Adhyaya 19

Sutra 1

दण्डपारुष्यं स्पर्शनमवगूर्णं प्रहतमिति ॥

ಹಲ್ಲೆ/ಹಿಂಸೆ (ದಂಡಪಾರುಷ್ಯ) ಎಂದರೆ—ಅನುಚಿತ ಸ್ಪರ್ಶ (ಸ್ಪರ್ಶನ), ಎಸೆದು/ಮಲಿನಗೊಳಿಸುವುದು (ಅವಗೂರ್ಣ), ಮತ್ತು ಹೊಡೆಯುವುದು (ಪ್ರಹತ).

Sutra 2

नाभेरधःकायं हस्तपङ्कभस्मपांसुभिरिति स्पृशतस्त्रिपणो दण्डः तैरेवामेध्यैः पादष्ठीविकाभ्यां च षट्पणः छर्दिमूत्रपुरीषादिभिर्द्वादशपणः ॥

ಯಾರಾದರೂ ನಾಭಿಯ ಕೆಳಗಿನ ದೇಹಭಾಗವನ್ನು ಕೆಸರು, ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಧೂಳು ಅಂಟಿದ ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಮೂರು ಪಣ ದಂಡ. ಅದೇ ಅಶುದ್ಧ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕಾಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಉಗುಳಿನಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಆರು ಪಣ. ವಾಂತಿ, ಮೂತ್ರ, ಮಲ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪಣ.

Sutra 3

नाभेरुपरि द्विगुणाः शिरसि चतुर्गुणाः समेषु ॥

ಅದೇ ಕೃತ್ಯಗಳು ನಾಭಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ; ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದರೆ ಚತುರ್ಗುಣ.

Sutra 4

विशिष्टेषु द्विगुणाः हीनेष्वर्धदण्डाः परस्त्रीषु द्विगुणाः प्रमादमदमोहादिभिरर्धदण्डाः ॥

ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿದವರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ; ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಅರ್ಧದಂಡ. ಪರಸ್ತ್ರೀ (ಇತರನ ಹೆಂಡತಿ) ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ; ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಮದ್ಯಮತ್ತತೆ, ಮೋಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ಅರ್ಧದಂಡ.

Sutra 5

पादवस्त्रहस्तकेशावलम्बनेषु षट्पणोत्तरा दण्डाः ॥

ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕಾಲು, ಬಟ್ಟೆ, ಕೈ ಅಥವಾ ಕೂದಲು ಹಿಡಿದು ಎಳೆದರೆ ಆರು ಪಣ (ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಾನುಸಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ) ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 6

पीडनावेष्टनाञ्चनप्रकर्षणाध्यासनेषु पूर्वः साहसदण्डः ॥

ಒತ್ತುವುದು/ಪಿಸುಕುವುದು, ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು/ಎಳೆದಾಡುವುದು, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸುವುದು (ಅಪಮಾನಕರ ನಿರ್ಬಂಧ) ಇತ್ಯಾದಿ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ‘ಮೊದಲ’ (ಕನಿಷ್ಠ) ಸಾಹಸ-ದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Sutra 7

पातयित्वापक्रामतोऽर्धदण्डः ॥

ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೆಡವಿ ನಂತರ ಅಪರಾಧಿ ಓಡಿ ಹೋದರೆ ದಂಡ ಅರ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 8

शूद्रो येनाङ्गेन ब्राह्मणमभिहन्यात्तदस्यच्छेदयेत् ॥

ಶೂದ್ರನು ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಹೊಡೆದಾನೋ, ಅವನ ಆ ಅಂಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು.

Sutra 9

अवगूर्णे निष्क्रयः स्पर्शेऽर्धदण्डः ॥

ಉಗುಳಿದರೆ ನಿಷ್ಕ್ರಯ (ಪರಿಹಾರ) ಪಾವತಿಸಬೇಕು. (ಅಪಮಾನಕರ) ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಿದ ದಂಡದ ಅರ್ಧ ದಂಡ.

Sutra 10

तेन चण्डालाशुचयो व्याख्यातः ॥

ಇದೇ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಚಾಂಡಾಲರು ಮತ್ತು ಇತರ ‘ಅಶುಚಿ’ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು (ಅಂದರೆ ಈ ವಿಧಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹ ಅನುರೂಪವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ).

Sutra 11

हस्तेनावगूर्णे त्रिपणावरो द्वादशपणपरो दण्डः पादेन द्विगुणः दुःखोत्पादनेन द्रव्येण पूर्वः साहसदण्डः प्राणाबाधिकेन मध्यमः ॥

ಕೈಯಿಂದ ಉಗುಳುವುದು/ಅಪಮಾನಕರವಾಗಿ ಚಿಮ್ಮಿದರೆ ದಂಡ 3 ಪಣದಿಂದ 12 ಪಣದವರೆಗೆ; ಕಾಲಿನಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ದ್ವಿಗುಣ. ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಸ-ದಂಡ; ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಸಾಹಸ-ದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

Sutra 12

काष्ठलोष्टपाषाणलोहदण्डरज्जुद्रव्याणामन्यतमेन दुःखमशोणितमुत्पादयतश्चतुर्विंशतिपणो दण्डः शोणितोत्पादने द्विगुणः अन्यत्र दुष्टशोणितात् ॥

ಮರ, ಮಣ್ಣುಗಡ್ಡೆ, ಕಲ್ಲು, ಕಬ್ಬಿಣ, ದಂಡ, ಹಗ್ಗ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಯಾವುದಾದರೂ ಉಪಕರಣದಿಂದ ರಕ್ತ ಹೊರಬರದೆ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ 24 ಪಣ ದಂಡ. ರಕ್ತ ಹೊರಬಂದರೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ—ಆದರೆ ಅದು ರೋಗಗ್ರಸ್ತ/ಕಲುಷಿತ ರಕ್ತದಿಂದಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿದ್ದರೆ ಹೊರತು.

Sutra 13

मृतकल्पमशोणितं घ्नतो हस्तपादपारञ्चिकं वा कुर्वतः पूर्वः साहसदण्डः पाणिपाददन्तभङ्गे कर्णनासाच्छेदने व्रणविदारणे च्च अन्यत्र दुष्टव्रणेभ्यः ॥

ರಕ್ತ ಹೊರಬರದೆ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ‘ಸತ್ತಂತೆಯೇ’ ಆಗುವಷ್ಟು ಹೊಡೆದರೆ, ಅಥವಾ ಕೈ/ಕಾಲಿಗೆ ಲಂಗಡಿತನ ಉಂಟುಮಾಡಿದರೆ, ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಸ-ದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೈ, ಕಾಲು ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು ಮುರಿಯುವುದು; ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸುವುದು; ಗಾಯವನ್ನು ಹರಿದುಬಿಡುವುದು—ಇವುಗಳಿಗೂ; ಆದರೆ ರೋಗಗ್ರಸ್ತ/ಪುಟ್ಟಿದ ಗಾಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೊರತು.

Sutra 14

सक्थिग्रीवाभञ्जने नेत्रभेदने वा वाक्यचेष्टाभोजनोपरोधेषु च मध्यमः साहसदण्डः समुत्थानव्ययश्च ॥

ತೊಡೆ ಅಥವಾ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮುರಿಯುವುದು, ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗಾಯಮಾಡುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತು, ದೇಹಚಲನೆ ಅಥವಾ ಊಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು—ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಸಾಹಸ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬೇಕು; ಜೊತೆಗೆ ಪೀಡಿತನ ಚೇತರಿಕೆ/ಪುನರ್ವಸತಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಭರಿಸಬೇಕು.

Sutra 15

विपत्तौ कण्टकशोधनाय नीयेत ॥

ತೀವ್ರ ಸಂಕಟ/ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ‘ಕಂಟಕಶೋಧನ’ (ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು—ಅಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಸ್ತು/ಭದ್ರತಾ ಅಪರಾಧ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು।

Sutra 16

महाजनस्यैकं घ्नतः प्रत्येकं द्विगुणो दण्डः ॥

ಯಾರಾದರೂ ಮಹಾಜನದ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ) ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹೊಡೆದರೆ/ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು (ಅಪರಾಧ/ಪೀಡಿತ)ಕ್ಕೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ।

Sutra 17

पर्युषितः कलहोऽनुप्रवेशो वा नाभियोज्यः इत्याचार्याः ॥

ಆಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ: ತಡವಾಗಿ (ಹಳೆಯದಾಗಿ) ವರದಿಯಾದ ಜಗಳ, ಅಥವಾ ನಂತರದ ಪ್ರವೇಶ/ಅನುಪ್ರವೇಶ (ಅತಿಕ್ರಮಣ) ಎಂಬ ಆರೋಪ—ಇವನ್ನು ಆರೋಪವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು।

Sutra 18

नास्त्यपकारिणो मोक्ष इति कौटिल्यः ॥

ಕೌಟಿಲ್ಯನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ (ಹಾನಿ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ) ಬಿಡುಗಡೆ/ವಿಮೋಚನೆ ಇಲ್ಲ।

Sutra 19

कलहे पूर्वागतो जयति अक्षममाणो हि प्रधावति इत्याचार्याः ॥

ಆಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಕಾರ: ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು (ಅಧಿಕಾರಿಯ ಬಳಿ) ಬಂದವನೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಸಹಿಸಲಾರದವನು ತಕ್ಷಣ ಓಡಿ (ದೂರು ನೀಡಲು) ಬರುತ್ತಾನೆ।

Sutra 21

पूर्वं पश्चाद्वाभिगतस्य साक्षिणः प्रमाणमसाक्षिके घातः कलहोपलिङ्गनं वा ॥

ಕ್ರಮಾನುಸಾರ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ನಂತರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವೇ ಪ್ರಮಾಣ. ಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗಾಯದ ಗುರುತುಗಳು ಅಥವಾ ಜಗಳದ ಇತರ ಸೂಚನೆಗಳು/ಲಕ್ಷಣಗಳೇ ಪ್ರಮಾಣ.

Sutra 22

घाताभियोगमप्रतिब्रुवतस्तदहरेव पश्चात्कारः ॥

ದಾಳಿ (ಘಾತ) ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದ/ಉತ್ತರ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ದಿನ ಪಶ್ಚಾತ್ಕಾರ (ಅನುಗಾಮಿ ಬಲವಂತದ ಜಾರಿ/ದಂಡಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ) ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Sutra 23

कलहे द्रव्यमपहरतो दशपणो दण्डः क्षुद्रकद्रव्यहिंसायां तच्च तावच्च दण्डः स्थूलकद्रव्यहिंसायां तच्च द्विगुणश्च दण्डः वस्त्राभरणहिरण्यसुवर्णभाण्डहिंसायां तच्च पूर्वश्च साहसदण्डः ॥

ಜಗಳದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದವನಿಗೆ ಹತ್ತು ಪಣ ದಂಡ. ಸಣ್ಣ/ತುಚ್ಛ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ದಂಡ; ದೊಡ್ಡ/ಮುಖ್ಯ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಅದರ ದ್ವಿಗುಣ ದಂಡ. ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಬಂಗಾರ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಅದೇ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಾಹಸ-ದಂಡ (ಹಿಂಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂಡ)ವೂ ವಿಧಿಸಬೇಕು.

Sutra 24

परकुड्यमभिघातेन क्षोभयतस्त्रिपणो दण्डः छेदनभेदने षट्पणः प्रतीकारश्च ॥

ಇತರರ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕದಡುವುದು/ಅಶಾಂತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಪಣ ದಂಡ. ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಒಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆರು ಪಣ ದಂಡ; ಜೊತೆಗೆ ದುರಸ್ತಿ/ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ (ಪ್ರತೀಕಾರ) ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.

Sutra 25

दुःखोत्पादनं द्रव्यमन्यवेश्मनि प्रक्षिपतो द्वादशपणो दण्डः प्राणाबाधिकं पूर्वः साहसदण्डः ॥

ಇತರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಎಸೆದವನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪಣ ದಂಡ. ಅದು ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದರೆ, ಮೊದಲ (ಕನಿಷ್ಠ) ಸಾಹಸ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Sutra 26

क्षुद्रपशूनां काष्ठादिभिर्दुःखोत्पादने पणो द्विगुणो वा दण्डः शोणितोत्पादने द्विगुणः ॥

ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನೋವುಂಟುಮಾಡಿದರೆ ಒಂದು ಪಣ (ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ) ದಂಡ. ರಕ್ತ ಹೊರಬಂದರೆ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Sutra 27

महापशूनामेतेष्वेव स्थानेष्व् द्विगुणो दण्डः समुत्थानव्ययश्च ॥

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಂಡ ದ್ವಿಗುಣ; ಜೊತೆಗೆ ಉಂಟಾದ ಅನಂತರ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನೂ ಅಪರಾಧಿಯೇ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.

Sutra 28

पुरोपवनवनस्पतीनां पुष्पफलच्छायावतां प्ररोहच्छेदने षट्पणः क्षुद्रशाखाच्छेदने द्वादशपणः पीनशाखाच्च्छेदने चतुर्विंशतिपणः स्कन्धवधे पूर्वः साहसदण्डः समुच्छित्तौ मध्यमः ॥

ನಗರ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂ/ಹಣ್ಣು/ನೆರಳು ನೀಡುವ ಮರಗಳ ಮೊಗ್ಗು/ಚಿಗುರು ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ ಆರು ಪಣ ದಂಡ; ಸಣ್ಣ ಕೊಂಬೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಪಣ; ದಪ್ಪ ಕೊಂಬೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಪಣ. ಕಾಂಡವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರೆ ಪ್ರಥಮ ಸಾಹಸ ದಂಡ; ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶ/ಬೇರುಸಹಿತ ಉರುಳಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಸಾಹಸ ದಂಡ.

Sutra 29

पुष्पफलच्छायावद्गुल्मलतास्वर्धदण्डाः पुण्यस्थानतपोवनश्मशानद्रुमेषु च ॥

ಹೂ/ಹಣ್ಣು/ನೆರಳು ನೀಡುವ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡ ಅರ್ಧ. ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನ, ತಪೋವನ, ಶ್ಮಶಾನಗಳ ಮರಗಳಿಗೂ ಇದೇ ನಿಯಮ.

Sutra 30

सीमवृक्षेषु चैत्येषु द्रुमेष्वालक्षितेषु च । त एव द्विगुणा दण्डाः कार्या राजवनेषु च ॥

ಸೀಮಾ ಮರಗಳು, ಚೈತ್ಯ ಮರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತು ಹಾಕದ ಮರಗಳಿಗೂ (ಇದೇ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ). ರಾಜಕೀಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಉಪವನಗಳಲ್ಲಿ) ಅದೇ ದಂಡಗಳನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.