Atharva Veda 13.3.19: Kanda 13, Anuvaka 1, Sukta 3, Mantra 19

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

अ॒ष्ट॒धा यु॒क्तो व॑हति॒ वह्नि॑रु॒ग्रः पि॒ता दे॒वानां॑ जनि॒ता म॑ती॒नाम्। ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॒ मन॑सा मि॒मानः॒ सर्वा॒ दिशः॑ पवते मात॒रिश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्

Sanskrit recitationAtharva Veda 13.3.19

IAST Transliteration

aṣṭadhā́ yuktó vahati váhnir ugráḥ pitā́ devā́nāṃ janitā́ matīnā́m | ṛtásya tántuṃ mánasā mimānáḥ sárvā díśaḥ pavate mātáriśvā tásya devásya | kruddhásyaitád ā́go yá eváṃ vidvā́ṃsaṃ brāhmaṇáṃ jinā́ti | úd vepaya rohita prá kṣiṇīhi brahmajyásya práti muñca pā́śān ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Eightfold harnessed, the fierce Bearer bears: the Father of the Gods, begetter of our holy thoughts. Measuring with mind the thread of ṛta, Mātariśvan blows through all the quarters—of that God. This is the offence against the wrathful One: whoso thus a knowing Brahman wrongs. Up, make him tremble, O Rohita; waste him away: upon the Brahman-hurter loose back the nooses.

Translation

ಎಂಟು ವಿಧವಾಗಿ ಯುಕ್ತನಾದ ಉಗ್ರ ವಹ್ನಿ (ಅಗ್ನಿ) ಹೊರುತ್ತಾನೆ—ದೇವರ ಪಿತಾ, ನಮ್ಮ ಪವಿತ್ರ ಮತಿ(ಚಿಂತನೆ)ಗಳ ಜನಕ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಋತದ ತಂತುವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಮಾತರಿಶ್ವನು ಆ ದೇವನಾಗಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಬೀಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಆ ದೇವನ ವಿರುದ್ಧ ಇದು ಅಪರಾಧ: ಹೀಗೆ ತಿಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಯಾರು ಹಿಂಸಿಸಿ/ಅಪಮಾನಿಸಿ ಜಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೋ. ಹೇ ರೋಹಿತ, ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಕಂಪಿಸು; ಅವನನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸು; ಬ್ರಹ್ಮಹಂತಕನ ಮೇಲೆ ಪಾಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬಿಡು.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अष्टधा: in eightfold manner
• अष्टधा: Adhikaraṇa (रीतौ/प्रकारे)
• Type: Indeclinable
• Root: अष्टधा (अष्टन् + धा)

• युक्तः: yoked, harnessed
• युक्तः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त)

• वहति: carries, bears
• वहति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वह्

• वह्निः: Agni; the fire (as carrier)
• वह्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce
• उग्रः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: Kartā (सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जनिता: begetter, progenitor
• जनिता: Kartā
• Type: Noun
• Root: जन् (धातु) → जनितृ/जनिता (कृदन्त/नाम)

• मतीनाम्: of thoughts/insights
• मतीनाम्: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मति (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order)
• ऋतस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• तन्तुम्: thread
• तन्तुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तन्तु (प्रातिपदिक)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• मिमानः: measuring out, forming
• मिमानः: Kartā (सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: मा (मि) ‘मापन/निर्माण’ (धातु) → मिमान (कृदन्त)

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Karma (गत्यर्थे)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• दिशः: directions
• दिशः: Karma
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)

• पवते: purifies itself; streams/blows
• पवते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पू (पवते)

• मातरिश्वा: Mātariśvan (wind/fire-messenger)
• मातरिश्वा: Kartā
• Type: Noun
• Root: मातरिश्वन् (प्रातिपदिक)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• क्रुद्धस्य: of the enraged
• क्रुद्धस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (अर्थे ‘this’ as object)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम)

• आगः: sin, offence
• आगः: Karma/Predicative
• Type: Noun
• Root: आगस् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (यत्-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• एवम्: thus
• एवम्: Adhikaraṇa (प्रकारे)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम्

• विद्वान्: knowing, learned
• विद्वान्: Karma (विशेष्यः ब्राह्मणम्)
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त)

• ब्राह्मणम्: a brāhmaṇa
• ब्राह्मणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)

• जिनाति: injures, overpowers
• जिनाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: जि (जिनाति) ‘to harm/overcome’

• उत्: up, out (intensifier)
• उत्: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: उत्

• वेपय: make (him) tremble
• वेपय: Kriyā
• Type: Verb
• Root: विप्/वेप् (caus.) → वेपय

• रोहित: O Rohita (epithet/name)
• रोहित: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: रोहित (प्रातिपदिक; संबोधन)

• प्र: forth, forward (intensifier)
• प्र: —
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: प्र

• क्षिणीहि: destroy, waste away
• क्षिणीहि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: क्षि (क्षय) / क्षी (क्षय) → क्षिणीहि

• ब्रह्मज्यस्य: of the brahma-injurer
• ब्रह्मज्यस्य: Sambandha (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मज्य (प्रातिपदिक; ‘brahma-slayer/one who harms brahman’)

• प्रति: against; back upon
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• मुञ्च: release, let loose
• मुञ्च: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मुच्

• पाशान्: nooses, bonds
• पाशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाश (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Rohita/Āditya cycle attribution (anukramaṇī-dependent).

Devata: Rohita with Agni/Mātariśvan imagery (syncretic solar-fire-wind complex)

Chandas: Mixed; refrain-driven.

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: adbhuta