Sukta 7
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective in medical charms)
Devata: Bheṣaja (Remedy) / Viṣāṇa (Horn) as empowered healing agent; implicitly anti-yákṣma force
Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic healing style)
AV 3.7 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಥರ್ವಣೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಕ್ಷ್ಮ (ಕ್ಷಯರೋಗ/ಕ್ಷಯ)ಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಆಳವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಧಿಯಾದ ‘ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ’ವನ್ನು ಮುರಿದು ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಔಷಧೋಪಾಯಕ್ಕೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಲೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಜಿಂಕೆ/ಮೃಗಶೃಂಗಕ್ಕೆ—ಚಿಕಿತ್ಸಾಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ತಾರಕಾಃ (ನಕ್ಷತ್ರಗಳು) ಎಂಬ ಆಕಾಶೀಯ ‘ರಕ್ಷಕರನ್ನು’ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಸ್ತಮಯ, ಉಷಸ್ಸು (ಪ್ರಭಾತ) ಮುಂತಾದ ಸಂಧಿಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ರೋಗದ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿ ಅದನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। ह॒रि॒णस्य॑ रघु॒ष्यदोऽधि॑ शी॒र्षणि॑ भेष॒जम्। स क्षे॑त्रि॒यं वि॒षाण॑या विषू॒चीन॑मनीनशत्
ಕ್ಷಯರೋಗ (ಯಕ್ಷ್ಮ)ವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವದು: ವೇಗವಾಗಿ ಜಾರುವ ಹರಿಣದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ಭೇಷಜ (ಔಷಧ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶೃಂಗದಿಂದ ಅವನು ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ—ಅಡ್ಡವಾಗಿ ಹರಡುವ ವ್ಯಾಧಿ—ಯನ್ನು ಓಡಿಸಿ ಹಾಕಿದನು.
Mantra 2
अनु॑ त्वा हरि॒णो वृषा॑ प॒द्भिश्च॒तुर्भि॑रक्रमीत्। विषा॑णे॒ वि ष्य॑ गुष्पि॒तं यद॑स्य क्षेत्रि॒यं हृ॒दि
ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಹರಿಣ-ವೃಷಭನು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದನು. ಶೃಂಗದಿಂದ ಚದುರಿಸಿ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಿ—ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು—ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯವನ್ನು.
Mantra 3
अ॒दो यद॑व॒रोच॑ते॒ चतु॑ष्पक्षमिव च्छ॒दिः । तेना॑ ते॒ सर्वं॑ क्षेत्रि॒यमङ्गे॑भ्यो नाशयामसि
ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು—ನಾಲ್ಕು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ ಮುಚ್ಚಳದಂತೆ—ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ (kṣetriya) ಯನ್ನು ನಾವು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
Mantra 4
अ॒मू ये दि॒वि सु॒भगे॑ वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के । वि क्षे॑त्रि॒यस्य॑ मुञ्चतामध॒मं पाश॑मुत्त॒मम्
ಹೇ ಸುಭಗೆಯೇ! ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ‘ತಾರಕೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸಂಚರಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು—ಹೇ ರಕ್ಷಕ ಪ್ರಕಾಶಗಳೇ—ಅವು ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ (kṣetriya) ಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಪಾಶವನ್ನೂ ಮೇಲಿನ ಪಾಶವನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಲಿ.
Mantra 5
आप॒ इद् वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः । आपो॒ विश्व॑स्य भेष॒जीस्तास्त्वा॑ मुञ्चन्तु क्षेत्रि॒यात्
ನೀರುಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭೇಷಜಗಳು—ರೋಗವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ನೀರುಗಳು. ನೀರುಗಳು ವಿಶ್ವದ ಔಷಧ; ಆ ನೀರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ (kṣetriya) ಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 6
यदा॑सु॒तेः क्रि॒यमा॑णायाः क्षेत्रि॒यं त्वा॑ व्यान॒शे। वेदा॒हं तस्य॑ भेष॒जं क्षे॑त्रि॒यं ना॑शयामि॒ त्वत्
ಸೋಮಸುತಿ (ಒತ್ತುವ ಕ್ರಿಯೆ) ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕರ್ಮ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಹೇ ಕ್ಷೇತ್ರಿಯ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಹಿಡಿದು ಆವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಔಷಧ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಕ್ಷೇತ್ರಿಯವನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ನಿನ್ನಿಂದ ದೂರ.
Mantra 7
अ॒प॒वा॒से नक्ष॑त्राणामपवा॒स उ॒षसा॑मु॒त। अपा॒स्मत् सर्वं॑ दुर्भू॒तमप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಪವಾಸದಲ್ಲಿ, ಉಷಸ್ಸುಗಳ ಅಪವಾಸದಲ್ಲಿಯೂ—ನಮ್ಮಿಂದ ಎಲ್ಲ ದುರ್ಭೂತ ದೂರವಾಗಲಿ; ಕ್ಷೇತ್ರಿಯವೂ ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಲ್ಪಡಲಿ.
Frequently Asked Questions
In Atharvanic medical language, kṣetriya is a deeply “settled” or chronic affliction—something lodged in the body/lineage—treated here as a binding disease that must be loosened and driven out.
The horn functions as a tangible carrier of bheṣaja (remedy-power). Placed at the head, it becomes an amulet-like instrument through which the mantra asserts expulsion and protection.
The hymn calls the stars ‘rescuers’ who can release bonds, and it times final expulsion to liminal celestial moments (stars’ withdrawing, dawn), symbolically supporting the disease’s departure.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.