Sarga 105

Verse 1

ततः पुरुषसिंहानां वृतानां तै स्सुहृद्गणैः ।शोचतामेव रजनी दुःखेन व्यत्यवर्तत ॥१॥

ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಪುರುಷಸಿಂಹರು ಶೋಕದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿದ್ದರು; ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ರಾತ್ರಿಯು ಹೀಗೆ ಕಳೆಯಿತು.

Verse 2

रजन्यां सुप्रभातायां भ्रातरस्ते सुहृद्वृताः ।मन्दाकिन्यां हुतं जप्यं कृत्वा राममुपागमन् ॥२॥

ರಾತ್ರಿ ಸುಪ್ರಭಾತವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದಾಗ, ಸುಹೃದರಿಂದ ಆವರಿತರಾದ ಆ ಸಹೋದರರು ಮಂದಾಕಿನಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಃಕರ್ಮ ನೆರವೇರಿಸಿ—ಹೋಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ ಜಪ ಮಾಡಿ—ನಂತರ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.

Verse 3

तूष्णीं ते समुपासीना न कश्चित्किञ्चिदब्रवीत् ।भरतस्तु सुहृन्मध्ये रामं वचनमब्रवीत् ॥३॥

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು; ಯಾರೂ ಏನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ। ಆದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭರತನು ರಾಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 4

सान्त्विता मामिका माता दत्तं राज्यमिदं मम ।तद्ददामि तवैवाहं भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् ॥४॥

ನನ್ನ ತಾಯಿ ಸಾಂತ್ವನಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ—ನೀನು ಅಕಂಟಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೋಗಿಸು.

Verse 5

महतेवाम्बुवेगेन भिन्नस्सेतुर्जलागमे ।दुरावारं त्वदन्येन राज्यखण्डमिदं महत् ॥५॥

ಮಳೆಯ ಕಾಲದ ಜಲಪ್ರವಾಹದ ಮಹಾ ವೇಗದಿಂದ ಹೇಗೆ ಸೇತು ಒಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಈ ಮಹತ್ತರ ರಾಜ್ಯಖಂಡವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಅತಿದುಷ್ಕರ.

Verse 6

गतिं खर इवाश्वस्य तार्क्ष्यस्येव पतत्रिणः ।अनुगन्तुं न शक्तिर्मे गतिं तव महीपते ॥६॥

ಹೇ ಮಹೀಪತೇ, ನಿನ್ನ ಗತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ನನಗಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ಕತ್ತೆ ಕುದುರೆಯ ಗತಿಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಪಕ್ಷಿ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ)ನ ಗತಿಯನ್ನು ತಲುಪಲಾರದು.

Verse 7

सुजीवं नित्यशस्तस्य यः परैरुपजीव्यते ।राम तेन तु दुर्जीवं यः परानुपजीवति ॥७॥

ಹೇ ರಾಮ, ಸದಾ ಇತರರು ಅವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವವನ ಜೀವನವೇ ಸುಜೀವ; ಆದರೆ ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವನ ಜೀವನ ದುರ್ಜೀವ.

Verses 8-10

यथा तु रोपितो वृक्षः पुरुषेण विवर्धितः ।ह्रस्वकेण दुरारोहो रूढस्कन्धो महाद्रुमः ॥८॥स यदा पुष्पितो भूत्वा फलानि न विदर्शयेत् ।स तां नानुभवेत्प्रीतिं यस्य हेतोः प्ररोपितः ॥९॥एषोपमा महाबाहो तमर्थं वेत्तु मर्हसि ।यदि त्वमस्मान्वृषभो भर्ता भृत्यान्न शाधि हि ॥१०॥

ಹೇ ಮಹಾಬಾಹು! ಒಬ್ಬನು ಮರವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿ, ದಪ್ಪ ಕಾಂಡದ ಮಹಾವೃಕ್ಷವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ಕುಗ್ಗನಿಗೆ ಏರಲು ದುಸ್ತರವಾದಷ್ಟು. ಆದರೆ ಅದು ಹೂವಿಟ್ಟು ಫಲವನ್ನು ತೋರಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೆಟ್ಟನೋ ಆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೆಟ್ಟವನು ಅನುಭವಿಸಲಾರನು. ಇದು ಉಪಮೆ; ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ನೀನು ವೃಷಭನಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು—ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಿತ ಭೃತ್ಯರನ್ನು—ಶಾಸಿಸದೆ ಹೋದರೆ, ತಂದೆಯ ಪೋಷಣೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 11

श्रेणयस्त्वां महाराज पश्यन्त्वग्य्राश्च सर्वशः ।प्रतपन्तमिवादित्यं राज्ये स्थित मरिन्दमम् ॥११॥

ಮಹಾರಾಜಾ, ಅರಿಂದಮನೇ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲಿ.

Verse 12

तवानुयाने काकुत्स्थ मत्ता नर्दन्तु कुञ्जराः ।अन्तःपुरगता नार्यो नन्दन्तु सुसमाहिताः ॥१२॥

ಹೇ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ, ನಿಮ್ಮ ಅನುಯಾನದಲ್ಲಿ ಮದೋನ್ಮತ್ತ ಕುಂಜರಗಳು ನಾದಿಸಲಿ; ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ ಆನಂದಿಸಲಿ.

Verse 13

तस्य साध्वित्यमन्यन्त नागरा विविधा जनाः ।भरतस्य वच श्श्रुत्वा रामं प्रत्यनुयाचतः ॥१३॥

ಭರತನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಮನನ್ನು ಮನವೊಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ನಾನಾ ವರ್ಗಗಳ ನಗರಜನರು “ಸಾಧು! ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದರು” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.

Verse 14

तमेवं दुःखितं प्रेक्ष्य विलपन्तं यशस्विनम् ।रामः कृतात्मा भरतं समाश्वासयदात्मवान् ॥१४॥

ಈ ರೀತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಶಸ್ವಿ ಭರತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃತಾತ್ಮನೂ ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯೂ ಆದ ರಾಮನು ಅವನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡಿದನು.

Verse 15

नाऽत्मनः कामकारोऽस्ति पुरुषोऽयमनीश्वरः ।इतश्चेतरतश्चैनं कृतान्तः परिकर्षति ॥१५॥

ಈ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ಸ್ವಾಮಿ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರನೂ ಅಲ್ಲ. ಕೃತಾಂತ—ವಿಧಿ—ಅವನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

Verse 16

सर्वे क्षयान्ताः निचयाः पतनान्ता समुच्छ्रयाः ।संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं च जीवितम् ॥१६॥

ಎಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಏರಿಕೆಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪತನವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಂಯೋಗಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ; ಜೀವಿತವೂ ಅಂತतः ಮರಣದಲ್ಲೇ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

Verse 17

यथा फलानां पक्वानां नान्यत्र पतनाद्भयम् ।एवं नरस्य जातस्य नान्यत्र मरणाद्भयम् ॥१७॥

ಹೇಗೆ ಪಕ್ವವಾದ ಹಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ಹೊರತು ಬೇರೆ ಭಯವಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜನಿಸಿದ ನರನಿಗೆ ಮರಣವನ್ನಲ್ಲದೆ ಪರಮ ಭಯವಿಲ್ಲ.

Verse 18

यथाऽगारं दृढस्थूणं जीर्णं भूत्वाऽवसीदति ।तथैव सीदन्ति नरा जरामृत्युवशं गताः ॥१८॥

ಹೇಗೆ ದೃಢ ಕಂಬಗಳಿರುವ ಮನೆಯೂ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಜರಾ ಮತ್ತು ಮರಣದ ವಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನರರು ಕ್ಷೀಣರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

अत्येति रजनी या तु सा न प्रतिनिवर्तते ।यात्येव यमुना पूर्णा समुद्रमुदकाकुलम् ॥१९॥

ಕಳೆದುಹೋದ ರಾತ್ರಿಯು ಮರಳಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ಯಮುನಾ ಸಮುದ್ರದ ಜಲರಾಶಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 20

अहोरात्राणि गच्छन्ति सर्वेषां प्राणिनामिह ।अायूंषि क्षपयन्त्याशु ग्रीष्मे जलमिवांशवः ॥२०॥

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಗಳು ಸಾಗುತ್ತವೆ; ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ನೀರನ್ನು ಒಣಗಿಸುವಂತೆ ಅವು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರ ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 21

आत्मानमनुशोच त्वं किमन्यमनुशोचसि ।आयुस्ते हीयते यस्य स्थितस्य च गतस्य च ॥२१॥

ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಕುರಿತು ಶೋಕಿಸು; ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗಾಗಿ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸುತ್ತೀಯ? ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಆಯುಷ್ಯ ನಿಂತಿದ್ದರೂ ನಡೆದರೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.

Verse 22

सहैव मृत्युर्व्रजति सह मृत्युर्निषीदति ।गत्वासुदीर्घमध्वानं सहमृत्युर्निवर्तते ॥२२॥

ಮೃತ್ಯುವು ಮನುಷ್ಯನ ಜೊತೆಯೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಮೃತ್ಯುವು ಅವನ ಜೊತೆಯೇ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ। ಅತಿದೀರ್ಘ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಾದರೂ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಅವನು ಮರಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 23

गात्रेषु वलयः प्राप्ता श्श्वेताश्चैव शिरोरुहाः ।जरया पुरुषो जीर्णः किं हि कृत्वा प्रभावयेत् ॥२३॥

ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಚುಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ, ತಲೆಯ ಕೂದಲುಗಳು ಶ್ವೇತವಾಗುತ್ತವೆ। ಜರೆಯಿಂದ ಜೀರ್ಣನಾದ ಪುರುಷನು, ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಏನು ಮಾಡಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ತೋರಬಲ್ಲನು?

Verse 24

नन्दन्त्युदित आदित्ये नन्दन्त्यस्तमितेऽहनि ।आत्मनो नावबुध्यन्ते मनुष्या जीवितक्षयम् ॥२४॥

ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಜನರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ, ದಿನದ ಸೂರ್ಯ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗಲೂ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ತಮ್ಮದೇ ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 25

हृष्यन्त्यृतुमुखं दृष्ट्वा नवं नवमिहागतम् ।ऋतूनां परिवर्तेन प्राणिनां प्राणसङ्क्षयः ॥२५॥

ಋತುವಿನ ಮುಖವನ್ನು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ನವ ನವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಋತುಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verses 26-27

यथा काष्ठं च काष्ठं च समेयातां महार्णवे ।समेत्य च व्यपेयातां कालमासाद्य कञ्चन ॥२६॥एवं भार्याश्चपुत्राश्च ज्ञातयश्च धनानि च ।समेत्य व्यवधावन्ति ध्रुवो ह्येषां विनाभवः ॥२७॥

ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮರದ ತುಂಡುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪತ್ನಿಯರು, ಪುತ್ರರು, ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತುಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ನಂತರ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ವಿಯೋಗವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 28

नात्र कश्चिद्यथाभावं प्राणी समभिवर्तते ।तेन तस्मिन्न सामर्थ्यं प्रेतस्या स्त्यनुशोचतः ॥२८॥

ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಜೀವಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮೃತನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶೋಕಿಸುವವನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.

Verses 29-30

यथा हि सार्थं गच्छन्तं ब्रूयात्कश्चित्पथि स्थितः ।अहमप्यागमिष्यामि पृष्ठतो भवता मिति ॥२९॥एवं पूर्वैर्गतो मार्गः पितृपैतामहो ध्रुवः ।तमापन्नः कथं शोचेद्यस्य नास्ति व्यतिक्रमः ॥३०॥

ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರ್ಥವನ್ನು ನೋಡಿ 'ನಾನೂ ನಿಮ್ಮ ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತಾಮಹರು ಹೋದ ಮಾರ್ಗವು ಧ್ರುವವಾಗಿದೆ. ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು ಅದರಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾಗದಿದ್ದರೆ ಏಕೆ ಶೋಕಿಸಬೇಕು?

Verse 31

वयसः पतमानस्य स्रोतसो वाऽनिवर्तिनः ।आत्मा सुखे नियोक्तव्यस्सुखभाजः प्रजाः स्मृताः ॥३१॥

ವಯಸ್ಸು ಕುಸಿಯುವುದು ಹಿಂದಿರುಗದ ಹರಿವಿನಂತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಶುಭಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು—ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅದರ ಪಾಲುಗಾರರು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 32

धर्मात्मा स शुभैः कृत्स्नैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥३२॥

ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ನಮ್ಮ ತಂದೆ, ಭೂಪತಿ ದಶರಥನು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುಭ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 33

भृत्यानां भरणात्सम्यक्प्रजानां परिपालनात् ।अर्थादानाच्च धर्मेण पिता न स्त्रिदिवंगतः ॥३३॥

ಭೃತ್ಯರನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ, ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ—ಇವುಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 34

कर्मभि स्तु शुभैरिष्टैः क्रतुभिश्चाप्तदक्षिणैः ।स्वर्गं दशरथः प्राप्तः पिता नः पृथिवीपतिः ॥३४॥

ಇಷ್ಟವಾದ ಶುಭಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ದಕ್ಷಿಣೆಯುಳ್ಳ ಯಜ್ಞಕ್ರತುಗಳಿಂದಲೂ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಭೂಪತಿ ದಶರಥನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 35

इष्ट्वा बहुविधैर्यज्ञैर्भोगां श्चावाप्य पुष्कलान् ।उत्तमं चायुरासाद्य स्वर्गतः पृथिवीपतिः ॥३५॥

ಬಹುವಿಧ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಧರ್ಮಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಅಪಾರ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ಭೂಪತಿ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 36

आयुरुत्तममासाद्य भोगानपि च राघवः ।स न शोच्यः पिता तात स्वर्गत स्सत्कृत स्सताम् ॥३६॥

ತಾತನೇ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ರಾಘವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನೂ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ ಸತ್ಕೃತನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಶೋಕಿಸಬೇಕಾದವನು ಅಲ್ಲ.

Verse 37

स जीर्णं मानुषं देहं परित्यज्य पिता हि नः ।दैवीमृद्धिमनुप्राप्तो ब्रह्मलोकविहारिणीम् ॥३७॥

ನಿಜವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಜೀರ್ಣವಾದ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ದೈವೀ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.

Verse 38

तं तु नैवंविधः कश्चित्प्राज्ञ श्शोचितुमर्हति ।तत्विधो मद्विधश्चापि श्रुतवान्बुद्धिमत्तरः ॥३८॥

ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿದ್ಯಾವಂತನೂ ಇನ್ನೂ ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಆದ ಅವನಿಗಾಗಿ, ನೀನಂತ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾಗಲಿ ನಾನಂತವನಾಗಲಿ ಶೋಕಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 39

एते बहुविधा शोका विलापरुदिते तथा ।वर्जनीया हि धीरेण सर्वावस्थासु धीमता ॥३९॥

ಈ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಶೋಕಗಳು—ವಿಲಾಪವೂ ಅಳುವೂ ಸೇರಿ—ಧೀರನೂ ಧೀಮಂತನೂ ಆದವನು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದವು.

Verse 40

स स्वस्थो भव मा शोचेर्यात्वा चावसतां पुरीम् ।तथा पित्रा नियुक्तोऽसि वशिना वदतां वर ॥४०॥

ನೀನು ಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿರು; ಶೋಕಿಸಬೇಡ. ಹಿಂದಿರುಗಿ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡು. ವಶೀಭೂತ, ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯೇ ನಿನಗೆ ಹೀಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.

Verse 41

यत्राहमपि तेनैव नियुक्तः पुण्यकर्मणा ।तत्रैवाहं करिष्यामि पितुरार्यस्य शासनम् ॥४१॥

ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮನಾದ ಅವನೇ ನನಗೂ ಎಲ್ಲಿಗೆ ನಿಯೋಗ ನೀಡಿದನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಅದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಆರ್ಯನಾದ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆನು.

Verse 42

न मया शासनं तस्य त्यक्तुं न्याय्य मरिन्दम ।स त्वयापि सदा मान्यं स वै बन्धु स नः पिता ॥४२॥

ಹೇ ಅರಿಂದಮ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನಾನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ನೀನೂ ಸದಾ ಅದನ್ನು ಗೌರವಿಸು; ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಬಂಧು, ಅವನೇ ನಮ್ಮ ತಂದೆ.

Verse 43

तद्वचः पितुरेवाहं सम्मतं धर्मचारिणः ।कर्मणा पालयिष्यामि वनवासेन राघव ॥४३॥

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಘವ, ಧರ್ಮಾಚಾರಿಯಾದ ತಂದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ್ಯವಾದ ವಚನವನ್ನು ನಾನು ವನವಾಸ ಎಂಬ ಕರ್ಮದಿಂದ ಪಾಲಿಸುವೆನು.

Verse 44

धार्मिकेणानृशंसेन नरेण गुरुवर्तिना ।भवितव्यं नरव्याघ्र परलोकं जिगीषता ॥४४॥

ಹೇ ನರવ્યಾಘ್ರ, ಪರಲೋಕವನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಬಯಸುವವನು ಧಾರ್ಮಿಕನಾಗಿಯೂ, ಅನೃಶಂಸನಾಗಿಯೂ (ಕರುಣಾಶೀಲನಾಗಿಯೂ), ಗುರು-ವೃದ್ಧರ ವಚನಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿಯೂ ಇರಬೇಕು.

Verse 45

आत्मानमनुतिष्ठत्वं स्वभावेन नरर्षभ ।निशाम्यतु शुभं वृत्तं पितुर्दशरथस्य नः ॥४५॥

ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಮ್ಮ ತಂದೆ ದಶರಥನ ಶುಭಾಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನೀನು ಸ್ವಭಾವಾನುಸಾರ ಆತ್ಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರು.

Verse 46

इत्येवमुक्त्वा वचनं महात्मा पितुर्निदेश प्रतिपालनार्थम् ।यवीयसं भ्रातरमर्थवच्च प्रभुर्मुहूर्ताद्विरराम रामः ॥४६॥

ಹೀಗೆ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಮನು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೌನನಾದನು.