Jyotiṣa-saṅgraha: Varga-vibhāga, Bala-nirṇaya, Garbha-phala, Āyuḥ-gaṇanā

Verse 1

सनंदन उवाच । मूर्द्धास्यबाहुहृत्क्रोडांतर्बस्तिव्यंजसोनखः । जानुजंघांघ्नियुगलं कालांगानि क्रियादयः ॥ १ ॥

ಸನಂದನನು ಹೇಳಿದನು—ತಲೆ, ಬಾಯಿ, ಭುಜಗಳು, ಹೃದಯ, ದೇಹಮಧ್ಯ ಗುಹೆ (ಧಡ), ಅಂತರ್ಬಸ್ತಿ, ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ನಖಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಣಕಾಲು, ಜಂಘೆ ಮತ್ತು ಪಾದಯುಗಲ—ಇವೆಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಡನೆ ‘ಕಾಲದ ಅಂಗಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 2

भौमास्फुजिबुधेंदुश्च रविसौम्यसिताः कुजः । गुरुमंदार्किगुरवो मेषादीनामधीश्वराः ॥ २ ॥

ಭೌಮ, ಶುಕ್ರ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ; ಸೂರ್ಯ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಜ—ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರು, ಶುಕ್ರ, ಶನಿ, ಗುರು—ಇವರು ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳ ಅಧೀಶ್ವರರೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ।

Verse 3

होरे विषमभेर्केदोः समये शशिसूर्ययोः । आदिपञ्चनवाधीशाद्रेष्काणेशाः प्रकीर्तिताः ॥ ३ ॥

ಹೋರಾ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಮ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಕೇತುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಧೀಶ್ವರರು; ದ್ರೇಷ್ಕಾಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಐದು ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧೀಶ್ವರನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ದ್ರೇಷ್ಕಾಣೇಶರು ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 4

पंचेष्टाष्टाद्रिपंचांशा कुजार्कीज्यज्ञशुक्रगाः । ओजे विपर्ययाद्युग्मे त्रिशांशेशाः समीरिताः ॥ ४ ॥

ಪಂಚಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಗಳು—ಕುಜ, ಸೂರ್ಯ, ಶನಿ, ಗುರು, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ತ್ರಿಶಾಂಶದಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಜೋಡಿ ರಾಶಿಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತ್ರಿಶಾಂಶೇಶರು ನಿರೂಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 5

क्रियणतौलिकर्काद्या मेषादिषु नवांशकाः । स्वभाद्द्वादशभागेशाः षड्र्गं राशिपूर्वकम् ॥ ५ ॥

ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ನವಾಂಶಗಳು ‘ಕ್ರಿಯ, ತೌಲಿ, ಕರ್ಕ’ ಇತ್ಯಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ದ್ವಾದಶಾಂಶದಲ್ಲಿ ಭಾಗೇಶರು ಸ್ವರಾಶಿಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ರಾಶಿಯನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು ಷಡ್ವರ್ಗವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 6

गोजाश्च कर्कयुग्मेन रात्र्याख्या पृष्टकोदयाः । शेषा दिनाख्यास्तूभयं तिमिः क्रूरः सौम्यः पुमान् ॥ ६ ॥

ಗೋ, ಅಜಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಕರ್ಕ ಮತ್ತು ಯುಗ್ಮ ಜೋಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೃಷ್ಠೋದಯ (ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಉದಯ) ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ‘ರಾತ್ರಿ-ರಾಶಿ’ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಳಿದವು ‘ದಿನ-ರಾಶಿ’ಗಳು; ತಿಮಿ ಮಾತ್ರ ಉಭಯಸ್ವಭಾವ—ಕ್ರೂರವಾದರೆ ಅಶುಭ, ಸೌಮ್ಯವಾದರೆ ಶುಭ, ಮತ್ತು ಪುಂಲಿಂಗವೆಂದು ಗಣ್ಯ।

Verse 7

पुमान् स्री च क्लीबश्चरस्थिरद्विःस्वभावकाः । मेषाद्याः पूर्वतोदिक्स्थाः स्वस्वस्थानचरास्तथा ॥ ७ ॥

ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳು ಪುರುಷ, ಸ್ತ್ರೀ, ನಪುಂಸಕವೆಂದು ತ್ರಿವಿಧ; ಹಾಗೆಯೇ ಚರ, ಸ್ಥಿರ, ದ್ವಿಸ್ವಭಾವವೆಂದೂ. ಅವು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 8

अजोक्षेणांगनाकीटझषजूका इनादितः । उच्चानि द्वित्रिमनुयुक्तिथीषुभनखांशकैः ॥ ८ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಆಡು, ಎತ್ತು, ಸ್ತ್ರೀ, ಕೀಟ, ಮೀನು, ಜೂನು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ದ್ವಿವಿಧ-ತ್ರಿವಿಧ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶಗಳವರೆಗೆ ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಉನ್ನತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ.

Verse 9

तत्तत्सप्तमनीचानि प्राङ्मध्यांत्यांशकाः क्रमात् । वर्गोत्तमाश्चराधेषु भावाद्द्वादश मूर्तिमान् ॥ ९ ॥

ಪ್ರತಿ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಅಂಶವು ನೀಚಸ್ಥಾನ (ದುರ್ಬಲ ಬಿಂದು) ಆಗುತ್ತದೆ; ಅಂಶಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ, ಮಧ್ಯ, ಅಂತ್ಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಚರಾದಿ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೋತ್ತಮತ್ವದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಭಾವದಿಂದ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗೆ ದ್ವಾದಶ ಭಾವಗಳು ಫಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತಿಮಂತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 10

सिंहोक्षाविस्रश्चतौ लिकुभाः सूर्यात्रिकोणभम् । चतुरस्रं तूर्यमृत्युत्रिकोणं नवपंचमम् ॥ १० ॥

‘ಸಿಂಹ’ ‘ವೃಷಭ’ ಹಾಗೂ ‘ವಿಸ್ರಶ’ (ಶಿಥಿಲ/ಓರಿದ ರೂಪ) — ಇವು ಚತುಷ್ಟಯ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸೂರ್ಯನನ್ನು ತ್ರಿಕೋಣರೂಪವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಬೇಕು; ಚತುರಸ್ರವೇ ‘ತೂರ್ಯ’; ತ್ರಿಕೋಣವು ಮೃತ್ಯುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ. ನವಮ ಮತ್ತು ಪಂಚಮವೂ ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 11

रिःफाष्टषट्कं त्रिकभं केंद्रं प्राक्तुर्यसप्तखम् । नृपादः कीटपशवो बलाढ्याः केंद्रगाः क्रमात् ॥ ११ ॥

ದ್ವಾದಶ, ಅಷ್ಟಮ, ಷಷ್ಠ ಸ್ಥಾನಗಳು ‘ರಿಃಫ’ ಗುಂಪು; ತೃತೀಯವು ‘ತ್ರಿಕ-ಭಾವ’; ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನಗಳು ‘ಕೇಂದ್ರ’; ಚತುರ್ಥ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮವು ಶುಭ ಸಹಾಯಕ ಭಾವಗಳು. ಕ್ರಮವಾಗಿ: ಕೇಂದ್ರಗತರು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗುತ್ತಾರೆ; ತ್ರಿಕಗತರು ಕೀಟ-ಪಶುವಿನಂತೆ ಅಧೋಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ರಿಃಫಗತರು ರಾಜಾಧೀನ ಸೇವಕತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 12

केंद्रात्परं पणफरमापोक्लिममतः परम् । रक्तः श्वेतः शुकनिभः पाटलो धूम्रपांडुरौ ॥ १२ ॥

ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪಣಫರ-ಗೃಹಗಳು; ಅವುಗಳಿಗೂ ಪಾರವಾಗಿ ಈ ಮತಾನುಸಾರ ಆಪೋಕ್ಲಿಮ-ಗೃಹಗಳು ಇವೆ. ಅವುಗಳ ವರ್ಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ—ರಕ್ತ, ಶ್ವೇತ, ಶುಕನಿಭ (ಹಸಿರಾಭ), ಪಾಟಲ (ಲಘು ಗುಲಾಬಿ), ಧೂಮ್ರ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರ (ಮಂದ ಪೀತಾಭ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 13

चित्रः कृष्णः पीतपिंगौ बभ्रुः स्वच्छः प्रभाक्रियात् । साम्याशाख्यप्लवत्वं स्याद्द्वितीये वशिरर्कभात् ॥ १३ ॥

ಸ್ವಪ್ರಭೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರವರ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ, ಪೀತ-ಪಿಂಗಳ, ಬಭ್ರು (ಕಂದು) ಅಥವಾ ಸ್ವಚ್ಛ—ಇಂತಹ ರೂಪಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯ, ‘ಅಶಾಖ್ಯ’ (ವರ್ಣನಾತೀತ) ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲವತ್ವ (ತರಣಶಕ್ತಿ) ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 14

कालात्मार्को मनश्चन्द्रः कुजः सत्वं वचो बुधः । जीवो ज्ञानं सुखं शुक्रः कामो दुःखं दिनेशजः ॥ १४ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಕಾಲಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ; ಚಂದ್ರನು ಮನಸ್ಸು. ಕುಜನು ಸತ್ತ್ವಬಲ (ಪ್ರಾಣತೇಜ); ಬುಧನು ವಾಣಿ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಜ್ಞಾನ; ಶುಕ್ರನು ಸುಖ. ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಶನೈಶ್ಚರನು ಕಾಮನೆ ಮತ್ತು ದುಃಖ.

Verse 15

नृपौ रवीन्दू नेतासृक् कुमारो ज्ञः कवीज्यकौ । सचिवो सूर्यजः प्रेष्यो मतो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ १५ ॥

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಇಬ್ಬರು ರಾಜರು ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕುಜನು ಸೇನಾನಾಯಕ; ಬುಧನು ಜ್ಞಾನಿ ಕುಮಾರ; ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರು ಇಬ್ಬರು ಕವಿ-ಆಚಾರ್ಯರು; ಸೂರ್ಯಪುತ್ರ ಶನಿ ಸಚಿವ; ರಾಹು ಸೇವಕ—ಎಂದು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವಿದ್ವಾಂಸರ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

ताम्रशुक्लरक्तहरित्पीतचित्रासिता रवेः । वर्णा व अव्यहहरीद्रा शचीकौधिपारवेः ॥ १६ ॥

ರವಿಯ (ಸೂರ್ಯನ) ವರ್ಣಗಳು—ತಾಮ್ರ, ಶ್ವೇತ, ರಕ್ತ, ಹರಿತ್, ಪೀತ, ಚಿತ್ರ, ಅಸಿತ. ಇದೇ ರೀತಿ ಇತರರ ವರ್ಣಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅವ್ಯಹ-ಹರಿದ್ರೆಯಂತೆ ಮಂದ ಪೀತ, ಶಚೀ-ಸಂಬಂಧಿತ ವರ್ಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಾಗರ-ಪ್ರದೇಶ (ಜಲತತ್ತ್ವ) ಸಂಬಂಧಿತ ವರ್ಣಗಳು।

Verse 17

रविशुक्रारराह्वर्केन्दुविदीज्या दिगीश्वराः । क्षीणेंद्वर्काररविजाः पापा पापयुतो बुधः ॥ १७ ॥

ಸೂರ್ಯ, ಶುಕ್ರ, ಕುಜ (ಮಂಗಳ), ರಾಹು, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲ ಅಧಿದೇವತೆಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕ್ಷೀಣಚಂದ್ರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ‑ಮಂಗಳ‑ಶನಿ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅಶುಭಫಲ; ಪಾಪಗ್ರಹಯುತ ಬುಧನೂ ಅಶುಭನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 18

क्लिबौ बुधार्की शुक्रेन्दू स्रियौ शेषा नराः स्मृताः । शिखिभूमिपयोवारिवासिनो भूसुतादयः ॥ १८ ॥

ಬುಧ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ನಪುಂಸಕಸ್ವಭಾವವೆಂದು; ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವವೆಂದು; ಉಳಿದ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪುರುಷಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿವಾಸಿ, ಭೂಮಿವಾಸಿ, ಜಲವಾಸಿ ಹಾಗೂ ಭೂಸುತ (ಮಂಗಳ) ಮೊದಲಾದವರೂ ಅದೇ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 19

कवीज्यौ कुजसूर्यौ च वेदो ज्ञो वर्णपाः क्रमात् । सौरोंऽत्यजाधिपः प्रोक्तो राहुर्म्लेच्छाधिपस्तथा ॥ १९ ॥

ಕವಿ (ಶುಕ್ರ), ಇಜ್ಯ (ಬೃಹಸ್ಪತಿ), ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ—ಇವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವರ್ಣಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶೌರಿ (ಶನಿ) ಅಂತ್ಯಜರ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು; ರಾಹು ಮ್ಲೇಚ್ಛರ ಅಧಿಪತಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 20

चंद्रार्कजीवाज्ञसितौ कुजार्की सात्त्विकादिकाः । देवतेंद्वग्निरैवलाभूकोसखायोपराधिपाः ॥ २० ॥

ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಬುಧ, ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಶನಿ—ಇವರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾದಿ ಸ್ವಭಾವಭೇದದಿಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣಸ್ವಭಾವದವರು. ಇವರ ಅಧಿದೇವತೆಗಳು ಸೋಮ, ಅಗ್ನಿ ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು; ತಮತಮ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಫಲವನ್ನು ನಿಯಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

वस्रं स्थलं नवं वह्निकहतं मद्यदं तथा । स्फुटितं रवितस्तांम्रं तारे ताम्रपुनिस्तथा ॥ २१ ॥

ಹಾಸಿದ ವಸ್ತ್ರ, ಹೊಸ ಆಸನ/ಸ್ಥಳ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟ ವಸ್ತು, ಹಾಗೆಯೇ ಮದ್ಯಪಾತ್ರೆ; ಬಿರುಕು ಬಿದ್ದ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಸೂರ್ಯತಾಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ತಾಮ್ರ, ಮತ್ತು ಮರುಮರು ತಾಪಿಸಿದ ತಾಮ್ರ—ಇವು ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಅನರ್ಹವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 22

हेमकांस्यायसी त्र्यंशैःशिशिराद्याः प्रकीर्तिताः । सौरशुक्रारचंद्रज्ञगुरुषूद्यत्सु च क्रमात् ॥ २२ ॥

ಮೂರು ಅಂಶಗಳು ಸ್ವರ್ಣ, ಕಾಂಸ್ಯ ಮತ್ತು ಲೋಹವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ. ಶಿಶಿರಾದಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೂರ್ಯ, ಶುಕ್ರ, ರಾಹು, ಚಂದ್ರ, ಬುಧ ಮತ್ತು ಗುರು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ॥೨೨॥

Verse 23

त्र्याशत्रिकोणतुर्याष्टसप्तमान्येन वृद्धितः । सौरेज्यारापरे पूर्णे क्रमात्पश्यंति नारद ॥ २३ ॥

ಓ ನಾರದಾ! ತ್ರ್ಯಂಶ, ತ್ರಿಕೋಣ, ಚತುರ್ಥ, ಅಷ್ಟಮ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ ಅವರು ಸೌರ, ಜ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ॥೨೩॥

Verse 24

अयनक्षणघस्रर्तुमासार्द्धशरदो रवेः । कटुतिक्तक्षारमिश्रमधुराम्लकषायकाः ॥ २४ ॥

ರವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳು—ಅಯನ, ಕ್ಷಣ, ದಿನ, ಋತು, ಮಾಸ ಮತ್ತು ಅರ್ಧವರ್ಷ. ಹಾಗೆಯೇ ರಸಗಳು—ಕಟು, ತಿಕ್ತ, ಕ್ಷಾರ, ಮಿಶ್ರ, ಮಧುರ, ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಕಷಾಯ—ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ॥೨೪॥

Verse 25

त्रिकोणात्सांत्यधाधर्मायुः सुखखोद्यपः सुहृत् । जीवो जीवज्ञौ सितज्ञौ व्यर्का व्याराः क्रमादमी ॥ २५ ॥

ತ್ರಿಕೋಣದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶಾಂತಿ, ಧರ್ಮದ ಆಧಾರ, ಆಯುಷ್ಯ, ಸುಖ, ಉನ್ನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಯಥೋಚಿತ ಪ್ರಯತ್ನ, ಮತ್ತು ಸುಹೃದ್ (ನಿಜ ಸ್ನೇಹಿತ) ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಜೀವ, ಜೀವಜ್ಞ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ (ಸಿತ) ತತ್ತ್ವಜ್ಞ—ಇವುಗಳೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ॥೨೫॥

Verse 26

वींद्वर्का विकुजेंद्वर्काः सुहृदोऽन्येरवेर्धृताः । मिथोधनव्ययायत्रिबंधुव्यापारगः सुहृत् ॥ २६ ॥

ಕೆಲವರು ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿನವರು—ಚಂಚಲರು, ಅಸ್ಥಿರರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಕಾಲರೂಪ ರವಿಯಿಂದ ಧೃತರಾಗಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೆಸರಿನ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಪರಸ್ಪರ ಧನನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ತ್ರಿವಿಧ ಬಂಧುಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿ, ಲೋಕವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು॥೨೬॥

Verse 27

ध्येकानुभक्ता मयान् ज्ञात्वा मिश्रीदीत्सहजान्मुने । मत्कालोधिसुहृन्मित्रपूर्वकान्कल्पयेत्पुनः ॥ २७ ॥

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಅನುಭವದಿಂದ ಭಕ್ತರೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಯುಕ್ತ ಕಾಲ-ಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸುಹೃದರು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಜೀವನಾಚಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 28

स्वोच्चत्रिकोणगेहा प्रनवांशैस्थानजं बलम् । दिक्षु सौम्येज्ययोः सूर्यारयोः सौरे सिताब्जयोः ॥ २८ ॥

ಗ್ರಹಗಳು ಉಚ್ಚ, ತ್ರಿಕೋಣ ಅಥವಾ ಸ್ವಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಶುಭ ನವಾಂಶ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನಜ ಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ದಿಗ್ಬಲವು ಬುಧ-ಗುರುಗಳಿಗೆ, ಸೂರ್ಯಶತ್ರುಗಳಿಗೆ, ಶನಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರ-ಚಂದ್ರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 29

रवाहृतूदगनेन्ये तु वक्रि च समागमे । उत्तरस्था दीप्तकराश्चेष्टा वीर्ययुता मताः ॥ २९ ॥

ತಮ್ಮ ಗತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಉದಯಿಸುವ ಗ್ರಹಗಳು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಕ್ರ (ಪ್ರತಿಗಾಮಿ) ಸಂಯೋಗಕಾಲದಲ್ಲಿ—ಚೇಷ್ಟಾಬಲಯುಕ್ತ, ದೀಪ್ತ ಕಿರಣಗಳಿರುವ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವೀರ್ಯಸಂಪನ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 30

निशींदुकुजसौराश्च सर्वदा क्षोह्नि चापरे । क्रूराः कृष्णे सिते सौम्याः मतं कालबलं बुधैः ॥ ३० ॥

ರಾತ್ರಿ, ಚಂದ್ರ, ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಮತ್ತು ಶನಿ ಸದಾ ಕ್ರೂರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಶಾಂತಿ ಉಂಟಾದಾಗ ಕ್ರೂರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ—ಇದೇ ಕಾಲಬಲ ಕುರಿತು ಪಂಡಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ।

Verse 31

सौरारज्ञेज्यशुक्रेंदुसूर्याधिक्यं परस्परम् । पापास्तु बलिनः सौम्या विवक्षाः कण्टकोपगे ॥ ३१ ॥

ಶನಿ, ಕುಜ, ಗುರು, ಶುಕ್ರ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ—ಇವರ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ, ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವಾಗ ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ಮುಳ್ಳಿನ ದೋಷದಿಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಫಲಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 32

क्लीबे तदूशनाद्वापि चंद्रार्कांशसमं जनुः । स्वांशे पापाः परांशस्थाः सौम्यालग्नं वियोनिजम् ॥ ३२ ॥

ಕ್ಲೀಬ ಸ್ವಭಾವಿಯ ಜನನವು ಚಂದ್ರ–ಸೂರ್ಯರ ಅಂಶಗಳು ಸಮವಾಗಿರುವಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಸ್ವಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ಪರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಲಗ್ನವು ಶುಭಗ್ರಹಾಧೀನವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಜನನ ‘ವಿಯೋನಿಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 33

निर्बलं च तदादेश्यं वियोनेर्जन्म पंडितैः । शीर्षं वक्रगले पादावंसौ पृष्टमुरस्तथा ॥ ३३ ॥

ಪಂಡಿತರ ಪ್ರಕಾರ, ದೋಷಯುಕ್ತ ಅಸಹಜ ಯೋನಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಜನನವನ್ನು ‘ನಿರ್ಬಲ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು—ತಲೆ, ವಕ್ರ ಕಂಠ, ಪಾದಗಳು, ಭುಜಗಳು, ಬೆನ್ನು ಮತ್ತು ವಕ್ಷಸ್ಥಳ.

Verse 34

पार्श्वे कुक्षी त्वपानांघ्री मेढ्रमुष्कौ तथा स्फिजौ । पुच्छं चतुष्पदांगेषु मेषाद्या राशयः स्मृताः ॥ ३४ ॥

ಚತುಷ್ಪದ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಈ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಷಿ, ಅಪಾನ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು, ಮೇಢ್ರ ಮತ್ತು ವೃಷಣಗಳು, ಸ್ಫಿಜಗಳು (ನಿತಂಬ), ಹಾಗೂ ಪುಚ್ಛ.

Verse 35

लग्नांशाद्ग्रहयुग्दृष्ट्वा वर्णान्बलयुताद्वदेत् । दृक्समानप्रमाणांश्च इष्टे रेखां स्मरस्थितैः ॥ ३५ ॥

ಲಗ್ನಾಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಹಯುಗಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬಲದಂತೆ ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಸಮದೃಷ್ಟಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ, ಇಷ್ಟ ‘ರೇಖೆ’ಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಯಥಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕು.

Verse 36

खगत्र्यंशे बलाग्नेगे चरमांशे ग्रहान्विते । वांशे स्थलांबुजः सौरेर्द्वीक्षायोगभवा द्विजाः ॥ ३६ ॥

‘ಖಗ’ ಎಂಬ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಶ ಬಿದ್ದು, ಚರಮಾಂಶವು ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಶೌರಿ (ಶನಿ)ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹಾಗೂ ‘ದ್ವೀಕ್ಷಾ-ಯೋಗ’ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ‘ಸ್ಥಲಾಂಬುಜ’ ವಂಶದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು) ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

विप्रलैस्तनुजचंद्रेज्यार्कैस्तरूणां जनिं वदेत् । स्थलांबुभेंदोशकृतश्चेतरेषामुदाहृतः ॥ ३७ ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪುತ್ರರು, ಚಂದ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಇವರಿಂದ ವೃಕ್ಷಗಳ ಜನ್ಮ/ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಉದ್ಭವವು ಸ್ಥಳ, ಜಲ, ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಮಲಾದಿಗಳಿಂದ ಎಂದು ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ॥೩೭॥

Verse 38

स्थलांबु च पतिः खेटो लग्नाद्यावन्मिते गृहे । तावंत एव तखः स्थलजा जलजास्तथा ॥ ३८ ॥

ಸ್ಥಲ-ಜಲಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಗ್ರಹವು ಲಗ್ನದಿಂದ ಎಣಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳಜ ಮತ್ತು ಜಲಜ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಫಲ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ॥೩೮॥

Verse 39

अंतःसारा रवौ सौरे दुर्भगाः क्षीरिणो विधौ । भौमे कंटकिनो वृक्षा ईज्ये ज्ञे सफलाफलौ ॥ ३९ ॥

ಸೂರ್ಯನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ಅಂತರಸಾರಯುಕ್ತವಾಗಿ ದೃಢವಾಗುತ್ತವೆ; ಶನಿಯ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ದುರ್ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಚಂದ್ರನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರಯುಕ್ತ (ಹಾಲುರಸವಿರುವ) ವೃಕ್ಷಗಳು; ಮಂಗಳನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಮುಳ್ಳಿನವು. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಬುಧನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಹೂ-ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ॥೩೯॥

Verse 40

पुष्पिता भार्गवे स्निग्धाश्चंद्रेऽथ कटुकाः कुजे । अशुभर्क्षे शुभः खेटः शुभं वृक्षं कुभूमिजम् ॥ ४० ॥

ಶುಕ್ರನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪುಷ್ಪಿತವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸುತ್ತವೆ; ಚಂದ್ರನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಿಗ್ಧ, ಮೃದು, ಮನೋಹರವಾಗುತ್ತವೆ; ಮಂಗಳನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಟು ಹಾಗೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರಹ ಶುಭವಾಗಿರಬಹುದು; ಹಾಗೆಯೇ ವೃಕ್ಷ ಶುಭವಾದರೂ ಭೂಮಿಜ ಉತ್ಪನ್ನ (ಹಣ್ಣು/ಉಪಜ) ಅಶುಭವಾಗಬಹುದು॥೪೦॥

Verse 41

कुर्याद्विलोमगो वापि स्वांशोक्तपरगैः समम् । कुजेंदुहेतुकं स्त्रीणां प्रतिमासमिहार्तवम् ॥ ४१ ॥

ಯಾರಾದರೂ ವಿಲೋಮ (ಅನಿಯಮಿತ) ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪ್ರತಿಮಾಸ ರಜಃಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸ್ವಾಂಶ-ಪರಾಂಶ ಫಲಗಳಂತೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ॥೪೧॥

Verse 42

नेष्टस्थेज्येऽन्यथास्ते स्त्रीयुंक्तासन्नरेक्षिते । पापयुक्तेक्षिते द्यूने रुषा प्रीत्या शुभग्रहैः ॥ ४२ ॥

ಗುರು ಅನಿಷ್ಟಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಶುಭಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿ, ಸ್ತ್ರೀಗ್ರಹ/ಸ್ತ್ರೀರಾಶಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ರಕ್ಷಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಪ್ತಮಭಾವ ಪಾಪಗ್ರಹಯೋಗ ಅಥವಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದರೆ—ಶುಭಗ್ರಹಗಳ ಫಲವೂ ಮಧ್ಯಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ, ಕೋಪಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಗ್ರಹಸಹಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 43

शुक्रार्केंदुजैः स्वांशस्थैरीज्य चांगत्रिकोणगे । भवेदपत्यं विप्रेन्द्र पुंसां सद्वीर्यशालिनाम् ॥ ४३ ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ! ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಕುಜರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಗುರು ತ್ರಿಕೋಣಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ—ಸದ್ವೀರ್ಯವಂತ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸಂತಾನಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 44

अस्रेऽर्केंदो कुजार्की चेत्पुंस्रियोरामयप्रदौ । व्ययखगो युक्तौ चैकदृष्ट्या नृत्युप्रदौ तयोः ॥ ४४ ॥

ಅಷ್ಟಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಇದ್ದು, ಕುಜ-ಶನಿಗಳು ಯುತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ—ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ರೋಗಪ್ರದರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಯುತಿಯಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಂಯುಕ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹಾಕಿದರೆ, ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಮೃತ್ಯುಫಲ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 45

शुक्रार्क्रौ मातृपितरौ दिवा नक्तं शशीनजौ । मातृष्वसृपितृव्याख्यौ वा पद्मेजि समे शुभौ ॥ ४५ ॥

ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಮಾತಾ-ಪಿತರಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನ ಎರಡು ಪುತ್ರರಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅಥವಾ, ಹೇ ಪದ್ಮಜ! ಮಾತೃಸ್ವಸಾ (ಅತ್ತೆ/ಮಾವಸಿ) ಮತ್ತು ಪಿತೃವ್ಯ (ಮಾಮ/ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ) ಸಮಾನ (ಬಲ/ಸ್ಥಿತಿ) ಇದ್ದರೆ ಶುಭವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 46

पापदृष्टे शुभे क्षीणे तुंगे वा लग्नगेयमे । क्षीणेंदुकुजसंदृष्टे मृत्युमेत्य गता ध्रुवम् ॥ ४६ ॥

ಶುಭಗ್ರಹವು ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣನಾಗಿ, ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ; ಮೇಲಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕುಜದ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ಬಿದ್ದರೆ—ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಯೋಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 47

युगपद्वा पृथक्सस्थौ लग्नेंदू पापमध्यगौ । यदा तदा गर्भयुता नारी मृत्युमवाप्नुयात् ॥ ४७ ॥

ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನು ಜೊತೆಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರಲಿ; ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯಿಗೆ ಮರಣಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 48

लग्नांञ्चद्राच्च तुर्यस्थैः पापैर्निधनगे कुजे । नष्टेंदौ कुजरव्योश्च बंधुरिष्पगयोर्मृतिः ॥ ४८ ॥

ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಿಂದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದು, ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ನಿಧನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ; ಚಂದ್ರನು ಪೀಡಿತ/ನಷ್ಟವಾಗಿ ಮಂಗಳ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ ಸಂಬಂಧಿಸಿದರೆ—ಬಂಧು ಮತ್ತು ದಾಂಪತ್ಯ ಸಂಗಾತಿಗೆ ಮರಣಸೂಚನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 49

तन्वस्तसंस्थयोर्भौमरव्योः शस्रभवः क्षयः । यन्मासाधिपतिर्नष्टस्तन्मासं संस्रवे त्यजेत् ॥ ४९ ॥

ಮಂಗಳ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ‘ತನ್ವಸ್ತ’ ಹಾಗೂ ‘ಸಂಸ್ಥ’ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ। ಮತ್ತು ಯಾವ ತಿಂಗಳ ಅಧಿಪತಿ ನಷ್ಟ/ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದಾನೋ, ಆ ತಿಂಗಳನ್ನು ಮಹತ್ವದ ಕರ್ಮಕಾಂಡ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು।

Verse 50

लग्नेंदुगैः शुभैः खेटैस्त्रिकोणार्थास्तभूखगैः । पापैस्त्रिषष्टलाभस्थैः सुखी गर्भो रवीक्षितः ॥ ५० ॥

ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದು, ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ತ್ರಿಕೋಣ ಹಾಗೂ ಧನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಂತು, ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಮೂರನೇ, ಆರನೇ, ಹನ್ನೊಂದನೇ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ—ಸೂರ್ಯನ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದಾಗ ಗರ್ಭವು ಸುಖಕರವಾಗಿ ಶುಭಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 51

ओजभे पुरुषांशेऽर्केज्येंदुलग्नैर्बलान्वितैः । गुर्वर्कौ विषमस्थौ वा युंजन्म प्रवदेत्तदा ॥ ५१ ॥

ಲಗ್ನ, ಚಂದ್ರ, ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಬಲವಂತರಾಗಿ ವಿಷಮ ರಾಶಿ ಹಾಗೂ ಪುರುಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ—ಪುತ್ರಜನ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಬೇಕು। ಹಾಗೆಯೇ ಗುರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ವಿಷಮ (ಪುರುಷ) ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಅದೇ ಫಲ।

Verse 52

युग्मभांशस्थितैस्तैस्तु वक्रेंदुभृगुभिस्तथा । यामस्थानगतैर्वाच्यं स्रियो जन्म मनीषिभिः ॥ ५२ ॥

ಗ್ರಹಗಳು ಯುಗ್ಮಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರ ವಕ್ರಗತಿಗಳಾಗಿ, ಯಾಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಾದರೆ—ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸ್ತ್ರೀಜನ್ಮದ ಸೂಚನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 53

द्व्यंगस्था बुधसंदृष्टाः स्वपक्षेय मलंकराः । लग्नं विनौजभावस्थः सौरः पुंजन्मकृत्तथा ॥ ५३ ॥

ದ್ವಿಸ್ವಭಾವ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗ್ರಹಗಳು ಬುಧನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟರೆ ಸ್ವಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಶುಭಫಲದಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲಗ್ನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂರ್ಯನು ಪುಂಜನ್ಮಕಾರಕನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 54

मिथो रवींदूर्ज्ञार्की वा पश्यतः समगं रविः । वक्रो वांगविधू ओजे जज्ञौ युग्मौजसंस्थितौ ॥ ५४ ॥

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಪರಸ್ಪರ ದೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಸೂರ್ಯನು ಸಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ನಂತರ ಓಜ (ವಿಷಮ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಕ್ರಗತಿಯ ಚಂದ್ರನು ಜನಿಸಿ, ಯುಗ್ಮ-ಓಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು।

Verse 55

कुजेक्षितेपुमांशेदुहिता क्लीब जन्मदा । समे सितेन्दू ओजस्था ज्ञारांगोज्या नृवीक्षितौ ॥ ५५ ॥

ಕುಜದ ದೃಷ್ಟಿ ಪುಮಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದರೆ ಪುತ್ರಿ ಜನನವಾಗುತ್ತದೆ; ಕ್ಲೀಬತ್ವದ ಸೂಚನೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಸಮವಾಗಿ ಓಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಜನನ ಬಲಸಂಪನ್ನ; ಬುಧ-ಸೂರ್ಯ-ಕುಜ ಯೋಗವಿದ್ದು ಲಗ್ನಕ್ಕೆ ಗುರುವಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ಪುಂಜನ್ಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 56

लग्नेंदुसमगौ युग्मस्थाने वा यमलंकराः । ग्रहोदयस्थान्द्यंगांशान्पश्यति ज्ञे स्वभागगे ॥ ५६ ॥

ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಸಂಯೋಗವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಅವು ಯುಗ್ಮ/ದ್ವಿಸ್ವಭಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ದೇಹವು ಯಮಲಲಕ್ಷಣ (ಜೋಡಿ-ಸದೃಶ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬುಧನು ಸ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಗ್ರಹೋದಯಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗಗಳ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಾನೆ।

Verse 57

त्रितयं ज्ञांशकाद्युग्मममिश्रैः सममादिशेत् । लग्ने चापांत्यभागस्थे तदंशस्थबलिग्रहैः ॥ ५७ ॥

ಜ್ಞಾಂಶಕದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ತ್ರಯ ಮತ್ತು ಯುಗ್ಮವನ್ನು ಇತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಧನು ರಾಶಿಯ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಗ್ನವಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ಅಂಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಲಿಷ್ಠ ಗ್ರಹಗಳಂತೆ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 58

वीर्याढ्यज्ञार्किसदृष्टैः कोशस्थावहवोगिनः । सितारेज्यार्कचंद्रार्किज्ञांगेशोर्केंदवोऽधिपाः ॥ ५८ ॥

ವೀರ್ಯ, ಯಜ್ಞಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಋಷಿದೃಷ್ಟಿಯ ಬಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಕೋಶಸ್ಥರು, ಭಾರವಹಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಭೋಗಾಧಿಕಾರಿಗಳು—ಇವರು ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ವೇತ (ಶುಕ್ರ), ತಾರೆಗಳು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಶನಿಪುತ್ರ, ಬುಧ, ಅಂಗಿರಸ ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರೂ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿತರು.

Verse 59

मासानां तत्समं वाच्यं गर्बगस्थस्य शुभाशुभम् । त्रिकोमे ज्ञे परैर्नष्टैर्द्विमुखाह्निकपान्वितः ॥ ५९ ॥

ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶುವಿನ ಶುಭಾಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ತಿಂಗಳಂತೆ ತದನುರೂಪವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಜ್ಞನು ತ್ರಿಕೋಣಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡು ಇತರ ಸೂಚನೆಗಳು ಲೋಪವಾಗಿದ್ದರೆ, ಫಲ ‘ದ್ವಿಮುಖ’ ಎಂದು—ದೈನಂದಿನ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಪಾನದಲ್ಲಿ ಅಸಮತೋಲನ ಸಹಿತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 60

अवागावाटावशुभैर्भसंधिस्थैः प्रजायते । वीरान्सगीश्चदष्टेध्वष्टार्कातभसंहिताः ॥ ६० ॥

ಅಶುಭ ಧ್ವನಿಸಂಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟ ಸಂಧಿಗಳಿಂದ ವಿಕೃತ ರೂಪಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ದೂಷಿತ ಪಾಠಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಭಂಗವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ವೀರಭಾವವೂ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥವೂ ಕತ್ತರಿಸಿ—ವಿಕೃತವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

आरार्की चेज्यभांशस्थौ सदंतोगर्भकस्तदाः । खर्भेजे भुविमंदारदृष्टे कुब्जस्तु गर्भगः । पर्गुर्मीने यमेद्वारैर्दष्टेथांगेभघसंधिगे ॥ ६१ ॥

ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ರಹಗಳು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ‘ಸದಂತ-ಗರ್ಭ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಖರ್ಭ’ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಭೌಮ ಮಂದಾರದ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೆ ಗರ್ಭಸ್ಥನು ‘ಕುಬ್ಜ’ (ಕುಬ್ಬು) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ‘ಪರ್ಗುರ’ ಮೀನಾ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಯಮದ್ವಾರಗಳು ಪೀಡಿತವಾದರೆ, ಅಂಗಗಳ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 62

पापैर्जडो विधौ गर्भः शुभदृष्टिविवर्जिते । मृगांत्यगे वामनकः सौरेंद्रर्कनिरीक्षिते । धीनयोदपगैस्त्र्यंशैः पापास्तैरसिरोह्रदाः ॥ ६२ ॥

ಶನಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಶುಭದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಾಗ ಗರ್ಭಾಧಾನವಾದರೆ ಜನಿಸುವ ಮಗು ಜಡಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃಗಶೀರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದರೆ ವಾಮನತ್ವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರುದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಧೀನ-ಯೋದಪಾದಿ ಪಾಪ ತ್ರ್ಯಂಶಗಳಿದ್ದರೆ ಆ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಶಿರೋರೋಗ, ರಕ್ತವಿಕಾರ ಮೊದಲಾದ ದುಃಖಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

Verse 63

रवींदुयुक्ते सिंहेंगे माहेयार्किनिरीक्षिते । नेत्रहीना मिश्रखेटैर्दृष्टे बुद्धुदलोचनाः । व्ययेजो वामनयनं दक्षं सूर्यो विनाशयेत् ॥ ६३ ॥

ಸಿಂಹರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಯುತಿ ಇದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಕುಜ ಮತ್ತು ಶನಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದು, ಮಿಶ್ರಗ್ರಹಪೀಡನೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತಿಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡರೆ ಜನರು ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಂದದೃಷ್ಟಿಯವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂಥ ಯೋಗ ವ್ಯಯಭಾವದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ಎಡ ಕಣ್ಣು ನಾಶ; ಕಾರಣ ಸೂರ್ಯನಾದರೆ ಬಲ ಕಣ್ಣು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 64

नेष्टा योगाः शुभैर्दृष्टाः पापाः स्युर्नात्र संशयः । मंदेऽस्ते मंदभांशेंगे निषैकेब्दत्रये जनिः ॥ ६४ ॥

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುಭವೆಂದು ಹೇಳುವ ಯೋಗಗಳೂ ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅಶುಭವಾಗುತ್ತವೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಶನಿ ಅಸ್ತವಾಗಿದ್ದು ಲಗ್ನವು ಶನಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೆ, ನಿಷೇಕದ ನಂತರ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಜನನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 65

द्वादशाब्दे शशिन्येवं सुतावपि विचिंतयेत् ॥ ६५ ॥

ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ—ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪುತ್ರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ—ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು.

Verse 66

आधानेंदुद्वादशांशा पापास्तद्राशिभिः पुरः ॥ ६६ ॥

ಗರ್ಭಾಧಾನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ದ್ವಾದಶಾಂಶಗಳು ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದರೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಶಿಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಪೂರ್ವ) ಇದ್ದರೆ—ಅವು ಅಶುಭ ಫಲ ನೀಡುವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 67

शशांके जन्मभागादिद्वि घ्नमिष्टकलाः स्मृताः ॥ ६७ ॥

ಚಂದ್ರನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಜನ್ಮಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ ಭಾಗದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಶುಭ ಕಲೆಗಳು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 68

पितुः परोक्षे जन्मस्यादिन्दौ लग्नमपश्यति ॥ ६८ ॥

ತಂದೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ (ಅನುಪಸ್ಥಿತವಾಗಿ) ಇದ್ದಾಗ ಜನನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಚಂದ್ರನು ಕಾಣದಿದ್ದರೆ ಲಗ್ನವು ತಿಳಿಯದು।

Verse 69

मध्याद्भ्रष्टेर्के विदेशस्थे जनने नारिजन्म वै । मंदेंगस्थे कुजेस्ते च ज्ञोस्फुजि मध्यगे विधौ ॥ ६९ ॥

ಜನನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಿ ವಿದೇಶಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸ್ತ್ರೀಜನ್ಮ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶನಿ ಅಶುಭಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಕುಜವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದು, ಬುಧನು ಸ್ಫುಜಿತ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ—ಈ ಯೋಗಗಳು ಆ ಫಲದ ಸೂಚಕಗಳೆಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 70

पापांगेब्जे त्रिभागे लौ स्वायगैः सद्भिरुद्गतः । सूर्यस्तद्दृष्टिगो वापि ज्ञेयो ज्योतिर्विदां वरैः ॥ ७० ॥

ರಾಶಿಚಕ್ರರೂಪ ಕಮಲದಲ್ಲಿ ‘ಲೌ’ ಎಂಬ ರಾಶಿಯ ತೃತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಸದ್ಗಣಕರ ಗಣನೆಯಂತೆ, ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದರೆ; ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನು ಅದೇ ದೃಷ್ಟಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ—ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಹಾಗೆಯೇ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 71

चतुष्पदर्क्षगे भानौ शेर्षैबलयुतैः खगैः । कोशादतौ तु यमलौ जायेते मुनिसत्तम ॥ ७१ ॥

ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಸೂರ್ಯನು ಚತುಷ್ಪದ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ ಎರಡು ಯಮಲ (ಜೋಡಿ) ಜನಿಸುತ್ತವೆ—ಶಿರೋಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಬಲವಂತ ಮತ್ತು ಖಗಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳವು.

Verse 72

सार्क्यारसिंहोज्ञाजांसे भांशतुत्यांगनालयुक् । लग्नमिंदुं च सार्केंदुं न पश्यति यदा गुरुः ॥ ७२ ॥

ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಲಗ್ನವನ್ನು, ಚಂದ್ರನನ್ನು, ಅಥವಾ ಶನಿಯುಕ್ತ ಚಂದ್ರನನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸದಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಿಂಹಾದಿ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಬುಧಾದಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಪ್ರಭಾವ ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ—ಜಾತಕನು ಅಶುಭ ನಿವಾಸಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 73

सपापगोऽर्को जायो वा परवीर्यप्रसूतिकृत् । पापभस्थौ पापखेटैः सूर्यार्घानत्रिकोणगौ ॥ ७३ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಪಾಪಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದರೆ, ಅವನು ಪರಾಧೀನತೆ (ಜಾಯಭಾವ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಪರಪುರುಷನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದು, ಸೂರ್ಯನ ಅರ್ಘ-ವಿಭಾಗದ ತ್ರಿಕೋಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರು ಇದ್ದರೆ—ಇಂತಹ ಫಲಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 74

विदेशगः पितावृद्धः खेवा राशिवशात्यये । पूर्ण इंढौ स्वभेशेज्ञे शुभे मुव्यंवुजे तनौ ॥ ७४ ॥

ಜಾತಕನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ತಂದೆ ವೃದ್ಧನಾಗಿದ್ದರೆ, ಫಲವನ್ನು ರಾಶಿಯ ಅಧೀನವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು. ಚಂದ್ರನು ಪೂರ್ಣ, ಶುಭ, ಸ್ವಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಮಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತನುಭಾವದಲ್ಲಿ ಶುಭಯೋಗ ಉಂಟಾದರೆ—ಶುಭಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 75

द्यूनस्थे वा विधौ यातेंगना नारी प्रसूयते । अब्धांगमन्भगः पूर्णे ज्यो वा पश्यति नारद ॥ ७५ ॥

ಹೇ ನಾರದ, ಬುಧನು ದ್ಯೂನಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಸಪ್ತಮ ಭಾವದಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಸ್ತ್ರೀ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನ ಅಂಶ/ಭಾಗ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಜ್ಯೋತಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 76

स्वबंलग्नगः सूतिः सलिले नात्र संशयः । पापदृष्टे यमे गुद्यां जन्मांगाजव्ययस्थिते ॥ ७६ ॥

ಲಗ್ನವು ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಪ್ರಸವವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಯಮನ ಪಾಪದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದು, ಬಿಂದು ಗುದಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾ, ಜನ್ಮಕಾರಕನು ವ್ಯಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ದ್ವಾದಶದಲ್ಲಿ) ಇದ್ದರೆ—ಅಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 77

कर्कातिलग्नगेशौरेवटे जन्माब्जवीक्षिते । मंदे जन्मगते लग्ने बुधसूर्येंदुवीक्षिते ॥ ७७ ॥

ಕರ್ಕಟ ಲಗ್ನವಾಗಿದ್ದು ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ವೃಷಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಶುಕ್ರನು ಜನ್ಮಲಗ್ನವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ; ಮತ್ತೆ ಶನಿ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಲಗ್ನಕ್ಕೆ ಬುಧ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರರ ದೃಷ್ಟಿ ಬೀಳಿದರೆ—ಈ ಯೋಗವು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 78

क्रीडास्थाने देवगेहेप्यूषरे च क्रमाज्जनिः । श्मशाने लग्नदृगसृग्राम्यस्थानेब्जभार्गवौ ॥ ७८ ॥

ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಾನ, ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಉಷರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶನಿಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ/ಫಲಪ್ರದತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಲಗ್ನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಠೋರ ದೃಷ್ಟಿ ಸೂಚ್ಯ; ಗ್ರಾಮ್ಯಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಜ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ) ಸೂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 79

अग्निहोत्रगृहे जीवोऽर्को भूषाभरणे गृहे । शिल्पालये बुधो जन्म कुर्याद्बलसमन्वितः ॥ ७९ ॥

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ನಡೆಯುವ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಬಲವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆಭರಣ-ಅಲಂಕಾರದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಬಲ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಶಿಲ್ಪಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬುಧನು ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಬಲಸಂಪನ್ನನಾಗಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 80

भासमाने सरे मार्गे स्थिरे स्वर्क्षांशगे गृहे । त्रिकोणगज आरार्क्योरस्ते वा सृज्यतेऽम्बया ॥ ८० ॥

ಸರೋವರವು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಮಾರ್ಗವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಗೃಹವು ಸ್ವನಕ್ಷತ್ರಾಂಶದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಾಗ; ತ್ರಿಕೋಣದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಗಜಚಿಹ್ನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಸೂರ್ಯನು ಯಥಾವಿಧಿ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸ್ತವಾಗಲಿ—ಅಂದು ಅಂಬಾ ಶುಭ ಫಲ/ಸಂತಾನವನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 81

गुरुदृष्टे तु दीर्घायुः परं च प्राप्यते पुनः । पापदृष्टे विधौलग्नेऽस्तेकुजे तु विनश्यति ॥ ८१ ॥

ಗುರುವಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ದೀರ್ಘಾಯು ಲಭಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಗ್ನವು ಪಾಪದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದರೆ—ಬುಧ ಉದಯವಾಗಿದ್ದು ಕುಜ ಅಸ್ತ/ದಗ್ಧನಾಗಿದ್ದರೆ—ಆ ದೀರ್ಘಾಯು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 82

भवे कुजार्क्योः संदृष्टे परहस्तगतः सुखी । पापेद्यतायुर्भवति मासः सार्थैः परैरपि ॥ ८२ ॥

ಭವಭಾವದಲ್ಲಿ ಕುಜ ಮತ್ತು ಅರ್ಕ ಪರಸ್ಪರ ದೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಪರಹಸ್ತಗತನಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಖಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪಾಪಗ್ರಹಪೀಡಿತ ಯೋಗವಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಶುಭ ಸಹಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಆಯುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಾಸವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 83

पितृमातृगेहे जन्म तदधीशबलान्मुने । तरुगेहे शुभे नीचे नैकस्थदृष्टौ लग्नेंदुः ॥ ८३ ॥

ಮುನೇ, ಚತುರ್ಥಭಾವಾಧಿಪತಿ ಬಲವಂತನಾಗಿದ್ದರೆ ಜನನವು ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ಚಂದ್ರನು ನೀಚಸ್ಥನಾಗಿ ಶುಭ ‘ತರು-ಗೃಹ’ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅನೇಕ ಗ್ರಹದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಮರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಾಸಸ್ಥಳ—ಉದ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯವಸತಿ—ಯಲ್ಲಿ ಜನನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 84

एतल्लक्षणसंपन्ना प्रसीतिर्विजने तदा । मंदर्क्षांशे विधौ तुर्ये मंददृष्टेऽब्जगेऽपि वा ॥ ८४ ॥

ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಜನನವು ಆಗ ನಿರ್ಜನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ—ಚಂದ್ರನು ಮೃದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಚತುರ್ಥ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಶನಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಬುಧನೂ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದಾಗ.

Verse 85

मंदार्चने वा तमसि शयनं नीचगेभुवि । शीर्षे पृष्टोदये जन्म तद्वदेव विनिर्दिशेत् ॥ ८५ ॥

ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಶಯನ ಮಾಡುವುದು, ಅಥವಾ ತಗ್ಗಿನ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು, ಅಥವಾ ಲಗ್ನ ‘ಶಿರಸ್ಸು’ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ‘ಪೃಷ್ಠ’ ಉದಯಿಸುವುದು—ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಫಲವು ಪೂರ್ವೋಕ್ತದಂತೆಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 86

चंद्रास्तसुखगः पापैर्मातुः पीडां समादिशेत् । जीर्णोद्धृतं गृहं मंदे सृजि दग्धं न वा विधौ ॥ ८६ ॥

ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ದೂಷಿತವಾದ ಚಂದ್ರನು ಅಸ್ತ-ಸುಖಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋದರೆ, ಅದು ತಾಯಿಗೆ ಪೀಡೆಯ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶನಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿದ್ದರೆ, ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ನಂತರ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಮನೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ—ಅದು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ದಗ್ಧವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಧಿವಶಾತ್ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದು.

Verse 87

काष्टाढ्यमदृढं सूय बहुशिल्पयुतं बुधे । चित्रयुक्तं नवं शुक्रे दृढे रम्ये गुरौ गृहम् ॥ ८७ ॥

ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕಾಷ್ಠಸಮೃದ್ಧಿಯಾದರೂ ಬಹಳ ದೃಢವಲ್ಲ; ಬುಧನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ; ಶುಕ್ರನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ನವೀನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಾಲಂಕೃತ; ಗುರುನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ದೃಢವೂ ರಮ್ಯವೂ ಆದ ಗೃಹವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 88

धटाजकर्क्यलिघटे पूर्वे ज्ञेज्यगृहे ह्युदक् । वृषे पश्चान्मृगे सिंहे दक्षिणे वसतिर्भवेत् ॥ ८८ ॥

ಕುಂಭ, ಮೇಷ, ಕರ್ಕಟ, ತುಲಾ ಮತ್ತು ಮಕರ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಿಗೆ ವಾಸದ ಶುಭ ದಿಕ್ಕು ಪೂರ್ವ (ಬುಧ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕೂ ಶುಭ). ವೃಷಭಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ; ಮಕರ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 89

गृहप्राच्यादिगौ द्वौ द्वौ व्द्यंगाः कोणेष्वजादयः । पर्यंके वास्तुवत्पादास्रिषदंकांत्यराशयः ॥ ८९ ॥

ಗೃಹಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂಗ/ದೇವತೆಗಳು) ಎರಡು ಎರಡು ಎಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿವೆ; ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಜಾ ಮೊದಲಾದವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ। ಮಧ್ಯದ ಪರ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಕ್ರಮದಂತೆ ಪಾದಗಳು—ಆಸನ, ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ರಾಶಿಕ್ರಮದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 90

चंद्रागांतरगैः खेटैः सूतिकाः समुदाहृताः । चक्राद्धि बहिरंतश्च दृश्यादृश्योपरेऽन्यथा ॥ ९० ॥

ಚಂದ್ರಗತಿಯೊಳಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಗ್ರಹಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ‘ಸೂತಿಕಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ। ಅವು ಚಕ್ರದ ಹೊರಗಾಗಲಿ ಒಳಗಾಗಲಿ ಕಾಣಬಹುದು; ಮೇಲಿನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೃಶ್ಯ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದೃಶ್ಯ—ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 91

लग्राशयसमानांगोबालिखेटंसमोपि वा । चंद्रनंदांशवद्वर्णः शीर्षाद्यंगविभाग युक् ॥ ९१ ॥

ಅವನ ದೇಹವು ಲಗ್ನರಾಶಿಯಂತೆ ಸುಸಂಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ। ಅವನ ವರ್ಣವು ಚಂದ್ರನ ಆನಂದಕರ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ವಿಭಾಗ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 92

शीर्षकं दक्श्रवे नासा कपोलहनवो मुखम् । कंठांसपार्श्वहृद्द्वोषः क्रोडंनाभिश्च बास्तिकाः ॥ ९२ ॥

ತಲೆ, ಬಲ ಕಿವಿ, ಮೂಗು, ಗಲ್ಲಗಳು–ದವಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ; ಕಂಠ, ಭುಜಗಳು, ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು, ಹೃದಯ ಹಾಗೂ ಭ್ರೂಮಧ್ಯ; ಉದರ, ನಾಭಿ, ಮೂತ್ರಾಶಯ—ಇವು ದೇಹಾವಯವಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 93

शिंश्नापाते च वृषणौ जघने जानुनी तथा । जंघेपादौ चोभघयत्र त्र्यंशैः समुदितैर्वदेत् ॥ ९३ ॥

ಲಿಂಗಮೂಲದಲ್ಲೂ ವೃಷಣಗಳಲ್ಲೂ; ನಿತಂಬಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಲ್ಲೂ; ಜಂಘೆ ಮತ್ತು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ—ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣ/ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು।

Verse 94

पापयुक्ते व्रणस्तस्मिन्नंगे लक्ष्म च तद्युते । स्वर्क्षांशे स्थिरयुक्ते तु नैज आगंतुकोऽन्यथा ॥ ९४ ॥

ಪಾಪಸೂಚಕ ಲಕ್ಷಣವಿರುವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಗಾಯವಿದ್ದು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇಹಚಿಹ್ನವೂ ಕಂಡರೆ—ಅದು ಸ್ವನಕ್ಷತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ‘ನೈಜ’; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ‘ಆಗಂತುಕ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 95

मंदेऽनिलाश्मजो भौमे विषशस्राग्निजो बुधे । भुजेऽर्के काष्टपशुजो जेतुः श्रृंग्यजयोनिजः ॥ ९५ ॥

ಶನಿಗೆ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿಮಿತ್ತಗಳು; ಮಂಗಳಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ; ಬುಧಕ್ಕೆ ವಿಷ, ಶಸ್ತ್ರ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ; ಗುರುಗೆ ಸೂರ್ಯ, ಮರ, ಪಶುಗಳಿಂದ; ಶುಕ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಂಬುಳ್ಳ ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭದಿಂದ ನಿಮಿತ್ತಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 96

यस्मिन्संज्ञास्रयः खेटा अंगेस्युस्तत्र निश्चितम् । व्रणोशुभकृतः पृष्टेतनौ राशिसमाश्रिते ॥ ९६ ॥

ಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಜ್ಞಾಸೂಚಕ ಆಸನವಾಗಿ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೋ, ಆ ಅಂಗದಲ್ಲೇ ಅಶುಭಕಾರಣದಿಂದ ಗಾಯವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ। ‘ತನು’ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಶಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರೆ ಫಲವು ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 97

तिलकृन्मसकृदष्टसौम्यैर्युक्तश्च लक्ष्मवान् । चतुरस्रः पिंगदृक् च पैत्तिकोऽल्पकचो रविः ॥ ९७ ॥

ತಿಲಕ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಶುಭ ತಿಲಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಅಷ್ಟ ಸೌಮ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀವಂತನಾದವನು ‘ರವಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ದೇಹ ಚತುರಸ್ರ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಪಿಂಗಳ, ಪಿತ್ತಪ್ರಕೃತಿ, ಕೂದಲು ವಿರಳ.

Verse 98

वृतो वातकफी प्राज्ञो मंदवाक् शुभदृक् शशी । क्रृरदृक्तरुणो भौमः पैत्तिकश्चपलस्तथा ॥ ९८ ॥

‘ಶಶೀ’ (ಚಂದ್ರ) ವೃತ್ತಾಕಾರ, ವಾತ-ಕಫಪ್ರಧಾನ, ಪ್ರಾಜ್ಞ, ಮೃದುಭಾಷಿ ಮತ್ತು ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯವನು ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ‘ಭೌಮ’ (ಮಂಗಳ) ಕ್ರೂರದೃಷ್ಟಿ, ಯೌವನ, ಪಿತ್ತಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಚಪಲನು.

Verse 99

त्रिधानुपवृतिर्हास्यरुचिज्ञः श्लिष्टवाक्तथा । पिंगके श्लक्षणो दीर्घः कफीधीमान्गुरुर्मतः ॥ ९९ ॥

ತ್ರಿವಿಧ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ನಿಯತವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಹಾಸ್ಯದಲ್ಲಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ಸುಸಂಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮಾತನಾಡುವವನು; ಪಿಂಗಳ ನೇತ್ರ, ಸುಂದರ ಸಮಪಾಲು ದೇಹ, ದೀರ್ಘಕಾಯ, ಕಫಪ್ರಕೃತಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣಬುದ್ಧಿ—ಇವನೇ ‘ಗುರು’ ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 100

सुवपुर्लोचनः कृष्णवक्रकेशो भृगुः सुखी । दीर्घः कपिलदृड्भंदो निलीखरकचोलसः ॥ १०० ॥

ಅವನು ಸುಂದರದೇಹಿ, ಪ್ರಸನ್ನಲೋಚನ; ಅವನ ಕೂದಲು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕುಂಚಿತ. ಅವನು ಭೃಗು ವಂಶಜನು, ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುವನು. ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಯ, ಕಪಿಲವರ್ಣ, ದೃಢಾಂಗ, ನೀಲರೇಖೆ ಮತ್ತು ಚೂಡಾಕೇಶ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡವನು.

Verse 101

स्नाय्वस्थिरक्तत्वक्शुक्रवसामज्जास्तु धातवः । मंदार्कचंद्रसोम्यास्पुजिज्जीवकुभुवः क्रमात् ॥ १०१ ॥

ಧಾತುಗಳು—ಸ್ನಾಯು, ಅಸ್ಥಿ, ರಕ್ತ, ತ್ವಕ್, ಶುಕ್ರ, ವಸಾ, ಮಜ್ಜಾ. ಇವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನಶಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಂದಾ, ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ), ಚಂದ್ರ, ಸೋಮ್ಯಾ, ಪೂಜೀ, ಜೀವಕ ಮತ್ತು ಭುವ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 102

चंद्रांगपापैर्भांत्यस्थैः सेंवुपापचतुष्टयैः । चक्रपूर्वापरे पापसौम्यैः कीटतनौ मृतिः ॥ १०२ ॥

ಚಂದ್ರ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಾಪಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾಲ್ಕು ವಿಶೇಷ ಪಾಪಸಮೂಹಗಳಿಂದ, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಪರ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೂರ–ಸೌಮ್ಯವೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾಪಗಳಿಂದ—ಜೀವನು ಕೀಟದೇಹದಲ್ಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ।

Verse 103

उदयास्तगतौ पापौ चंद्रः क्रूरयुतैः शुभैः । न चेद्दृष्टस्तदा मृत्युर्जातस्य भवति ध्रुवम् ॥ १०३ ॥

ಜನ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉದಯವೂ ಅಸ್ತವೂ ಎರಡೂ ವೇಳೆ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಶುಭಗ್ರಹದ ದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—ಹುಟ್ಟಿದ ಶಿಶುವಿಗೆ ಮರಣವು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 104

क्षीणेऽब्जे व्ययगे पापैर्लग्नाष्टस्थैः शुभा न चेत् । केंद्रेषु वाब्जोसंयुक्तः स्मरांत्यमृतिलग्नगः ॥ १०४ ॥

‘ಅಬ್ಜ’ (ಶುಕ್ರ) ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡು ವ್ಯಯಭಾವ (12ನೇ) ಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದು ಶುಭಪ್ರಭಾವ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶುಕ್ರನು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ—ಲಗ್ನವು ಅಂತ್ಯಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಸೂಚಕವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 105

केंद्राद्या हस्त सन्खेटैरदृष्टो मृत्युदस्तथा । षष्टेमेब्जेऽसदृष्टेसद्यो मृत्युः शुभेक्षिते ॥ १०५ ॥

ಹಸ್ತ-ಸಂಖ್ಯಾ ವಿಧಾನದಿಂದ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಗ್ರಹದೃಷ್ಟಿ/ಆಧಾರ ಕೇಂದ್ರಾದಿ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ—ಆ ಯೋಗ ಮರಣದಾಯಕ. ಹಾಗೆಯೇ 6ನೇ ಮತ್ತು 11ನೇ ಭಾವಗಳು ದೃಷ್ಟಿರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ತಕ್ಷಣ ಮರಣ; ಶುಭದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದರೆ ಫಲ ಶುಭ.

Verse 106

समाष्टके मिश्रखेटैर्दृष्टे मृतिः शिशोः । क्षीणेब्जेंगे रन्ध्रकेन्दे पापे पापान्तरस्थिते ॥ १०६ ॥

ಅಷ್ಟಮ ಭಾವದ ಮೇಲೆ ಮಿಶ್ರ ಗ್ರಹದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೆ ಶಿಶುವಿನ ಮರಣ ಸೂಚನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ಷೀಣ ಗ್ರಹವು ಜಲರಾಶಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಪಾಪಗ್ರಹವು ಅಷ್ಟಮ (ರಂಧ್ರ) ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಇತರ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೆ—ಮರಣಲಕ್ಷಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 107

भूद्यूननिधने वाब्जे लग्नेऽप्येवं शिशोर्मृतिः । पापैश्चन्द्रास्तगैर्मात्रा सार्द्धं सदृष्टिमंतरा ॥ १०७ ॥

ಜನ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಮೃತ್ಯುಭಾವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಕುಂಭ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ದುಷ್ಟಯೋಗಗಳಿದ್ದರೆ, ಶಿಶುವಿನ ಮರಣ ಸೂಚನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಂದ್ರನು ಅಸ್ತಗತನಾಗಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಶಿಶುವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 108

शुभादृष्टे भान्त्यगेब्जे त्रिकोणोपरतैः खलैः । सग्नस्थे वा विधौपापैरस्तस्थैर्मृतिमाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯಿದ್ದರೂ ಗ್ರಹವು ಶತ್ರುರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ತ್ರಿಕೋಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೆ; ಅಥವಾ ಚಂದ್ರನು ಲಗ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಪಾಪಗ್ರಹಪೀಡನೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಗತನಾದರೆ—ಅಂತಹ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮರಣಪ್ರಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 109

ग्रस्तेऽब्जेऽसद्भिरष्टस्थै सृज्यवात्मजयोर्मृतिः । लग्ने रवौ तु शस्रेण सवीर्यासद्भिरष्टगैः ॥ १०९ ॥

ಚಂದ್ರನು ಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ (ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ) ಇದ್ದು ಅಷ್ಟಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದರೆ, ಜಾತಕನಿಗೂ ಅವನ ಪುತ್ರನಿಗೂ ಮರಣ ಸೂಚನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿದ್ದು ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ ಪಾಪಗ್ರಹಗಳಿದ್ದರೆ, ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 110

कर्केन्द्वीज्ययुते लग्ने केंद्रे सौम्ये च भार्गवे । शषैस्त्र्यरीशगैरायुरमितं भवति ध्रुवम् ॥ ११० ॥

ಕರ್ಕ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗುರು ಯುತಿ ಹೊಂದಿ, ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುಕ್ರನೂ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೆ—ಅಂತಹ ಗ್ರಹಯೋಗಗಳಿಂದ ಆಯುಷ್ಯವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಪಾರವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 111

वंर्गोत्तमे मीनलग्ने वृषेऽब्जे तत्त्वलिप्सिके । स्वतुंगस्थेष्वशेषेषु परमायुः प्रकीर्तितम् ॥ १११ ॥

ಮೀನ ಲಗ್ನವು ವರ್ಗೋತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರನು ವೃಷಭದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಲಿಪ್ಸೆ (ಸತ್ಯತತ್ತ್ವದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ) ಯೋಗವಿದ್ದು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದರೆ—ಪರಮಾಯುಷ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 112

शुभैर्दृष्टः सवीर्योगे केंद्रस्थे चायुरर्थदः । स्वच्चोब्जे स्वर्क्षगैः सौम्यैः सवीर्येंगाधिपे तनौ ॥ ११२ ॥

ಯಾವ ಗ್ರಹವು ಶುಭಗ್ರಹಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಸ್ವಬಲದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಅದು ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ಸ್ವರಾಶಿ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು, ಬಲಿಷ್ಠ ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ದೃಢ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 113

षष्ट्यब्दकेंद्रसौम्येभेष्टशुद्धे सप्ततिर्गुरौ । मूलत्रिकोणगैः सौम्यैर्गुरो स्वोच्चसमन्विते ॥ ११३ ॥

ಷಷ್ಟ್ಯಬ್ದ ಬಿಂದು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಶುಭಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಹಾಗೂ ಸಪ್ತತಿ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗುರು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೆ; ಸೌಮ್ಯಗ್ರಹಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲತ್ರಿಕೋಣ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಗುರು ಸ್ವೋಚ್ಚಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿದ್ದರೆ—ಅದು ಶುಭಫಲಪ್ರದ ಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 114

लग्नाधिपे बलयुतशीत्यब्दं त्वायुरीरितम् । सवीर्ये सत्सु केंद्रेषु त्रिंशच्छुद्धियुतेऽष्टमे ॥ ११४ ॥

ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ಬಲಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ ಆಯುಷ್ಯ ಎಂಭತ್ತು ವರ್ಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ವೀರ್ಯವಂತನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದು, ಅಷ್ಟಮಭಾವವು ತ್ರಿಂಶತ್-ಶುದ್ಧಿ (ಬಲಮಾನದ) ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 115

लयेशे धर्मगेजीवेष्टस्थे क्रूरक्षिते जिताः । लग्नाष्टमेशावष्टस्थौ भाब्दमायुः करौ मतौ ॥ ११५ ॥

ಲಯೇಶ (ಶನಿ) ಧರ್ಮಭಾವ (ನವಮ)ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಗುರು ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರೂರಗ್ರಹ ಕುಜ (ಮಂಗಳ) ಜಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಲಗ್ನೇಶ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮೇಶ ಇಬ್ಬರೂ ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿದ್ದರೆ—ಆಚಾರ್ಯರ ಮತದಲ್ಲಿ ಆಯುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 116

लग्नेऽशुभेज्यौ ग्लौदृष्टौ मृत्यौ कश्चन चाकृतिः । धर्मांगस्थेशनौ शुक्रे केंद्रेऽब्जे व्ययधर्मगे ॥ ११६ ॥

ಲಗ್ನವು ಅಶುಭದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದು, ಗುರು ಕೂಡ ಅಶುಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಚಂದ್ರನು ಕ್ರೂರಗ್ರಹಗಳ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾದರೆ—ಮೃತ್ಯು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಯೋಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೂ, ಶನಿ ಧರ್ಮಾಂಗ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಶುಕ್ರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಬುಧ ವ್ಯಯ (ದ್ವಾದಶ) ಮತ್ತು ಧರ್ಮ (ನವಮ) ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಮೃತ್ಯುಲಕ್ಷಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 117

शताब्दं गीष्पतौ कर्के कटकस्थसितेज्ययोः । लयेशेंगे शुभैर्हीनेऽष्टमे रवाब्धिमितं वयः ॥ ११७ ॥

ಗುರು ಕರ್ಕಟ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗುರು ಇಬ್ಬರೂ ಕರ್ಕಟದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾದರೆ ಶತವರ್ಷಾಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ದುರ್ಬಲನಾಗಿ ಶುಭದೃಷ್ಟಿಹೀನನಾದರೆ, ಅಷ್ಟಮ ಭಾವದಂತೆ ಆಯುಷ್ಯ ಕೇವಲ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 118

लग्ने शेष्टमगेष्टेशे तनुस्थे पंचवत्सरम् । कवीज्ययोगे सौम्याब्जौ लग्ने मृत्यौ च स्वेषवः ॥ ११८ ॥

ಲಗ್ನಾಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಾಧಿಪತಿ ಇಬ್ಬರೂ ದೇಹಸ್ಥಾನವಾದ ಲಗ್ನದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಆಯುಷ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ರ-ಗುರು ಯೋಗವಿದ್ದು, ಬುಧ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮರಣವು ಲಗ್ನದಿಂದಲೇ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 119

एतद्योगजमायुः स्यादथ स्पष्टमुदीयते । सूर्याधिक बले पैंडं निसर्गाञ्च विधोर्बले ॥ ११९ ॥

ಇದು ಯೋಗಜ ಆಯುಷ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಸೂರ್ಯಬಲ ಅಧಿಕವಾದರೆ ಪೈಂಡ (ಗಣಿತ) ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಚಂದ್ರಬಲ ಅಧಿಕವಾದರೆ ನಿಸರ್ಗ (ಸ್ವಾಭಾವಿಕ) ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 120

अंशायुः सबले लग्ने तत्साधनमथो श्रृणु । गोब्जास्तत्त्वतिथी सूर्यास्तिथिः स्वर्गा नखाः क्रमात् ॥ १२० ॥

ಲಗ್ನವು ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಆಯುಷ್ಯ (ಅಂಶಾಯು) ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಅದರ ಸಾಧನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಗೋ’, ‘ಅಬ್ಜ’, ‘ತತ್ತ್ವ’, ‘ತಿಥಿ’, ‘ಸೂರ್ಯ’, ‘ತಿಥಿ’, ‘ಸ್ವರ್ಗ’, ‘ನಖ’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 121

नखा विधुर्द्वावंकाश्च धृतिः स्वाक्षिखमार्गणाः ॥ १२१ ॥

‘ನಖ’ ಎಂಬ ಪದವು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ‘ದ್ವೌ’ ಎಂದರೆ ಎರಡು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ. ‘ಧೃತಿ’ ಎಂದರೆ ಸ್ಥೈರ್ಯ; ‘ಸ್ವಾಕ್ಷಿ’ ಎಂದರೆ ತನ್ನದೇ ಕಣ್ಣು; ‘ಮಾರ್ಗಣಾ’ ಎಂದರೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 122

पिंडे निसर्गे रवोच्चे नो ग्रहः षट्भाल्पको यदा । चक्रशुद्धस्तदा ग्राह्येस्यांशा आयुषिसंमताः ॥ १२२ ॥

ಜನ್ಮಕಾಲದ ಪಿಂಡ-ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉಚ್ಚಸ್ಥನಾಗಿರದೆ, ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹವೂ ಷಡ್ಭಾಗಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲನಾಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಜಾತಕಚಕ್ರವು ‘ಶುದ್ಧ’ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆಯುಷ್ಯನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಮತವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೇ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।

Verse 123

अंशोनाः शंत्रुभे कार्या ग्रहं वक्रगतिं विना । मंदशुक्तौ विनार्द्धोना ग्रहस्यास्तंगतस्य च ॥ १२३ ॥

ಅಶುಭ/ಶತ್ರು-ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಫಲವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು—ಅದು ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ. ಮಂದಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತ (ಅದೃಶ್ಯ/ದಗ್ಧ) ಗ್ರಹದ ಬಲವನ್ನು ಅರ್ಧವಾಗಿ ಕಡಿತವೆಂದು ಗಣಿಸಬೇಕು।

Verse 124

हानिद्वयेऽधिकाः कार्या यदा क्रूरस्तनौ तदा । विहायारीनंशाद्यैर्हन्यादायुर्लवान् भजेत् ॥ १२४ ॥

ಎರಡು ವಿಧದ ನಷ್ಟ ಎದುರಾದರೆ ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ ಶತ್ರು ತನ್ನದೇ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಸಂಕುಚವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಂಶಾದಿಗಳಂತೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆಯುಷ್ಯದ ಭಾಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 125

भगणांशैर्लब्धहीनास्तेषां कार्या विचक्षणैः । पापस्यांशाः समग्रोना सौम्यस्यार्द्धविवर्जिताः ॥ १२५ ॥

ಗ್ರಹಗಣದ ವಿಭಾಗ-ಅಂಶಗಳಿಂದ ಲಭಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೆ, ಅದರ ಮಾನವನ್ನು ವಿವೇಕಿಗಳು ಗಣಿಸಬೇಕು. ಪಾಪಸಂಬಂಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವೆಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಕಡಿತದೊಂದಿಗೆ; ಸೌಮ್ಯಸಂಬಂಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು।

Verse 126

स्पष्टास्तेंशाः खषट्त्र्यासा गुणयित्वा स्वकैर्गणैः । वर्षाणि शेषमर्कध्नं हारात्संमासकाः स्मृताः ॥ १२६ ॥

ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಗುಣಕಗಳಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಉಳಿಯುವ ಶೇಷವೇ ವರ್ಷಗಳು; ಮತ್ತು ‘ಅರ್ಕಧ್ನ’ ಎಂದು ಉಳಿಯುವ ಶೇಷವನ್ನು ಹಾರ (ಭಾಜಕ)ದಿಂದ ಗಣಿಸಿದ ತಿಂಗಳುಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 127

तच्छेषश्च त्रिगुणितः तेनैवाप्तं दिनानि च । शेषे षष्ट्या हते भक्ते हारेण घटिकादिकम् ॥ १२७ ॥

ಆ ಶೇಷವನ್ನು ತ್ರಿಗುಣ ಮಾಡಿದರೆ ಅದರಿಂದಲೇ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರವತ್ತರಿಂದ ಗುಣಿಸಿ ಭಾಜಕದಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಘಟಿಕಾ ಮೊದಲಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಾಲಮಾನ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 128

हित्वा भाज्यंगभागादीन्कलीकृत्य खखाक्षिभिः । भजेद्वर्षाणि शेषे तु गुणिते द्वादशादिभिः ॥ १२८ ॥

ಭಾಜ್ಯದ ಅಂಗಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನಾಂಶಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ‘ಖ-ಖ-ಅಕ್ಷಿ’ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶೇಷವನ್ನು ಕಲಿಯುಗ ಗಣನೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಬೇಕು. ಶೇಷ ಉಳಿದರೆ ಅದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಮೊದಲಾದ ಗುಣಕಗಳಿಂದ ಗುಣಿಸಬೇಕು.

Verse 129

द्विसप्तांशे च मासादिलग्रायुर्जायते स्फुटम् । अशायुषी सलग्नानां खेटानामंशका हृताः ॥ १२९ ॥

ದ್ವಿಸಪ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾಸಾದಿ ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಗ್ನಸಹಿತ ಆಯುಷ್ಯವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಅಶಾಯುಷೀ’ ಲಗ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ನಿಯೋಜಿತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 130

खयुगैरायुरंशाः स्युस्तत्संस्कारं वदामि ते । ग्रहनलग्नं षड्रात्यं चेत्संस्कारोऽन्यथा नहि ॥ १३० ॥

ಖಯುಗಗಳಿಂದ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಅದರ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಗ್ನವು ಆರು ರಾತ್ರಿಗಳವರೆಗೆ ನಿಂತರೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 131

तदंशः स्वाग्नयो भक्ता लब्धोनोभूर्गुणो भवेत् । यदैकाल्यं तदास्तांशाः स्वाग्र्याप्तोना च भूर्गुणः ॥ १३१ ॥

ಆ ಅಂಶವನ್ನು ಸ್ವಾಗ್ನಿಗಳಿಗೂ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಹಂಚಿ ಪಡೆದರೆ ಪುಣ್ಯವು ಬಹಳವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗದು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಏಕೈಕ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ (ಐಕಾಲ್ಯ) ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ ಆ ಅಂಶಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಪುಣ್ಯವು ಬಹುಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 132

सौमयस्यार्द्धेन पापस्य समग्रेणेति निश्चयः । गुमकध्नाश्चायुरंशाः संस्कारोऽयमुदाहृतः ॥ १३२ ॥

ಈ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಸೌಮ್ಯಯಾಗದ ಅರ್ಧಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತ. ಇದು ಕ್ಷಯಾದಿ ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ—ಎಂದು ಈ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ॥೧೩೨॥

Verse 133

आयुरंशकलाभक्ताद्विंशत्याब्दा इनाहतम् । शेषं द्विशतभक्तं स्युर्मासाः शेषा दिनादिकम् ॥ १३३ ॥

ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಅಂಶ-ಕಲಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಭಾಗಫಲವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತರಿಂದ ಗುಣಿಸಿದರೆ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಶೇಷವನ್ನು ಎರಡುನೂರರಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಭಾಗಫಲ ತಿಂಗಳುಗಳು; ನಂತರ ಉಳಿದುದು ದಿನಾದಿ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಘಟಕಗಳು) ಆಗುತ್ತದೆ॥೧೩೩॥

Verse 134

लग्नायुरंशास्त्रिगुणा दिग्भिक्ता स्युः समास्ततः । शेषेऽर्कादिगुणे भक्ते दिग्भर्मासादिकं भवेत् ॥ १३४ ॥

ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮೂರರಷ್ಟು ಮಾಡಿ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಶೇಷವನ್ನು ಸೂರ್ಯಾದಿ (ಗ್ರಹಕಾರಕ) ಗುಣಗಳಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದರೆ ದಿಗ್ಭಾಗ ಮೊದಲಾದ ವಿಭಾಗಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ॥೧೩೪॥

Verse 135

सबलेंगेभतुल्याब्दैर्युतमायुर्भवेत्स्फुटम् । अंशद्विध्नमक्षांशं मासाः खत्र्यादिसंगुणात् ॥ १३५ ॥

ಕಾರಕಗಳು ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಗಣಿತವಾದ ಆಯುಷ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಿಂಹಾದಿ ರಾಶಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಅಕ್ಷಾಂಶವನ್ನು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿ ‘ಖ’ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳಿಂದ ಗುಣಿಸಿದರೆ ಫಲವು ತಿಂಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ॥೧೩೫॥

Verse 136

शेषा दिनादिकं योज्यं नैतत्पिंडनिसर्गयोः । लग्नार्कचन्द्रमध्ये तु यो बली तद्दशा पुरा ॥ १३६ ॥

ಉಳಿದ ಶೇಷವನ್ನು ದಿನಾದಿಯಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು—ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಲಗ್ನ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬಲಿಷ್ಠರೋ, ಅವರ ದಶೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರವರ್ತಿಸಬೇಕು॥೧೩೬॥

Verse 137

ततः केंद्रादिगानां तु द्वित्र्यादौ सबलस्य च । बह्वायुर्यो वीर्यसाम्येर्काद्युतस्य प्राक् याचकः ॥ १३७ ॥

ನಂತರ ಕೇಂದ್ರಾದಿ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ, ತೃತೀಯಾದಿಗಳು ಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಯುಷ್ಯ ದೀರ್ಘವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ ಮೊದಲು ಉದಯಿಸುವುದೇ ಸೂರ್ಯಾದಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಧಾನ ಫಲದಾತನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 138

षड्वर्गार्द्धस्य त्रिंशस्य त्रिकोणगश्च स्मरगः । सप्तमासस्य तूर्यस्य चतुरस्रगतस्य च ॥ १३८ ॥

ಷಡ್ವರ್ಗಾರ್ಧರೂಪವಾದ ತ್ರಿಂಶಾಂಶದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋಣಸ್ಥ ‘ಸ್ಮರಗ’ (ಕಾಮಸಂಬಂಧ) ಅಂಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ತೂರ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಪ್ತಮಾಂಶವು ಚತುರಸ್ರ (ಚೌಕ) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 139

क्रमः केंद्रादिकोऽत्रापि द्वित्र्यादौ सबलस्य च । पाकपस्याब्धिनागाश्च ह्यर्णवा सहगस्य च ॥ १३९ ॥

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರಮವು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ, ತೃತೀಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಬಲವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಫಲಗಳು ಗ್ರಹದ ‘ಪಾಕ’ (ಪರಿಪಕ್ವತೆ)ದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾಗರ, ನಾಗರಾಜ, ಅರ್ಣವ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಗ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ.

Verse 140

त्रिकोणस्थस्य चाष्टाक्षिसूर्याद्यूनगतस्य च । तुर्याष्टगस्य तु स्वर्गा गुणकाः परिकीर्तिताः ॥ १४० ॥

ತ್ರಿಕೋಣಸ್ಥನಿಗೂ, ‘ಅಷ್ಟಾಕ್ಷಿ’ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿರುವವನಿಗೂ, ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗತಿಯುಳ್ಳವನಿಗೂ—ಇವರ ಗುಣಕಗಳಾಗಿ ‘ಸ್ವರ್ಗಗಳು’ ಎಂದು ಪರಿಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 141

दशागुणैर्हता भक्त्या गुणैक्येन समागताः । शेषेऽर्कादिहते भक्ते मासाद्यैक्येन नारद ॥ १४१ ॥

ಭಕ್ತಿಯು ದಶಗುಣ ವಿಭೇದವನ್ನು ಜಯಿಸಿದಾಗ ಗುಣೈಕ್ಯವು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಭಕ್ತಿಯೂ ಸೂರ್ಯತಾಪದಲ್ಲಿ ಮಲ ದಗ್ಧವಾಗುವಂತೆ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ, ಹೇ ನಾರದ, ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣ ಏಕತ್ವ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 142

अंतर्दशासु विदशास्तासु चोपदशास्तथा । दशेशमित्रस्वोच्चक्षंगोब्जोब्ध्येकाद्रिवृद्धिगः ॥ १४२ ॥

ಅಂತರ್ಧಶೆ, ವಿಶೇಷದಶೆ ಹಾಗೂ ಉಪದಶೆಗಳಲ್ಲಿ ದಶಾಧಿಪತಿ ಮಿತ್ರರಾಶಿ, ಸ್ವರಾಶಿ, ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಶುಭವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವನು।

Verse 143

शुभगो यद्भगस्तद्भिस्न्वादिस्थेन तद्धिकृत् । प्रोक्तेतरस्थानगतस्तत्तद्भावक्षयं करः ॥ १४३ ॥

‘ಶುಭಗ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ‘ಭಾಗ್ಯವಂತ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಆದರೆ ಅದೇ ಪದ ಸ್ನ್ವಾದಿ-ಗಣದ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದರೆ ಕರ್ತೃವಾಚಕವಾಗಿ ‘ಆ ಫಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವನು’ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಳಿದ ಪದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ, ಅದೇ ಭಾವದ ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ನಾಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 144

खगस्य यद्भवेद्द्रव्यं भावभे क्षणयोगजम् । जीविकादिफलं सर्वं दशायां तस्य योजयेत् ॥ १४४ ॥

ಗ್ರಹವು ಭಾವದಲ್ಲಿಯೂ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಗಗಳಿಂದ ಯಾವ ಧನಫಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೋ—ಜೀವಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನು—ಆ ಗ್ರಹದ ದಶೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 145

विशन्यापदशायां यो वैरिदृष्टो विपत्तिकृत् । शुभमत्रेक्षितश्चेष्टसद्वर्गस्थश्च यो ग्रहः ॥ १४५ ॥

ಅಶುಭ ಅಥವಾ ಆಪದ್ ದಶೆಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಗ್ರಹವು ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಗ್ರಹವು ಶುಭದೃಷ್ಟಿ ಪಡೆದು ಷಡ್ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಶುಭಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 146

तत्काले बलवानापन्नाशकृत्समुदाहृतः । यस्याष्टवर्गजं चापि फलं पूर्णशुभं भवेत् ॥ १४६ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಆಪನ್ನಾಶಕೃತ್’ ಎಂಬ ಬಲಿಷ್ಠ ಪರಿಹಾರ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವವನಿಗೆ ಅಷ್ಟವರ್ಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಫಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶುಭವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 147

यश्च मूर्तितनुग्लावो वृद्धिगः स्वोच्चभस्थितः । स्वत्रिकोणसुहृद्भस्थस्तस्य मध्यमसत्फलम् ॥ १४७ ॥

ಗ್ರಹವು ದೇಹಬಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಶಿ, ಉಚ್ಚ ರಾಶಿ, ಸ್ವತ್ರಿಕೋಣ ಅಥವಾ ಮಿತ್ರರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದರೆ, ಅದು ಮಧ್ಯಮವಾಗಿ ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 148

श्रेष्ठं शुभतरं वाच्यं विपरीतगतस्य तु । नेष्टमुत्कटमिष्टं तु स्वल्पं ज्ञात्वा बलं वदेत् ॥ १४८ ॥

ವಿಪರೀತ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂಗಳಕರವೂ ಆದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಅಪ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಕಠೋರ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳದೆ, ತನ್ನ ಬಲ ಸ್ವಲ್ಪವೆಂದು ತಿಳಿದು ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸಂಯಮದಿಂದ ಮಾತನಾಡಬೇಕು।

Verse 149

चरे सन्मध्यदुष्टाभ्यामंगभंगे विपर्ययात् । स्थिरे नेष्टष्टमध्या च होरायास्त्र्यं शकैः फलम् ॥ १४९ ॥

ಚರ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾ ಫಲವು ಶುಭ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ದುಷ್ಟವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅಂಗಭಂಗ (ಗಾಯ) ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ಸ್ಥಿರ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಲ ಅನಿಷ್ಟ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಷ್ಟಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದ ಸಂಯೋಗವಿದ್ದರೆ. ಹೀಗೆ ಶಕರು ಹೋರಾದ ತ್ರಿವಿಧ ಫಲವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 150

स्वामीज्यज्ञयुता होरा दृष्टा वा सत्पलावहा । विनाश दृष्टयुक्ता च पापांतरगतान्यथा ॥ १५० ॥

ಹೋರಾ ಸ್ವಾಮಿಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಅದು ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿನಾಶದ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 151

प्राग्ध्वांक्षा बंधु मृत्याय तयोर्द्यूने रविः स्वभात् । वक्रात्स्वादिवसाञ्चार्के शुक्राद्यूनां तु षड्रतः ॥ १५१ ॥

ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವ ತಿಥಿ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಅಶುಭವೂ ಮರಣಕಾರಕವೂ ಎಂದು ಮನ್ಯತೆ. ಅದೇ ದಿನವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಸ್ವಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನ ಗತಿ ವಕ್ರವಾದಾಗ ‘ಸ್ವಾದಿ’ ತಿಥಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಶುಕ್ರಾದಿ ಗ್ರಹಗಳ ರತ/ಕಾಲಮಾನ ಆರುಪಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 152

धर्मध्यायारिगो जीवादिकत्र्यारिगो विधोः । पृध्यंत्यधीतपाः सुज्ञा ततोवृद्ध्यंत्यबंधुराः ॥ १५२ ॥

ಧರ್ಮ-ಧ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧಿಗಳಾದವರು ಹಾಗೂ ಜೀವಹಿಂಸಕರು—ಇಂತಹ ಪ್ರಭುವಿನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸುಜ್ಞರು, ಅಧ್ಯಯನ-ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ವಾದದಿಂದ ಬಂಧುತ್ವವಿಲ್ಲದ ಕಲಹಪ್ರಿಯರು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 153

वृद्धिगोंगात्सधनघीतपः स्वाराच्छशी शुभः । स्वदूवृध्यस्तादिषु पृधात्ससाष्टौ पंचयोपगः ॥ १५३ ॥

ಲಭ್ಯವಾದ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕವು ವಿಕೃತ/ಭ್ರಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಾರ್ಥ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ನಾರದಪುರಾಣ ಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪಾಠದೋಷದ ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ।

Verse 154

षट्त्र्यायधीस्थो मंदाञ्च ज्ञाद्द्वित्र्यायाष्टकेंद्रगः । केंद्राष्टायांत्य इज्याद्वा ज्ञज्यायास्तत्र स्वे कवेः ॥ १५४ ॥

ಶನಿ ಷಷ್ಠ ಅಥವಾ ತೃತೀಯ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಬುಧ ದ್ವಿತೀಯ ಅಥವಾ ತೃತೀಯದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗುರು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ—ಆ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನಿಗಿಂತ ಬುಧನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 155

वृद्धाविनात्सादिधिया मंगा मायारिगो विधोः । केंद्राष्टापार्थगः स्वर्क्षान्मंदाद्गोष्टायकेंद्रगः ॥ १५५ ॥

ಮಂಗಳನು ಶನಿಯ ಸಂಯೋಗ/ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪೀಡಿತಬುದ್ಧಿಯವನಾದರೆ, ಅವನು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೋ ಅಷ್ಟಮದಲ್ಲೋ ಇದ್ದು, ಸ್ವರಾಶಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಶನಿಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀಚಸಂಗ ಮತ್ತು ಗೋಷ್ಟದಂತ (ಹೀನ) ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಂಧನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶನಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ।

Verse 156

षट् त्रिधी भवतः सौम्यात्षड्वांशाष्टगो भृगोः । कर्मायव्ययषष्टस्थो जीवाद्भौमः शुभः स्मृतः ॥ १५६ ॥

ಸೌಮ್ಯ (ಬುಧ)ನ ತ್ರಿಭಾಗ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಆರು’ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಭೃಗು (ಶುಕ್ರ)ನ ಷಡಂಶ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಎಂಟು’ ಫಲ. ಕರ್ಮ, ರೋಗ ಮತ್ತು ವ್ಯಯ ಸೂಚಿಸುವ ಷಷ್ಠ ಭಾವದಲ್ಲಿ ‘ಜೀವ’ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದ ಮಂಗಳನು ಇದ್ದರೆ ಅವನು ಶುಭನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 157

कवेर्द्ध्याषष्टमोध्याये सन्ज्ञोमंदान्सधीत्रये । साक्षास्ते भूमिजाज्जीवाद्ययारिभवमृत्युगः ॥ १५७ ॥

ಕವಿಯ ಅರವತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ‘ಮಂದ’ ಎಂಬ ದೇವನು ಧೀ (ಬುದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ತ್ರಯದೊಂದಿಗೆ ಸాక్షಾತ್ ಭೂಮಿಜಸಂಭವನೆಂದು ವರ್ಣಿತನು; ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಕ್ಷಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಶತ್ರುರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ।

Verse 158

धर्मायारिसतांत्येर्कात्साद्यत्रिस्वगता स्वभात् । षट्खायाष्टाब्धिखोष्विज्यात्सहाद्येषु विलग्नतः ॥ १५८ ॥

ಸೂರ್ಯನ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೇಷಾದಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಫಲವು ಲಗ್ನದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ—ಆರು ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂಟು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರಾದಿ ಸಹಾಯಕಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ; ಹೀಗೆ ಉದಯಲಗ್ನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕು।

Verse 159

दिक्वाष्टाद्यस्तबंध्याये कुजात्खात्सत्रिके गुरुः । सात्र्यंके सन् रवेः शुक्राद्धीखगो दिग्भवारिगः ॥ १५९ ॥

ದಿಕ್-ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ‘ಬಂಧ್ಯ’ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕುಜಾದಿ ತ್ರಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಸೂಚ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶನಿ-ಚಿಹ್ನಿತ ತ್ರಯದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರದಿಂದ, ‘ಧೀ-ಖಗ’ (ಬುಧ) ದಿಕ್-ಸೂಚಕ, ಭಾವ-ಸೂಚಕ ಮತ್ತು ಶತ್ರುನಾಶಕನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 160

चंद्राद्वीशार्थगोस्तेषु मन्दाद्धीत्रिषडंत्यगः । गोब्धिधीषट्खखाद्या ये ज्ञात्सद्यूने विलग्नतः ॥ १६० ॥

ಚಂದ್ರನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅಧಿಪತಿ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ‘ಗೋ’ ಮೊದಲಾದ ಸಂಖ್ಯಾ/ಸಂಕೇತ ನಾಮಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ತ್ರಯ ಮತ್ತು ಷಡ್ಸಮೂಹದ ನಂತರದ ಕೊನೆಯ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಗೋ, ಬ್ಧಿ, ಧೀ, ಷಟ್, ಖ, ಖ’ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದರೆ, ಲಗ್ನ-ಸಂಗತಿಯಂತೆ ಫಲವು ತಕ್ಷಣ ನಿಶ್ಚಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 161

आशु तेशाष्टगोष्वंगःत्सांतेष्वब्जात्सितः शुभः । स्वात्सज्ञेषु त्रिधीगोब्धी दिक्छिद्रासिगतोर्कजात् ॥ १६१ ॥

ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಮತ್ತು ‘ಗೋ’ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಸಂಭವ ಶುಭ ಶ್ವೇತ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ) ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅವರ ಸ್ವಪರಿಭಾಷಾ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸೂಚಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಧೀ ಮತ್ತು ‘ಗೋಬ್ಧಿ’ಗಳನ್ನು ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಮಧ್ಯಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಖಡ್ಗಸಮಾನ ವಿಭಾಗಗಳಂತೆ, ಅರ್ಕ-ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 162

रंध्रायव्यचगः सूर्यादोष्टधीखे सगोर्गुरो । ज्ञाब्धित्र्यायारिगोरात्रिषट्ध्यध्यांत्यगोषु च ॥ १६२ ॥

ಈ ಶ್ಲೋಕವು ಕಥಾರ್ಥವಲ್ಲ; ಮಂತ್ರ-ನ್ಯಾಸದಂತೆ ಧ್ವನಿ-ಸಂಕೇತಗಳ ಗುಪ್ತಕ್ರಮ. ‘ರಂಧ್ರ’ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ‘ಆಯ-ವ್ಯಾ-ಚ-ಗ’ ಇತ್ಯಾದಿ, ನಂತರ ‘ಸೂರ್ಯ’, ‘ಓಷ್ಠ-ಧೀ-ಖೇ’, ‘ಸ-ಗೋಃ-ಗುರುೋ’ ಮೊದಲಾದ ಧ್ವನಿಸಮೂಹಗಳ ನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಾಪನೆ—ಇದು ವಿಧಿ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ.

Verse 163

त्रिधीशारिषु मन्दः खात्साक्षांत्येषु शुभो सृजः । केंद्रायाष्टधनेष्वर्का लग्नाद्वृद्ध्याद्यबंधुषु ॥ १६३ ॥

ಮೂರನೇ, ಆರನೇ ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಶನಿ ಶುಭಫಲದಾಯಕ. ಎರಡನೇ, ಹತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ಮಂಗಳಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ಕೇಂದ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಶಸ್ತ; ಲಗ್ನದಿಂದ ಹನ್ನೊಂದನೇ (ಲಾಭ), ಒಂಬತ್ತನೇ (ಭಾಗ್ಯ) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ (ಗೃಹ-ಬಂಧು) ಭಾವಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭಕರ.

Verse 164

गोध्वष्टापारिखांत्येज्ञाच्चंद्राल्लाभत्रिषद्भतः । षडष्टांत्यगतः शुक्राद्गुरीर्द्वीशांत्यशत्रुषु ॥ १६४ ॥

ಚಂದ್ರನನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಲಾಭ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ-ಆರನೇ ಭಾವಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಶುಕ್ರನು ಆರನೇ, ಅಷ್ಟಮ ಅಥವಾ ದ್ವಾದಶ ಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕ್ಲೇಶ ಸೂಚನೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯ, ಆರನೇ, ದ್ವಾದಶ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖಫಲದಾಯಕ.

Verse 165

उक्तस्थानेषु रेखादो ह्यनुक्तेषु तु बिंदुदाः । जन्मभाद्वद्विमित्रोच्चस्वभेधिष्टं परेष्वसत् ॥ १६५ ॥

ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖೆ ಮುಂತಾದ ಗುರುತುಗಳಿಂದ ಚಿಹ್ನಿಸಬೇಕು; ಹೇಳದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಮುಂದಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಹವು ಮಿತ್ರ, ಉಚ್ಚ ಅಥವಾ ಸ್ವವಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅದೇ ಹೆಚ್ಚು ಫಲದಾಯಕ; ಇತರ ಕಡೆ ಫಲಹೀನಪ್ರಾಯ.

Verse 166

कष्टमर्थक्षयः क्लेशः समतार्थसुखागमः । धनाप्तिः सुखमिष्टाप्तिरिति रेखाफलं क्रमात् ॥ १६६ ॥

ರೇಖೆಗಳ ಫಲ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಕಷ್ಟ, ಧನಕ್ಷಯ, ಕ್ಲೇಶ, ಸಮತೆ, ಅರ್ಥ-ಸুখಾಗಮನ, ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಸುಖ, ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಪ್ರಾಪ್ತಿ.

Verse 167

पितृमातृद्विषन्मित्रभ्रातृस्त्रीभृतकाद्रवेः । स्वामिलग्राजयोः स्वस्थाद्भेदर्कस्वयशोशयात् ॥ १६७ ॥

ಸೂರ್ಯನಿಂದ ತಂದೆ‑ತಾಯಿ ಸಂಬಂಧದ ದುಃಖಗಳು, ಶತ್ರು‑ಮಿತ್ರ, ಸಹೋದರ, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಷ್ಟಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ರಾಜರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ತೊಂದರೆಗಳು; ಬಲಿಷ್ಠ ಸೂರ್ಯನಿಂದಲೂ ಭೇದ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಶಸ್ಸಿನ ಕ್ಷಯ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 168

तृणस्वर्णाश्वधोरणाद्यैरर्कांशे वृत्तिमादिशेत् । कृष्यंबुजस्रीभ्योब्जांशे कौजे धात्वस्रसाहसैः ॥ १६८ ॥

ಸೂರ್ಯಾಂಶದಲ್ಲಿ ತೃಣ/ಮೇವು, ಚಿನ್ನ, ಕುದುರೆ, ಧಾರಣ‑ಪೋಷಣೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಚಂದ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ನೀರು, ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ; ಕೌಜ (ಮಂಗಳ)ದಲ್ಲಿ ಲೋಹ, ರಕ್ತಪಾತ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 169

काव्यशिल्पादिभिर्बोधे जवे देवद्विजाकरैः । शौक्रे रजतगोरत्नैर्मांदे हिंसश्रमाधमैः ॥ १६९ ॥

ಬುಧನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಬೋಧ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ವೇಗ ಮತ್ತು ದೇವ‑ದ್ವಿಜ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ) ಹಾಗೂ ಗಣಿಗಳ ಸಂಬಂಧ ಲಾಭಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಶುಕ್ರನ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ, ಗೋವುಗಳು, ರತ್ನಸಂಪತ್ತು; ಶನಿಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದಿಂದ ಗುರುತಾದ ಹೀನ ವೃತ್ತಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ.

Verse 170

स्वोञ्चेष्वार्की तथा ज्यारैरुक्तैकांगे नृ पाधिपाः । लग्रे वर्गोत्तमेऽब्जे वा चतुरादिग्रहेक्षिते ॥ १७० ॥

ಶನಿ ಸ್ವರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಗುರು ಕೂಡ ಹೇಳಿದ ಏಕಾಂಗಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ; ಲಗ್ನವು ವರ್ಗೋತ್ತಮವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರಲಿ, ಮತ್ತು ಚತುರ್ಥಾದಿ ಗ್ರಹದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದರೆ—ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 171

द्वाविंशभूपास्तुंगेसृक्चापेर्केन्दूयमस्तनौ । भूपकृत्तुंगगोर्कोगेस्तेसाजार्कोखभे गुरौ ॥ १७१ ॥

ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನಗಳ ‘ಭೂಪ’ಗಳನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ಧನು ಮತ್ತು ಕರ್ಕಟದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಯಮನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಉಚ್ಚ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ‘ರಾಜ್ಯಕರ’ (ರಾಜನನ್ನಾಗಿಸುವ) ಕಾರಣವೆಂದು ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸೂರ್ಯಾಂಶದ ಆಕಾಶ‑ರಾಶಿ (ಕುಂಭ) ಯಲ್ಲಿ ಗುರುವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 172

यमेंदुतुंगगौ लग्ने षष्टेऽर्कज्ञौ तुलाजगौ । सितासृजो गुरौ कर्को साराजे लग्नगे नृपाः ॥ १७२ ॥

ಯಮನು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಸ್ಥ ಚಂದ್ರನು ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಷಷ್ಠಭಾವದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ–ಬುಧರು ತುಲಾ ಹಾಗೂ ಧನು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ; ಶುಕ್ರ–ಕುಜರು ಗುರುಸಹಿತ ಯುತಿಯಾಗಿ, ಕರ್ಕಟ ರಾಶಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಚಂದ್ರನು ಮತ್ತೆ ಲಗ್ನಸ್ಥನಾದರೆ—ಅಂತಹ ಜಾತಕನು ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 173

वृषेगेब्जेर्केज्यसौरैः सुहृज्जायाखगैर्नृपः । मंदे मृगांगेत्र्यर्यकांशस्थैरजादिभिर्नृप ॥ १७३ ॥

ಓ ನೃಪ, ವೃಷಭ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಬುಧ–ಗುರು–ಶನಿಗಳು ಯುತಿಯಾದರೆ ಆಡಳಿತಕನಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರಸಂಪತ್ತು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಶನಿ ಮಕರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ತ್ರ್ಯರ್ಯಮಣಾದಿ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳ ಸಂಯೋಗವಾದರೂ ಸಹ ಸಮಾನ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 174

सेज्याजेश्वे मृगमुखे कुजे तुंगेर्क्षभागेवौ । लग्नेऽथ सेज्यकर्केंगे ज्ञाजशुक्रैर्भवोपगैः ॥ १७४ ॥

ಗುರು ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದ್ದು ಕುಜನು ಮಕರದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಸ್ಥನಾಗಿರುವಾಗ; ಲಗ್ನವು ಕರ್ಕಟವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಗುರು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದು, ಬುಧ–ಕುಜ–ಶುಕ್ರರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ—ಈ ಯೋಗವು ಹೇಳಿದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ।

Verse 175

मेषेऽर्के भूमिपासेंदौ एषे षांग्रेर्कपपासृजः । सिंहकुंभमृगस्थाश्चेद्भूपः सारेतनावजे ॥ १७५ ॥

ಸೂರ್ಯನು ಮೇಷದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಚಂದ್ರನು ರಾಜಯೋಗಕಾರಕ ಗ್ರಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾರಕರು ಮೇಷದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದು; ಜೊತೆಗೆ ಸಿಂಹ, ಕುಂಭ ಅಥವಾ ಮಕರದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೆ—ಜಾತಕನು ಬಲವಂತನಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೇನೆಯುಳ್ಳ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 176

आर्केजीवे तनौ वापि नृपोऽथोः कुजभास्करौ । धीस्थौ गुर्विदुकवयो भूमौ स्त्र्यगे बुधैर्नृपः ॥ १७६ ॥

ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಶನಿ ಅಥವಾ ಗುರುರಾಶಿ ಬಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕುಜ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರು ಸಪ್ತಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ. ಗುರು ನವಮದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಆಚಾರ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬುಧ ದ್ವಿತೀಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಪಂಡಿತನೂ ವಾಗ್ಮಿಯೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರ ಚತುರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಆಡಳಿತಕನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 177

मृगास्यलग्नगैः सौरेजाब्जर्क्षहरयः सयाः । कविक्षौ तुलयुरमस्थौ वै भूपः कीर्तिमान्भवेंत् ॥ १७७ ॥

ಜನ್ಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃಗಶೀರ್ಷ (ಮೃಗಾಸ್ಯ) ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಶನಿ, ಗುರು, ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬುಧರು ಇದ್ದು, ಉಳಿದ ಗ್ರಹಗಳು ತುಲಾ ರಾಶಿ ಹಾಗೂ ಸಪ್ತಮ ಭಾವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದರೆ, ಜಾತಕನು ಕೀರ್ತಿಮಂತ ರಾಜನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 178

यस्य कस्यापि तनयः प्रोक्तैर्योगैर्नृपो भवेत् । वक्ष्यमाणैर्नृपसुतो ज्ञेयो भूयो मुनीश्वर ॥ १७८ ॥

ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ಯೋಗಗಳಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಗನೂ ರಾಜನಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ, ಮುನೀಶ್ವರನೇ, ಈಗ ಹೇಳಲಿರುವ ಯೋಗಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ‘ರಾಜಪುತ್ರ’ (ಯುವರಾಜ) ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 179

स्वोच्चे त्रिकोणभगतेस्त्र्याद्यैर्बलयुतैर्नृपः । सिंहेऽर्के मेषलग्नेऽजे मृगे भौमे घटेऽष्टमे ॥ १७९ ॥

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಸೂರ್ಯಾದಿ ಗ್ರಹಗಳು ಸ್ವರಾಶಿ, ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ತ್ರಿಕೋಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಬಲವಂತರಾಗಿದ್ದರೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೂರ್ಯ ಸಿಂಹದಲ್ಲಿ, ಲಗ್ನ ಮೇಷದಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳ ಮಕರದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟಮ ಭಾವ ಕುಂಭದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ—ಈ ಯೋಗ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 180

चापे धरानाथःस्यादथ स्वर्क्षगे भृगौ । पातालगे धर्मगेऽब्जे शुभदृष्टे युते मुने ॥ १८० ॥

ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಧರಾನಾಥನು ಧನುಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಶುಕ್ರನು ಸ್ವರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಗುರು ಪಾತಾಳಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಕೆಳಗೆ) ಇದ್ದು, ಸೂರ್ಯನು ತುಲಾದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಶುಭದೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಯುತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದರೆ—ಈ ಯೋಗ ಶುಭಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ।

Verse 181

त्रिलग्नभवगैःशेषैर्धराधीशः प्रजायते । सौम्ये वीर्ययुतेंऽगस्थे बलाढ्येशुभगे शुभे ॥ १८१ ॥

ಮೂರು ಲಗ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವಗಳಿಂದ ಉಳಿದ ಶುಭಕಾರಕಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡು, ಕಾರಕಗ್ರಹವು ಸೌಮ್ಯ, ವೀರ್ಯಯುತ, ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ಬಲವಂತ, ಶುಭಗತಿಯುಳ್ಳದು ಹಾಗೂ ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳದಾಗಿದ್ದರೆ—ಅಲ್ಲಿ ಧರಾಧೀಶ (ರಾಜ) ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 182

धर्मार्थोपचयस्थैश्चशेषैर्धर्मयुतोनृपः । मेषूरणायतनुगाः शशिसूर्यजसूरयः ॥ १८२ ॥

ಧರ್ಮಾರ್ಥೋಪಚಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಉಳಿದ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ರಾಜನು ಧರ್ಮಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯಜನ್ಯ ಮುನಿಗಳು ಮೇಷ, ಊರಣ, ಆಯತನ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 183

ज्ञारौ धनेशितरवा हिबुके भूपतिस्तदा । वृषेंऽगेऽब्जोधनारिस्थो जीवार्की लांभगाः परे ॥ १८३ ॥

ಹಿಬುಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾರ ಮತ್ತು ಎರಡು ತೇಜಸ್ವಿ ಗ್ರಹಗಳು; ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಧನೇಶ ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯರು; ನಂತರ ತಾಲುವಿನಲ್ಲಿ ಭೂಪತಿ ಸ್ಥಿತ. ವೃಷಭದ ಭುಜದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಜ ಮತ್ತು ಧನಶತ್ರುವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ನಿಂತಿರುವನು; ಬೇರೆಡೆ ಗುರು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ‘ಲಾಂಭಗ’ (ಲಾಭವಾಹಕರು) ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.

Verse 184

सुखे गुरुः खेरवींदूयमो लग्ने भवे करै । लग्ने वक्रासितौ चंद्रेज्यसितार्कबुधाः क्रमात् ॥ १८४ ॥

ಸুখಸ್ಥಾನ (ಚತುರ್ಥ ಭಾವ)ದಲ್ಲಿ ಗುರು ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಖೇರ, ರವಿ, ಇಂದು, ಯಮರು; ಹಾಗೆಯೇ ಲಗ್ನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಕ್ರ-ಸಿತ (ವಕ್ರ/ಸರಳ) ಗತಿಯವರು—ಚಂದ್ರ, ಗುರು, ಶುಕ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಬುಧರೂ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 185

सुखास्तु शुभखाप्तिस्थानरेशं जनयंत्यपि । कर्मलग्नगरवेटस्य दशायां राज्यसंगतिः ॥ १८५ ॥

ಸೌಖ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶುಭಲಾಭಗಳೂ ಉಂಟಾಗಿ, ಶುಭಪ್ರಾಪ್ತಿಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸಹ ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಲಗ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗ್ರಹದ ದಶೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಂಗತಿ (ಅಧಿಕಾರಸಂಬಂಧ) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 186

प्रबलस्य दशायां वा शत्रुनीचा दिगार्तिदाः । आसन्नकेंद्रद्वयगैर्वर्गदाख्यः सकलग्रहैः ॥ १८६ ॥

ಪ್ರಬಲ ಗ್ರಹದ ದಶೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಇತರ ಗ್ರಹಗಳು ಶತ್ರುಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ನೀಚಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಪೀಡೆ ನೀಡಿದರೆ, ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಆ ಯೋಗವನ್ನು ‘ವರ್ಗದ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 187

तन्वस्तगैश्च सकटं विहगो राज्यबंधुगैः । श्रृङ्गाटकं धिगौगस्थैर्लग्नायस्थैर्हलं मतम् ॥ १८७ ॥

ತನ್ವ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಗ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗ್ರಹಗಳಿಂದ ‘ಶಕಟ’ (ಗಾಡಿ) ಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಿಹಗ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಬಂಧು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ‘ಶೃಂಗಾಟಕ’ (ತ್ರಿಕೋಣ-ಸಂಧಿ) ಎಂದು; ಲಗ್ನ ಮತ್ತು ಆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ‘ಹಲ’ (ನೇಗಿಲು) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 188

वर्ज्जोङ्गेस्थे सत्स्वसत्सु तुर्यखस्थैर्यवोन्यथा । विमिश्रैः कमलं प्राहुर्वायाकंटकबाह्यगैः ॥ १८८ ॥

ಮನಸ್ಸು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸತ್-ಅಸತ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸಿ, ತುರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಥೈರ್ಯವು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯಗೊಳ್ಳುವಾಗ—ಅಂತಹ ಮಿಶ್ರತೆಯಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಕಮಲ’ವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮುಳ್ಳಿನ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುವಂತೆ.

Verse 189

लग्नाच्चतुर्भुगैर्यूपःशरस्तूर्याच्चतुर्भुगैः । द्यूनाद्वेदक्षगैः शक्तिं र्दऽखादिचतुर्भगैः ॥ १८९ ॥

ಲಗ್ನದಿಂದ ಚತುರ್ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ‘ಯೂಪ’ (ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭ) ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ತುರೀಯ (ಚತುರ್ಥ)ದಿಂದ ಚತುರ್ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ‘ಶರ’ (ಬಾಣ) ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತಮ (ದ್ಯೂನ)ದಿಂದ ವೇದಾಕ್ಷರ-ಗಣನೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಶಕ್ತಿ’ (ಭಾಲ/ಆಯುಧ) ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ‘ರ್ದ-ಖ’ ಮೊದಲಾದ ಉಳಿದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚತುರ್ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 190

लग्नात्क्रमात्सप्तभगैर्नोकाकूटस्तु नुर्यतः । छत्रमस्तात्स्वभाद्यायोन्यस्मादर्द्धेन्दुनामकः ॥ १९० ॥

ಲಗ್ನದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಏಳು ಭಾಗಗಳ ಗಣನೆ ಮಾಡಿದರೆ ‘ನೋಕಾಕೂಟ’ ಎಂಬ ಬಿಂದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ‘ಛತ್ರ’ ಎಂಬ ಬಿಂದು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಂದು ಆಧಾರದಿಂದ ‘ಅರ್ಧೇಂದು’ (ಅರ್ಧಚಂದ್ರ) ಎಂಬ ಬಿಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 191

लग्नादेकांतरगतैश्चक्रमर्थात्सरित्पतिः । षह्युस्थानेषु वीणाद्याः समसप्तर्क्षगैः ॥ १९१ ॥

ಲಗ್ನದಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರೆ ‘ಚಕ್ರ’ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ‘ಸರಿತ್ಪತಿ’ (ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ‘ಷಹ್ಯು’ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಣಾ ಮೊದಲಾದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು, ಸಮಸ್ಥಿತ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 192

वीणादामपाशकेदारभूशूलयुगगोलकाः । ग्रहैःश्चरभगै राजयोगः प्रकीर्तितः ॥ १९२ ॥

ಗ್ರಹಗಳು ಚರ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಷಮ (ಪುಂ) ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ವೀಣಾ, ದಾಮ, ಪಾಶ, ಕೇದಾರ, ಭೂ, ಶೂಲ, ಯುಗ, ಗೋಲಕ ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ರಾಜಯೋಗವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ।

Verse 193

स्थिरस्थैर्यमुसलं नाम द्विशरीणतैर्नलः । भाला केंद्रस्थितैः सौम्यैः पापैस्सर्प उदाहृतः ॥ १९३ ॥

ಸ್ಥಿರ ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಮುಸಲ’; ‘ದ್ವಿಶರೀರ’ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ‘ನಲ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ। ಓ ಸೌಮ್ಯನೇ! ಶುಭಗ್ರಹಗಳು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾಪಗ್ರಹಗಳು ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ‘ಸರ್ಪ’ ಎಂಬ ಯೋಗವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 194

ईर्य्युरध्वरुची रज्ज्वां मुसले धनमानयुक् । व्यंगा स्थिरा लोनलजो मोनीस्रग्जोहिजोर्द्दितः ॥ १९४ ॥

ಅವನು ಶೀಘ್ರಗಾಮಿ, ಅಧ್ವರ(ಯಜ್ಞ)ದಲ್ಲಿ ರುಚಿಯುಳ್ಳವನು; ರಜ್ಜು ಮತ್ತು ಮುಸಲದಂತೆ ದೃಢನು. ಧನ-ಮಾನಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ದೋಷರಹಿತ, ಅಚಲ-ಸ್ಥಿರ. ಲವಣ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು; ಮೌನಿಯಾದ ಋಷಿ, ಮಾಲಾಧಾರಿ, ಯಜ್ಞಪ್ರವಕ್ತನೆಂದು ಕೀರ್ತಿತನು।

Verse 195

वीणोद्भवोतिनिपुणागीतनृत्यरुचिर्भृशम् । दाता समृद्धो दामास्थः पाशजो धनशीलयुक् ॥ १९५ ॥

ಅವನು ವೀಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಪುಣನಾಗಿ, ಗೀತ-ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ರುಚಿಯುಳ್ಳವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ದಾನಶೀಲ, ಸಮೃದ್ಧ, ಜೀವನೋಪಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ; ಪಾಶಸಂಬಂಧ ವಂಶಜ, ಧನ ಮತ್ತು ಶೀಲದಿಂದ ಯುಕ್ತನು।

Verse 196

केदारोत्थः कृषिकरः शूले शूरोक्षतो धनः । युगं पाषंडयुर्गोले विधनो मलिनस्तथा ॥ १९६ ॥

ಕೇದಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರೆ ಅವನು ಕೃಷಿಕನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಶೂಲಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಶೂರನಾದರೂ ಗಾಯಗೊಂಡವನು; ಧನದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧನು. ಆದರೆ ಪಾಷಂಡ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತೆಯುಳ್ಳ ಯುಗ-ಗೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ದರಿದ್ರನಾಗಿ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಿನನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 197

भूपवंद्यपदश्चक्रे समुद्रे नृपभोगयुक् । सुभगांगोर्द्धचंपात्सुखीशूरश्च चामरः ॥ १९७ ॥

ಅವನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಜರು ವಂದಿಸುವ ಪಾದಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ರಾಜಭೋಗಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸುಂದರನಾದನು; ‘ಅರ್ಧ-ಚಂಪಾ’ ತೀರ್ಥಪುಣ್ಯದಿಂದ ಸುಖಿ, ಶೂರ, ಚಾಮರಧಾರಿಯೂ ಆದನು।

Verse 198

मित्रो पकारकृच्छत्रे कूटे चानृतबंधराट् । तौजः सकीर्तिः सुखभाक् मानवो भवति ध्रुवम् ॥ १९८ ॥

ಯಾರು ಸತ್ಯಮಿತ್ರನಾಗಿ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವವನಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಕಪಟವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸದೆ ಅಸತ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗದೆ ಇರುತ್ತಾನೋ—ಅಂತಹ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸು, ಸತ್ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 199

त्यागी यज्वात्मवान् यूथे हिंस्रो गुह्याधिपः शरैः । शक्तौ नीचोऽलसो निःस्वो दण्डे प्रियवियोगभाक् ॥ १९९ ॥

ಬಾಣಗಳ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತ್ಯಾಗಿ, ಯಜ್ಞಕರ್ತ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಗುಂಪು/ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಕನಾಗಿ ಗುಪ್ತಕಾರ್ಯಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶಕ್ತಿ (ಭಾಲ) ಯಿಂದ ನೀಚ, ಆಲಸ್ಯ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ದಂಡದಿಂದ ಪ್ರಿಯವಿಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 200

व्यर्कैः स्वांत्योभयगतैः खेटैः स्यात्सुनफानफा । दुरुधरा चैव विधौ ज्ञेयः केमुद्रुमोऽन्यथा ॥ २०० ॥

ಚಂದ್ರನಿಂದ ಎರಡನೇ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ (ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಗ್ರಹಗಳು ಇದ್ದರೆ ಸುನಫಾ, ಅನಫಾ (ಮತ್ತು ಎರಡರ ಸಂಯುಕ್ತ) ಯೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದುರುಧರಾ ಯೋಗವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೇಮದ್ರುಮವಾಗುತ್ತದೆ।