Sarga 93

Verse 1

तया महत्या यायिन्या ध्वजिन्या वनवासिनः ।अर्दिता यूथपा मत्ताः सयूथास्सम्प्रदुद्रुवुः ॥१॥

ಆ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಧ್ವಜಧಾರಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ಅಚ್ಚರಿಗೊಂಡು, ಅರಣ್ಯವಾಸಿ ಯೂಥಪರು ಭೀತಿಯಿಂದ ಮದಗೊಂಡವರಂತೆ ತಮ್ಮ ಯೂಥಗಳೊಡನೆ ಓಡಿ ದೂರ ಸರಿದರು.

Verse 2

ऋक्षाः पृषतसङ्घाश्च रुरवश्च समन्ततः ।दृश्यन्ते वनराजीषु गिरिष्वपि नदीषु च ॥२॥

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಡಿನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೂ ನದಿಗಳ ತೀರಗಳಲ್ಲೂ ಕರಡಿಗಳು, ಚಿತ್ತಿದ ಜಿಂಕೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ರುರು ಮೃಗಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 3

स सम्प्रतस्थे धर्मात्मा प्रीतो दशरथात्मजः ।वृतो महत्या नादिन्या सेनया चतुरङ्गया ॥३॥

ಆಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ದಶರಥನಂದನ ಭರತನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೊರಟನು; ಮಹಾ ಘೋಷಮಾಡುವ ಚತುರುಂಗ ಸೇನೆ ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿತ್ತು.

Verse 4

सागरौघनिभा सेना भरतस्य महात्मनः ।महीं सञ्छादयामास प्रावृषि द्यामिवाम्बुदः ॥४॥

ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನ ಸೇನೆ ಸಾಗರದ ಉಕ್ಕುವ ಅಲೆಗಳಂತೆ; ಪ್ರಾವೃಷ್ಟಿಯ ಮೇಘಗಳು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿತು.

Verse 5

तुरङ्गौघैरवतता वारणैश्च महाजवैः ।अनालक्ष्या चिरं कालं तस्मिन्काले बभूव भूः ॥५॥

ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳೂ ಮಹಾವೇಗದ ಆನೆಗಳೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದುದರಿಂದ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ಭೂಮಿ ಕಾಣದಂತಾಯಿತು.

Verse 6

स यात्वा दूरमध्वानं सुपरिश्रान्तवाहनः ।उवाच भरत श्श्रीमान् वसिष्ठं मन्त्रिणां वरम् ॥६॥

ದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ, ವಾಹನಗಳೂ ಬಹಳ ಶ್ರಮಗೊಂಡಾಗ, ಶ್ರೀಮಾನ್ ಭರತನು ಮಂತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಸಿಷ್ಠ ಮುನಿಗೆ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 7

यादृशं लक्ष्यते रूपं यथा चैव श्रुतं मया ।व्यक्तं प्राप्ताः स्म तं देशं भरद्वाजो यमब्रवीत् ॥७॥

ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರೂಪವೂ ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದಂತೆಯೂ ನೋಡಿದರೆ, ಭರದ್ವಾಜ ಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಾವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

Verse 8

अयं गिरिश्चित्रकूट इयं मन्दाकिनी नदी ।एतत्प्रकाशते दूरान्नीलमेघनिभं वनम् ॥८॥

ಇದು ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತ, ಇದು ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿ; ದೂರದಿಂದ ಆ ಅರಣ್ಯವು ನೀಲಮೇಘದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

गिरे स्सानूनि रम्याणि चित्रकूटस्य सम्प्रति ।वारणैरवमृद्यन्ते मामकै पर्वतोपमैः ॥९॥

ಈಗ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತದ ಸುಂದರ ಶಿಖರ-ಮೇಲುಭಾಗಗಳು ನನ್ನ ಪರ್ವತಸಮಾನ ಮಹಾಕಾಯ ಆನೆಗಳಿಂದ ತುಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.

Verse 10

मुञ्चन्ति कुसुमान्येते नगाः पर्वतसानुषु ।नीला इवातपापाये तोयं तोयधरा घनाः ॥१०॥

ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮರಗಳು ಹೂಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿವೆ; ಬೇಸಿಗೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಲಘನ ಮೇಘಗಳು ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 11

किन्नराचरितं देशं पश्य शत्रुघ्न पर्वतम् ।मृगैस्समन्तादाकीर्णं मकरैरिव सागरम् ॥११॥

ಹೇ ಶತ್ರುಘ್ನ, ಕಿನ್ನರರು ಸಂಚರಿಸುವ ಈ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೋಡು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ—ಮಕರಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಸಾಗರದಂತೆ.

Verse 12

एते मृगगणा भान्ति शीघ्रवेगाः प्रचोदिताः ।वायुप्रविद्धा श्शरदि मेघराजिरिवाम्बरे ॥१२॥

ಪ್ರಚೋದಿತರಾಗಿ ಓಡುವ ಈ ವೇಗವಂತ ಮೃಗಯೂಥಗಳು, ಶರದಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಚದುರಿಸಿ ಎಸೆದ ಮೇಘರೇಖೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 13

कुर्वन्ति कुसुमापीडान् शिरस्सु सुरभीनमी ।मेघप्रकाशैः फलकैर्दाक्षिणात्या यथा नराः ॥१३॥

ಈ ವೃಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸುಗಂಧ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದಂತಿವೆ—ಮೇಘಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ದೀಪ್ತಿಯಾದ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಶಿರೋಭೂಷಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ದಕ್ಷಿಣದ ನರರಂತೆ।

Verse 14

निष्कूजमिव भूत्वेदं वनं घोरप्रदर्शनम् ।अयोध्येव जनाकीर्णा सम्प्रति प्रतिभाति मा ॥१४॥

ಹಿಂದೆ ಭಯಂಕರ ದರ್ಶನವಿದ್ದ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಜಿತವಿಲ್ಲದಂತಿದ್ದ ಈ ವನವು, ಈಗ ನನಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಂತೆಯೇ ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 15

खुरैरुदीरितो रेणुर्दावं प्रच्छाद्य तिष्ठति ।तं वहत्यनिल श्श्रीघ्रं कुर्वन्निव मम प्रियम् ॥१५॥

ಕುದುರೆಗಳ ಖುರಗಳಿಂದ ಎದ್ದ ಧೂಳಿ ವನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಗಾಳಿ ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ—ನನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ।

Verse 16

स्यन्दनांस्तुरगोपेतान्सूतमुख्यै रधिष्ठितान् ।एतान्सम्पततश्श्रीघ्रं पश्य शत्रुघ्न कानने ॥१६॥

ಶತ್ರುಘ್ನನೇ, ನೋಡು—ಸೂತಮುಖ್ಯರು ಅಧಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ರಥಗಳು ವನದಲ್ಲಿ ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಧಾವಿಸಿ ಬರುವಂತೆ, ಹಾರುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ।

Verse 17

एतान्वित्रासितान्पश्यबर्हिणः प्रियदर्शनान् ।एतमाविशत श्श्रीघ्रमधिवासं पतत्रिणः ॥१७॥

ಈ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನ ಮಯೂರಗಳನ್ನು ನೋಡು—ಭೀತರಾದವರು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ।

Verse 18

अतिमात्रमयं देशो मनोज्ञः प्रतिभाति मे ।तापसानां निवासोऽयं व्यक्तं स्वर्गपथो यथा ॥१८॥

ಈ ದೇಶವು ನನಗೆ ಅತಿಶಯ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ತಪಸ್ವಿಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.

Verse 19

मृगा मृगीभिः सहिता बहवः पृषता वने ।मनोज्ञरूपा दृश्यन्ते कुसुमैरिव चित्रिताः ॥१९॥

ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿತ್ತಿದ ಜಿಂಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಜಿಂಕೆಯರೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಮನೋಹರ ರೂಪವುಳ್ಳವು, ಹೂಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಿವೆ.

Verse 20

साधु सैन्याः प्रतिष्ठन्तां विचिन्वन्तु च कानने ।यथा तौ पुरुषव्याघ्रौ दृश्येते रामलक्ष्मणौ ॥२०॥

ಸೈನ್ಯವು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಲಿ; ಆ ಇಬ್ಬರು ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರರಾದ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಕಾಣುವವರೆಗೆ.

Verse 21

भरतस्य वचश्श्रुत्वा पुरुषाश्शस्त्रपाणयः ।विविशु स्तद्वनं शूरा धूमं च ददृशु स्ततः ॥२१॥

ಭರತನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದ ಶೂರರು ಆ ಕಾಡಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಗೆ ಏರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.

Verse 22

ते समालोक्य धूमाग्रमूचुर्भरतमागताः ।नामनुष्ये भवत्यग्नि र्व्यक्तमत्रैव राघवौ ॥२२॥

ಧೂಮಸ್ತಂಭವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು ಮರಳಿ ಭರತನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಹೇಳಿದರು: “ಜನವಾಸವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಉಂಟಾಗದು; ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಘವರು ಇದ್ದಾರೆ.”

Verse 23

अथ नाऽत्र नरव्याघ्रौ राजपुत्रौ परन्तपौ ।अन्ये रामोपमा स्सन्ति व्यक्तमत्र तपस्विनः ॥२३॥

ಅಥವಾ, ಇಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕರಾದ ವ್ಯಾಘ್ರಸಮಾನ ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರರು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಮನಂತೆ ಇರುವ ಇತರ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

Verse 24

तच्छ्रुत्वा भरतस्तेषां वचनं साधुसम्मतम् ।सैन्यानुवाच सर्वांस्तानमित्रबलमर्दनः ॥२४॥

ಸಾಧುಜನರಿಗೆ ಸಮ್ಮತವಾದ ಅವರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಭರತನು ಆ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 25

यत्ता भवन्तस्तिष्ठन्तु नेतो गन्तव्यमग्रतः ।अहमेव गमिष्यामि सुमन्त्रो गुरुरेव च ॥२५॥

“ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರಲಿ; ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಬೇಡಿ. ನಾನು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ—ಸುಮಂತ್ರನೂ ಪೂಜ್ಯ ಗುರುವರ್ಯನೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ.”

Verse 26

एवमुक्ता स्ततस्सर्वे तत्र तस्थुः समन्तः ।भरतो यत्र धूमाग्रं तत्र दृष्टिं समादधात् ॥२६॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನಿಂತರು. ಭರತನು ಧೂಮಸ್ತಂಭ ಏಳುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳದತ್ತ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 27

व्यवस्थिता या भरतेन सा चमूर्निरीक्षमाणाऽपि च भूमिमग्रतः ।बभूव हृष्टा न चिरेण जानती प्रियस्य रामस्य समागमं तदा ॥२७॥

ಭರತನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇನೆ ಮುಂದಿನ ನೆಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೂ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪ್ರಿಯ ರಾಮನ ಸಂಗಮವಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿದು ಆನಂದಿತವಾಯಿತು.