Opening the text

ಅಧ್ಯಾಯ 3.16 ದಾನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕು-ಘಟನೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ: ಇದು ಬಲವಂತದ ದಾನವನ್ನು ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ಮೂಲವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ದ್ರವವಾಗಿಡಲು ಅಮಾಲೀಕ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಾನ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಭಾವನೆಯಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಕಾನೂನು ಕೃತ್ಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಾನಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಾನವೆಂದು ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿದ ಬಲಾತ್ಕಾರವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ (ಭಯ/ರೋಷ/ದರ್ಪ-ದಾನ). ಇದು ಮೂಲ ತನಿಖೆಯನ್ನು (ಕುತಸ್ತೇ ಲಬ್ಧಮ್) ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆಯ ಕೀಲಿಕೈಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಮಾಲೀಕ ಮಾರಾಟಗಳಿಗೆ (ಅಸ್ವಾಮಿವಿಕ್ರಯಾಃ) ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ಸಿಂಧುವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಷ್ಟ ಹಂಚಿಕೆ. ಇದು ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಂಯತ ದಂಡವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಕೋಶವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರಿ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಡೆದು ಜನಪದದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
Sutra 1
दत्तस्याप्रदानमृणादानेन व्याख्यातम् ॥ कZ_०३.१६.०१ ॥
ಕೊಟ್ಟ/ನಿಯೋಜಿಸಿದುದನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸದೆ ಇರುವುದು, ಸಾಲವನ್ನು ಪಾವತಿಸದಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ).
Sutra 2
दत्तमव्यवहार्यमेकत्रानुशये वर्तेत ॥ कZ_०३.१६.०२ ॥
ದಾನವು ಅವ್ಯವಹಾರ್ಯ (ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೀಯವಲ್ಲ) ಆಗುತ್ತದೆ; ಪರಿಹಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ) ಅನುಶಯ/ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
Sutra 3
सर्वस्वं पुत्रदारमात्मानं वा प्रदायानुशयिनः प्रयच्छेत् ॥ कZ_०३.१६.०३ ॥
ಅನುಶಯ (ರದ್ದು/ಸಮಾಧಾನ) ಬೇಡುವ ಪಕ್ಷವು, ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಬಹುದು—ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿ, ಅಥವಾ (ಕೊನೆಯ ಉಪಾಯವಾಗಿ) ಪುತ್ರ-ದಾರ/ತನ್ನದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನ ಇಡುವುದೂ ಸೇರಿ.
Sutra 4
धर्मदानमसाधुषु कर्मसु चाउपघातिकेषु वा अर्थदानमनुपकारिष्वपकारिषु वा कामदानमनर्हेषु च ॥ कZ_०३.१६.०४ ॥
ಅನುಚಿತ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರ ಕರ್ಮಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುವ ‘ಧರ್ಮದಾನ’, ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವರಿಗಾಗಲಿ ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವವರಿಗಾಗಲಿ ನೀಡುವ ‘ಅರ್ಥದಾನ’, ಮತ್ತು ಅಯೋಗ್ಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ‘ಕಾಮದಾನ’—ಇವು ದೋಷಯುಕ್ತ/ಅನುಚಿತ ದಾನಗಳು.
Sutra 5
यथा च दाता प्रतिग्रहीता च नोपहतौ स्यातां तथानुशयं कुशलाः कल्पयेयुः ॥ कZ_०३.१६.०५ ॥
ದಾತನಿಗೂ ಗ್ರಹೀತನಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ನಿಪುಣ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರದ್ದು/ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು.
Sutra 6
दण्डभयादाक्रोशभयादनर्थभयाद्वा भयदानं प्रतिगृह्णतः स्तेयदण्डः प्रयच्छतश्च ॥ कZ_०३.१६.०६ ॥
ದಂಡ, ನಿಂದನೆ/ಆಕ್ರೋಶ ಅಥವಾ ಹಾನಿಯ ಭಯದಿಂದ ‘ದಾನ’ವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಅಥವಾ ನೀಡಿದರೂ, ಪಡೆಯುವವನಿಗೂ ನೀಡುವವನಿಗೂ ಕಳ್ಳತನಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುವ ದಂಡವೇ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Sutra 7
रोषदानं परहिंसायां राज्ञामुपरि दर्पदानं च ॥ कZ_०३.१६.०७ ॥
ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಕೋಪದಿಂದ ನೀಡುವ ‘ದಾನ’, ಮತ್ತು ರಾಜರು/ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ನೀಡುವ ‘ದಾನ’—ಇವುಗಳೂ ದೋಷಯುಕ್ತ/ಅನುಚಿತ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು.
Sutra 8
तत्रोत्तमो दण्डः ॥ कZ_०३.१६.०८ ॥
ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ (ಗರಿಷ್ಠ) ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು.
Sutra 9
प्रातिभाव्यं दण्डशुल्कशेषमाक्षिकं सौरिकं च नाकामः पुत्रो दायादो वा रिक्थहरो दद्यात् । इति दत्तस्यानपाकर्म ॥ कZ_०३.१६.०९ ॥
ಜಾಮೀನು-ಬಾಧ్యతೆಗಳು, ದಂಡ/ಸುಂಕದ ಉಳಿದ ಮೊತ್ತ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಕ್ಷಿಕ ಮತ್ತು ಸೌರಿಕ ಮುಂತಾದ ಬಾಕಿಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಮಗ, ವಾರಸುದಾರ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಯ ವಾರಸನು ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಬಾರದು. ಇದು ‘ದತ್ತಸ್ಯ ಅನಪಾಕರ್ಮ’—ಅಂದರೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ನಿಯಮ.
Sutra 10
अस्वामिविक्रयस्तु नष्टापहृतमासाद्य स्वामी धर्मस्थेन ग्राहयेत् ॥ कZ_०३.१६.१० ॥
ಮಾಲೀಕನಲ್ಲದವನು ಮಾಡಿದ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ, ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕದ್ದ ವಸ್ತು ಸಿಕ್ಕಾಗ ನಿಜ ಮಾಲೀಕನು ಧರ್ಮಸ್ಥ (ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿ) ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬೇಕು.
Sutra 11
देशकालातिपत्तौ वा स्वयं गृहीत्वोपहरेत् ॥ कZ_०३.१६.११ ॥
ಸ್ಥಳ-ಕಾಲದ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ (ಮರುಪಡೆಯುವುದು) ವಿಫಲವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತಾನೇ ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
Sutra 12
धर्मस्थश्च स्वामिनमनुयुञ्जीत कुतस्ते लब्धमिति ॥ कZ_०३.१६.१२ ॥
ಮತ್ತು ಧರ್ಮಸ್ಥ (ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಿ) ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು: ‘ಇದು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲಿಿಂದ/ಯಾರಿಂದ ದೊರಕಿತು?’
Sutra 13
स चेदाचारक्रमं दर्शयेत न विक्रेतारं तस्य द्रव्यस्यातिसर्गेण मुच्येत ॥ कZ_०३.१६.१३ ॥
ಅವನು (ಧಾರಕ) ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಾದ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಬಲ್ಲವನಾದರೆ, ಕೇವಲ ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅವನು ಮುಕ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ—(ಬದಲಾಗಿ) ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಮಾರಾಟಗಾರನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.
Sutra 14
विक्रेता चेद्दृश्येत मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥ कZ_०३.१६.१४ ॥
ಮಾರಾಟಗಾರನು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅವನು ಬೆಲೆ (ಪರಿಹಾರ) ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ದಂಡ—ಎರಡನ್ನೂ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
Sutra 15
स चेदपसारमधिगच्छेदपसरेदापसारक्षयात् ॥ कZ_०३.१६.१५ ॥
ಮಾರಾಟಗಾರನು ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅವನು ತಿಳಿದರೆ, ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಬೇಕು.
Sutra 16
क्षये मूल्यं स्तेयदण्डं च दद्यात् ॥ कZ_०३.१६.१६ ॥
ಆ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನು ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ದಂಡ—ಎರಡನ್ನೂ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
Sutra 17
नाष्टिकश्च स्वकरणं कृत्वा नष्टप्रत्याहृतं लभेत ॥ कZ_०३.१६.१७ ॥
ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಹಕ್ಕುದಾರನು (ನಷ್ಟವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ/ನಷ್ಟವನ್ನೇ ನಟನೆ ಮಾಡುವವನು) ತನ್ನದೇ ರಚಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ‘ಕಳೆದುಹೋದದ್ದು’ ಎಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಾರದು.
Sutra 18
स्वकरणाभावे पञ्चबन्धो दण्डः ॥ कZ_०३.१६.१८ ॥
ಸ್ವ-ಪ್ರಮಾಣ (ಸ್ವಕರಣ) ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪಂಚಬಂಧ ದಂಡ.
Sutra 19
तच्च द्रव्यं राजधर्म्यं स्यात् ॥ कZ_०३.१६.१९ ॥
ಆ ಆಸ್ತಿ ರಾಜಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ್ಯಗ್ರಾಹ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ ರಾಜನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿನೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ)।
Sutra 20
नष्टापहृतमनिवेद्योत्कर्षतः स्वामिनः पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.१६.२० ॥
ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಕದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡದೆ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ/ಮುಂದುವರೆಸಿದರೆ, ಮಾಲೀಕನಿಗೆ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆಯ ಸಾಹಸ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।
Sutra 21
शुल्कस्थाने नष्टापहृतोत्पन्नं तिष्ठेत् ॥ कZ_०३.१६.२१ ॥
ಕಳೆದುಹೋದ, ಕದ್ದ ಅಥವಾ ಮರಳಿ ದೊರೆತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಶುಲ್ಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಕಸ್ಟಮ್ಸ್-ಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ) ಇಡಬೇಕು।
Sutra 22
त्रिपक्षादूर्ध्वमनभिसारं राजा हरेत्स्वामी वा स्वकरणेन ॥ कZ_०३.१६.२२ ॥
ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳು (ಪಕ್ಷವಾರಗಳು) ಕಳೆದ ಬಳಿಕ ದಾವೆದಾರನು ಬರದಿದ್ದರೆ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಅಥವಾ ಮಾಲೀಕನು ಸ್ವ-ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬಹುದು।
Sutra 23
पञ्चपणिकं द्विपदरूपस्य निष्क्रयं दद्यात् चतुष्पणिकमेकखुरस्य द्विपणिकं गोमहिषस्य पादिकं क्षुद्रपशूनाम् ॥ कZ_०३.१६.२३ ॥
ನಿಷ್ಕ್ರಯ (ವಿಮೋಚನೆ/ಪರಿಹಾರ)ವಾಗಿ: ದ್ವಿಪದರൂപ (ಮಾನವ)ಕ್ಕೆ ಐದು ಪಣ, ಏಕಖುರ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪಣ, ಹಸು ಅಥವಾ ಎಮ್ಮೆಗಾಗಿ ಎರಡು ಪಣ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪಶುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪಾದ ನೀಡಬೇಕು।
Sutra 24
रत्नसारफल्गुकुप्यानां पञ्चकं शतं दद्यात् ॥ कZ_०३.१६.२४ ॥
ರತ್ನಗಳು, ಸಾರ (ಬುಲಿಯನ್/ಸಾರ), ಫಲ್ಗು (ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯವಸ್ತುಗಳು) ಮತ್ತು ಕುಪ್ಯ (ಸಾಮಾನ್ಯ/ಆಧಾರ ಸರಕುಗಳು)ಗಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರತೀ ನೂರಕ್ಕೆ ಐದು (ಅಂದರೆ 5%) ಕೊಡಬೇಕು.
Sutra 25
परचक्राटवीहृतं तु प्रत्यानीय राजा यथास्वं प्रयच्छेत् ॥ कZ_०३.१६.२५ ॥
ಶತ್ರುಸೇನೆ ಅಥವಾ ಅಟವಿ (ಅರಣ್ಯಜನ/ದರೋಡೆಕೋರರು) ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ರಾಜನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು.
Sutra 26
चोरहृतमविद्यमानं स्वद्रव्येभ्यः प्रयच्छेत्प्रत्यानेतुमशक्तो वा ॥ कZ_०३.१६.२६ ॥
ಕಳ್ಳರು ಕದ್ದ ಆಸ್ತಿ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ—ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ—ಅವನು ತನ್ನದೇ ಖಜಾನೆ/ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು.
Sutra 27
स्वयं ग्राहेणाहृतं प्रत्यानीय तन्निष्क्रयं वा प्रयच्छेत् ॥ कZ_०३.१६.२७ ॥
ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಂತ ಹಿಡಿತ/ವಸೂಲಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ನಿಷ್ಕ್ರಯ (ವಿಮೋಚನಾ ಮೊತ್ತ/ಪರಿಹಾರ) ನೀಡಬೇಕು.
Sutra 28
परविषयाद्वा विक्रमेणानीतं यथाप्रदिष्टं राज्ञा भुञ्जीत अन्यत्रार्यप्राणेभ्यो देवब्राह्मणतपस्विद्रव्येभ्यश्च । इत्यस्वामिविक्रयः ॥ कZ_०३.१६.२८ ॥
ಇತರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತಂದದ್ದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಾಗಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಾಜನು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು/ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆದರೆ ಆರ್ಯನ ಪ್ರಾಣ (ರಕ್ಷಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವ) ಅಥವಾ ದೇವದ್ರವ್ಯ/ದೇವಾಲಯದ ಆಸ್ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳ ದ್ರವ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಅಸ್ವಾಮಿವಿಕ್ರಯ (ಮಾಲಿಕನಲ್ಲದವನು ಮಾಡುವ ಮಾರಾಟ/ಹಸ್ತಾಂತರ) ಕುರಿತ ನಿಯಮ.
Sutra 29
स्वस्वामिसम्बन्धस्तु भोगानुवृत्तिरुच्छिन्नदेशानां यथास्वं द्रव्याणाम् ॥ कZ_०३.१६.२९ ॥
ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವಾಮ್ಯಸಂಬಂಧವು ನಿರಂತರ ಭೋಗ/ಸ್ವಾಧೀನದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣ/ದಾಖಲೆಗಳ ಸರಣಿ ಕಡಿದುಹೋದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ದ್ರವ್ಯಗಳು ತತ್ಕಾಲೀನ ಯಥಾರ್ಥ ಮಾಲೀಕರ ಪ್ರಕಾರವೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ.
Sutra 30
यत्स्वं द्रव्यमन्यैर्भुज्यमानं दश वर्षाण्युपेक्षेत हीयेतास्य अन्यत्र बालवृद्धव्याधितव्यसनिप्रोषितदेशत्यागराज्यविभ्रमेभ्यः ॥ कZ_०३.१६.३० ॥
ಇತರರು ಭೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಹಕ್ಕು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ—ಆದರೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಸು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ರೋಗ, ವಿಪತ್ತು/ದುಃಸ್ಥಿತಿ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗೈರುಹಾಜರಿ, ಸ್ಥಳತ್ಯಾಗ, ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಅಶಾಂತಿ/ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
Sutra 31
विंशतिवर्षोपेक्षितमनवसितं वास्तु नानुयुञ्जीत ॥ कZ_०३.१६.३१ ॥
ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಾಸವಿಲ್ಲದ/ನಿರ್ಧಾರವಾಗದ ವಾಸ್ತು (ಮನೆ-ಜಾಗ) ಕುರಿತು ದಾವೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಹೂಡಬಾರದು.
Sutra 32
ज्ञातयः श्रोत्रियाः पाषण्डा वा राज्ञामसंनिधौ परवास्तुषु विवसन्तो न भोगेन हरेयुः उपनिधिमाधिं निधिं निक्षेपं स्त्रियं सीमानं राजश्रोत्रियद्रव्याणि च ॥ कZ_०३.१६.३२ ॥
ರಾಜನ अनुपಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರರ ವಾಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬಂಧುಗಳು, ಶ್ರೋತ್ರಿಯರು ಅಥವಾ ಪಾಷಂಡರು ಕೇವಲ ಭೋಗದ ಆಧಾರದಿಂದ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಬಾರದು: ಉಪನಿಧಿ (ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಠೇವಣಿ), ಆಧಿ (ಗಿರವಿ/ಬಂಧಕ), ನಿಧಿ (ಹೂತಿಟ್ಟ ಧನ), ನಿಕ್ಷೇಪ (ಸುರಕ್ಷಿತ ಠೇವಣಿ), ಸ್ತ್ರೀ (ಸಂರಕ್ಷಣಾಧೀನ), ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳು, ಹಾಗೂ ರಾಜ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತ್ರಿಯರ ದ್ರವ್ಯಗಳು.
Sutra 33
आश्रमिणः पाषण्डा वा महत्यवकाशे परस्परमबाधमाना वसेयुः ॥ कZ_०३.१६.३३ ॥
ಆಶ್ರಮವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಷಂಡರು ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಪರಸ್ಪರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದೆ, ವಾಸಿಸಬೇಕು.
Sutra 34
अल्पां बाधां सहेरन् ॥ कZ_०३.१६.३४ ॥
ಅವರು ಸಣ್ಣ ಅಡಚಣೆ/ಅಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಬೇಕು.
Sutra 35
पूर्वागतो वा वासपर्यायं दद्यात् ॥ कZ_०३.१६.३५ ॥
ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಬಂದವನು ವಾಸದ ಕ್ರಮ/ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.
Sutra 36
अप्रदाता निरस्येत ॥ कZ_०३.१६.३६ ॥
ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವವನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಬೇಕು/ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.
Sutra 37
वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामाचार्यशिष्यधर्मभ्रातृसमानतीर्थ्या रिक्थभाजः क्रमेण ॥ कZ_०३.१६.३७ ॥
ವಾನಪ್ರಸ್ಥರು, ಯತಿಗಳು (ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು), ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ವಾರಸುದಾರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಆಚಾರ್ಯ, ಶಿಷ್ಯ, ಧರ್ಮ-ಭ್ರಾತ (ಅದೇ ಶಿಸ್ತುಸಂಘದ ಸಹಸದಸ್ಯ), ಮತ್ತು ಸಮಾನತೀರ್ಥ್ಯ (ಅದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ/ವರ್ಗದವನು).
Sutra 38
विवादपदेषु चैषां यावन्तः पणा दण्डास्तावती रात्रीः क्षपणाभिषेकाग्निकार्यमहाकच्छवर्धनानि राज्ञश्चरेयुः ॥ कZ_०३.१६.३८ ॥
ಮತ್ತು ಇವರ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಎಷ್ಟು ಪಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟು ರಾತ್ರಿಗಳು ರಾಜನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಂತೆ ಕ್ಷಪಣ, ಅಭಿಷೇಕ, ಅಗ್ನಿಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಚ್ಛವರ್ಧನ ಎಂಬ ವ್ರತ/ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು (ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗಿ) ಆಚರಿಸಬೇಕು।
Sutra 39
अहिरण्यसुवर्णाः पाषढाः साधवः ॥ कZ_०३.१६.३९ ॥
ಇವರು ಪಾಷಂಡರು (ವೈದಿಕೇತರ/ಪಂಥೀಯ ತಪಸ್ವಿಗಳು), ‘ಅಹಿರಣ್ಯ-ಸುವರ್ಣ’ (ಅಂದರೆ ಬಂಗಾರ-ಧನ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದ ತ್ಯಾಗಿಗಳು) ಮತ್ತು ಸಾಧುಗಳು (ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿಕ್ಷುಕರು).
Sutra 40
ते यथास्वमुपवासव्रतैराराधयेयुः अन्यत्र पारुष्यस्तेयसाहससंग्रहणेभ्यः ॥ कZ_०३.१६.४० ॥
ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಿಸ್ತಿನಂತೆ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ರತಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು—ಆದರೆ ಹಲ್ಲೆ/ಹಿಂಸೆ, ಕಳ್ಳತನ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದರೋಡೆ, ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಸಂಗ್ರಹ/ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ (ಅಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಂಡನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ).
Sutra 41
तेषु यथोक्ता दण्डाः कार्याः ॥ कZ_०३.१६.४१ ॥
ಅವರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, (ಮೇಲೆ) ಹೇಳಿದಂತೆ ದಂಡಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು.
Sutra 42
धर्मो ह्यधर्मोपहतः शास्तारं हन्त्युपेक्षितः ॥ कZ_०३.१६.४२च्द् ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮವು ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಹೊಡೆತಪಟ್ಟು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಅದು ಶಾಸ್ತಾರನನ್ನು (ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು) ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.
Secure title and predictable remedies reduce private retaliation and market fear; lawful gifting and disciplined sales practices increase commercial confidence, protect households from coercive extraction, and stabilize revenue through orderly fines rather than disorderly violence.
Coerced ‘fear-gifts’ trigger steya-daṇḍa for both receiver and giver; ‘anger-gifts’ aimed at harming others and ‘arrogance-gifts’ against kings attract the highest penalty (uttama-daṇḍa). In non-owner sales, if the seller is found, he pays the price (mūlya) and steya-daṇḍa; the judge interrogates provenance and orders restitution/return under due process.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.