Arthashastra Adhyaya 7
DharmasthiyaAdhyaya 737 Sutras

Adhyaya 7

ಅಧ್ಯಾಯ 3.7 ವಿವಾದಿತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪುತ್ರರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು, ಇದು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪುತ್ರರ ಆಡಳಿತ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು (ಔರಸದಿಂದ ದತ್ತದವರೆಗೆ) ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಆಚಾರ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಆಡಳಿತ ನಿಶ್ಚಿತತೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಆಸ್ತಿಯ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಲ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸಾಲಗಳು, ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಂಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಹಿಡುವಳಿ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಲಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

Recitation with translationArthashastra 3.7

Sutras

Sutra 5

तेन तुल्यः पुत्रिकापुत्रः ॥

ಪುತ್ರಿಕಾ (ನಿಯೋಜಿತ ಪುತ್ರಿ)ಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನು ಅವನಿಗೆ (ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ವಾರಸನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಪುತ್ರನಿಗೆ) ಸಮಾನನು.

Sutra 6

सगोत्रेणान्यगोत्रेण वा नियुक्तेन क्षेत्रजातः क्षेत्रजः पुत्रः ॥

ಸಗೋತ್ರನಾಗಲಿ ಅನ್ಯಗೋತ್ರನಾಗಲಿ ನಿಯುಕ್ತನಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರನು ‘ಕ್ಷೇತ್ರಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Sutra 7

जनयितुरसत्यन्यस्मिन्पुत्रे स एव द्विपितृको द्विगोत्रो वा द्वयोरपि स्वधारिक्थभाग्भवति ॥

ಜನಯಿತನಿಗೆ ಬೇರೆ ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಪುತ್ರನೇ ‘ದ್ವಿಪಿತೃಕ’ ಅಥವಾ ‘ದ್ವಿಗೋತ್ರ’ನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಎರಡೂ ವಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾರಸತ್ವದ ಪಾಲಿಗೆ ಅರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Sutra 8

तत्सधर्मा बन्धूनां गृहे गूढजातस्तु गूढजः ॥

ಆ ವರ್ಗದಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಧರ್ಮಸ್ಥಿತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದು, ಬಂಧುಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದವನು ‘ಗೂಢಜ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Sutra 9

बन्धुनोत्सृष्टोऽपविद्धः संस्कर्तुः पुत्रः ॥

ಬಂಧುಗಳು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮಗು—‘ಅಪವಿದ್ಧ’—ಅವನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಂಸ್ಕಾರ/ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದವನ ಪುತ್ರನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 10

कन्यागर्भः कानीनः ॥

ಅವಿವಾಹಿತ ಕನ್ಯೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಸಂತಾನ ‘ಕಾನೀನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Sutra 11

सगर्भोढायाः सहोढः ॥

ವಿವಾಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಗನು ‘ಸಹೋಢ’ ಪುತ್ರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Sutra 12

पुनर्भूतायाः पौनर्भवः ॥

ಮತ್ತೆ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ (ಮರುವಿವಾಹ/ಪುನಃಸಹವಾಸ) ಬಂದ ಸ್ತ್ರೀಯ ಮಗನು ‘ಪೌನರ್ಭವ’ ಪುತ್ರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Sutra 13

स्वयं जातः पितुर्बन्धूनां च दायादः ॥

ಸ್ವಯಂ ಜನಿಸಿದ/ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪುತ್ರನು ತಂದೆಯೂ ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ಬಂಧುಗಳೂ—ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ದಾಯಾದನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Sutra 14

परजातः संस्कर्तुरेव न बन्धूनाम् ॥

ಪರಜಾತ (ಇತರನಿಗೆ ಜನಿಸಿದ) ಪುತ್ರನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದವ (ಸಂಸ್ಕರ್ತೃ)ನ ದಾಯಾದನೇ; ಬಂಧುಗಳ ದಾಯಾದನಲ್ಲ।

Sutra 15

तत्सधर्मा मातापितृभ्यामद्भिर्मुक्तो दत्तः ॥

‘ದತ್ತ ಪುತ್ರ’ (ದತ್ತ) ಎಂದರೆ, ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳು ಜಲವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ದತ್ತಕವಾಗಿ ನೀಡಿದವನು; ಅವನು ಆ (ದತ್ತಕ) ಕುಟುಂಬದಂತೆಯೇ ಸಮಾನ ಧರ್ಮ-ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Sutra 16

स्वयं बन्धुभिर्वा पुत्रभावोपगत उपगतः ॥

ತಾನೇ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಮೂಲಕ ಪುತ್ರತ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು ‘ಉಪಗತ’ (ಸ್ವೀಕೃತ/ಸಂಬಂಧಿತ ಪುತ್ರ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Sutra 17

पुत्रत्वेऽधिकृतः कृतकः ॥

ಪುತ್ರತ್ವಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ‘ಕೃತಕ’ (ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ/ನೇಮಿತ ಪುತ್ರ) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Sutra 18

परिक्रीतः क्रीतः । इति ॥

ಖರೀದಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಪುತ್ರನನ್ನು ‘ಪರಿಕ್ರೀತ/ಕ್ರೀತ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Sutra 19

औरसे तूत्पन्ने सवर्णास्तृतीयांशहराः असवर्णा ग्रासाच्छादनभागिनः ॥

ಔರಸ (ಕಾನೂನುಬದ್ಧ) ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದಾಗ, ಸವರ್ಣ ಪುತ್ರರು ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಹಕ್ಕುದಾರರು; ಅಸವರ್ಣ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಕೇವಲ ಪೋಷಣೆ—ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರ—ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ।

Sutra 20

ब्राह्मणक्षत्रिययोरनन्तरापुत्राः सवर्णाः एकान्तरा असवर्णाः ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ: ‘ಅನಂತರಾ’ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರು ಸವರ್ಣರೆಂದು ಪರಿಗಣನೆ; ‘ಏಕಾಂತರಾ’ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರರು ಅಸವರ್ಣರೆಂದು ಪರಿಗಣನೆ।

Sutra 21

ब्राह्मणस्य वैश्यायामम्बष्ठः शूद्रायां निषादः पारशवो वा ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ: ವೈಶ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ (ಪತ್ನಿ/ಸಹಚರಿ)ಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನು ‘ಅಂಬಷ್ಠ’ ಎಂದು; ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನು ‘ನಿಷಾದ’ ಅಥವಾ ‘ಪಾರಶವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Sutra 22

क्षत्रियस्य शूद्रायामुग्रः ॥

ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ: ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪುತ್ರನು ‘ಉಗ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Sutra 23

शूद्र एव वैश्यस्य ॥

ವೈಶ್ಯನಿಗೆ: (ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ) ಪುತ್ರನು ಶೂದ್ರನೇ (ಎಂದು ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ)।

Sutra 24

सवर्णासु चैषामचरितव्रतेभ्यो जाता व्रात्याः ॥

ಸವರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದವರಾದರೂ, ನಿಗದಿತ ವ್ರತ/ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸದವರಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು ‘ವ್ರಾತ್ಯ’ (ಅನಿಯಮಿತ/ನಿಯಮವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊರಗಿನವರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Sutra 25

इत्यनुलोमाः ॥

ಹೀಗೆ ಇವು ಅನೂಲೋಮ (ಕ್ರಮಾನುಸಾರ) ಆಗಿವೆ.

Sutra 26

शूद्रादायोगवक्षत्तचण्डालाः ॥

ಶೂದ್ರನಿಂದ (ಇಂತಹ ಮಿಶ್ರ ಸಂಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ) ಆಯೋಗವ, ಕ್ಷತ್ತಾ ಮತ್ತು ಚಂಡಾಲ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

Sutra 27

वैश्यान्मागधवैदेहकौ ॥

ವೈಶ್ಯನಿಂದ ಮಾಘಧ ಮತ್ತು ವೈದೇಹಕ ಎಂಬ ಗುಂಪುಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

Sutra 28

क्षत्रियात्सूतः ॥

ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ ಸೂತ ಎಂಬ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Sutra 29

पौराणिकस्त्वन्यः सूतो मागधश्च ब्रह्मक्षत्राद्विशेषः ॥

ಆದರೆ ‘ಪೌರಾಣಿಕ’ ಎಂಬುದು ಬೇರೆ (ಪದವಿ/ಹೆಸರು); ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ–ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ‘ಸೂತ’ ಹಾಗೂ ‘ಮಾಘಧ’ಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ (ವರ್ಗೀಕರಣ-ಭೇದ) ಇರುತ್ತದೆ.

Sutra 30

त एते प्रतिलोमाः स्वधर्मातिक्रमाद् राज्ञः सम्भवन्ति ॥

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಲೋಮ (ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ) ವರ್ಗಗಳು; ರಾಜನು ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರುವಾಗ ಇವು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

Sutra 31

उग्रान्नैषाद्यां कुक्कुटः विपर्यये पुल्कसः ॥

ಉಗ್ರ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ನೈಷಾದೀ ಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ‘ಕುಕ್ಕುಟ’ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ವಿಪರೀತ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ‘ಪುಲ್ಕಸ’ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Sutra 32

वैदेहिकायामम्बष्ठाद्वैणः विपर्यये कुशीलवः ॥

ವೈದೇಹಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಅಂಬಷ್ಠನಿಂದ ‘ವೈಣ’ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ವಿಪರೀತ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ‘ಕುಶೀಲವ’ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Sutra 33

क्षत्तायामुग्राच्छ्वपाकः ॥

ಕ್ಷತ್ತಾ ಸ್ತ್ರೀಯೊಂದಿಗೆ ಉಗ್ರನಿಂದ ‘ಶ್ವಪಾಕ’ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

Sutra 34

इत्येतेऽन्ये चान्तरालाः ॥

ಹೀಗೆ ಇವರು, ಮತ್ತು ಇತರರೂ, ‘ಅಂತರಾಲ’ (ಮಧ್ಯವರ್ತಿ) ಗುಂಪುಗಳು.

Sutra 35

कर्मणा वैश्यो रथकारः ॥

ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ರಥಕಾರ (ರಥ-ನಿರ್ಮಾತ/ಬಡಗಿ) ವೈಶ್ಯನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

Sutra 36

तेषां स्वयोनौ विवाहः पूर्वापरगामित्वं वृत्तानुवृत्तं च ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವು ತಮ್ಮದೇ ಗುಂಪಿನೊಳಗೇ ನಡೆಯಬೇಕು; ವಂಶಕ್ರಮ (ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ) ಪೂರ್ವಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಸಾಗಬೇಕು; ಮತ್ತು ರೂಢಿಚಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬೇಕು.

Sutra 37

शूद्रसधर्माणो वा अन्यत्र चण्डालेभ्यः ॥

ಅಥವಾ ಅವರು ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಧರ್ಮ/ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು—ಆದರೆ ಚಾಂಡಾಲರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Sutra 38

परपरिग्रहे बीजमुत्सृष्टं क्षेत्रिणः इत्याचार्याः ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ರಾಜನೇ ಸ್ವರ್ಗ/ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನರಕ/ಪಾಪವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

Sutra 39

माता भस्त्रा यस्य रेतस्तस्यापत्यमित्यपरे ॥

ಎಲ್ಲ ‘ಮಧ್ಯವರ್ತಿ’ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಭಾಗ (ಹಂಚಿಕೆ) ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು.

Sutra 40

विद्यमानमुभयमिति कौटिल्यः ॥

ದೇಶ, ಜಾತಿ, ಸಂಘ (ಸಮುದಾಯ/ವಂಶ-ಗುಂಪು), ಶ್ರೇಣಿ/ನಿಗಮ, ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಸ್ಥಾಪಿತ ಧರ್ಮ/ನಿಯಮವೋ—

Sutra 41

स्वयं जातः कृतक्रियायामौरसः ॥

Frequently Asked Questions

Predictable inheritance and reduced kin-conflict: estates remain administratively legible, dependents gain clarity of support, and local order is preserved—protecting production, taxation continuity, and social stability.

This extract is classificatory and does not itself specify a danda schedule; enforcement occurs via court decree—loss/denial of inheritance claims, compelled restitution where wrongful possession is proven, and procedural penalties as applied under general vyavahāra rules.

Ask anything about Adhyaya 7 of the Arthashastra

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Arthashastra in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play