमदत्तंमहाबलम् ।

ಪಿತೃವ್ಯನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ಇಂದ್ರಜಿತ್ ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಮನು ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡನು.

Verse 48

तंसमीक्ष्यमहातेजामहेषुंतेनसंहितम् ।।।।लक्ष्मणोऽप्याददेबाणमद्यभदीमपराक्रमः ।

ಅವನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹಾಶರವನ್ನು ಕಂಡು, ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಸಮರಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡನು.

Verse 49

कुबेरेणस्वयंस्वप्नेयद्दत्तममितात्मना ।।।।दुर्जयंदुर्विषह्यं च सेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।

ಅಮಿತಾತ್ಮನಾದ ಕುಬೇರನು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದ ಆ ಬಾಣವು ಇಂದ್ರಸಹಿತ ದೇವಾಸುರರಿಗೂ ಅಜೇಯವೂ ದುರ್ವಿಷಹ್ಯವೂ ಆಗಿತ್ತು.

Verse 50

तयोस्तुधनुषीश्रेष्ठेबाहुभिःपरिघोपमैः ।।।।विकृष्यमाणेबलवत् क्रौञ्चविवचुकूजतुः ।

ಪರಿಘದಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗುಹಾಗೆ ಮೊಳಗಿದವು.

Verse 51

ताभ्यांतुधनुषिश्रेष्ठेसंसितौसायकोत्तमौ ।।।।विकृष्यमाणेवीराभ्यांभृशंजज्वलतुःश्रिया ।

ಆಮೇಲೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಪರಮೋತ್ತಮ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದರು; ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು ತಂತಿಯನ್ನು ಎಳೆದಾಗ, ಆ ಬಾಣಗಳು ದಿವ್ಯಶ್ರೀಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಜ್ವಲಿಸಿದವು.

Verse 52

तौभासयन्तावाकाशंधनुर्भ्यांविशिखौच्युतौ ।।।।मुखेनमुखमाहत्यसन्निपेततुरोजसा ।

ಧನುಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಹೊರಟ ಆ ಎರಡು ಬಾಣಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಯಗೊಳಿಸಿದವು; ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ತಾಕಿ, ಪ್ರಚಂಡ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆದು ಬಿದ್ದವು.

Verse 53

सन्निपातस्तयोश्चासीच्छरयोर्घोररूपयोः ।।।।सधूमविस्फुलिङ्गश्चतज्जोऽनगिर्दारुणोऽभवत् ।

ಆ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ಎರಡು ಬಾಣಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯಿಂದ ಘೋರ ಸಂನಿಪಾತ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ಹೊಗೆಯೊಡನೆ ಕಿಡಿಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವ ದಾರುಣ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿತು.

Verse 54

तौमहाग्रहसङ्काशावन्योन्यंसन्निपत्य च ।।।।सङ्ग्रामेशतधायातौमेदिन्यांचैवपेततुः ।

ಮಹಾಗ್ರಹಗಳಂತೆ ಕಂಡ ಆ ಎರಡು ಬಾಣಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆದು, ನೂರಾರು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದವು.

Verse 55

शरौप्रतिहतौदृष्टवातावुभौरणमूर्धनि ।।।।व्रीडितौजातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजितौतदा ।

ರಣಮೂರ್ಧನಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಾಣಗಳು ಪ್ರತಿಹತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಇಂದ್ರಜಿತನೂ ಇಬ್ಬರೂ ಲಜ್ಜಿತರಾಗಿ, ಅವರೊಳಗೆ ಕ್ರೋಧವೂ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 56

सुसंरर्ब्धस्तुसौमित्रिरस्त्रंवारुमाददे ।।।।रौद्रंमहेन्द्रजिद्युद्धेऽप्यसृजद्युद्धनिष्ठितः ।

ಆಗ ಸೌಮಿತ್ರಿ (ಲಕ್ಷ್ಮಣ)ನು ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ವರುಣದೇವನ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳ, ಮಹೇಂದ್ರಜಿತನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಇಂದ್ರಜಿತನು ರೌದ್ರಶಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.

Verse 57

तेनतद्विहतंशस्त्रंवारुणंपरमाद्भुतम् ।।।।ततःक्रुद्धोमहातेजाइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।आग्नेयंसन्दधेदीप्तं स लोकंसङ्क्षिपन्निव ।।।।

ಅದರಿಂದ ಪರಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ವರುಣಾಸ್ತ್ರವು ಹೊಡೆದು ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ಕೋಪಗೊಂಡ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಸಮರಜಯಿಯಾದ ಇಂದ್ರಜಿತನು ದೀಪ್ತ ಅಗ್ನೇಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು—ಲೋಕವನ್ನೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿ ದಹಿಸುವವನಂತೆ.

Verse 58

तेनतद्विहतंशस्त्रंवारुणंपरमाद्भुतम् ।।6.91.57।।ततःक्रुद्धोमहातेजाइन्द्रजित्समितिञ्जयः ।आग्नेयंसन्दधेदीप्तं स लोकंसङ्क्षिपन्निव ।।6.91.58।।

ನಂತರ ಕೋಪಗೊಂಡ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾದ ಇಂದ್ರಜಿತನು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನೇಯ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು—ಜಗತ್ತನ್ನೇ ದಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದವನಂತೆ.

Verse 59

सौरेणास्त्रणतवदीरोलक्ष्मणःपर्यवारयत् ।अस्त्रंनिवारितंदृष्टवारावणिःक्रोथमूर्छितः ।।।।आददेनिशितंबाणमासुरंशत्रुदारुणम् ।

ಆಗ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸೌರ ಅಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಡೆದನು. ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರ ನिवारಿತವಾದುದನ್ನು ಕಂಡ ರಾವಣಿ (ಇಂದ್ರಜಿತ) ಕೋಪದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಆಸುರ ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.

Verse 60

तस्माच्चापाद्विनिष्पेतुर्भास्वराःकूटमुद्गराः ।।।।शूलानि च मुशुण्ड्यश्चगदाःखङ्गा: परश्वथा: ।

ಆಗ ಆ ಧನುಸ್ಸಿನಿಂದ ದೀಪ್ತಿಮಂತವಾದ ಕೂಟಮುದ್ಗರಗಳು, ಶೂಲಗಳು, ಮುಶುಂಡೀ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು, ಗದೆಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು.

Verse 61

तद्दृष्टवालक्ष्मणःसङ्ख्येघोरमस्त्रंसुदारुणम् ।।।।अवार्यंसर्वभूतानांसर्वशस्त्रविदारणम् ।महेश्वरेणद्युतिमांस्तदस्त्रंप्रत्यवारयत् ।।।।

ಸಮರದಲ್ಲಿ ಆ ಘೋರವೂ ಅತಿದಾರುಣವೂ ಆದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಂಡು—ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ಅವಾರ್ಯವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದನ್ನು—ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮಹೇಶ್ವರಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಹತಿಸಿದನು.

Verse 62

तद्दृष्टवालक्ष्मणःसङ्ख्येघोरमस्त्रंसुदारुणम् ।।6.91.61।।अवार्यंसर्वभूतानांसर्वशस्त्रविदारणम् ।महेश्वरेणद्युतिमांस्तदस्त्रंप्रत्यवारयत् ।।6.91.62।।

ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸಮತೂಲ್ಯವಾದ, ನೋಡಲು ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಆಕಾಶಸ್ಥ ಭೂತಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತವು.

Verse 63

तयोःसमुतुलंयुद्धंसम्बभूवारोमहर्षणम् ।गगनस्थानिभूतानिलक्ष्मणंपर्यवारयन् ।।।।

ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಸಮತೂಲ್ಯವಾದ, ನೋಡಲು ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಆಕಾಶಸ್ಥ ಭೂತಗಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತವು.

Verse 64

भैरवाभिरुतेभीमेयुद्धेवानरक्षसाम् ।भूतैर्बहुभिराकाशंविस्मितैरावृतंबभौ ।।।।

ವಾನರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೈರವಸಮಾನ ಘೋರ ನಾದಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದ ಭೂತಗಳಿಂದ ಆಕಾಶವು ಆವೃತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 65

ऋषयःपितरोदेवागन्धर्वगरुडोरगाः ।शतक्रतुंपुरस्कृत्यररक्षुर्लक्ष्मणंरणे ।।।।

ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಗರುಡರು ಮತ್ತು ನಾಗರು—ಮುಂದೆ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನನ್ನು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು—ರಣದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು.

Verse 66

अथान्यंमार्गणश्रेष्ठंसन्दधेराघवानुजः ।हुताशनसमस्पर्शंरावणात्मजदारणम् ।।।।

ಆಮೇಲೆ ರಾಘವನ ಅನುಜ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಸಂಧಾನಿಸಿದನು—ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಸ್ಪರ್ಶವುಳ್ಳದು, ರಾವಣಪುತ್ರನನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದು.

Verse 67

सुपत्रमनुवृत्ताङ्गंसुपर्वाणंसुसंस्थितम् ।सुवर्णविकृतंवीरश्शरीरान्तकरंशरम् ।।।।दुरावारंदुर्विषहंराक्षसानांभयावहम् ।आशीविषविषप्रख्यंदेवसङ्घैःसमर्चितम् ।।।।

ಆ ವೀರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸುಪಕ್ಷಯುಕ್ತ, ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನವಾದ, ಸುಪರ್ವಯುಕ್ತ, ಸುಸಂಸ್ಥಿತ, ಸುವರ್ಣದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ—ದೇಹಾಂತಕರವಾದ ಬಾಣವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು. ತಡೆಯಲು ದುಸ್ತರ, ಸಹಿಸಲು ದುರ್ವಿಷಹ; ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಭಯಂಕರ, ವಿಷಸರ್ಪದ ವಿಷದಂತೆ, ದೇವಸಂಘಗಳಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಚಿತ.

Verse 68

सुपत्रमनुवृत्ताङ्गंसुपर्वाणंसुसंस्थितम् ।सुवर्णविकृतंवीरश्शरीरान्तकरंशरम् ।।6.91.67।।दुरावारंदुर्विषहंराक्षसानांभयावहम् ।आशीविषविषप्रख्यंदेवसङ्घैःसमर्चितम् ।।6.91.68।।

ಸುಪಕ್ಷಯುಕ್ತ, ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪಿತ, ನಿಪುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ, ದೃಢಸಂಧಿಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸುವರ್ಣಾಲಂಕೃತವಾದ ಆ ಬಾಣವು ಮರಣಕಾರಕವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ, ಸಹಿಸುವುದು ದುರ್ವಿಷಹ; ರಾಕ್ಷಸರಿಗೆ ಭೀತಿಕರ, ಘೋರ ಸರ್ಪವಿಷದಂತೆ, ದೇವಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟದು.

Verse 69

येनशक्रोमहातेजादानवानजत्प्रभुः ।पुरादेवासुरेयुद्धेवीर्यवान् हरिवाहनः ।।।।

ಈದೇ ದಿವ್ಯ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಶಕ್ರನು—ಇಂದ್ರನು, ಅಜಿತ ಪ್ರಭು, ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಹರಿತಾಶ್ವವಾಹನ—ಪುರಾತನ ದೇವಾಸುರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಾನವರನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದನು.

Verse 70

तदैन्द्रमस्त्रंसौमित्रिःसम्युगेष्वपराजितम् ।शरश्रेष्ठंधनु: श्रेष्ठेविकर्षन्निदमिब्रवीत् ।।।।लक्ष्मीवान् लक्ष्मणोवाक्यमर्थसाधकमात्मनः ।

ಅನಂತರ ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೇಯವಾದ ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರರೂಪ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎಳೆದು, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸೌಮಿತ್ರಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸುವ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 71

धर्मात्मासत्यसन्धश्चरामोदाशरथिर्यति ।।।।पौरुषेचाप्रतिद्वन्द्वःशरैनंजसिरावणिम् ।

ದಾಶರಥಿ ರಾಮನು ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಸತ್ಯಸಂಧನಾಗಿ, ಪರಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿದ್ವಂದ್ವನಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಬಾಣದಿಂದ ರಾವಣಿಪುತ್ರ ಇಂದ್ರಜಿತನನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.

Verse 72

इत्युक्त्वाबाणमाकर्णंविकृष्यतमजिह्मगम् ।।।।लक्ष्मणःसमरेवीरःससर्जेन्द्रजितंप्रति ।

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ, ವೀರನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸರಳಗತಿಯ ಧನುಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಣವನ್ನು ಕಿವಿವರೆಗೆ ಎಳೆದು ಇಂದ್ರಜಿತನ ಕಡೆಗೆ ಬಿಡಿದನು.

Verse 73

ऐन्द्रास्त्रेणसमायुज्यलक्ष्मणःपरवीरहा ।।।।ततशिरःसशिरस्त्राणंश्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् ।प्रमथ्येन्द्रजितःकायात्पातयामासभूतले ।।।।

ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಶತ್ರುವೀರಹಂತಕನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಇಂದ್ರಜಿತನ ಶಿರವನ್ನು—ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಸಹಿತ, ದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ಜ್ವಲಿತ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದುದನ್ನು—ಚೂರುಮಾಡಿ ದೇಹದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 74

ऐन्द्रास्त्रेणसमायुज्यलक्ष्मणःपरवीरहा ।।6.91.73।।ततशिरःसशिरस्त्राणंश्रीमज्ज्वलितकुण्डलम् ।प्रमथ्येन्द्रजितःकायात्पातयामासभूतले ।।6.91.74।।

ಐಂದ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಪರವೀರಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಇಂದ್ರಜಿತನ ಶ್ರೀಮಂತ, ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಸಹಿತ, ಜ್ವಲಿಸುವ ಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ತಲೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ದೇಹದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು.

Verse 75

तद्राक्षसतनूजस्यभिन्नस्कन्धंशिरोमहत् ।तपनीयनिभंभूमौददृशेरुधिरोक्षितम् ।।।।

ಆಮೇಲೆ ಆ ರಾಕ್ಷಸತನೂಜನ ಭಿನ್ನಸ್ಕಂಧವಾದ ಮಹಾ ಶಿರಸ್ಸು, ರಕ್ತದಿಂದ ಸಿಂಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ತಪನೀಯದಂತೆ ಚಿನ್ನದ ಕಾಂತಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 76

हतः स निपपाताथधरण्यांरावणात्मजः ।कवचीसशिरस्त्राणोविद्धस्थशरासनः ।।।।

ಆಗ ರಾವಣನ ಪುತ್ರನು ಧರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದನು—ಕವಚಧಾರಿ, ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಸಹಿತ, ಮತ್ತು ಅವನ ಧನುಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಸಾಮಗ್ರಿ ಭೇದಿತವಾಗಿ ಚೂರಾಗಿದ್ದವು.

Verse 77

चुक्रुशुस्तेततःसर्वेवानराःसविभीषणाः ।हृष्यन्तोनिहतेतस्मिन् देवावृत्रवधेयथा ।।।।

ನಂತರ ವಿಭೀಷಣನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ವಾನರರೂ ಜಯಘೋಷದಿಂದ ಕೂಗಿದರು; ಅವನು ಹತನಾದಾಗ, ವೃತ್ರವಧದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಅವರು ಆನಂದಿಸಿದರು.

Verse 78

अथान्तरिक्षेभूतानामृषीणां च महात्मनाम् ।जज्ञेऽथजयसन्नादोगन्धर्वाप्सरसामपि ।।।।

ನಂತರ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಭೂತಗಣಗಳಿಂದಲೂ ಮಹಾತ್ಮ ಋಷಿಗಳಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರಿಂದಲೂ ಜಯಸನ್ನಾದವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 79

पतितंतमभिज्ञायराक्षसीसामहाचमूः ।वध्यमानादिशोभेजेहरिभिर्जितकाशिभिः ।।।।

ಅವನು ಬಿದ್ದಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದ ಆ ಮಹಾ ರಾಕ್ಷಸಸೇನೆ—ಜಯಾಸಕ್ತ ವಾನರರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟು—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚದುರಿ ಓಡಿಹೋಯಿತು.

Verse 80

वानरैर्वध्यमानास्तेशस्त्रानुत्सृज्यराक्षसाः ।लङ्कामभिमुखास्सस्रुर्भ्रष्टसंज्ञाःप्रधाविताः ।।।।

ವಾನರರ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ವಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸಂಜ್ಞಾಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿ ಭೀತಿಯಿಂದ ಲಂಕೆಯತ್ತ ಓಡಿದರು.

Verse 81

दुद्रुवुर्भहुधाभीताराक्षसाश्शतशोदिशः ।त्यक्त्वाप्रहरणान्सर्वेपट्टसासिपरश्वधान् ।।।।

ಭೀತರಾದ ರಾಕ್ಷಸರು ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ, ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರು; ತೀಕ್ಷ್ಣ ಭಾಲಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

Verse 82

केचिल्लङ्कांपरित्रस्ताःविष्टावानरार्दिताः ।समुद्रेपतिताःकेचित्केचित्पर्वतमाश्रिताः ।।।।

ವಾನರರಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಭೀತರಾದ ಕೆಲವರು ಲಂಕೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು; ಕೆಲವರು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಪರ್ವತವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.

Verse 83

हतमिन्द्रजितंदृष्टवाशयानं च रणक्षितौ ।राक्षसानांसहस्रेषु न कश्चित्प्रत्यदृश्यत ।।।।

ಇಂದ್ರಜಿತನು ಹತನಾಗಿ ರಣಭೂಮಿಯ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಸಾವಿರಾರು ರಾಕ್ಷಸರೊಳಗಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 84

यथास्तङ्गतआदित्येनावतिष्ठन्तिरश्मयः ।तथातस्मिन्निपतितेराक्षसास्तेगतादिशः ।।।।

ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಂಗತವಾದ ಮೇಲೆ ಅವನ ಕಿರಣಗಳು ಉಳಿಯದಂತೆ, ಅವನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದಾಗ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ದಿಕ್ಕುದಿಕ್ಕಿಗೆ ಚದುರಿಹೋದರು.

Verse 85

शान्तरश्मिरिवादित्योनिर्वाणइवपावकः ।बभूव स महाबाहुर्व्यपास्तगतजीवितः ।।।।

ಜೀವಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಇಂದ್ರಜಿತನು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಬಿದ್ದನು—ಶಾಂತ ಕಿರಣಗಳ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ನಂದಿಹೋದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ.

Verse 86

प्रशान्तपीडाबहुलोविनष्टारिःप्रहर्षवान् ।बभूवलोकःपतितेराक्षसेन्द्रसुतोतदा ।।।।

ಆ ವೇಳೆ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನು ಪತನಗೊಂಡಾಗ ಲೋಕವು ಮಹಾ ನಿರಾಳವಾಯಿತು—ಪೀಡೆ ಶಮನವಾಯಿತು, ಶತ್ರು ನಾಶವಾಯಿತು—ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.

Verse 87

हर्षं च शक्रोभगवान् सहसर्वैर्महर्षिभिः ।जगामनिहतेतस्मिन्राक्षसेपापकर्मणि ।।।।

ಪಾಪಕರ್ಮಿಯಾದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಹತನಾದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ)ನು ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು.

Verse 88

आकाशेचापिदेवानांशुश्रुवेदुन्दुभिस्वनः ।नृत्यद्भिरप्सरोभिश्चगन्धर्वैश्चमहात्मभिः ।।।।

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುಂದುಭಿಗಳ ನಾದ ಕೇಳಿಬಂತು; ನೃತ್ಯಿಸುವ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನಡುವೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಂಧರ್ವರ ಗಾನ-ವಾದ್ಯಗಳೊಡನೆ ಅದು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು.

Verse 89

ववर्षुःपुष्पवर्षाणितदद्भुतमिवाभवत् ।प्रशशंसुर्हतेतस्मिन्राक्षसेक्रूरकर्मणि ।।।।

ಅವರು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು—ಅದು ಅಚ್ಚರಿಯ ಅದ್ಭುತದಂತೆ ತೋಚಿತು; ಆ ಕ್ರೂರಕರ್ಮ ರಾಕ್ಷಸನು ಹತನಾದಾಗ, ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.

Verse 90

शुद्धाआपोनभश्चैवजहृषुर्देवदानवाः ।आजग्मुःपतितेतस्मिन्सर्वलोकभयावहे ।।।।

ಸರ್ವಲೋಕಭಯಾವಹನಾದ ಅವನು ಪತನಗೊಂಡಾಗಲೇ, ಆಕಾಶವೂ ಜಲವೂ ಶುದ್ಧವಾಯಿತು; ದೇವರೂ ದಾನವರೂ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 91

ऊचुश्चसहितास्तुष्टादेवगन्धर्वदानवाः ।विज्वराश्शान्तकलुषाब्राह्मणाविचरन्त्विति ।।।।

ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಸೇರಿದ್ದ ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಹೇಳಿದರು: “ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜ್ವರರಹಿತರಾಗಿ, ಕಲ್ಮಷ ಶಾಂತವಾಗಿ, ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಿ.”

Verse 92

ततोऽभ्यनन्दन्सम्हृष्टास्समरेहरियूथपाः ।तमप्रतिबलंदृष्टवाहतंनैरृतपुङ्गवम् ।।।।

ಆಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ಹರಿಯೂಥಪತಿಗಳು ಆನಂದಿಸಿದರು; ಅಪ್ರತಿಬಲವಾದ ನೈರೃತಪುಂಗವನನ್ನು ಹತನಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಜಯಘೋಷದಿಂದ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

Verse 93

विभीषणोहनूमांश्चजाम्बवांश्चर्क्षयूथपः ।विजयेनाभिनन्दन्तसुष्टुवुश्चापिलक्ष्मणम् ।।।।

ವಿಭೀಷಣನು, ಹನುಮಂತನು ಮತ್ತು ಋಕ್ಷಯೂಥಪ ಜಾಂಬವಂತನು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು ಕೂಡ.

Verse 94

क्ष्वेळन्तश्चप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।लब्दलक्षारघुसुतंपरिवार्योपतस्थिरे ।।।।

ಲಕ್ಷ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಹಾರಾಡುತ್ತಾ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದ ಪ್ಲವಂಗಮರು ರಘುಸುತ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತರು.

Verse 95

लाङ्गूलानिप्रविध्यन्तस्स्फोटयन्तश्चवानराः ।लक्ष्मणोजयतीत्येवंवाक्यंविश्रावयंस्तदा ।।।।

ಆಗ ವಾನರರು ಬಾಲಗಳನ್ನು ಬೀಸುತ್ತಾ ಚಟಚಟೆನೆ ಹೊಡೆದು, ಜೋರಾಗಿ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು—“ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಜಯಶಾಲಿ!”

Verse 96

अन्योन्यं च समालशिष्यहरयोहृष्टमानसाः ।चक्रुरुच्चावगुणाराघवाश्रयसजा: कथा: ।।।।

ಹರ್ಷಿತಮನಸ್ಕರಾದ ಹರಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ರಾಘವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಶಂಸೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 97

तदसुकरमथाभिवीक्ष्यहृष्टाःप्रियसुहृदोयुधिलक्ष्मणस्यकर्म ।परममुपलभन्मनःप्रहर्षंविनिहतमिन्द्ररिपुंनिशम्यदेवाः ।।।।

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಲು ಅತಿದುಷ್ಕರವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಆ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಪ್ರಿಯ ಸುಹೃದರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಹರ್ಷಿಸಿದರು; ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುವು ಸಂಹೃತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿತು.