Opening the text

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for late Book 19 hymns (Rātri-stotra complex)
Devata: Rātri (Night), with Mitra as comparative paradigm of order
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (late Atharvan style; mixed/irregular in Book 19)
AV 19.49 ರಾತ್ರಿಸೂಕ್ತವು ರಾತ್ರಿದೇವಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಗೃಹಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಅವಳು ಶುಭಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಮಿತ್ರನಂತೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು—ಗೃಹಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಭಾಗ್ಯಕರ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು—ಅಪತ್ರೋಪಾಯಿಕ (ಅಪಾಯನಿವಾರಕ) ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಬಂಧನಾತ್ಮಕ ವಾಣಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಸನ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾತ್ರಿಯ ಭೀತಿಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವ ಕಳ್ಳನನ್ನು, ಅಶಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
रात्रिः। इ॒षि॒रा योषा॑ युव॒तिर्दमू॑ना॒ रात्री॑ दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भग॑स्य । अ॒श्व॒क्ष॒भा सु॒हवा॒ संभृ॑तश्री॒रा प॑प्रौ॒ द्यावा॑पृथि॒वी म॑हि॒त्वा
ರಾತ್ರಿ—ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಕನ್ಯೆ, ಯೌವನದ ಗೃಹವಾಸಿನಿ—ಓ ದೇವ ಸವಿತೃನ, ಭಗನ ರಾತ್ರಿಯೇ! ಅಶ್ವನೇತ್ರೆಯಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ, ಸಂಗ್ರಹಿತ ಕೀರ್ತಿ-ಶ್ರೀ ಹೊಂದಿದ ಅವಳು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ತುಂಬಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.
Mantra 2
अति॒ विश्वा॑न्यरुहद् गम्भी॒रो वर्षि॑ष्ठमरुहन्त॒ श्रवि॑ष्ठाः । उ॒श॒ती रात्र्यनु॒ सा भ॒द्राभि ति॑ष्ठते मि॒त्र इ॑व स्व॒धाभिः॑
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ ಆ ಗಂಭೀರನು ಮೇಲೇರಿದ್ದಾನೆ; ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತರಾದವರು ಏರಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಕಾರಿಣಿಯಾದ ರಾತ್ರಿಯು—ನಂತರ—ಶುಭ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ; ಮಿತ್ರನಂತೆ, ತನ್ನ ಸ್ವಧಾ (ಅಂತರ್ನಿಹಿತ ಶಕ್ತಿ)ಗಳೊಂದಿಗೆ.
Mantra 3
वर्ये॒ वन्दे॒ सुभ॑गे॒ सुजा॑त॒ आज॑ग॒न् रात्रि॑ सु॒मना॑ इ॒ह स्या॑म्। अ॒स्मांस्त्रा॑यस्व॒ नर्या॑णि जा॒ता अथो॒ यानि॒ गव्या॑नि पु॒ष्ठ्या
ವರಣೀಯಳೇ, ವಂದನೀಯಳೇ, ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ಸುಜಾತೆಯೇ—ಹೇ ರಾತ್ರಿಯೇ, ನೀನು ಬಂದೆ; ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಶುಭವಾಗಿರಲಿ. ಮಾನವಜನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಹಾನಿಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಟ್ಟುವ ಯಾವದೇ ಅಪಾಯದಿಂದಲೂ.
Mantra 4
सिं॒हस्य॒ रात्र्यु॑श॒ती पीं॒षस्य॑ व्या॒घ्रस्य॑ द्वी॒पिनो॒ वर्च॒ आ द॑दे । अश्व॑स्य ब्र॒ध्नं पुरु॑षस्य मा॒युं पु॒रु रू॒पाणि॑ कृणुषे विभा॒ती
ಉಪಕಾರಿಣಿಯಾದ ರಾತ್ರಿಯು ಸಿಂಹದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು, ಪ್ಯಾಂಥರ್ನ, ಹುಲಿಯ, ಚಿತ್ತರಿದ ಮೃಗದ ವೈಭವವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆಯ ತಾಮ್ರವರ್ಣ ಕాంతಿಯನ್ನು, ಪುರುಷನ ಘೋಷಮಯ ಬಲವನ್ನು ಅವಳು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ; ಹೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವಳೇ, ನೀನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 5
शि॒वां रात्रि॑मनु॒सूर्यं॑ च हि॒मस्य॑ मा॒ता सु॒हवा॑ नो अस्तु । अ॒स्य स्तोम॑स्य सुभगे॒ नि बो॑ध॒ येन॑ त्वा॒ वन्दे॒ विश्वा॑सु दि॒क्षु
ಶಿವಳಾದ ರಾತ್ರಿಯೇ—ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬರುವವಳೇ, ಹಿಮ (ಚಳಿ) ಯ ತಾಯಿಯೇ—ನಮಗೆ ಸುಹವಾ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಆವಾಹನೀಯಳಾಗಿರು. ಹೇ ಸುಭಗೇ, ನಮ್ಮ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗಮನಿಸು; ಇದರ ಮೂಲಕ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 6
स्तोम॑स्य नो विभावरि॒ रात्रि॒ राजे॑व जोषसे । आसा॑म॒ सर्व॑वीरा॒ भवा॑म॒ सर्व॑वेदसो व्यु॒च्छन्ती॒रनू॒षसः॑
ಹೇ ವಿಭಾವರಿ, ಪ್ರಕಾಶಸಂಪನ್ನ ರಾತ್ರಿಯೇ, ರಾಜನು ನಮನದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುವಂತೆ ನೀನು ನಮ್ಮ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಉಷಸ್ಸುಗಳ ನಂತರ ಉದಯಿಸಿ ಬರುವ ಈ ಪುನಃಪುನಃ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಾವು ಸರ್ವವೀರರು—ಎಲ್ಲ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಯುಕ್ತರು—ಮತ್ತು ಸರ್ವವೇದಸರು—ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯುಕ್ತರು—ಆಗಿರೋಣ.
Mantra 7
शम्या॑ ह॒ नाम॑ दधि॒षे मम॒ दिप्स॑न्ति॒ ये धना॑ । रात्री॒हि तान॑सुत॒पा यस्ते॒नो न वि॒द्यते॒ यत् पुन॒र्न वि॒द्यते॑
ಓ ರಾತ್ರಿಯೇ! ‘ಶಮ್ಯಾ’ (ಶಾಂತಿಮಯಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದೀ. ನನ್ನ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವವರು ಯಾರು ಇದ್ದಾರೋ—ಓ ಸ್ವತಪಾ (ಸ್ವಯಂ-ತಪ್ತ) ರಾತ್ರಿಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಬಾ. ಅವರಲ್ಲಿನ ಆ ಕಳ್ಳನು ಕಂಡುಬರದಿರಲಿ; ಹೌದು, ಅವನು ಮತ್ತೆಂದಿಗೂ ಕಂಡುಬರದಿರಲಿ.
Mantra 8
भ॒द्रासि॑ रात्रि चम॒सो न वि॒ष्टो विष्वं॒ गोरू॑पं युव॒तिर्बि॑भर्षि । चक्षु॑ष्मती मे उश॒ती वपूंषि॒ प्रति॒ त्वं दि॒व्या न क्षाम॑मुक्थाः
ಓ ರಾತ್ರಿಯೇ! ನೀನು ಭದ್ರಾ (ಮಂಗಳಮಯಿ); ಪಾತ್ರೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀ. ಯುವತಿಯಂತೆ ನೀನು ಸರ್ವ ಗೋರೂಪ (ಗೋ-ರೂಪ) ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀ. ಚಕ್ಷುಷ್ಮತೀ, ನನಗೆ ಉಶತೀ (ಕೃಪಾಳು) ಆಗಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೀ—ದಿವ್ಯ ಉಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗುವಂತೆ.
Mantra 9
यो अ॒द्य स्ते॒न आय॑त्यघा॒युर्मर्त्यो॑ रि॒पुः । रात्री॒ तस्य॑ प्र॒तीत्य॒ प्र ग्री॒वाः प्र शिरो॑ हनत्
ಯಾವನು ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಳ್ಳನಾಗಿ, ದುರ್ಜೀವಿ ಮರಣಶೀಲ ಶತ್ರುವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೋ—ಓ ರಾತ್ರಿಯೇ—ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಅವನ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕಡಿಯು; ಅವನ ತಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಡೆದು ಕಡಿಯು.
Mantra 10
प्र पादौ॒ न यथाय॑ति॒ प्र हस्तौ॒ न यथाशि॑षत्। यो म॑लि॒म्लुरु॒पाय॑ति॒ स संपि॑ष्टो॒ अपा॑यति । अपा॑यति॒ स्वपा॑यति॒ शुष्के॑ स्था॒णावपा॑यति
ಅವನ ಪಾದಗಳು ಅವನು ಬಯಸಿದಂತೆ ಸಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ ಕೈಗಳು ಅವನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಯಸಿದಂತೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವನು ಅಡಗಿ ಅಲೆದಾಡುವ ದರೋಡೆಗಾರನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ; ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾನೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಒಣಗಿದ ಮರದ ಬುಡಕ್ಕೆ (ಸ್ಥಾಣು) ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
To make the night safe and auspicious for a household or community—calming fear, establishing protective order, and actively turning away nocturnal threats like thieves.
Mitra represents orderly, law-like stability. By saying Night stands ‘like Mitra,’ the hymn frames darkness as governed protection, not chaos, so the home remains secure and regulated.
No items are required by the hymn. The closing verse mentions a ‘dry stump’ as a symbolic place to send the threat away, but the primary instrument is recitation and the repeated banishing formula.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.