Sarga 1

Verse 1

तपस्स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥१॥

ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ತಪಸ್ವಿ, ವಾಗ್ವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಾರದನನ್ನು ಮುನಿಪುಂಗವ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು।

Verse 2

कोन्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान्कश्च वीर्यवान् ।धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥२॥

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ಗುಣವಂತನು, ಯಾರು ವೀರ್ಯವಂತನು? ಯಾರು ಧರ್ಮಜ್ಞನು, ಕೃತಜ್ಞನು, ಸತ್ಯವಚನನು ಮತ್ತು ದೃಢವ್ರತನಾಗಿದ್ದಾನೆ?

Verse 3

चारित्रेण च को युक्तस्सर्वभूतेषु को हितः ।विद्वान्कः कस्समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥३॥

ಉತ್ತಮ ಚಾರಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಯಾರು? ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾವಂತನು, ಸಮರ್ಥನು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನನಾದವನು ಯಾರು?

Verse 4

आत्मवान्को जितक्रोधो द्युतिमान्कोऽनसूयकः ।कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥४॥

ಯಾರು ಆತ್ಮವಂತನು? ಯಾರು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದಾನೆ? ಯಾರು ದ್ಯುತಿಮಾನನಾಗಿ ಅನಸೂಯಕನು? ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಕೋಪ ಜಾಗೃತವಾದರೆ ದೇವತೆಗಳೂ ಭಯಪಡುವರು—ಅವನು ಯಾರು?

Verse 5

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥५॥

ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ; ನಿಜಕ್ಕೂ ನನ್ನ ಕುತೂಹಲ ಬಹಳವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮಹರ್ಷೇ, ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನೀವು ಸಮರ್ಥರು.

Verse 6

श्रुत्वा चैतत्ित्रलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।श्रूयतामिति चामन्त्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥६॥

ವಾಲ್ಮೀಕಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತ್ರಿಲೋಕಜ್ಞನಾದ ನಾರದನು ‘ಶ್ರೂಯತಾಂ’ ಎಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ಮಾತು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 7

बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तश्श्रूयतान्नरः ॥७॥

ಮುನಿಯೇ, ನೀನು ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಲಭ. ಅವುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಪುರುಷನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳಿರಿ—ಆ ನರನ ಕುರಿತು.

Verse 8

इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैश्श्रुतः ।नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान्धृतिमान् वशी ॥८॥

ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನು, ಜನರಲ್ಲಿ ‘ರಾಮ’ನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ನಿಯತಾತ್ಮನಾಗಿ, ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನು, ತೇಜಸ್ವಿ, ಧೃತಿವಂತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿರುವನು.

Verse 9

बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी श्रीमान् शत्रुनिबर्हणः ।विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥९॥

ಶ್ರೀರಾಮನು ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ನೀತಿವಂತನು, ವಾಗ್ಮಿಯು, ಶ್ರೀಸಂಪನ್ನನು, ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣನು. ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳ ಮಹಾಬಾಹು, ಶಂಖಸಮಾನ ಕಂಠವಂತನು, ದೃಢ ಮಹಾಹನುವಂತನು.

Verse 10

महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।आजानुबाहुस्सुशिरास्सुललाटस्सुविक्रमः ॥१०॥

ವಿಶಾಲ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದವನು, ಮಹಾಧನುಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಂಠ-ಭುಜಸಂಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವವನು; ಆಜಾನುಬಾಹು, ಸುಶಿರಸ್ಸು, ಸುಲಲಾಟ ಮತ್ತು ಅತಿವಿಕ್ರಮಶಾಲಿ।

Verse 11

समस्समविभक्ताङ्गस्स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवान् शुभलक्षणः ॥११॥

ಅತಿಯಾದ ಎತ್ತರವೂ ಅಲ್ಲ, ಅತಿಯಾದ ಕಡಿಮೆಯೂ ಅಲ್ಲ; ಸಮಪ್ರಮಾಣ ಅಂಗಗಳಿರುವ, ಸ্নಿಗ್ಧ ತೇಜಸ್ವಿ ವರ್ಣದ, ಪ್ರತಾಪವಂತ; ಪೀನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ, ವಿಶಾಲ ನೇತ್ರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಂಪನ್ನ ಮತ್ತು ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 12

धर्मज्ञस्सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।यशस्वी ज्ञानसम्पन्नश्शुचिर्वश्यस्समाधिमान् ॥१२॥

ಧರ್ಮಜ್ಞ, ಸತ್ಯಸಂಧ, ಪ್ರಜಾಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು; ಯಶಸ್ವಿ, ಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನ, ಶುಚಿ, ಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗದ ಉಪದೇಶಕ್ಕೆ ವಶನಾಗುವವನು, ಸಮಾಧಿವಂತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 13

प्रजापतिसमश्श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥१३॥

ಪ್ರಜಾಪತಿಸಮಾನ ಶ್ರೀಮಂತ, ಧಾತೆಯಂತೆ ಧಾರಕನೂ ಶತ್ರುನಿಷೂದನನೂ; ಜೀವಲೋಕದ ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ದೃಢ ಪರಿರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 14

रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥१४॥

ಅವನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು, ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು; ವೇದಗಳೂ ವೇದಾಂಗಗಳೂ ಸಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು, ಧನುರ್ವೇದ—ಧನುಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ—ದೃಢನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 15

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञस्स्मृतिमान्प्रतिभानवान् ।सर्वलोकप्रियस्साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥१५॥

ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅರ್ಥತತ್ತ್ವವನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವನು, ಅಚಲ ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾವಂತನು; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾದ ಸಜ್ಜನ, ಸೌಜನ್ಯಶೀಲ, ಮನೋಬಲದಲ್ಲಿ ಅಚಲ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿವೇಕಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.

Verse 16

सर्वदाभिगतस्सद्भिस्समुद्र इव सिन्धुभिः ।आर्यस्सर्वसमश्चैव सदैकप्रियदर्शनः ॥१६॥

ನದಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ ಸಜ್ಜನರು ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಆರ್ಯ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಭಾವಿಯು, ಮತ್ತು ಸದಾ ಮನೋಹರವೂ ಪ್ರಸನ್ನವೂ ಆದ ಮುಖವನ್ನೊಳಗೊಂಡವನು.

Verse 17

स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥१७॥

ಅವನು ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವವನು; ಗಾಂಭೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಪರ್ವತದಂತೆ ಇದ್ದನು.

Verse 18

विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥१८॥धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।

ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಂತೆ, ಪ್ರಿಯದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ; ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಳಯಾಗ್ನಿಯಂತೆ, ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಂತೆ. ದಾನದಲ್ಲಿ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನಂತೆ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಧರ್ಮದಂತೆ ಇದ್ದನು.

Verses 19-20

तमेवं गुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥१९॥ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथस्सुतम् ।प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृतिप्रियकाम्यया ॥२०॥यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।

ಈ ರೀತಿ ಗುಣಸಂಪನ್ನನಾದ, ಸತ್ಯಾಧಾರಿತ ಪರಾಕ್ರಮವಿರುವ, ಜ್ಯೇಷ್ಠನಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ದಶರಥನ ಪ್ರಿಯಪುತ್ರ ರಾಮನನ್ನು—ಪ್ರಜಾಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಪ್ರಜೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಬಯಸುವವನಾಗಿ—ಭೂಪತಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಯುವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು.

Verses 21-22

तस्याभिषेकसम्भारान्दृष्ट्वा भार्याऽथ कैकयी ॥२१॥पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥२२॥

ಅವನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಹಿಂದೆ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಕೈಕೇಯೀ ದೇವಿ ರಾಜನಿಂದ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದಳು—ರಾಮನ ವನವಾಸ ಮತ್ತು ಭರತನ ಅಭಿಷೇಕ.

Verse 23

स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥२३॥

ಸತ್ಯವಚನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಧರ್ಮಪಾಶದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರ ರಾಮನನ್ನು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 24

स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।पितुर्वचननिर्देशात्कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥२४॥

ಪಿತೃವಚನದ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದಲೂ ಕೈಕೇಯಿಯ ಪ್ರಿಯಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತ ಆ ವೀರ ರಾಮನು ವನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 25

तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।स्नेहाद्विनयसम्पन्नस्सुमित्रानन्दवर्धनः ॥२५॥भ्रातरं दयितो भ्रातुस्सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।

ರಾಮನು ಹೊರಟಾಗ, ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಸಹೋದರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಸ्नेಹದಿಂದ, ವಿನಯಸಂಪನ್ನನಾಗಿ, ಸುಮಿತ್ರೆಯ ಆನಂದವರ್ಧಕನಾಗಿ, ತನ್ನ ದಯಿತ ಸಹೋದರನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಭರಿತ ಸೌಭ್ರಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Verses 26-27

रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमा हिता ॥२६॥जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥२७॥सीताप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।

ರಾಮನ ದಯಿತ ಭಾರ್ಯೆ ಸೀತೆಯು ಸದಾ ಪ್ರಾಣಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಿಯಳೂ ಹಿತಚಿಂತಕಳೂ ಆಗಿ, ಜನಕನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು—ದೇವಮಾಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತಳಾದಂತೆಯೇ. ಸರ್ವ ಶುಭಲಕ್ಷಣಸಂಪನ್ನಳಾಗಿ, ಸ್ತ್ರೀಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳೂ ದಶರಥಕುಲದ ವಧುವೂ ಆಗಿ, ರೋಹಿಣಿಯು ಶಶಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ರಾಮನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು.

Verses 28-29

पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥२८॥शृङ्गिबेरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥२९॥गुहेन सहितो रामो लक्ष्मणेन च सीतया ।

ಪೌರಜನರಿಂದ ದೂರದವರೆಗೆ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ತಂದೆ ದಶರಥರಿಂದಲೂ ಸಹ ಹಿಂಬಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶ್ರೀರಾಮರು ಗಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಶೃಂಗಿಬೇರಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ವಾಪಸು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ನಿಷಾದರ ಪ್ರಿಯ ರಾಜ ಗುಹನನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ, ಗುಹನೊಂದಿಗೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮರು ಮುಂದೆ ಹೋದರು.

Verses 30-31

ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥३०॥चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥३१॥देवगन्धर्वसङ्काशास्तत्र ते न्यवसन् सुखम् ।

ಒಂದು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ, ಸಮೃದ್ಧ ಜಲವಿರುವ ನದಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಭರದ್ವಾಜ ಮುನಿಗಳ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಕೂಟವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಸುಂದರವಾದ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರಂತೆ ಕಾಣುವ ಅವರ ಮೂವರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವನವಾಸ ಮಾಡಿದರು.

Verse 32

चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥३२॥राजा दशरथस्स्वर्गं जगाम विलपन्सुतम् ।

ರಾಮನು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಪುತ್ರಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಮಗನನ್ನು ಅಳಲುತ್ತಾ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 33

मृते तु तस्मिन्भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥३३॥नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबलः ।

ಅವನು (ದಶರಥನು) ಮೃತನಾದ ಬಳಿಕ, ವಶಿಷ್ಠಾದಿ ದ್ವಿಜರು ರಾಜ್ಯ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭರತನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 34

स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥३४॥

ಆ ವೀರ ಭರತನು ರಾಮಪಾದಗಳ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ವನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 35

गत्वा तु सुमहात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।अयाचद्भ्रातरं राममार्यभावपुरस्कृतः ॥३५॥त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।

ನಂತರ ಮಹಾತ್ಮನೂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯೂ ಆದ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆರ್ಯಭಾವವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಭರತನು ಸಹೋದರ ರಾಮನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ನೀನೇ ರಾಜನಾಗು.”

Verse 36

रामोऽपि परमोदारस्सुमुखस्सुमहायशाः ।न चैच्छत्पितुरादेशाद्राज्यं रामो महाबलः ॥३६॥

ಆದರೆ ಪರಮೋದಾರನೂ ಸುಮುಖನೂ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯೂ ಆದ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಮನು, ಪಿತೃಆಜ್ಞೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 37

पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्वा पुनःपुनः ।निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ॥३७॥

ಆಗ ಭರತಾಗ್ರಜನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರದ ನ್ಯಾಸಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವಂತೆ ಮರುಮರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 38

स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥३८॥नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।

ಹೀಗೆ ರಾಮನನ್ನು ಮರಳಿ ತರಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆ ನೆರವೇರದೆ ಇದ್ದರೂ, ಭರತನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾಮಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ರಾಮಾಗಮನದ ಕಾತರದಿಂದ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.

Verses 39-40

गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥३९॥रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान्प्रविवेश ह ॥४०॥

ಭರತನು ಹೊರಟ ಬಳಿಕ, ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಸತ್ಯಸಂಧ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮತ್ತೆ ನಗರಜನರು ಮೊದಲಾದವರು ಚಿತ್ರಕೂಟಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ವ್ರತಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರನಾಗಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

Verse 41

प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥४१॥सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।

ಮಹಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕಮಲನೇತ್ರ ಶ್ರೀರಾಮನು ವಿರಾಧನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ನಂತರ ಶರಭಂಗ ಋಷಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣನನ್ನೂ ಅಗಸ್ತ್ಯನನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಭ್ರಾತನನ್ನೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದನು.

Verse 42

अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥४२॥खड्गं च परमप्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।

ಅಗಸ್ತ್ಯರ ವಚನಾನುಸಾರ ರಾಮನು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಇಂದ್ರದತ್ತ ಧನುಷ್ಯ-ಶರಾಸನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಖಡ್ಗವನ್ನೂ, ಅಕ್ಷಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ತೂಣಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದನು.

Verse 43

वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैस्सह ।ऋषयोऽभ्यागमन्सर्वे वधायासुररक्षसाम् ॥४३॥

ರಾಮನು ವನಚರರೊಂದಿಗೆ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಸುರ-ರಾಕ್ಷಸರ ವಧಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಳು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.

Verses 44-45

स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तथा वने ॥४४॥प्रतिज्ञातश्च रामेण वधस्संयति रक्षसाम् ।ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासिनाम् ॥४५॥

ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳ ಆ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮರು ಗಮನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.

Verse 46

तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥४६॥

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಜನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಕಾಮರೂಪಿಣಿ ರಾಕ್ಷಸಿ ಶೂರ್ಪಣಖೆ ತನ್ನ ದುಷ್ಕೃತ್ಯದ ಫಲವಾಗಿ ವಿರೂಪಿತಳಾದಳು.

Verse 47

ततश्शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान्सर्वराक्षसान् ।खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥४७॥निजघान वने रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।

ನಂತರ ಶೂರ್ಪಣಖೆಯ ಮಾತಿನಿಂದ ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಎದ್ದರು; ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಖರ, ತ್ರಿಶಿರ, ದೂಷಣ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಚರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 48

वने तस्मिन्निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥४८॥रक्षसां निहतान्यासन्सहस्राणि चतुर्दश ।

ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಜನಸ್ಥಾನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸರಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರರು ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 49

ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥४९॥सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।

ನಂತರ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ವಧೆಯ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ ರಾವಣನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾಗಿ, ಮಾರೀಚನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.

Verse 50

वार्यमाणस्सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥५०॥न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।

ಮಾರೀಚನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ತಡೆದು— “ಓ ರಾವಣ, ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನೊಂದಿಗೆ ವೈರವಿಡುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ, ರಾವಣನು ತಡೆಯಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

Verse 51

अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥५१॥जगाम सह मारीचस्तस्याश्रमपदं तदा ।

ಆ ಮಾತನ್ನು ಅವಗಣಿಸಿ, ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ರಾವಣನು ಆಗ ಮಾರೀಚನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.

Verse 52

तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥५२॥जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।

ಆ ಮಾಯಾವಿ ಕಪಟಿಯು ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಮರುಳುಗೊಳಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ದನು; ಬಳಿಕ ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ಗೃಧ್ರ ಜಟಾಯುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅವಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಓಡಿಹೋದನು.

Verse 53

गृध्रं च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥५३॥राघवश्शोकसन्तप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।

ಗೃಧ್ರನು ಹತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮೈಥಿಲಿ ಅಪಹೃತಳಾದಳೆಂದು ಕೇಳಿ, ರಾಘವನು ಶೋಕದಿಂದ ದಹಿಸಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ ವಿಲಪಿಸಿದನು.

Verses 54-55

ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥५४॥मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।कबन्धन्नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥५५॥

ನಂತರ, ಅದೇ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಜಟಾಯುವೆಂಬ ಗಿಡುಗಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ವನದಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವಾಗ ಶ್ರೀರಾಮರು ಕಬಂಧ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ವಿಕೃತ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ನೋಡಿದರು.

Verse 56

तं निहत्य महाबाहुर्ददाह स्वर्गतश्च सः ।स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥५६॥श्रमणीं धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघव ।1151

ಮಹಾಬಾಹು ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಹಿಸಿದನು; ಕಬಂಧನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಗಮಿಸುವಾಗ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಹೇ ರಾಘವ, ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಶ್ರಮಣಿ, ಧರ್ಮನಿಪುಣಳಾದ ಶಬರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.”

Verse 57

सोऽभ्यगच्छन्महातेजाश्शबरीं शत्रुसूदनः ॥५७॥शबर्या पूजितस्सम्यग्रामो दशरथात्मजः ।

ನಂತರ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ, ಶತ್ರುಸೂದನ ದಶರಥಾತ್ಮಜ ರಾಮನು ಶಬರಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು; ಶಬರಿಯು ಅವನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

Verse 58

पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥५८॥हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।

ಪಂಪಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ವಾನರ ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಭೇಟಿಯಾದನು; ಹನುಮಂತನ ವಚನದಂತೆ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾದನು.

Verse 59

सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥५९॥आदितस्तद्यथावृत्तं सीतायाश्च विशेषतः ।

ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ರಾಮನು ಆದಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೀತೆಯ ಕುರಿತು ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು.

Verse 60

सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥६०॥चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।

ವಾನರ ಸುಗ್ರೀವನು ರಾಮನ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕೇಳಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಖ್ಯಬಂಧನವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 61

ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥६१॥रामायावेदितं सर्वं प्रणयाद्दुःखितेन च ।

ಅನಂತರ ವಾನರರಾಜನು, ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ವೈರದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಕುರಿತು ರಾಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಣಯದಿಂದ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 62

प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥६२॥वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।

ಆ ವೇಳೆ ರಾಮನು ವಾಲಿವಧವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು; ತದನಂತರ ವಾನರನು ವಾಲಿಯ ಬಲ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verses 63-64

सुग्रीवश्शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥६३॥राघवप्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।दर्शयामास सुग्रीवो महापर्वतसन्निभम् ॥६४॥

ರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗದ ಸುಗ್ರೀವನು, ರಾಮನಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಆಗಲೆಂದು, ಪರ್ವತಸನ್ನಿಭವಾದ ದುಂದುಭಿಯ ಮಹತ್ತಾದ ದೇಹವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.

Verse 65

उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः ।पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप सम्पूर्णं दशयोजनम् ॥६५॥

ಮಹಾಬಾಹು, ಮಹಾಬಲ ರಾಮನು ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಮಂದಹಾಸವಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದಿಂದ ತಳ್ಳಿದನು; ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣ ದಶ ಯೋಜನ ದೂರಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ಹೋದವು.

Verse 66

बिभेद च पुनस्सालान्सप्तैकेन महेषुणा ।गिरिं रसातलं चैव जनयन्प्रत्ययं तथा ॥६६॥

ಮತ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು ರಾಮನು ಒಂದೇ ಮಹಾಶರದಿಂದ ಏಳು ಶಾಲ ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತವನ್ನೂ, ರಸಾತಲವರೆಗೂ ಚುಚ್ಚಿ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 67

ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तस्स महाकपिः ।किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥६७॥

ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಹರ್ಷಿತನಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಗೊಂಡ ಮಹಾಕಪಿ ಸುಗ್ರೀವನು, ಆಗ ರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ—ಗುಹೆಯಂತಿರುವ ದುರ್ಗಕ್ಕೆ—ಹೋದನು.

Verse 68

ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥६८॥

ನಂತರ ಹಿಮಪಿಂಗಲ ವರ್ಣದ ಹರಿವರ ಸುಗ್ರೀವನು ಗರ್ಜಿಸಿದನು; ಆ ಮಹಾನಾದದಿಂದ ಹರಿಗಳ ಈಶ್ವರ ವಾಲಿ ಹೊರಬಂದನು.

Verse 69

अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥६९॥

ಆಗ ತಾರೆಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ವಾಲಿ ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಬಂದನು; ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವನು ಒಂದೇ ಶರದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಿದನು.

Verse 70

ततस्सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे ।सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥७०॥

ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನ ವಚನದಂತೆ ರಾಘವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.

Verse 71

स च सर्वान्समानीय वानरान्वानरर्षभः ।दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥७१॥

ಮತ್ತೆ ವಾನರರ್ಷಭನಾದ ಸುಗ್ರೀವನು ಎಲ್ಲ ವಾನರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಜನಕಾತ್ಮಜೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಆಸೆಪಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 72

ततो गृध्रस्य वचनात्सम्पातेर्हनुमान्बली ।शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥७२॥

ನಂತರ ಸಂಪಾತಿ ಗೃಧ್ರನ ವಚನದಂತೆ ಬಲವಂತನಾದ ಹನುಮಾನ್ ಶತಯೋಜನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾದ ಲವಣಾರ್ಣವವನ್ನು ಜಿಗಿದು ದಾಟಿದನು.

Verse 73

तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।ददर्श सीतां ध्यायन्तीमशोकवनिकां गताम् ॥७३॥

ಅಲ್ಲಿ ರಾವಣಪಾಲಿತವಾದ ಲಂಕಾಪುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಶೋಕವನಿಕೆಗೆ ಹೋಗಿ ರಾಮನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಲೀನಳಾಗಿದ್ದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 74

निवेदयित्वाऽऽभिज्ञानं प्रवृत्तिं च निवेद्य च ।समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥७४॥

ಅಭಿಜ್ಞಾನಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿ, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ಸಮಾಶ್ವಾಸಗೊಳಿಸಿ; ಬಳಿಕ ಅವನು ಉದ್ಯಾನದ ತೋರಣದ್ವಾರವನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ ಮರ್ಧಿಸಿದನು.

Verse 75

पञ्च सेनाग्रगान्हत्वा सप्तमन्त्रिसुतानपि ।शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥७५॥

ಐದು ಸೇನಾಗ್ರಗಣರನ್ನು ಹಾಗೂ ಏಳು ಮಂತ್ರಿಸುತರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿ, ಶೂರನಾದ ಅಕ್ಷನನ್ನೂ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ ಮಾಡಿ; ಅನಂತರ ಅವನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.

Verses 76-77

अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद्वरात् ।मर्षयन्राक्षसान्वीरो यन्त्रिणस्तान्यदृच्छया ॥७६॥ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्कामृते सीतां च मैथिलीम् ।रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥७७॥

ಪೈತಾಮಹನ ಅಪ್ರತಿಮ ವರದಾನದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರಬಂಧನದಿಂದ ತಾನು ಮುಕ್ತನೆಂದು ತಿಳಿದು, ವೀರನು ಯಂತ್ರಿತ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಹಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮೈಥಿಲೀ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷತವಾಗಿರಿಸಿ ಲಂಕಾಪುರಿಯನ್ನು ದಹಿಸಿ, ರಾಮನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾರ್ತೆ ತಿಳಿಸಲು ಮಹಾಕಪಿ ಪುನಃ ಮರಳಿ ಬಂದನು.

Verse 78

सोऽधिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥७८॥

ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಅವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಅಮೇಯಾತ್ಮ ಹನುಮಂತನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಸಿದನು: “ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 79

ततस्सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥७९॥

ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ ರಾಮನು ಮಹೋದಧಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆದಿತ್ಯಸನ್ನಿಭವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದೇವನನ್ನು ಕ್ಷೋಭಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 80

दर्शयामास चात्मानं समुद्रस्सरितां पतिः ।समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥८०॥

ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಸಮುದ್ರನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು; ಸಮುದ್ರದ ವಚನಾನುಸಾರ ರಾಮನು ನಲನಿಂದ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.

Verse 81

तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥८१॥

ಆ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಹೋಗಿ ಲಂಕಾಪುರಿಗೆ ತಲುಪಿ, ರಾಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಜನಸಂಶಯದ ಎದುರು ಅವನಿಗೆ ಪರಮ ಲಜ್ಜೆ ಉಂಟಾಯಿತು.

Verse 82

तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥८२॥

ನಂತರ ರಾಮನು ಪುರುಷರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಕುರಿತು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು; ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಪತಿವ್ರತಾ ಸತಿ ಸೀತೆ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು.

Verse 83

ततोऽग्निवचनात्सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।बभौ रामस्सम्प्रहृष्टः पूजितस्सर्वदैवतैः ॥८३॥

ನಂತರ ಅಗ್ನಿಯ ವಚನದಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಲ್ಮಷರಹಿತಳಾಗಿ ತಿಳಿದು, ರಾಮನು ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತನಾದನು.

Verse 84

कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ।सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥८४॥

ಮಹಾತ್ಮ ರಾಘವನ ಆ ಮಹಾಕರ್ಮದಿಂದ ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವು, ದೇವರು ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಣಗಳೊಡನೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟವಾಯಿತು.

Verse 85

अभिषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥८५॥

ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರ ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿ, ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿ ದುಃಖರಹಿತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಆಗ ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ಆನಂದಿಸಿದನು.

Verse 86

देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥८६॥

ದೇವತೆಗಳಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು, ವಾನರರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿ, ಸುಹೃದರಿಂದ ಆವರಿತನಾದ ರಾಮನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೊರಟನು.

Verse 87

भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामस्सत्यपराक्रमः ।भरतस्यान्तिकं रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥८७॥

ಭರದ್ವಾಜಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಮನು ಭರತನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹನುಮಾನನನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 88

पुनराख्यायिकां जल्पन्सुग्रीवसहितश्च सः ।पुष्पकं तत्समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥८८॥

ನಂತರ ಸುಗ್ರೀವನೊಡನೆ ಸೇರಿ, ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತ, ಆ ಪುಷ್ಪಕವನ್ನು ಏರಿ ಆಗ ನಂದಿಗ್ರಾಮದತ್ತ ಹೊರಟನು.

Verse 89

नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिस्सहितोऽनघः ।रामस्सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥८९॥

ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಿರಪರಾಧಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಜಟೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.

Verse 90

प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टस्सुधार्मिकः ।निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्षभयवर्जितः ॥९०॥

ಶ್ರೀರಾಮನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಹರ್ಷಿತರು, ಉತ್ಸಾಹಭರಿತರು, ತೃಪ್ತರೂ ಪುಷ್ಟರೂ, ಸುಧಾರ್ಮಿಕರೂ ಆಗಿದ್ದರು; ದುಃಖರಹಿತರು, ರೋಗರಹಿತರು, ದುರ್ಭಿಕ್ಷಭಯವಿಲ್ಲದವರು.

Verse 91

न पुत्रमरणं किञ्चिद्द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥९१॥

ಎಲ್ಲಿಯೂ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರ ಮರಣವನ್ನೂ ಎಂದಿಗೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ವಿಧವೆಯರಾಗುವುದಿಲ್ಲ—ನಿತ್ಯವೂ ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುವರು.

Verse 92

न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।न वातजं भयं किञ्चिन्नापि ज्वरकृतं तथा ॥९२॥न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಜೀವಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದಲೂ ಭಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಜ್ವರದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನ ಭಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಕಳ್ಳರ ಭಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.

Verse 93

नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥९३॥नित्यं प्रमुदितास्सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।

ನಗರಗಳೂ ರಾಜ್ಯಗಳೂ ಧನಧಾನ್ಯದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು; ಎಲ್ಲರೂ ನಿತ್ಯವೂ ಹರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು—ಕೃತಯುಗವೇ ಬಂದಂತಿತ್ತು.

Verses 94-95

अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥९४॥गवां कोट्ययुतं दत्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ।असंख्येयं धनं दत्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥९५॥

ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಮನು ನೂರಾರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸುವರ್ಣದಕ್ಷಿಣೆಯ ಯಾಗಗಳನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿ, ಗೋವುಗಳ ಕೋಟಿ-ಅಯುತ ದಾನವನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅಸಂಖ್ಯ ಧನವನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡುವನು.

Verse 96

राजवंशान्शतगुणान्स्थापयिष्यति राघवः ।चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥९६॥

ರಾಘವನು ನೂರರಷ್ಟು ರಾಜವಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವನು; ಮತ್ತು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯವನ್ನು ತಮತಮ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುವನು.

Verse 97

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ॥९७॥

ರಾಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೂ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡುವನು.

Verse 98

इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।यः पठेद्रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥९८॥

ಈ ರಾಮಚರಿತವು ಪವಿತ್ರವೂ ಪಾಪನಾಶಕವೂ ಪುಣ್ಯದಾಯಕವೂ ಆಗಿ ವೇದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿದೆ; ಯಾರು ರಾಮಚರಿತವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 99

एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः ।सपुत्रपौत्रस्सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥९९॥

ಈ ಆಯುಷ್ಯವರ್ಧಕ ರಾಮಾಯಣಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಯಾರು ಪಠಿಸುತ್ತಾನೋ ಅವನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ-ಸಹಚರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 100

पठन्द्विजो वागृषभत्वमीयात्स्यात्क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ।वणिग्जनः पण्यफलत्वमीयात्जनश्च शूद्रोऽपि महत्वमीयात् ॥

ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದರೆ ದ್ವಿಜ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ವೈಶ್ಯನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶೂದ್ರನೂ ಸಹ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.