ವಿಷ್ಣು in the Ramcharitmanas

ಅಕ್ಷರಗಳು, ಅರ್ಥಗಳ ಸಮೂಹ, ರಸಗಳು, ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವರು, ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಆದ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕರನ್ನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇವರಿಬ್ಬರಿಲ್ಲದೆ ಸಿದ್ಧರೂ ಸಹ ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುವ ಈಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಲಾರರು; ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸದ ರೂಪರಾದ ಭವಾನಿ…

ಯಾರ ನೆನಪಿನಿಂದ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುವುದೋ, ಶಿವನ ಗಣಗಳಿಗೆ ನಾಯಕ, ಆನೆ ಮುಖದವ, ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರ, ಶುಭಗುಣಗಳ ನಿವಾಸ ಆತ ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಲಿ. ಆತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮೂಗರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಕುಂಟರು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಹತ್ತುತ್ತಾರೆ, ಕಲಿಯುಗದ ಎಲ್ಲ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವ: ಆ ದಯಾಳುವು ನನಗೆ…

ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನದ ಫಲವು ತತ್ಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ಕಾಗೆಗಳು ಕೋಗಿಲೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಹಂಸಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಾರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬಾರದು, ಸತ್ಸಂಗದ ಮಹಿಮೆಯು ಗುಪ್ತವಾದುದಲ್ಲ. ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ನಾರದ ಮತ್ತು ಕುಂಭಜನಾದ ಅಗಸ್ತ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಧರಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಥೆಯನ್ನು…

ಮತ್ತೆ ದುಷ್ಟರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಯಾರು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ತಮಗೆ ಹಿತವು ಮಾಡುವವರಿಗೂ ವಿರೋಧವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಪರರ ಒಳಿತು ಅವರಿಗೆ ನಷ್ಟ, ಪರರ ಲಾಭ ಅವರಿಗೆ ಹಾನಿ; ಪರರ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಪರರ ಏಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹರಿ ಹರರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅವರು ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಚಂದ್ರನಿಗೆ…

ವಿಧಾತನು ಆ ರೀತಿ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ದೋಷಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕಾಲ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಶದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯವರೂ ಕೂಡ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಳ್ಳೆಯತನದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು ಆ ಲೋಪವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ, ದುಃಖ ಮತ್ತು…

ಮಣಿ, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ಮುತ್ತುಗಳ ಸೊಬಗು - ಹಾವಿನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಆನೆಯ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಸೊಬಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಾಜನ ಕಿರೀಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯುವತಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಾಗ ಎಲ್ಲ ಸೊಬಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸುಕವಿಗಳ ಕಾವ್ಯ ಒಂದೆಡೆ ಹುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಸೊಬಗನ್ನು…

ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅದರ ಬಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ರಘುಪತಿಯ ಸುಂದರ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ವ್ಯಾಸರು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳು, ಹರಿಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಮಲ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ. ರಘುಪತಿಯ ಗುಣ…

ರಘು ಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನ ನಾಮಕ್ಕೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವರ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ವೇದಗಳ ಪ್ರಾಣ; ಅದು ಗುಣರಹಿತ, ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳ ನಿಧಾನ. ಅದು ಮಹೇಶನೇ ಜಪಿಸುವ ಮಹಾಮಂತ್ರ, ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಅವನು…

ಎರಡೂ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮಧುರವಾಗಿಯೂ ಮನೋಹರವಾಗಿಯೂ ಇವೆ; ಅವು ಅಕ್ಷರಗಳ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಭಕ್ತನ ಆತ್ಮದ ಪ್ರಾಣ. ಅವುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸುಖ ನೀಡುವವು; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲಾಭ, ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ. ಹೇಳುವುದು, ಕೇಳುವುದು, ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಿಕ್ಕಿಲು ಒಳ್ಳೆಯದು…

ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಂಭು ಅಳಿಯದವ; ಆತನ ಆಭರಣಗಳು ಅಶುಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆತ ಶುಭದ ಖನಿ. ಶುಕ, ಸನಕಾದಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮುನಿಗಳು, ಯೋಗಿಗಳು ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು. ನಾರದ ನಾಮದ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ತಿಳಿದನು: ಹರಿ ಜಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ, ಆತನೇ ಹರಿ ಹರರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ.…

ಭರದ್ವಾಜ ಮುನಿ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ರಾಮನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ ಇತ್ತು. ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ, ಶಾಂತಿ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ಕರುಣೆಗಳ ಖಜಾನೆಯಾಗಿ, ಪರಮಾರ್ಥದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮಕರ ರಾಶಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ತೀರ್ಥಗಳ…

ದೇವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ರೂಪ ತಾಳಿದ ವಿಷ್ಣು, ತ್ರಿಪುರಾರಿಯಾದ ಶಿವನಂತೆ ಸರ್ವಜ್ಞ. ಜ್ಞಾನದ ಆವಾಸ, ಶ್ರೀಪತಿ, ಅಸುರಾರಿಯಾದ ಆತನು, ಅಜ್ಞಾನ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಹುಡುಕುವನೇ? ಮತ್ತೆ, ಶಂಭುವಿನ ಮಾತು ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದು; ಶಿವನು ಸರ್ವಜ್ಞ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಸಂಶಯ ಆಕೆಯ…

ಶಿವನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ ಅದು ಆಕೆಯ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮಹೇಶನು, ತನ್ನ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಮಾಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಕಿನ್ನರರು, ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು, ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟರು. ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹೇಶ ಇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಹೊರಟರು. ಸತಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸುಂದರ ವಿಮಾನಗಳು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು. ದೇವಕನ್ಯೆಯರು ಮಧುರ…

ಆದರೂ, ಒಂದು ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ದೈವವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಉಮಾಳಿಗೆ ವರನು ಸಿಗುತ್ತಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ವರನ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾನು ಯಾವುವನ್ನು ಹೇಳಿದೆನೋ, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶಿವನಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಶಂಕರನೊಂದಿಗೆ…

ಹಾಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾರದರು ಹರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಗಿರಿಜೆಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಪರ್ವತಗಳ ಒಡೆಯನಿಗೆ, "ಇದು ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ತರುವುದು; ನಿನ್ನ ಸಂಶಯವನ್ನು ಬಿಡು" ಎಂದರು.

"ಪರ್ವತಕುಮಾರಿಯೇ, ಹೋಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡು; ನಾರದರು ಹೇಳಿದ್ದು ಸತ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿ." ಈ ಸಲಹೆ ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ತಂದೆಯರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ತಪಸ್ಸು ಸುಖವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ, ದುಃಖ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಪೋಬಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ; ತಪೋಬಲದಿಂದ…

ಮೋಹ, ಮದ, ಕಾಮಗಳಿಲ್ಲದ, ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ, ಸುಖಧಾಮನಾದ ಶಿವ, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಹರಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಮಹಾದೇವನು ದೋಷಗಳ ನಿವಾಸ, ವಿಷ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳ ಆಶ್ರಯ; ಆದರೆ ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಯಾರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತದೋ, ಅವರಿಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.

ಯದು ವಂಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವತಾರ ತಳೆದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಮಹಾ ಭಾರವು ಹೋಗುವುದು. ನಿನ್ನ ಪತಿ ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವನು. ನನ್ನ ಮಾತು ಬೇರೆಯಾಗಲಾರದು. ಶಂಕರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರತಿ ಹೊರಟುಹೋದಳು. ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು…