Sarga 53

Verse 1

एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन ।विदधे कामधुक्कामान्यस्य यस्य यथेप्सितम् ॥१॥

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಹೇ ಶತ್ರುಸೂದನ, ಕಾಮಧೇನು ಶಬಲಾ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಅವನು ಬಯಸಿದಂತೆ, ಯಥೇಷ್ಟವಾಗಿ ಇಚ್ಛಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಳು.

Verse 2

इक्षून्मधूं स्तथा लाजान्मैरेयांश्च वरासनान् ।पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचां स्तथा ॥२॥

ಇಕ್ಷು, ಮಧು ಮತ್ತು ಲಾಜಗಳು, ಸುಂದರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೈರೇಯ ಮದ್ಯವೂ; ಜೊತೆಗೆ ಮಹಾರ್ಹ ಪಾನೀಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾವಿಧ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ತರಲಾಯಿತು।

Verses 3-4

उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशयः पर्वतोपमाः ।मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥३॥नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च ।भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः ॥४॥

ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಬಿಸಿ ಅನ್ನದ ರಾಶಿಗಳು, ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಸೂಪ್ಗಳು, ಮೊಸರಿನ ಹರಿವುಗಳು, ವಿವಿಧ ರುಚಿಯ ಸಾರುಗಳು, ಷಡ್ರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಗಡಬೆಂಡದ ಭರಣಿಗಳು ತುಂಬಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 5

सर्वमासीत्सुसन्तुष्ठं हृष्टपुष्टजनायुतम् ।विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेनाभितर्पितम् ॥५॥

ಹೇ ರಾಮ! ವಸಿಷ್ಠರು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆ ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿತು; ಸುಪೋಷಿತ ಹಾಗೂ ಹರ್ಷಭರಿತ ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿತ್ತು॥

Verse 6

विश्वामित्रोऽपि राजर्षिर्हृष्टः पुष्टस्तदाभवत् ।सान्तःपुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहितः ॥६॥

ಆಗ ರಾಜರ್ಷಿ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ರಾಜನೂ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಸುತೃಪ್ತನಾದನು; ಅಂತಃಪುರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತರ ಸಹಿತವಾಗಿ॥

Verse 7

सामात्यो मन्त्रिसहितस्सभृत्यः पूजितस्तदा ।युक्तः परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत् ॥७॥

ಆಗ ಅಮಾತ್ಯರು, ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವಕರೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಾಜನು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು॥

Verse 8

पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृतः ।श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद ॥८॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್, ಪೂಜಾರ್ಹನಾದ ನೀನು; ನೀನು ನನಗೆ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದ್ದೀ. ಹೇ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯನಿಪುಣ, ಕೇಳು—ನನ್ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 9

गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम ।रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च प्रार्थिवः ॥९॥तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज ।

ನನ್ನ ಶಬಲೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ ಗೋವುಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನನಗೆ ನೀಡಿರಿ. ಹೇ ಭಗವನ್, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ರತ್ನ; ರಾಜನು ರತ್ನಗಳ ಅನ್ವೇಷಕನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದ್ವಿಜ, ಧರ್ಮತಃ ಶಬಲೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ—ಇದು ನನ್ನದೇ.

Verse 10

एवमुक्तस्तु भगवान्वसिष्ठो मुनिसत्तमः ।विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम् ॥१०॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮುನಿಸತ್ತಮ ಭಗವಾನ್ ವಸಿಷ್ಠರು ಆ ಮಹೀಪತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದರು.

Verse 11

नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम् ।राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य च ॥११॥

ಹೇ ರಾಜನ್, ನಾನು ಶಬಲೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ—ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹಸುಗಳಿಗಾಗಲಿ, ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಹಸುಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯ ರಾಶಿಗಳಿಗಾಗಲಿ ಸಹ ಅಲ್ಲ.

Verse 12

न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिन्दम ।शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा ॥१२॥

ಅರಿಂದಮನೇ! ನನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಶಬಲೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ; ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಹೇಗೆ ಅಪ್ರತ್ಯೇಕವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಶ್ವತಿಯಾದ ಶಬಲೆಯು ನನಗೆ ಅಪ್ರತ್ಯೇಕಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 13

अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च ।आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च ॥१३॥

ಈ ಶಬಲೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹವ್ಯವೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕವ್ಯವೂ, ಜೀವನಯಾತ್ರೆಯ ಸಾಧನವೂ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಕರ್ಮವೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಲಿಯೂ ಹೋಮವೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 14

स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधा स्तथा ।आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशयः ॥१४॥

ರಾಜರ್ಷಿಯೇ! ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಮತ್ತು ‘ವಷಟ್’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರಗಳೂ, ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆಗಳೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 15

सर्वस्वमेतत्सत्येन मम तुष्टिकरी सदा ।कारणैर्बहुभी राजन्न दास्ये शबलां तव ॥१५॥

ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶಬಲೆಯೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ ಮತ್ತು ಸದಾ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರಳು; ಆದಕಾರಣ, ರಾಜನೇ, ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಾನು ಶಬಲೆಯನ್ನು ನಿನಗೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत्ततः ।संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥१६॥

ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯವಂತನಾದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪದಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರನಾಗಿ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 17

हैरण्यकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ।ददामि कुञ्जरांस्तेषां सहस्राणि चतुर्दश ॥१७॥

ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಸುವರ್ಣ ಕಕ್ಷ್ಯೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೀವಾಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತ, ಸುವರ್ಣ ಅಂಕುಶಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತ।

Verse 18

हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम् ।ददामि ते शतान्यष्टौ किङ्किणीकविभूषितान् ॥१८॥

ಮತ್ತೆ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಕಿಂಕಿಣಿಗಳ ಝಣಕಾರದಿಂದ ಶೋಭಿತ, ನಾಲ್ಕು ಶ್ವೇತ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಎಂಟುನೂರು ಸುವರ್ಣ ರಥಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 19

हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम् ।सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत ॥१९॥

ಹೇ ಸುವ್ರತ ಮುನಿಯೇ! ಉತ್ತಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲೋದ್ಭವ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ।

Verse 20

नानावर्णविभक्तानां वयस्स्थानां तथैव च ।ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम ॥२०॥

ನಾನಾ ವರ್ಣಗಳಿಂದ ವಿಭಕ್ತವಾದ, ಯೌವನಸ್ಥ ಗಾವಿನ ಒಂದು ಕೋಟಿ ನಾನು ದಾನಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಶಬಲೆಯನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಲಿ।

Verse 21

यावदिच्छसि रत्नं वा हिरण्यं वा द्विजोत्तम ।तावद्ददामि तत्सर्वं शबला दीयतां मम ॥२१॥

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮನೇ! ನಿನಗೆ ಎಷ್ಟು ರತ್ನವೋ ಅಥವಾ ಹಿರಣ್ಯವೋ ಬೇಕೋ, ಅಷ್ಟನ್ನೆಲ್ಲಾ—ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ—ನಿನಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಶಬಲೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ ಕೊಡು.

Verse 22

एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता ।न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन ॥२२॥

ಧೀಮಂತ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಹೇ ರಾಜನೇ! ಶಬಲೆಯನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕೊಡಲಾರೆ.”

Verse 23

एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम् ।एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम् ॥२३॥

ಏಕೆಂದರೆ ಇದೇ ನನ್ನ ರತ್ನ, ಇದೇ ನನ್ನ ಧನ; ಇದೇ ನನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವ, ಇದೇ ನನ್ನ ಜೀವಿತವೇ ಆಗಿದೆ.

Verse 24

दर्शश्च पूर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणाः ।एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा ॥२४॥

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಅವಳಿಂದಲೇ ನನ್ನ ದರ್ಶ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಮಾಸ ಕರ್ಮಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ; ಯೋಗ್ಯ ದಕ್ಷಿಣೆಯೊಡನೆ ಯಜ್ಞಗಳೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನಿತರ ನಾನಾವಿಧ ಪವಿತ್ರ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 25

अदोमूलाः क्रियास्सर्वा मम राजन्न संशयः ।बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम् ॥२५॥

ಹೇ ರಾಜನೇ! ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಅವಳಲ್ಲಿಯೇ ಮೂಲ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾತಾಡುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಕಾಮಧೇನುವಾದ ಆಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೊಡಲಾರೆ.