Sarga 115

Verse 1

ततो निक्षिप्य मातृ़ स्स अयोध्यायां दृढ व्रतः।भरत श्शोकसन्तप्तो गुरूनिदमथाब्रवीत्।।।।

ನಂತರ ದೃಢವ್ರತನಾದ ಭರತನು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತೃಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ, ಶೋಕದಿಂದ ದಹಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗುರುಜನರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 2

नन्दिग्रामं गमिष्यामि सर्वानामन्त्रयेऽद्य वः।तत्र दुःखमिदं सर्वं सहिष्ये राघवं विना।।।।

ಇಂದು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ನಾನು ನಂದಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು; ಅಲ್ಲಿ ರಾಘವನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುವೆನು.

Verse 3

गतश्च वा दिवं राजा वनस्थश्च गुरुर्मम।रामं प्रतीक्षे राज्याय स हि राजा महायशाः।।।।

ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದನು; ನನ್ನ ಗುರುಸಮಾನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಭ್ರಾತೃ ವನವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ। ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ರಾಮನನ್ನೇ ಕಾಯುವೆನು; ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಿಜ ರಾಜನು ಅವನೇ॥

Verse 4

एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरतस्य महात्मनः।अब्रुवन्मन्त्रिणस्सर्वे वसिष्ठश्च पुरोहितः।।।।

ಮಹಾತ್ಮ ಭರತನ ಈ ಶುಭ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರೋಹಿತ ವಸಿಷ್ಠರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು॥

Verse 5

सुभृशं श्लाघनीयं च यदुक्तं भरत त्वया।वचनं भ्रातृवात्सल्यादनुरूपं तवैव तत्।।।।

ಹೇ ಭರತ, ಭ್ರಾತೃವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ನೀನು ಹೇಳಿದ ವಚನವು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯ; ಅಂಥ ವರ್ತನೆ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕದ್ದೇ॥

Verse 6

नित्यं ते बन्धुलुब्धस्य तिष्ठतो भ्रातृसौहृदे।आर्यमार्गं प्रपन्नस्य नानुमन्येत कः पुमान्।।।।

ನೀನು ಸದಾ ಬಂಧುಪ್ರೇಮಿ, ಸಹೋದರರ प्रति ಸೌಹಾರ್ದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ, ಆರ್ಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವೆ; ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಯಾವ ಪುರುಷನು ಅನುಮೋದಿಸದೆ ಇರಬಲ್ಲನು?॥

Verse 7

मन्त्रिणां वचनं श्रुत्वा यथाभिलषितं प्रियम्।अब्रवीत्सारथिं वाक्यं रथो मे युज्यतामिति।।।।

ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕ ಪ್ರಿಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವನು ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ಜೂಡಿಸಿರಿ.”॥

Verse 8

प्रहृष्टवदन स्सर्वा मातृ़ स्समभिवाद्य सः।आरुरोह रथं श्रीमान् शत्रुघ्नेन समन्वितः।।।।

ಪ್ರಹರ್ಷಿತ ಮುಖದಿಂದ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಭರತನು ಎಲ್ಲ ಮಾತೃಗಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಶತ್ರುಘ್ನನೊಂದಿಗೆ ರಥವನ್ನು ಏರಿದನು.

Verse 9

आरुह्य च रथं शीघ्रं शत्रुघ्नभरतावुभौ।ययतुः परमप्रीतौ वृतौ मन्त्रिपुरोहितैः।।।।

ಶತ್ರುಘ್ನ-ಭರತರು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಪುರೋಹಿತರೂ ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ಹೊರಟರು.

Verse 10

अग्रतो गुरव: सर्वे वसिष्ठप्रमुखा द्विजाः।प्रययुः प्राङ्ग्मुखा स्सर्वे नन्दिग्रामो यतोऽभवत्।।।।

ವಸಿಷ್ಠಪ್ರಮುಖರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗುರುವರ ದ್ವಿಜರು ಎಲ್ಲರೂ ಪೂರ್ವಮುಖರಾಗಿ ಮುಂಚೆ ನಡೆದರು; ನಂದಿಗ್ರಾಮ ಇರುವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

Verse 11

बलं च तदनाहूतं गजाश्वरथसङ्कुलम्।प्रययौ भरते याते सर्वे च पुरवासिनः।।।।

ಭರತನು ಹೊರಟಾಗ, ಕರೆಯದೇ ಇದ್ದರೂ ಆನೆ-ಕುದುರೆ-ರಥಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ಸೇನೆಯೂ ಹೊರಟಿತು; ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಸಹ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು.

Verse 12

रथस्थः स तु धर्मात्मा भरतो भ्रातृवत्सलः।नन्दिग्रामं ययौ तूर्णं शिरस्यादाय पादुके।।।।

ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲನೂ ಆದ ಭರತನು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ರಾಮನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 13

ततस्तु भरतः क्षिप्रं नन्दिग्रामं प्रविश्य सः।अवतीर्य रथात्तूर्णं गुरूनिदमुवाच ह।।।।

ನಂತರ ಭರತನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಂದಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರಥದಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಇಳಿದು, ಗುರುಜನರಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 14

एतद्राज्यं मम भ्रात्रा दत्तं सन्नयासवत्स्वयम्।योगक्षेमवहे चेमे पादुके हेमभूषिते।।।।

ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನ್ನ ಸಹೋದರನೇ ಸ್ವತಃ ನನಗೆ ನ್ಯಾಸದಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ರಾಜ್ಯದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹೊರುವ, ಸ್ವರ್ಣಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಈ ಪಾದುಕೆಯನ್ನೂ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 15

भरत श्शिरसा कृत्वा सन्न्यासं पादुके ततः।अब्रवीद्धुःखसंतप्त स्सर्वं प्रकृतिमण्डलम्।।।।

ಆಮೇಲೆ ಭರತನು ನ್ಯಾಸರೂಪವಾದ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ ದಹಿಸಿದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಜಾಮಂಡಲವಾದ ಸಭೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 16

छत्रं धारयत क्षिप्रमार्यपादाविमौ मतौ।आभ्यां राज्ये स्थितो धर्मः पादुकाभ्यां गुरोर्मम।।।।

ತಕ್ಷಣ ರಾಜಛತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರಿ; ಈ ಎರಡನ್ನೂ ನಾನು ನನ್ನ ಸಹೋದರನ ಆರ್ಯಪಾದಗಳೆಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಗುರುಸಮಾನ ಜ್ಯೇಷ್ಠನ ಈ ಪಾದುಕಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 17

भ्रात्रा हि मयि संन्यासो निक्षिप्त स्सौहृदादयम्।तमिमं पालयिष्यामि राघवागमनं प्रति।।।।

ಸೌಹಾರ್ದದಿಂದ ನನ್ನ ಸಹೋದರನು ಈ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ರಾಘವನ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ನಾನು ಈ ಅಮಾನತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವೆನು.

Verse 18

क्षिप्रं संयोजयित्वातु राघवस्य पुनस्स्वयम्।चरणौ तौ तु रामस्य द्रक्ष्यामि सहपादुकौ।।।।

ಮತ್ತೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಾನು ಸ್ವತಃ ಇದನ್ನು ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಸೇರಿಸುವೆನು; ಈ ಪಾದುಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಚರಣಯುಗ್ಮವನ್ನು ನಾನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುವೆನು.

Verse 19

ततो निक्षिप्तभारोऽहं राघवेण समागतः।निवेद्य गुरवे राज्यं भजिष्ये गुरुवृत्तिताम्।।।।

ಆಮೇಲೆ ರಾಘವನೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ಮಿಲನವಾದಾಗ ಈ ಭಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂಜ್ಯ ಗುರುಜನರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಗುರುಸೇವೆಯ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬದುಕುವೆನು.

Verse 20

राघवाय च सन्यासं दत्त्वेमे वरपादुके।राज्यं चेदमयोध्यां च धूतपापो भवामि च।।।।

ರಾಘವನಿಗೆ ಈ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ಭಾರವನ್ನು—ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು, ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರವನ್ನೂ—ಮರಳಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದಾಗ, ನಾನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗುವೆನು.

Verse 21

अभिषिक्ते तु काकुत्स्थे प्रहृष्टमुदिते जने।प्रीतिर्मम यशश्चैव भवेद्राज्याच्चतुर्गुणम्।।।।

ಕಾಕುತ್ಸ್ಥನಾದ ರಾಮನು ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಜನರು ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರದಿಂದ ಆನಂದಿಸುವಾಗ, ನನ್ನ ಸಂತೋಷವೂ ಕೀರ್ತಿಯೂ ರಾಜ್ಯಸুখಕ್ಕಿಂತ ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು.

Verse 22

एवं तु विलपन्दीनो भरत स्समहायशाः।नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं दुःखितो मन्त्रिभिस्सह।।।।

ಹೀಗೆ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಾ ದೀನನಾಗಿ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಭರತನು ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಂದಿಗ್ರಾಮವನ್ನೇ ಆಸನಮಾಡಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಾಡಿದನು.

Verse 23

स वल्कलजटाधारी मुनिवेषधरः प्रभुः।नन्दिग्रामेऽवसद्वीर स्ससैन्यो भरतस्तदा।।।।

ಆ ವೇಳೆ ಪ್ರಭುವಿನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ ವೀರನಾದ ಭರತನು ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿ, ಮುನಿವೇಷವನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಸೇನೆಯೊಡನೆ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.

Verse 24

रामागमनमाकाङ्क्षन्भरतो भ्रातृवत्सलः।भ्रातुर्वचनकारी च प्रतिज्ञापारगस्तथा।।।।पादुके त्वभिषिच्याथ नन्दिग्रामेऽवसत्तदा।

ರಾಮನ ಆಗಮನವನ್ನು ಕಾತರದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲನಾದ ಭರತನು, ಭ್ರಾತೃವಚನಪಾಲಕನಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಪಾದುಕಗಳನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ ನಂತರ ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.

Verse 25

स वालव्यजनं छत्रं धारयामास स स्वयं।भरत श्शासनं सर्वं पादुकाभ्यां निवेदयन्।।।।

ಅವನು ತಾನೇ ಛತ್ರವನ್ನೂ ಚಾಮರವನ್ನೂ ಧರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಭರತನು ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಪಾದುಕಾದ್ವಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಂತರವೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 26

ततस्तु भरत शश्रीमानभिषिच्याऽऽर्यपादुके।तदधीनस्तदा राज्यं कारयामास सर्वदा।।।।

ನಂತರ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ಭರತನು ಆರ್ಯ ಪಾದುಕಗಳನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಸದಾ ಅವುಗಳ ಅಧೀನನಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮಾಡಿದನು.

Verse 27

तदा हि यत्कार्यमुपैति किञ्चिदुपायनं चोपहृतं महार्हम्।स पादुकाभ्यां प्रथमं निवेद्य चकार पश्चाद्भरतो यथावत्।।।।

ಆಗ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯ—ಸಣ್ಣದಾಗಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಲಿ—ಉಂಟಾದಾಗಲೂ, ಅಥವಾ ಮಹಾಮೌಲ್ಯದ ಕಾಣಿಕೆ ಬಂದಾಗಲೂ, ಭರತನು ಮೊದಲು ಪಾದುಕಾದ್ವಯಕ್ಕೆ ನಿವೇದಿಸಿ ನಂತರ ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.